Repozytorium UW
Not a member yet
2396 research outputs found
Sort by
EMIGRACIÓN E IDENTIDAD: LA REPRESENTACIÓN DE LA AUSENCIA COMO AFIRMACIÓN EN LA LITERATURA GALLEGA (1936-1971): LA “VIUDA DE VIVO” EN CONTEXTOS EXÍLICOS
Ciągłe i sukcesywne procesy migracyjne odcisnęły na historii Galicji swoje piętno, które przejawia się w przywoływanej niezliczoną ilość razy postaci viúva de vivo – „wdowy po żywym mężu”, czyli kobiety oczekującej na powrót emigranta, jako metafory narodu podporządkowanego (subaltern). Ten wizerunek odnosi się zazwyczaj do ujętej w tradycyjny i esencjalistyczny sposób wizji doświadczenia nieobecności. Jednak za tymi penelopejskimi figurami kryją się ciała konkretnych kobiet, które często ukazują społeczny wymiar zjawiska. Towarzyszy im pragnienie osiągnięcia emancypacyji, które zainspirowało „As viúvas dos vivos e as viúvas dos mortos” z Follas Novas
(1880) Rosalíi de Castro, twórczyni pojęcia viúva de vivo.
Przyjmujemy w tej pracy jako punkt wyjścia najnowsze nurty myślowe, których przedstawiciele tacy jak José Colmeiro (2011), Kirsty Hooper (2005) czy Thomas Nail (2015) koncentrują swój wysiłek badawczy na społeczeństwach i kulturach w aspekcie zmian i mobilności. To założenie pozwala nam analizować różne koncepcje galleguidad (galicyjskości) i przekonać się, w jaki sposób procesy migracyjne wpływają również na tych, którzy zostali w kraju, rozważając migrację nie jako efekt, ale jako proces napędzany obietnicą szczęścia (Sara Ahmed, 2015). Taka perspektywa ułatwia przybliżenie tej klasycznej i centralnej postaci galicyjskiego świata wyobrażonego, jak również polityki kulturalnej, która ją konstruuje (Sara Ahmed, 2010). Będziemy analizować tę postać w wybranych tekstach i pracach Alfonso Daniela Rodrigueza Castelao, Rafaela Dieste, Luisa Seoane i Xohany Torres. Ogniwem łączącym tych autorów jest fakt, że wszyscy oni są naznaczeni swoistą pozycją marginalną lub wykluczeniem, co sprzyja poszukiwaniu innych reprezentacji narodowych bardziej odpowiadających tym, którzy czują się napiętnowani jako "inni", jako obcokrajowcy. Następstwem tego jest stworzenie alternatywnej tradycji konstrukcji narodowej od Rosalíi de Castro po Xohanę Torres. Początki tej tradycji stanowi viúva de vivo Rosalíi de Castro, następnie ta figura przyjmuje postać obłąkanej wdowy, która z czasem staje się potworną czarownicą, jak w poezji Seoane, by poźniej w Adiós María, jedynej powieści napisanej przez Torres, przeobrazić się orfa de vivo – „sierotę po żyjących rodzicach” (González Fernández, 2012). Nieulegająca szaleństwu i samobójstwu bohaterka Torres ustępuje miejsca odbiegającej od normy „dziwnej dziewczynie” – la chica rara (Martín Gaite, 1987), a następnie otwiera drzwi gruntownie przeanalizowanej postaci „Penelopie” zamienionej w żeglarza z Tempo de Ría (1992) Torres, oraz bardzo długiej liście poetek feministycznych, które podejmują ten temat. Dlatego zasadniczym celem niniejszej pracy jest szczegółowa analiza wymienionych wyżej przedstawień kobiecych, która pozwoli nam prześledzić przejście między najbardziej klasycznym ukazaniem tej postaci a wyzwoloną Penelopą – etap, który jest kluczowy dla konstrukcji tożsamości narodowej, a który dotychczas nie został wystarczająco dogłębnie zbadany
Życie i twórczość Christine Brückner
Moja dysertacja podejmuje tematykę twórczości Christine Brückner, mało znanej w Polsce niemieckiej pisarki. Wynika to z faktu, że żaden z jej utworów nie został przetłumaczony na język polski, a chcąc zgłębić jej dzieła należy posługiwać się językiem niemieckim. Jednocześnie należy podkreślić, że brak jest też nie tylko całościowych, ale również obszerniejszych opracowań jej twórczości. Moja praca stanowi próbę uzupełnienia istniejącej luki literackiej własnym komentarzem. Zasadniczym celem przygotowanej przeze mnie rozprawy doktorskiej jest analiza jej wybranych dzieł. W swojej pracy podejmuję próbę udowodnienia tez, iż kobiety przedstawiane w utworach Christine Brückner są silnymi jednostkami, które podejmują liczne próby radzenia sobie z otaczającą je rzeczywistością, uwarunkowania społeczno-polityczne i kulturalne kształtowały ich osobowość, a siłą ich egzystencji i rozumienia rzeczywistości jest miłość
Walka o "prawdziwość" buddyzmu: Internet jako przestrzeń dialogu i konfliktu w buddyjskich wspólnotach Rosji
The dissertation is devoted to the analysis of a wide range of phenomena related to
Russian Buddhism and the Internet. Religion in the Internet becomes a popular direction
of the humanities researches, however, the case studies of Christianity and Islam strongly
prevail over Buddhist ones, not to mention the exploration of the Buddhism in the Russian
Internet. That is why from the very beginning my research was performed in explorative
manner. In general, the dissertation represents the analysis of both: Internet in Buddhism,
and Buddhism in the Internet. In other words, I focused on studying the activities of both:
the official Russian Buddhist organizations, as well as laymen and their vigorous activity
in the Internet. From such perspective the identity issues of Russian Buddhists and the
influence of their peculiarities on what is happening in the Russian-language virtual space
come to the forefront. Such approach predetermined two major research questions: (1)
who are the Buddhist users of the Russian Internet? (2) how do they use initially neutral
Internet technologies and why?
The dissertation consists of five chapters. The first two chapters are devoted to the
first research question. Taking into consideration the fact that almost all schools and
traditions of Buddhism, such as Mahayana and Theravada; Tibetan, Southern and Far
Eastern Buddhism, are presented in the Russian language Internet, Chapter I is devoted
to the description of Buddhist traditions offline. I demonstrate that various schools of
Buddhism today have significant differences in the fundamental questions: “who is
Buddha?”, “where does the path of Buddhist practice lead to?”, etc.; and rather look like
different religions. Chapter II represents an overview of Buddhism in Russia with more
than four centuries of history during which the waves of Buddhism expansion shaped its
contemporary state. Today in Russia there are a lot of Buddhist organizations, as well as
subcultures connected to Buddhism, which exist in different forms, but mostly do not
interact with each other. These communities constitute the variety of Buddhist discourses
which can influence the contemporary Buddhist. I propose to differentiate three major
discourses of Russian Buddhism: traditional Buddhism, Buddhist modernism, and new
religious movements. Traditional Buddhism was shaping in Russian regions of ethnic
Buryatia, Kalmykia and Tuva for several centuries, and established Buddhist environment
in which laypeople predominantly comprehended Buddhism through traditions, rituals,
and numerous sacral objects, as well as by honoring lamas and receiving practical advice
from them. The more profound practices in this model are the prerogative of the clergy.
The Buddhist modernism in many aspects arose from Russian Buddhology and was finally
formed during expansion of various world Buddhist communities to the West, including
Russia. In global Buddhist communities the emphasis is made on the adaptation of
Buddhist theory and monastic practices for laymen. In such a way, this model focuses on
Buddhist theory and practice of meditation, and implies distribution of specialized literature
and tours of Buddhist teachers with lectures throughout the world. The new religious
movements of Buddhism represent a certain form of religious syncretism of various
religions of the East, including Buddhism, often orientalized. These movements establish
various subcultures whose members consider themselves as Buddhists. Such diversity of
Buddhist discourses is a consequence of democratic character inherent to Buddhism,
which from the very beginning excluded pressure from authorities. Therefore, in the
contemporary Russia it is rather difficult to speak about a single leader, or dominant
Buddhist organization. Answering the first question we can conclude that the Buddhist
users of the Russian Internet are heterogeneous Buddhist organizations, often unrelated
to each other, guided by different religious principles depending on the Buddhist tradition
they belong to. As for Buddhists and their identities, it becomes clear that every user who
identifies himself as a Buddhist can have completely different ideas about Buddhist
doctrine and the forms in which it should be practiced. That is why I come to the conclusion
that, while studying Buddhism and Buddhists in Russia, it is impossible to elaborate a rigid
classification and that is why each case and representative in the Internet should be
considered contextually.
The next three chapters are devoted to the second research question: how do the
Buddhist users use initially neutral Internet technologies and why? Chapter III represents
an overview of Internet technologies as a qualitatively new space for Russian Buddhism.
I followed the popular division of Web 1.0 and Web 2.0. This division made it possible to
focus on the logic of the Internet technologies development, which lied in simplification of
usage and increase of the number of users for creation, consumption and dissemination
of information.
Studying the activities of the official Buddhist organizations of Russia in the Internet
in Chapter IV, I come to the conclusion that the Internet activity is often predetermined by
the need for expansion, or by the problems arisen as a result of the expansion. The
Internet facilities to some extent can solve these problems by capturing vivid domains, or
self-presentation in order to attract new users, as well as simulating real contact of
Buddhist teachers with distant followers of global Buddhist networks. These types of
Internet activities vary and depend on the religious characteristics of Buddhist traditions.
I come to the conclusion that peculiarities of Mahayana in many aspects block transferring
of Buddhist practices in the Internet. Therefore, Mahayana Buddhist organizations either
try to overcome these obstacles or limit their actions in the virtual space. Features of
Theravada, such as absence of sacred transmissions and greater emphasis on texts, are
advantageous for using the Internet. The analysis shows that most of the Buddhist
organizations represented in the Internet belong to Buddhist modernism discourse. The
lack of interest in the Internet from the traditional Buddhist communities of Russia can be
explained by the lack of expansive aspirations, specific religious peculiarities and
traditions of interaction. In such Buddhist landscape online an ordinary user while
searching for religion in the Internet will more likely encounter “global” Buddhist
communities, which occupy central position, rather than traditional Buddhist
organizations, which lie on the periphery or are simply absent in the Internet.
In chapter V, I present the results of long-term immersion into the Buddhist
communities in the social network Vkontakte, where the majority of Buddhist Internet
activities take place. The density and intensity of the information and users’ flows in the
Buddhism community of Vkontakte justified its choice as the major field for analysis. In
course of research, I was able to fix a lot of phenomena, which in general are the result
of interrelations of various types of Buddhists and can be described as conflicts and
dialogues of the Buddhist communities of Russia in the Internet. It was decided to divide
the identified cases into four subsections, where each subsection is designed to describe
a specific area of interrelations. The first subsection “Buddhist ideas vs New Age” shows
the emergence of conflict interactions due to the different views on Buddhist ideas, when
the content hardly connected to Buddhism leads to the struggle for “trueness” and creation
of an “expert” community, which “cleans” the image of Buddhism in the Internet.
Subsection “Theravada vs Mahayana” presents cases when the “purification” processes
turn into the struggle for trueness already within the stable community of Buddhists, and
specifically between representatives of Theravada and Mahayana Buddhism. The next
subsection “online vs offline” describes conflicts between “ideal” online Buddhism and
traditional offline Buddhism. Using these subsections, I show that immersion in the
environment of the Internet of Buddhism creates a hyper-reality experience that impacts
on religious identity and can lead to changing of opinion, including belonging to a particular
Buddhist tradition. The case studies of conflicts are followed by the cases of online
cooperation in the form of electronic petitions, where I introduce the attempts of different
Buddhist communities to unite against the emerging problems of the Buddhist world. I
present two cases emphasizing the complex interrelationships of the Buddhist
communities of Russia, which, depending on the ideological component, can lead to either
consolidation, or rupture, and affect the potential for joint activities of the Buddhist Internet
communities.
The cases considered in this dissertation show that the overwhelming majority of
the phenomena occurring in the Internet emerge first of all due to the diversity of
Buddhism and Buddhists in Russia. The chaotic exploration of the virtual space has
formed the above-described Buddhist Internet environment. The lack of interest in the
Internet from official Buddhist communities suggests that the current state of affairs is
unlikely to change significantly. Nevertheless, the study of the development of Buddhism
in the Russian-speaking Internet is of further academic interest, taking into consideration
the fact that everyday Internet use throughout the world will continue to grow, and in
these conditions the influence of Buddhist Internet communities on Russia’s religious
space will also continue to grow and strengthen.Rozprawa poświęcona jest analizie szerokiego zakresu zjawisk związanych z
rosyjskim buddyzmem i Internetem. Religia w Internecie staje się popularnym kierunkiem
badań humanistycznych, jednak studia przypadków chrześcijaństwa i islamu
zdecydowanie dominują nad naukami buddyjskimi, nie wspominając o eksploracji
buddyzmu w rosyjskim Internecie. Dlatego od samego początku moje badania były
prowadzone w sposób eksploracyjny. Ogólnie rzecz biorąc, praca stanowi analizę
zarówno Internetu w buddyzmie, jak i buddyzmu w Internecie. Innymi słowy, skupiłem się
na badaniu działalności zarówno oficjalnych rosyjskich organizacji buddyjskich, jak i
świeckich oraz ich energicznej aktywności w Internecie. Z takiej perspektywy na pierwszy
plan wysuwają się kwestie tożsamości rosyjskich buddystów i wpływ ich osobliwości na
to, co dzieje się w rosyjskojęzycznej przestrzeni wirtualnej. Takie podejście określiło dwa
główne pytania badawcze: (1) kim są buddyjscy użytkownicy rosyjskiego Internetu? (2) w
jaki sposób wykorzystują początkowo neutralne technologie internetowe i dlaczego?
Rozprawa składa się z pięciu rozdziałów. Pierwsze dwa rozdziały poświęcone są
pierwszemu pytaniu badawczemu. Biorąc pod uwagę fakt, że prawie wszystkie szkoły i
tradycje buddyzmu, takie jak Mahayana i Theravada; Buddyzm tybetański, południowy i
dalekowschodni prezentowany jest w rosyjskim języku internetowym, rozdział I
poświęcony jest opisowi buddyjskich tradycji offline. Wykazuję, że różne szkoły buddyzmu
mają dziś znaczące różnice w podstawowych pytaniach: „kto jest Buddą?”, „Dokąd
prowadzi ścieżka praktyki buddyjskiej?” Itp .; i raczej wyglądają jak różne religie. Rozdział
II przedstawia przegląd buddyzmu w Rosji z ponad czterema wiekami historii, podczas
którego fale ekspansji buddyzmu ukształtowały jego współczesny stan. Obecnie w Rosji
istnieje wiele organizacji buddyjskich, a także subkultur związanych z buddyzmem, które
istnieją w różnych formach, ale w większości nie wchodzą ze sobą w interakcje.
Wspólnoty te stanowią różnorodność buddyjskich dyskursów, które mogą wpływać na
współczesnych buddystów. Proponuję rozróżnić trzy główne dyskursy rosyjskiego
buddyzmu: tradycyjny buddyzm, buddyjski modernizm i nowe ruchy religijne. Tradycyjny
buddyzm kształtował się w rosyjskich regionach etnicznych Buriacji, Kałmucji i Tuwy przez
kilka stuleci, a ugruntowane środowisko buddyjskie, w którym świeccy przeważnie
pojmowali buddyzm poprzez tradycje, rytuały i liczne obiekty sakralne, a także honorując
lamów i otrzymując od nich praktyczne rady. Bardziej głębokie praktyki w tym modelu są
prerogatywą duchowieństwa. Buddyjski modernizm pod wieloma względami wywodził się
z rosyjskiej buddologii i ostatecznie powstał podczas ekspansji różnych światowych
społeczności buddyjskich na Zachód, w tym Rosji. W globalnych społecznościach
buddyjskich nacisk kładzie się na adaptację buddyjskiej teorii i praktyk monastycznych dla
świeckich. W ten sposób model ten koncentruje się na buddyjskiej teorii i praktyce
medytacji oraz zakłada dystrybucję specjalistycznej literatury i wycieczki buddyjskich
nauczycieli z wykładami na całym świecie. Nowe ruchy religijne buddyzmu stanowią
pewną formę synkretyzmu religijnego różnych religii Wschodu, w tym buddyzmu, często
orientalizowanego. Ruchy te tworzą różne subkultury, których członkowie uważają się za
buddystów. Taka różnorodność buddyjskich dyskursów jest konsekwencją
demokratycznego charakteru buddyzmu, który od samego początku wykluczał nacisk ze
strony władz. Dlatego we współczesnej Rosji trudno jest mówić o jednym przywódcy lub
dominującej organizacji buddyjskiej. Odpowiadając na pierwsze pytanie, możemy
stwierdzić, że buddyjscy użytkownicy rosyjskiego Internetu są heterogenicznymi
organizacjami buddyjskimi, często niezwiązanymi ze sobą, kierującymi się różnymi
zasadami religijnymi w zależności od tradycji buddyjskiej, do której należą. Jeśli chodzi o
buddystów i ich tożsamości, staje się jasne, że każdy użytkownik, który identyfikuje się
jako buddysta, może mieć zupełnie inne pomysły na temat doktryny buddyjskiej i formy,
w jakich powinna być praktykowana. Dlatego dochodzę do wniosku, że studiując buddyzm
i buddystów w Rosji, nie można opracować sztywnej klasyfikacji i dlatego każdy
przypadek i każdego przedstawiciela w Internecie należy rozpatrywać kontekstowo.
Następne trzy rozdziały poświęcone są drugiemu pytaniu badawczemu: w jaki
sposób użytkownicy buddyjscy używają początkowo neutralnych technologii
internetowych i dlaczego? Rozdział III przedstawia przegląd technologii internetowych
jako jakościowo nowej przestrzeni dla rosyjskiego buddyzmu. Śledziłem popularny
podział na Web 1.0 i Web 2.0. Podział ten umożliwił skupienie się na logice rozwoju
technologii internetowych, która polegała na uproszczeniu użytkowania i zwiększeniu
liczby użytkowników do tworzenia, konsumpcji i rozpowszechniania informacji.
Badając działalność oficjalnych organizacji buddyjskich w Rosji w Internecie w
rozdziale IV, dochodzę do wniosku, że aktywność w Internecie jest często z góry
określana przez potrzebę ekspansji lub problemy powstałe w wyniku ekspansji.
Urządzenia internetowe w pewnym stopniu mogą rozwiązać te problemy, przechwytując
żywe domeny lub autoprezentację w celu przyciągnięcia nowych użytkowników, a także
symulując rzeczywisty kontakt buddyjskich nauczycieli z odległymi zwolennikami
globalnych sieci buddyjskich. Tego typu działania internetowe różnią się i zależą od cech
religijnych tradycji buddyjskiej. Dochodzę do wniosku, że osobliwości Mahajany w wielu
aspektach blokują przekazywanie praktyk buddyjskich w Internecie. Dlatego organizacje
buddyjskie Mahajany albo próbują pokonać te przeszkody, albo ograniczyć swoje
działania w przestrzeni wirtualnej. Cechy Therawady, takie jak brak świętych przekazów i
większy nacisk na teksty, są korzystne dla korzystania z Internetu. Analiza pokazuje, że
większość organizacji buddyjskich reprezentowanych w Internecie należy do
buddyjskiego dyskursu modernizmu. Brak zainteresowania Internetem ze strony
tradycyjnych społeczności buddyjskich w Rosji można wyjaśnić brakiem rozległych
aspiracji, specyficznych osobliwości religijnych i tradycji interakcji. W takim buddyjskim
krajobrazie zwykły użytkownik szukający religii w Internecie częściej spotyka „globalne”
społeczności buddyjskie, które zajmują centralne miejsce, a nie tradycyjne organizacje
buddyjskie, które leżą na peryferiach lub po prostu nie występują w Internecie.
W rozdziale V przedstawiam wyniki długotrwałego zanurzenia się w społeczności
buddyjskie w sieci społecznej Vkontakte, gdzie odbywa się większość buddyjskich działań
internetowych. Gęstość i intensywność informacji i przepływów użytkowników w
społeczności buddyzmu Vkontakte uzasadniały jego wybór jako główne pole do analizy.
W trakcie badań udało mi się odnotować wiele zjawisk, które w ogólności są wynikiem
wzajemnych powiązań różnych typów buddystów i można je opisać jako konflikty i dialogi
społeczności buddyjskich w Rosji w Internecie. Postanowiono podzielić zidentyfikowane
przypadki na cztery podsekcje, gdzie każda podsekcja ma na celu opisanie konkretnego
obszaru wzajemnych powiązań. Pierwszy podrozdział „Buddyjskie idee a New Age”
pokazuje pojawienie się interakcji konfliktowych ze względu na różne poglądy na idee
buddyjskie, kiedy treści rzadko związane z buddyzmem prowadzą do walki o
„prawdziwość” i stworzenie społeczności „ekspertów”, która „oczyszcza” obraz buddyzmu
w Internecie. Podrozdział „Theravada vs Mahayana” przedstawia przypadki, w których
procesy „oczyszczania” zamieniają się w walkę o prawdziwość już w stabilnej
społeczności buddystów, a konkretnie pomiędzy przedstawicielami Buddyzmu Theravada
i Mahayana. Następny podrozdział „online vs offline” opisuje konflikty między „idealnym”
buddyzmem internetowym a tradycyjnym buddyzmem offline. Korzystając z tych
podrozdziałów, pokazuję, że zanurzenie w środowisku Internetu buddyzmu tworzy
doświadczenie hiper-rzeczywistości, które wpływa na tożsamość religijną i może
prowadzić do zmiany opinii, w tym przynależności do określonej tradycji buddyjskiej. Po
studiach przypadków konfliktów następują przypadki współpracy online w formie petycji
elektronicznych, w których przedstawiam próby różnych społeczności buddyjskich, by
zjednoczyć się przeciwko pojawiającym się problemom świata buddyjskiego.
Przedstawiam dwie sprawy podkreślające złożone powiązania buddyjskich społeczności
w Rosji, które w zależności od ideologicznego komponentu mogą prowadzić do
konsolidacji lub zerwania i wpływać na potencjał wspólnych działań buddyjskich
społeczności internetowych.
Przypadki rozważane w tej rozprawie pokazują, że przytłaczająca większość zjawisk
zachodzących w Internecie pojawia się przede wszystkim z powodu różnorodności
buddyzmu i buddystów w Rosji. Chaotyczna eksploracja wirtualnej przestrzeni stworzyła
opisane powyżej buddyjskie środowisko internetowe. Brak zainteresowania oficjalnymi
społecznościami buddyjskimi w Internecie sugeruje, że obecny stan rzeczy raczej nie
zmieni się znacząco. Niemniej jednak badania nad rozwojem buddyzmu w
rosyjskojęzycznym internecie są przedmiotem dalszych zainteresowań akademickich,
biorąc pod uwagę fakt, że codzienne korzystanie z Internetu na całym świecie będzie
nadal rosło, a w tych warunkach wpływ buddyjskich społeczności internetowych na
rosyjską przestrzeń religijna będzie się również rozwijać i umacniać
Tożsamość arktyczna: globalne, nacjonalne i lokalne procesy konstrukcji i transformacji
The dissertation explores the global, national and local processes of construction and
transformation of the Arctic identity. By drawing on a decolonising, indigenous methodological
approach, this project addresses a gap in literature and aims to contribute to the understanding of
the Arctic as a homeland. Thus, it is developed within the ‘decolonising’ framework rather than
‘post-colonial’.
While not very much has been written on Arctic identity, there have been even less attempts
to bring these into conversation with each other in the indigenous paradigm. The research on Arctic
identity is often limited to tracing and analysis of empirical examples. It is also limited by use of
surveys that aim to reveal its place within the hierarchy of identities. However, this approach leads
to a rather loose use of this category; it does not encourage a critical analysis but interprets the
results placing in the foreground not the Arctic identity, but people as an object of research.
Therefore, this project sees the Arctic identity as a problem to be addressed, not the
indigenous people as an object, not as an end-product, but a continuous process. It regards the
Arctic not as a passive background for identity, but as forming simultaneously with the identity.
Drawing on the material, which stems fr
Chapter four discovers the processes through which the global Arctic identity comes to
emergence. Developed in longue durée, the Arctic emerged in the 1980s as a response to global
challenges forwarded by globalisation and end of the Cold War. Although filled with the notions
of contest and rivalry, the Arctic is eventually understood in terms of common responsibility in
the face of climate change, environmental pollution and human rights. However, the future
developments of Arctic identity are highly dependant on the abilities and willingness of its
stakeholders to maintain the efficient dialogue. Although Arctic identities have heterogeneous
character, the common Arctic identity will probably strengthen stimulated by growing
involvement of non-Arctic states. However, it will perhaps rely on contrast and othering from
them rather than on common grounds.
Chapter five concentrates on the Arctic identity in the national, Russian context. It
demonstrates its strong regional character since indigenous peoples are not the sole stakeholders
in the Arctic. The Arctic identity has not changed much over time: not innovative and inert, it still
exploits the symbols and concepts formed in earlier periods. However, today it is influenced by
the debates on the Russia’s Arctic zone. Such internal conflict demonstrates that the issues of the
Arctic identity are more significant within Russia itself. While manifested on the international
scene, the Arctic identity is weak within Russia. Thus, it is both an opportunity and threat to
national identity. On the one hand, it allows for peaceful cooperation with the West. On the other,
it challenges the territorial, symbolic and institutional borders that maintain Russia’s identity built
on the contrast to the West.
Chapter six uses the case Republic of Sakha (Yakutia) to demonstrate the role of Arctic
identity as a decolonising and revitalising concept. This level is the most demonstrative for the
analysis. Sakha (Yakutia) is seen as a double periphery in the Far North and Far East. However, it
succeeded to develop its Arctic identity independently from the centre. The autonomy and ability
to construct and transform its identity makes Sakha (Yakutia) a civilisational borderland rather
than periphery. It has demonstrated the scope of local abilities to adapt and respond to global
challenges. The Arctic homeland is therefore a decolonising concept, helping to restore the sense
of belonging, dignity and fate-control. As a tool for revitalisation, it is probably destined to
develop within the frameworks of broader decolonisation processes. Inclusion of local Arctic
identity into the global identity processes will ensure its role not as a mere resource frontier but
as a homeland. Thus, Arctic identity will remain relevant in the future.
Chapter seven pulls together the findings. It strives to understand how the concept of
Arctic identity can contribute to the academic decolonisation of the Arctic and how it can help in
understanding identity on the civilisational borderland. The decolonising approach is highly
relevant for the Arctic studies. There is a need for exploring the alternative genealogies which will
challenge the colonial-like representations prevailing in current academic knowledge. The
indigenous scholars forward the view on the Arctic as a homeland, conceptualising the indigenous
methodological paradigm and knowledge as equally significant and valuable as Western. The
concept of Arctic identity which combines such dichotomies as East and West, homeland and
frontier, indigenous and settler, helps to bridge two different knowledge systems and worldviews.
Located between traditions, states and civilisations, the Arctic provides the opportunity to
think and act beyond the borders overcoming the limits of locality. For academia, it is overcoming
the colonial paradigm that often supports the backwardness, isolation and frontier narratives.
The Arctic homeland provides the everyday context and basis for social identity, cultural survival
and spiritual life. The concept of the Arctic identity allows to develop indigenous scholarship,
giving opportunities to exercise the indigenous voices and make them heard. As an instrument, it
allows to transform the way people see, feel and act in the Arctic. Eventually, the decolonising,
indigenous methodological approach aims to enrich the Arctic academic knowledge with
alternative visions, feelings and actions.
Finally, the study claims that the human dimension should be central in the Arctic studies.
The Arctic history is a history of human stabilising and ensuring his presence in one of the harshest
environments on the Earth: therefore a human, not minerals, should be considered as the most
important resource found in the Arctic. So, what defines the Arctic identity in its widest sense, is
an Arctic human, for whom the coldest inhabited place on Earth is the warmest place called Home.
The title of the PhD program, ‘Searching for Identity: Global Challenges, Local Traditions’ was
itself a powerful methodological suggestion. In the spirit of the PhD program, the project tried to
understand the Arctic identity as a continuous process of construction and transformation, brought
to life by global challenges and supported by local traditions.Przedmiotem badania są globalne, nacjonalne i lokalne procesy konstrukcji i transformacji
tożsamości arktycznej. Korzystając z podejścia dekolonizującego oraz indigenous methodology,
projekt uzupełnia braki w odpowiedniej literaturze i ma na celu przyczynienie się do zrozumienia
Arktyki jako homeland. Z tego względu, badanie rozwija się w ramach „dekolonizacji”, a nie
„postkolonialiazmu”.
Chociaż niewiele pisano na temat tożsamości arktycznej, jeszcze rzadziej próbowano zainicjować
dialog pomiędzy badaniami w indigenous paradigm (paradygmacie wiedzy ludów rdzennych).
Badania nad tożsamością arktyczną często ograniczają się do śledzenia i analizy przykładów
empirycznych. Ogranicza się to również wykorzystaniem ankiet, które mają na celu ujawnienie
miejsca tej tożsamości w hierarchii innych tożsamości. Jednak takie podejście powoduje raczej
swobodne używanie tej kategorii; nie zachęca do krytycznej analizy, ale interpretuje wyniki
umieszczając na pierwszym planie nie tożsamość arktyczną, lecz ludzi jako przedmiot badań.
Dlatego w tym projekcie jako problem badawczy postrzegana jest tożsamość arktyczna, a nie ludy
rdzenne jako przedmiot; jednocześnie, tożsamość jest rozumiana nie jako produkt końcowy, ale
ciągły proces. To podejście uważa Arktykę nie za pasywne tło dla tożsamości, ale za proces który
się rozwija wraz z tożsamością. Opierając się na materiale, który wynika z połączenia analizy
literatury i dokumentów, wywiadów i ankiet, ten projekt ujawnia procesy, przez które powstaje
tożsamość arktyczna. Przedstawia on argument, że tożsamość arktyczna powstała w rezultacie
jednoczesnych, powiązanych ze sobą procesów terytorializacji, konceptualizacji symbolicznej i
instytucjonalizacji na poziomie globalnym, nacjonalnym i lokalnym.
Zainspirowane podejściem indigenous metholodogy, wprowadzenie i zakończenie rozdziałów
rozpoczęło się od osobistych refleksji. To pokazuje nierozdzielność badań nad tożsamością od
osoby samego badacza. Badając tożsamość, badacz nieuchronnie staje przed koniecznością
zdefiniowania tożsamości osobistej. Osobiste historie tożsamości i odnośne zmagania rzadko są
przedstawione w badaniach, podczas gdy umożliwiają one lepszy wgląd w samo badanie. W
związku z tym, takie podejście przyczynia się do wkładu w wiedzę akademicką na temat Arktyki
widzianej z perspektywy samej Arktyki.
Drugi rozdział łączy pojęcia tożsamości i Arktyki. W nim stwierdza się, że tożsamości nie można
skonstruować ex nihilo, ponieważ jest ona zawsze zakorzeniona w pewnych czynnikach
primordialnych; Ta część pracy ujawnia charakter tożsamości nie jako stan, ale jako ciągły proces;
bada Arktykę jako region o społecznie skonstruowanych, zmiennych granicach. Ponadto,
wskazując na dwa rozumienia Arktyki jako homeland i frontier, twierdzi się, że choć często
postrzegane są jako konkurencyjne, w rzeczywistości one się uzupełniają. Co więcej, Arktyka jako
homeland w szerszym kontekście łączy tożsamości ludów rdzennych i ludzi osiedlonych (settlers)
w ramach jednej wspólnej tożsamości. Wreszcie, konceptualizuje się tożsamość arktyczną jako
ciągły proces składający się z trzech jednoczesnych procesów terytorialnego, symbolicznego i
instytucjonalnego kształtowania.
Trzeci rozdział opisuje stosowane metody badawcze i zebrane dane. W nim przedstawia się
podejście metodologiczne opracowane przez rdzennych uczonych, które ma na celu zapewnienie
bardziej szacownego, etycznego i korzystnego podejścia do kwestii ludów rdzennych. Pozwala
rdzennym uczonym na dekolonizację teorii, rozwijanie własnych metodologii i stosowanie własnej
epistemologii. W związku z tym, koncepcja tożsamości arktycznej jest postrzegana jako oparta na
dwóch ustalonych tradycjach wiedzy, zachodniej i tradycyjnej. W ten sposób praca opiera się na
rodzimych i „osiedlonych” doświadczeniach z Arctic homeland tak samo jak na zachodnich
koncepcjach cywilizacji, tożsamości i regionu.
Rozdział czwarty bada procesy za pośrednictwem których pojawia się globalna tożsamość
arktyczna. Opracowana w perspektywie longue durée, Arktyka pojawiła się w latach 80. XX wieku
jako odpowiedź na globalne wyzwania, których źródłem była globalizacja i koniec zimnej wojny.
Chociaż Arktyka jest pełna pojęć rywalizacji, ostatecznie jest rozumiana w kategoriach wspólnej
odpowiedzialności w obliczu zmian klimatycznych, zanieczyszczenia środowiska i praw
człowieka. Przyszły rozwój tożsamości arktycznej zależy jednak w dużym stopniu od zdolności i
chęci zainteresowanych stron do prowadzenia skutecznego dialogu. Chociaż tożsamości w Arktyce
mają heterogeniczny charakter, wspólna tożsamość arktyczna prawdopodobnie wzmocni się w
przyszłości stymulowana przez rosnące zaangażowanie państw niearktycznych w sprawy
arktyczne. Może ona jednak opierać się raczej na kontraście i othering niż na wspólnych
podstawach.
Rozdział piąty koncentruje się na tożsamości arktycznej w kontekście nacjonalnym rosyjskim.
Wykazuje on silny charakter regionalny, ponieważ ludy rdzenne nie są jedynymi interesantami w
Arktyce. Tożsamość arktyczna nie zmieniła się z biegiem czasu: nie jest innowacyjna i obojętna,
nadal wykorzystuje symbole i koncepcje utworzone we wcześniejszych okresach historycznych.
Jednak dziś ma na to wpływ debata na temat arktycznej zony Rosji. Taki konflikt wewnętrzny
pokazuje, że kwestie tożsamości arktycznej są bardziej znaczące w samej Rosji. Choć przejawia
się na arenie międzynarodowej, tożsamość arktyczna w samej Rosji jest słaba. Jest to zatem
zarówno szansa, jak i zagrożenie dla tożsamości narodowej. Z jednej strony pozwala na pokojową
współpracę z Zachodem. Z drugiej strony kwestionuje granice terytorialne, symboliczne i
instytucjonalne, które wzmacniają tożsamość Rosji w oparciu o kontrast z Zachodem.
Rozdział szósty wykorzystuje przypadek Republiki Sacha (Jakucja) w celu demonstracji roli
tożsamości arktycznej jako koncepcji dekolonizującej i rewitalizującej. Ten poziom jest
najbardziej demonstracyjny dla analizy. Sacha (Jakucja) jest postrzegana jako podwójne peryferie
na Dalekiej Północy i Dalekim Wschodzie. Jednak udało jej się rozwinąć swoją tożsamość
arktyczną niezależnie od centrum. Autonomia i zdolność do konstruowania i przekształcania
tożsamości sprawia, że Sacha (Jakucja) jest raczej cywilizacyjnym pograniczem niż peryferią. To
wykazało zakres lokalnych zdolności do adaptacji i reagowania na globalne wyzwania. Arctic
homeland jest zatem koncepcją dekolonizującą, pomagającą przywrócić poczucie przynależności,
godności i fate control. Jako narzędzie do rewitalizacji prawdopodobnie ma się rozwijać w ramach
szerszych procesów dekolonizacyjnych. Włączenie lokalnej tożsamości do globalnych procesów
tożsamości arktycznej zapewni jej rolę ziemi ojczystej, a nie tylko jako źródła zasobów
energetycznych. Dlatego tożsamość arktyczna stanie się istotna w przyszłości.
Rozdział siódmy łączy wyniki rozprawy. W nim starano się zrozumieć, w jaki sposób koncepcja
tożsamości arktycznej może przyczynić się do dekolonizacji akademickiej Arktyki i jak może
pomóc w zrozumieniu tożsamości na pograniczu cywilizacyjnym. Podejście dekolonizujące jest
bardzo istotne dla badań Arktyki. Istnieje potrzeba zbadania alternatywnych genealogii, które rzucą
wyzwanie kolonialnym reprezentacjom panującym w obecnej wiedzy akademickiej. Rdzenni
uczeni przedstawiają pogląd na Arktykę jako homeland, konceptualizując paradygmat
metodologiczny ludów rdzennych i wiedzę równie znaczącą i cenną jak i wiedza zachodnia.
Koncepcja tożsamości arktycznej, która łączy takie dychotomie, jak Wschód i Zachód, homeland
i frontier, rdzenne i osiadłe pomaga połączyć dwa różne systemy wiedzy i światopoglądy.
Arktyka, umiejscowiona między tradycjami, państwami i cywilizacjami, daje możliwość myślenia
i działania poza granicami lokalności. W środowisku akademickim pokonuje ona paradygmat
kolonialny, który często wspiera zacofanie, izolację i narracje frontieru. Arctic homeland zapewnia
codzienny kontekst i podstawę tożsamości społecznej, przetrwania kulturowego i życia
duchowego. Koncepcja tożsamości arktycznej pozwala na rozwój rdzennej wiedzy naukowej,
dając możliwość ćwiczenia głosów rdzennych ludów i sprawia, by były oni słyszane. Jako
instrument pozwala ona przekształcić sposób, w jaki ludzie widzą, czują i działają w Arktyce.
Ostatecznie, podejście dekolonizujące i indigenous methodology ma na celu wzbogacenie wiedzy
akademickiej Arktyki o alternatywne wizje, uczucia i działania.
Wreszcie w tym studium twierdzę , że wymiar ludzki powinien być centralnym w badaniach
Arktyki. Historia Arktyki jest historią stabilizacji i zapewniania obecności ludzi w jednym z
najtrudniejszych środowisk na Ziemi: dlatego człowiek, a nie zasoby energetyczne, powinien być
uważany za najważniejszą wartość znalezioną w Arktyce. Zatem to, co definiuje tożsamość
arktyczną w jej najszerszym znaczeniu, to człowiek arktyczny, dla którego najzimniejsze
zamieszkane miejsce na Ziemi jest najcieplejszym miejscem zwanym Domem. Tytuł programu
doktorskiego „Poszukiwanie tożsamości: globalne wyzwania, lokalne tradycje” był sam w sobie
potężną sugestią metodologiczną. W duchu programu doktoranckiego w tym projekcie starano się
zrozumieć tożsamość arktyczną jako ciągły proces konstrukcji i transformacji, powołany do życia
przez globalne wyzwania i wspierany przez lokalne tradycje
Algorytmy aproksymacyjne: nowe wyniki dla problemów stochastycznych i parametryzowanych
This doctoral dissertation is based on 3 articles, which I have written during my PhD studies. They consist of novel results in the theory of approximation algorithms. Two of them concern the subdomain of stochastic optimization, whereas the focus of the last one lies in the intersection of theories of approximation algorithms and parameterized complexity.
The results include approximation algorithms for covering problems under data uncertainty. In this setting we consider problems such as Set Cover, where only a part of data is known in advance. The algorithm must construct an assignment encoding a solution for all potential inputs, basing on a probability distribution over input scenarios. Another area is designing mechanisms and auctions, where each player/item can be approached only once and we look for a strategy that would maximize the mechanism's revenue with respect to a given distribution. In the last part I focus on graph problems in which we want to delete a small set of vertices to impose some property of a graph. These results provide significant improvements of approximation coefficients or running time for several problems of this kind.Niniejsza rozprawa doktorska oparta jest na 3 artykułach, które opublikowałem w trakcie studiów III stopnia. Zawierają one nowatorskie wyniki z dziedziny algorytmów aproksymacyjnych. Dwie prace dotyczą poddziedziny optymalizacji stochastycznej, zaś wyniki ostatniej pracy leżą w przecięciu teorii algorytmów aproksymacyjnych i złożoności parametryzowanej.
Przedstawione wyniki zawierają m.in. analizę algorytmów dla problemów pokryciowych w obliczu niepewności danych. W tym modelu rozważamy problemy takie jak np. Set Cover, przy założeniu, że cześć danych wejściowych jest nieznana z góry, zaś algorytm ma dostęp do rozkładu prawdopodobieństwa opisującego dane. Celem jest zbudowanie takiej struktury danych, która pozwoli odtworzyć rozwiązanie, kiedy całość danych zostanie ujawniona. Innym zagadnieniem jest konstrukcja mechanizmów i aukcji, w których decyzję odnośnie każdego klienta/przedmiotu należy podjąć zanim poznamy stan pozostałych. Poszukujemy strategii maksymalizującej oczekiwany zysk mechanizmu w oparciu o rozkład prawdopodobieństwa modelujący stan klientów/przedmiotów. W ostatniej części skupiam się na problemach grafowych, w których celem jest usunięcie możliwie małego podzbioru wierzchołków, tak aby graf należał do zadanej klasy. W prezentowanej pracy udało się osiągnąć znaczącą poprawę współczynników aproksymacji lub czasu działania algorytmów dla szeregu problemów tego typu
The Meaning of Religion for Democracy according to Alexis de Tocqueville
Celem tej pracy jest zbadanie znaczenia religii w demokracji na podstawie prac i
korespondencji Alexisa de Tocqueville’a. Będę argumentował, że znaczenie, jakie autor O
demokracji w Ameryce przypisuje religii, jest równie aktualne, co bardziej znane zjawiska
Tocqueville’owskie, na przykład rozpoznane przezeń napięcie między wolnością a równością czy
groźba centralizacji władzy.
W pracy zadaję pytanie o naturę człowieka demokratycznego, by zrozumieć charakter i
znaczenie jego interakcji z religią. Uwzględniam też położenie religii w demokratycznym
układzie społecznym. Tocqueville widzi je inaczej w przypadku Ameryki, a inaczej w przypadku
Francji, co prowadzi go do różnych wniosków.
Doprowadzam do konfrontacji koncepcji religii obywatelskiej, która pojawia się w opisie
Tocqueville’a relacji Amerykanów z chrześcijaństwem, z religią serca, która wyłania się w
innych miejscach i jest obecna w licznych introspekcjach autora. Dowodzę, że to rozróżnienie
odpowiada religii objawionej i naturalnej i że pojęcia te można powiązać za pomocą teizmu.
Na podstawie studiów Tocqueville’a nad religijnym charakterem Wielkiej Rewolucji
Francuskiej proponuję nowy odczyt potencjału, jaki względem różnych wierzeń zawiera nasz
układ społeczny. Przy okazji wykazuję, że doświadczenia końca XVIII i pierwszej połowy XIX
wieku opisywane są teleologicznie, a rewolucja czyni język opatrzności nieodzownym
narzędziem do opisywania doświadczanych przez Francuza wstrząsów dziejowych.
Wyodrębniam postulat Tocqueville’a, by w każdym układzie społecznym uzgadniać
porządki świecki i święty, i udowadniam, że stanowi on o aktualności myśli autora dotyczącej
znaczenia religii dla demokracji. Zdaniem francuskiego myśliciela człowiek nowoczesny ma
wszelkie predyspozycje do tego, by być człowiekiem wiary ale p o w i ni en być religijny.
Pierwsze stwierdzenie ma związek z indywidualnymi predyspozycjami człowieka, drugie ma
znaczenie społeczne, a Tocqueville odnosi je przed wszystkim do dogmatów Kościoła
katolickiego. Powinność wynika z funkcji społecznej, ale nie jest bezwarunkowa. Aby religia
spełniała pozytywną funkcję, musi być uzgodniona z danym układem społecznym, w tym
przypadku z demokracją.
Praca jest wynikiem uważnej lektury Tocqueville’a, lecz uwzględnia też inne nurty czy
myślicieli, z których idei czerpał Francuz. Te nurty to przede wszystkim romantyzm, liberalizm,
konserwatyzm i jansenizm, a myśliciele: Blaise Pascal, Monteskiusz, Jean-Jacques Rousseau,
Joseph de Maistre i René de Chateaubriand.
Analiza dorobku Tocqueville’a pod względem religii może pomóc zarówno socjologom
czy obywatelom w lepszym zrozumieniu znaczenia religii dla współczesnego społeczeństwa, jak
i człowiekowi w lepszym zrozumieniu jego potencjalnej lub faktycznej relacji z Bogiem.This study concerns the meaning of religion in democracy according to Alexis de
Tocqueville. I argue that this meaning is as important and contemporary as the author’s betterknown concepts: the tension between equality and liberty or the threat posed by centralization to
freedom.
In this work I am interested in the nature of democratic man; such a study is essential to
an attempt at understanding his interaction with religion. I also consider the place of religion in a
democratic society; Tocqueville see’s it differently in America and in France and this leads him
to different conclusions.
I confront the idea of civil religion, which appears in Tocqueville’s description of the
American’s approach to religion, with that of a religion of the heart, present during the authors
numerous introspections. I argue that these two differing concepts correspond with ideas of
revealed and natural religions and that they should be framed together in the context of Theism.
I propose a new reading of the potential for faith in democratic society on the basis of
Tocqueville’s study of the religious character of the French Revolution. I also show that events of
the last part of the XVIII and first part of the XIX centuries are understood teleologically by
authors living at the time. Religious language proves to be a crucial tool for understanding the
revolutions of the era.
In this thesis I focus on Tocqueville’s suggestion that every society should take care to
harmonize it’s political and metaphysical ideas and I argue that this insight stands as proof of the
utility of Tocqueville’s religious thought for the present. According to the French thinker modern
man is predisposed to be a man of faith, while in Tocqueville’s opinion he should be a man of
religion. The predisposition is a matter of the individual’s psychological condition while
Tocqueville’s recommendation is related to the social function of religion, specifically the
Catholic Church. This functional side is, however, conditioned upon religion being harmonized
with the society that concerns it.
This paper is the result of a close reading of Tocqueville but it also involves a study of a
selection of movements and thinkers, the ideas of who were of importance to the author. These
movements include Romanticism, Liberalism, Conservatism and Jansenism; thinkers include
Blaise Pascal, Montesquieu, Jean-Jacques Rousseau, Joseph de Maistre and René de
Chateaubriand.
An analysis of religion in Tocqueville’s work is an endeavor that should be of use to
sociologists and citizens wanting to better understand the meaning of religion in contemporary
society; it may also prove helpful in helping one better understand his/her potential for faith
Spatial security in selected cities of Great Britain 1979–2017
Współcześnie ponad połowa ludności świata zamieszkuje miasta. Szacuje się, że do 2050 r. w ośrodkach miejskich będzie żyło już ok. 68% mieszkańców Ziemi. Choć miasto może być rozumiane i definiowane na różne sposoby, to jednak wszystkie definicje mają wspólny mianownik – miasto to obszar (przestrzeń), w którym żyje i rozwija się człowiek. Jednym z czynników wpływających na możliwości rozwoju i jakość życia ludzi w mieście, a zarazem podstawową potrzebą, której zaspokojenie warunkuje możliwość zaspokojenia potrzeb wyższego rzędu, jest poczucie bezpieczeństwa. U podstaw pracy leży przekonanie, że istnieje zależność między kształtowaniem przestrzeni miast w sposób sprzyjający bezpieczeństwu ich mieszkańców a występowaniem na ich terenie problemów społecznych, w tym w szczególności patologii, przestępczości i zachowań antyspołecznych.
Temat rozprawy dotyczy bezpieczeństwa przestrzeni wybranych miast Wielkiej Brytanii w latach 1979–2017. Celem badawczym jest znalezienie odpowiedzi na pytanie, czy główne ujęcia teoretyczne w zakresie kształtowania bezpiecznych przestrzeni, stanowiące dorobek amerykańskich kryminologów i urbanistów, mogą zostać zastosowane w przypadku planowania przestrzeni miast europejskich.
Praca składa się z sześciu rozdziałów. W pierwszym z nich szczególną uwagę poświęcono ośrodkom miejskim. Skupiono się na zdefiniowaniu miasta oraz ewolucji w pojmowaniu tego pojęcia, wskazaniu funkcji ośrodków miejskich. Ponadto analizie poddano zagadnienia związane z przestrzenią miejską, a także wskazano na uwarunkowania rozwoju przestrzeni we współczesnych miastach. Głównym zagadnieniem drugiego rozdziału jest bezpieczeństwo przestrzeni. Badano postrzeganie bezpieczeństwa po zimnej wojnie, zdefiniowano bezpieczeństwo przestrzeni, a także wskazano na miejską społeczność lokalną jako podmiot bezpieczeństwa. W trzecim rozdziale analizie poddano dorobek chicagowskiej szkoły ekologii społecznej, dorobek kryminologów i urbanistów w latach 60. i 70. XX w., w tym m.in. myśl Jane Jacobs, koncepcję przestrzeni obronnej Oscara Newmana, a także pierwszą i drugą generację zapobiegania przestępczości przez kształtowanie przestrzeni (CPTED). Ponadto zweryfikowano możliwość implementacji w miastach wymienionych podejść teoretycznych przy wykorzystaniu metody 3D, map przestępczości, założeń „wybitych szyb” oraz „bezpiecznego wzrostu”. W czwartym rozdziale wskazano, w jaki sposób podejścia teoretyczne z zakresu kształtowania bezpiecznej przestrzeni mogą być wdrażane w środowisku miejskim, przedstawiono metody badania stanu wyjściowego oraz metody poprawy bezpieczeństwa przez projektowanie przestrzeni. Uwagę poświęcono rozwiązaniom wypracowanym w Wielkiej Brytanii. W dwóch ostatnich rozdziałach dokonano pogłębionej analizy działań prowadzonych na rzecz odnowy obszarów zdegradowanych w wybranych miastach Wielkiej Brytanii. Biorąc pod uwagę ograniczoną możliwość oddziaływania na całe miasto, interwencje te prowadzono w ramach jasno zdefiniowanych przestrzennie obszarów (osiedli, dzielnic itp.) o największym natężeniu negatywnych zjawisk społeczno-przestrzennych. W pracy analizowano następujące studia przypadków: obszar doków londyńskich, miasteczko olimpijskie Stratford w Londynie, Trafford Park (gmina Trafford wchodząca w skład hrabstwa Greater Manchester), Hulme i Manchester Wschodni oraz Centralny Manchester (w granicach miasta Manchester).Today, cities are home to more than half of the world’s population, and it is estimated that by 2050 that figure will increase to about 68 per cent. While the word ‘city’ can be understood and defined in various ways, all such definitions have one thing in common – a city is an area (space) in which people live and grow. One of the factors affecting the quality of life in cities, and which is a primal need that must be met before high-level needs can be, is the sense of safety. This paper is based on the assumption that there exists a relationship between the designing urban spaces and the existence of social problems, including crime and antisocial behaviour.
The subject of the dissertation is spatial security in selected cities of Great Britain in the period 1979–2017. The research objective is to answer the question of whether the main theoretical approaches to designing urban space created by American criminologists and urban planners can be applied to European cities.
The paper consists of six chapters. Chapter One focuses on urban centres, defining what a city is, how the concept of the city has evolved, and what the functions of cities are. It also analyses issues related to urban space and what determines how space is developed in modern cities. Chapter Two covers spatial security; it examines how safety has been perceived since the end of the Cold War, and points to the local urban community as the subject of safety. Chapter Three analyses works of the Chicago School of social ecology, as well as works by criminologists and urban planners of the 1960s and ‘70s, including Jane Jacobs, Oscar Newman’s defensible space, and the first and second generations of crime prevention through environmental design (CPTED). The chapter also contains a verification of the possibility of implementing the above theoretical approaches, through an analysis of practices for designing safe spaces in cities, including the 3D method, the use of crime maps, and the concepts of “broken windows” and “Safe Growth”. Chapter four discusses how these theoretical approaches to designing safe spaces can be implemented in urban areas, and presents methods for determining the initial state and for improving safety through environmental design. The last two chapters contain a detailed analysis of activities aimed at regenerating degraded areas in selected cities of the United Kingdom. Considering the difficulties involved in targeting entire cities, interventions were conducted within clearly spatially-defined areas (neighbourhoods, districts etc.) having the highest levels of undesirable socio-spatial phenomena. The following case studies were selected: the London Docklands, Stratford Olympic Park in London, Trafford Park (a borough of Trafford within Greater Manchester Metropolitan County), Hulme & East Manchester, and Central Manchester (parts of the city of Manchester)
Preparation and physicochemical characterization of hybrid electrocatalytic materials capable of effectively reducing carbon dioxide
Ze względu na efekt cieplarniany i globalny kryzys energetyczny, redukcja emisji
gazów cieplarnianych, a także rozwój alternatywnej czystej energii staje się jednym z
najważniejszych wyzwań, przed jakimi staje dziś nasze społeczeństwo. Tlenek węgla (IV) jest
jednym z głównych składników gazów cieplarnianych emitowanych do atmosfery. Konwersja
i wykorzystanie CO2 staje się bardzo ważnym zadaniem w zakresie zrównoważonej
gospodarki energetycznej i wymogów środowiskowych, ponieważ nagromadzenie CO2 w
atmosferze, spowodowane głównie spalaniem paliw kopalnych, budzi poważne obawy
środowiskowe.
Redukcja elektrochemiczna jest bardzo obiecująca oraz stosunkowo prosta
w zastosowaniach i może być przeprowadzana w temperaturze pokojowej, a ponadto przez
zmianę warunków elektrolizy można selektywnie kontrolować produkty reakcji.
Elektroredukcja CO2 do węglowodorów jest złożonym procesem, który zwykle
obejmuje zaadsorbowany tlenek węgla (II) jako produkt pośredni. W związku z tym ogólny
mechanizm elektroredukcji jest kontrolowany w dużym stopniu przez powinowactwo
powierzchniowe katalizatora do tlenku węgla (II); silnie związany CO hamuje dalszą reakcję
redukcji podczas gdy słabo związany CO łatwo desorbuje i staje się produktem końcowym.
Spośród różnych typów katalizatorów metalicznych Cu została uznana za układ
najbardziej atrakcyjny do wykorzystania w elektrochemicznej redukcji CO2 do C2H5OH,
HCOOoraz bardziej złożonych węglowodorów takich jak CH4, C2H4. Chociaż katalizatory
na bazie miedzi wykazują dobrą aktywność katalityczną w stosunku do elektrochemicznej
redukcji CO2, ulegają dezaktywacji w ciągu kilku godzin, a nawet minut, co powoduje spadek
wydajności produkcji węglowodorów i znaczny wzrost ilości wydzielanego wodoru. Do
chwili obecnej mechanizm dezaktywacji katalizatorów nie jest dobrze poznany.
Nanostrukturalny pallad i jego nanokompozyty zostały opisane w literaturze jako
wysoce skuteczne katalizatory w reakcjach chemicznych, w tym elektrochemicznych,
przykładowo w reakcji redukcji tlenu oraz utleniania kwasu mrówkowego.
W niniejszej pracy została opracowana metodyka przygotowania warstw
katalitycznych złożonych z nanocząstek metali o właściwościach katalitycznych w procesie
katodowej redukcji dwutlenku węgla oraz przeprowadzono charakterystykę ich właściwości
fizykochemicznych.
Skoncentrowano się na możliwości wpływania na aktywność katalityczną centrów
aktywnych poprzez zastosowanie wysoce zdyspergowanych i stabilizowanych nanocząstek
palladu, wygenerowanych elektrochemicznie z cienkiej warstwy kompleksu
N-koordynacyjnego palladu (II), [Pd(C14H12N2O3)Cl2]2MeOH. Uzyskane nanocząstki
metaliczne Pd są stabilizowane i aktywowane przez centra azotu w matrycy kompleksu
wzmacniając proces elektrokatalitycznej redukcji CO2.
Układy katalityczne oparte na palladzie scharakteryzowano następującymi technikami
fizykochemicznymi: skaningową mikroskopią elektronową z mikroanalizą rentgenowską,
transmisyjną mikroskopią elektronową, spektroskopią w podczerwieni, rentgenowską
spektroskopią fotoelektronów oraz metodami elektrochemicznymi: chronowoltamperometrią
cykliczną i chronoamperometrią.
Aktywność katalizatorów palladowych w procesie elektroredukcji CO2 została
określona przez zastosowanie odpowiedniego potencjału redukcji w eksperymencie
chronoamperometrycznym, w celu określenia ładunku utleniania produktów redukcji.
Eksperymenty przeprowadzono w roztworze wodorowęglanu potasu. Głównym produktem
uzyskanym w procesie elektroredukcji CO2 na nanostrukturalnych układach palladowych jest
tlenek węgla (II). Produkt zidentyfikowano przy użyciu metody elektrochemicznej
(woltamperometria inwersyjna z zatężaniem).
Sposobem na zwiększenie efektywności procesów elektrochemicznych jest
umieszczenie materiału katalitycznego w odpowiednich matrycach. W pracy podjęto próbę
zwiększenia efektywności procesu elektroredukcji CO2 poprzez umieszczenie nanocząstek
palladu na nośniku węglowym. Pomiary elektrochemiczne przeprowadzone w obecności CO2
potwierdzają aktywujący wpływ Vulcanu XC-72 oraz wielościennych nanorurek węglowych
na komercyjne nanocząstki palladu.
Jednym z najważniejszych wyzwań w elektrokatalitycznej redukcji CO2 jest
opracowanie nowych katalizatorów o dużej zdolności do aktywacji cząsteczki CO2, wysokiej
selektywności względem poszukiwanego produktu oraz odpowiedniej trwałości. W tym
kontekście interesujący jest katalizator miedziowy. Syntezę cząstek miedzi zrealizowano
w obecności stabilizatora wielkocząsteczkowego polimeru poliwinylopirolidonu,
zapobiegającego ich aglomeracji.
Idea wykorzystania nanocząstek platyny zrealizowano w oparciu o zdolność tego
metalu do ulegania szybkim i odwracalnym procesom adsorpcji wodoru. Platyna jest jednym
z bardziej aktywnych układów katalitycznych w procesie elektroutleniania cząsteczek
organicznych w warunkach pracy niskotemperaturowego ogniwa paliwowego. Pallad
i platyna wykazują znacząco odmienne właściwości wobec redukcji CO2 ze względu na różne
interakcje z zaadsorbowanymi związkami pośrednimi, takimi jak COads lub COOHads. Ponadto
Pd posiada zdolność do absorpcji wodoru co stanowi obiecującą perspektywę w reakcji
elektrochemicznej redukcji CO2. Produkcja gazu syntezowego (CO:H2 = 0,5) z CO2 i wody
jest szczególnie istotna, ponieważ można go wykorzystać do wytwarzania węglowodorów
z mieszaniny tlenku węgla (II) oraz wodoru dzięki katalitycznym reakcjom typu Fischera –
Tropscha.
Problemem pojawiającym się w trakcie elektroredukcji CO2 jest zatruwanie
powierzchni katalitycznej elektrody przez półprodukty powstające w trakcie tego procesu,
głównie adsorbaty typu CO, które blokują powierzchnie katalityczną i przyczyniają się do
spadku efektywności pracy układu. Ruten tworzy grupy hydroksylowe pochodzące
z aktywacji cząsteczek wody, które mogą być wykorzystywane w reakcji usuwania CO
podczas utleniania przy niższych wartościach potencjału niż dla Pt, w wyniku czego uzyskuje
się wyższe wydajności prądowe.
Woltamperometria cykliczna jest szeroko stosowaną metodą elektroanalityczną do
badań procesów redukcji CO2. Jednak ze względu na fakt, iż sygnałowi katodowemu można
przypisać proces redukcji CO2 oraz wydzielania wodoru (dwa nakładające się na siebie
procesy) interpretacja woltamperogramów cyklicznych jest niezwykle trudna i nie pozwala
uzyskać wystarczająco dużo informacji o procesie elektroredukcji dwutlenku węgla. Dlatego
powinny być łączone z innymi technikami umożliwiającymi uzyskanie lepszego wglądu na
przebieg reakcji redukcji dwutlenku węgla.
Celem pracy było również opracowanie szybkiej i czułej metody wykrywania
produktów pośrednich i produktów wytworzonych z CO2 in situ za pomocą wirującej
elektrody z pierścieniem. W tej pracy wykorzystano elektrodę dyskową z węgla szklistego z
polikrystaliczną platynową elektrodą pierścieniową. Pełnią one funkcję dwóch elektrod
pracujących. W warunkach wirowania elektrodę pierścieniową Pt wykorzystano do
wykrywania tworzącego się produktu pośredniego/produktu podczas reakcji redukcji CO2 na
dysku z węgla szklistego pokrytym katalizatorem.Due to the greenhouse effect and the global energy crisis, reduction of the greenhouse
gases emission, as well as the development of alternative, clean energy have become one of
the most important challenges of the contemporary society. Carbon dioxide is one of the main
greenhouse gases emitted to the atmosphere. Conversion and use of CO2 become very
important tasks in the field of sustainable energy management and environmental imperatives,
because the accumulation of CO2 in the atmosphere due to the combustion of fossil fuels
raises serious concerns about the environment.
The electrochemical reduction of carbon dioxide is a very promising method,
relatively simple in application and can be carried out in the room temperature. What is more,
reaction products can be selectively controlled by changing the electrolysis conditions.
However, the main issues still need to be resolved before the electrochemical reduction of
CO2 to fuels becomes attractive for technological applications. The main problems associated
with the electrocatalytic reduction of CO2 include high overpotential, low selectivity and
Faradaic efficiency. High overpotential and unsatisfactory product selectivity result from
inadequate adsorption energy of the key intermediates of the reaction. The low Faradaic
efficiency is related to the competitive hydrogen evolution reaction process, which takes place
in the same potential range as the reduction of CO2. Therefore, there is a need to develop new
catalysts which would increase the selectivity and electrocatalytic efficiency of CO2 reduction
while lowering the overpotential of the process.
This paper addresses the methodology of preparation of catalytic layers composed of
metal nanoparticles with catalytic properties toward the electrochemical reduction of carbon
dioxide, as well as the characteristics of their physicochemical properties.
The paper focuses on the possibility to affect the catalytic activity of the active sites by
the use of highly dispersed and stabilized palladium nanoparticles, electrochemically
generated (through consecutive potential cycling) from the thin film of N-coordinated
complex of palladium(II), [Pd(C14H12N2O3)Cl2]2MeOH. The obtained metallic Pd
nanoparticles are stabilized and activated by nitrogen centers in the matrix of the complex,
thus enhancing the process of electrocatalytic reduction of CO2.
The catalytic systems based on palladium were characterized by the following
physicochemical techniques: scanning electron microscopy with energy dispersive
spectroscopy, transmission electron microscopy, infrared spectroscopy, X-ray photoelectron
spectroscopy, and electrochemical methods: cyclic voltamperometry and chronoamperometry.
The activity of the palladium catalysts in the CO2 electroreduction was estimated from
the oxidation charge of the adsorbed products. The experiments were carried out in a solution
of potassium bicarbonate. The main product obtained in the process of electroreduction of
CO2 on nanostructured palladium systems is carbon monoxide (II). The product was identified
with the use of the electrochemical method (CO stripping).
An approach to increase the efficiency of electrochemical processes is to support the
catalytic material in suitable matrices. The aim of the present work was to synthesize an
efficient catalyst of electroreduction of carbon dioxide by supporting Pd nanoparticles with
multi-wall carbon nanotubes and Vulcan XC-72. Electrochemical measurements carried out in
the presence of CO2 confirm the activating effect of Vulcan XC-72 and multi-wall carbon
nanotubes on commercial palladium nanoparticles.
One of the most important challenges of the electrocatalytic reduction of CO2 is the
development of new catalysts that have high capability of activating the CO2 molecule, high
selectivity for the demanded product and adequate durability. In this context, a copper catalyst
is especially interesting. The synthesis of copper particles was carried out in the presence of
a high molecular weight polyvinylpyrrolidone which prevented agglomeration of the particles.
The idea of using Pt nanoparticles was realized based on this metal’s ability to
undergo fast and reversible processes of hydrogen adsorption. Platinum is one of the most
active catalytic systems in the process of electrooxidation of organic molecules and operate
under conditions of low-temperature fuel cell. Palladium and platinum exhibit significantly
different properties toward the electrochemical CO2 reduction, due to different interactions of
Pd and Pt with adsorbed intermediates, such as COads or COOHads. Moreover Pd is able to
absorb hydrogen and that creates promising perspectives in the reaction of electrochemical
CO2 reduction. Production of syngas (ratio of CO to H2 equal to 0.5) from CO2 and water is
particularly important. Syngas can be used for production of hydrocarbons from a mixture of
carbon monoxide (II) and hydrogen by employing the Fischer-Tropsch catalytic reaction.
The problem that occurs in the CO2 electroreduction process is poisoning of the
catalytic surface of an electrode by intermediates formed during the process, mainly CO-type
adsorbates. Adsorbed intermediates block the catalytic surface and contribute to decrease in
the system’s efficiency. Ruthenium forms hydroxyl groups deriving from the activation of
water molecules, which can be further used in the reaction of CO removal during oxidation.
This oxidation step on Ru proceeds at lower potential values than on Pt, which results in
obtained higher current efficiencies.
Cyclic voltammetry is a widely used electroanalytic method for investigation of CO2
reduction processes. However, due to the fact that the cathodic signal can be assigned to the
reduction of CO2 and hydrogen evolution reaction (two overlapping processes), the
interpretation of cyclic voltamperograms is extremely difficult and does not provide enough
information about the process of electoreduction of carbon dioxide. Therefore, cyclic
voltammetry should be combined with other techniques that facilitate a better insight into the
process of the carbon dioxide reduction.
Finally, the aim of this research was also the development of a fast and sensitive
method for the detection of intermediates and products generated in CO2 reduction in situ by
means of a rotating ring electrode with. In this work a glassy carbon disk electrode with a
polycrystalline platinum ring electrode has been employed. They function as two working
electrodes. Under rotation, the Pt ring electrode was used to detect the forming intermediate
product during reaction of CO2 reduction on a glassy carbon disk covered with catalyst
Reprezentacje liczb i ich własności obliczeniowe
Reprezentacje liczb i ich własności obliczeniow
Analiza wpływu niepewności ułożenia pacjentów na dawki otrzymane przez nich podczas radioterapii
Radiotherapy is currently one of the most important treatment methods used in cancer treatment. Its aim is to deliver prescribed dose to the target volume while sparing healthy tissues.
In order to reach this aim radiotherapy treatment should be applied in as precise manner as
possible. Therefore patients setup uncertainties and their influence on the dose received during
radiotherapy course was a subject of many research done through last decades. Studies at that
time based on limited amount of information. Nowadays, technological progress in radiotherapy
treatment allows to collect setup data during entire course of treatment. Analysis of such a big
data are still lacking.
In presented work two sets of clinical data were analyzed. First group consisted of 100
patients treated in Maria Sklodowska-Curie Institute — Oncology Center in Warsaw (Poland),
second group consisted of 835 patients treated in Erasmus MC University Medical Center Rotterdam (Netherlands). Both groups included data of setup errors for prostate cancer patients.
The difference was in number of fractions received during entire treatment and methods used
to detect setup errors (bony anatomy or gold markers).
The statistical analysis of the data collected for both populations showed that they were
not normally distributed. Presence of inter-fraction time trends was investigated as one of
possible reasons of non-normal distribution of setup errors. As in limited fraction treatment
some trends can always be detected, the method to distinguish physiological trends (i.e. related
to patient physiology and anatomy) from these which can be attributed to limited number of
measurements was proposed.
The presented studies were done on two previously mentioned clinical datasets as well as
on many different datasets with artificial setup errors mimicking the natural patients behavior — so called synthetic populations. Those synthetic populations were created in order to
cover wide range of clinically relevant population parameters. Current methods of dealing
with setup errors and incorporating this knowledge into the treatment planning and delivery
process are mostly based on population parametrizations and concept of cumulative dose. In
this work a parametrization taking into account time trends was investigated and compared
with the conventional one, most often used in the clinical practice. It was shown that a wrong
parametrization used to describe population of patients setup errors may lead to the underestimation of CTV-PTV margins. The investigated parametrization may be further used in
margin-less planning.
In the presented work, apart from investigating alternative parametrization method, a possibility of estimating patient specific cumulative dose was examined. That methodology can be
further used for individualization of margin-less planning algorithms.
One of the methods to deal with setup errors and uncertainties is to apply off-line and online verification protocols. Offline verification protocols require less workload. Still it is known
from clinical practice that some patients will require an on-line verification. The mostly applied
No Action Level protocol efficiency is related to mean setup error estimation. A modification
of this protocol was proposed in order to provide an easy method to distinguish patients who
require more attention (i.e. more fractions with imaging). The modified protocol does not
require additional workload in terms of average number of fractions with imaging. Instead of
doing imaging in the same number of fractions for each patient, the fractions with imaging are
not-equally spread within the population of patients.
Although off-line verification protocols may reduce the systematic errors, some residual
errors will always be present. To ensure a proper irradiation of the target some margin is added
to it during the treatment planning process. Currently the most applied margin recipes are
based on conventional parametrization. That is why it does not take into account inter-fraction
time trends. As existence of this trends was shown during population data analysis, the new
recipe for margin calculation was provided. In limit of no time trends this new recipe simplifies
to currently used one.Radioterapia jest obecnie jedną z najważniejszych metod leczenia nowotworów. Jej celem jest
dostarczenie przepisanej dawki do obszaru tarczowego przy jednoczesnym zminimalizowaniu
dawki w tkankach zdrowych. Aby osiągnąć ten cel radioterapia powinna być przeprowadzana jak
najbardziej precyzyjnie. Z tego powodu niepewności ułożenia pacjentów i ich wpływ na dawki
dostarczone w trakcie kursu radioterapii były przedmiotem wielu badań w czasie minionych
dekad. Ówczesne badania bazowały na ograniczonej liczbie danych. Postęp technologiczny
w radioterapii umożliwia obecnie zbieranie danych dotyczących niepewności ułożenia pacjenta
podczas całego procesu leczenia. Ciągle jednak nieliczne są badania analizujące takie dane.
W prezentowanej pracy przeprowadzono analizę dwóch zbiorów danych klinicznych. Pierwszą grupę stanowiło 100 pacjentów leczonych w Centrum Onkologii — Instytucie im. Marii
Skłodowskiej-Curie w Warszawie (Polska), drugą grupę stanowiło 835 pacjentów leczonych
w szpitalu uniwersyteckim Erasmus MC w Rotterdamie (Holandia). Obie grupy zawierały dane
dotyczące niepewności ułożenia pacjentów leczonych z powodu nowotworu prostaty. Grupy różniły się liczbą frakcji radioterapii jaka składała się na kurs leczenia a także metodami użytymi
do oceny niepewności ułożenia (struktury kostne i znaczniki złota).
Statystyczna analiza danych zebranych dla obu populacji pokazała, iż nie zawsze podlegają one rozkładowi normalnemu. Obecność trendów czasowych pomiędzy frakcjami leczenia
była badana jako jedna z potencjalnych przyczyn znalezionych rozbieżności w stosunku do rozkładów normalnych. w przypadku skończonej liczby frakcji pewien trend czasowy może być
zawsze znaleziony, dlatego opracowano metodę rozróżniania trendów fizjologicznych (tj. związanych z fizjologią i anatomią pacjenta) od tych, które mogą być wyjaśnione skończoną liczbą
pomiarów. Prezentowane w pracy badania przeprowadzono na dwóch, wspomnianych wcześniej,
klinicznych bazach danych niepewności ułożeń pacjentów, a także na licznych innych bazach
danych ze sztucznie generowanymi niepewnościami ułożenia pacjentów odzwierciedlającymi ich
naturalne zachowanie — tzw. populacjach syntetycznych. Te syntetyczne populacje zostały
wygenerowane w taki sposób by pokryć jak największy zakres klinicznie istotnych parametrów.
Obecne metody uwzględniania niepewności ułożenia pacjentów w procesie planowania i realizacji radioterapii bazują przede wszystkim na parametryzacji populacji pacjentów i koncepcji
dawki skumulowanej. W prezentowanej pracy parametryzacja populacji uwzględniająca trendy
czasowe została przebadana i porównana z konwencjonalną parametryzacją, najczęściej wykorzystywaną w praktyce klinicznej. Zostało pokazane, że niewłaściwy dobór parametryzacji
użytej do opisu populacji niepewności ułożenia pacjentów może prowadzić do zbyt małych
marginesów CTV-PTV. W prezentowanej pracy, poza zaproponowaniem alternatywnej parametryzacji, zbadano możliwości estymowania skumulowanej dawki dla pojedynczego pacjenta.
Zaproponowana metodologia, a w szczególności badana parametryzacja, może zostać w przyszłości użyta w zindywidualizowanej wersji algorytmów planowania bez marginesów.
Jedną z metod minimalizowania niepewności ułożenia pacjentów jest stosowanie protokołów
weryfikacji off-line i on-line. Protokoły weryfikacji off-line wymagają mniejszego nakładu pracy.
Wiadomo jednak z praktyki klinicznej, że niektórzy pacjenci będą wymagali zastosowania weryfikacji on-line. Szeroko stosowany protokół weryfikacji „No Action Level” opiera się na estymacie
średniej niepewności ułożenia pacjenta. W niniejszej pracy została zaproponowana modyfikacja
tego protokołu umożliwiająca rozróżnienie pacjentów wymagających większej uwagi (tj. większej liczby frakcji z obrazowaniem). Zmodyfikowany protokół nie wymaga zwiększonego nakładu
pracy rozumianego jako średnia ilość frakcji z obrazowaniem w populacji pacjentów. Wykonywanie obrazowania w tej samej liczbie frakcji u wszystkich pacjentów zastąpiono w proponowanej
metodzie nierównomierną dystrybucją frakcji z obrazowaniem w populacji pacjentów.
Protokoły weryfikacji off-line mają za zadanie zmniejszenie niepewności systematycznych
jednak pewne niepewności rezydualne zawsze będą obecne. Aby zapewnić prawidłowe napromienienie obszaru tarczowego pewien margines jest dodawany do niego w trakcie procesu planowania radioterapii. Obecnie najczęściej używana metoda wyznaczania wielkości tego marginesu
opiera się na klasycznej parametryzacji. W konsekwencji nie są w niej uwzględnione międzyfrakcyjne trendy czasowe, których obecność została wykazana w trakcie statystycznej analizy
danych klinicznych. W prezentowanej pracy została zaproponowana nowa formuła obliczania marginesu, uwzględniająca trendy czasowe. W granicy braku tych trendów prezentowana
formuła uprasza się do obecnie stosowanej