Repozytorium UW
Not a member yet
2396 research outputs found
Sort by
Electrocatalytic process at electrodes modified with hybrid film containing nanoparticles of selected transition metals
No full textOpracowanie i wytwarzanie nowych materiałów nanostrukturalnych bazujących na nanocząstkach metalicznych, jak również zastosowanie ich do projektowania złożonych układów kompozytowych stanowi przedmiot intensywnych badań, podyktowany rosnącymi potrzebami różnych dziedzin nauki, szczególnie katalizy. Niniejsza praca doktorska poświęcona jest zagadnieniom związanym z procesami elektrokatalitycznymi na elektrodach modyfikowanych warstwami zawierającymi nanocząstki wybranych metali przejściowych,
w szczególności złota. Przedmiot jej rozważań dotyczy elektroutleniania glukozy oraz elektroredukcji tlenu. Wynika to z faktu, iż procesy te są kluczowe dla rozwoju technologii ogniw i bioogniw paliwowych, sensorów oraz mają znaczenie poznawcze.
Nanostruktury metali są bardzo często wykorzystywane jako katalizatory reakcji elektrodowych, ze względu na swoje wyjątkowe właściwości fizykochemiczne uwarunkowane ich rozmiarem na poziomie miliardowych części metra. Wraz ze zmniejszaniem się rozmiarów cząstek wzrasta stosunek ich powierzchni do objętości, a także energia powierzchniowa, która wpływa na wzmożoną aktywność katalityczną w porównaniu do materiałów makroskopowych. Ze względu na reaktywność powierzchni jednym
z głównych problemów dotyczących materiałów nanostrukturalnych, jest więc ich ograniczona stabilność prowadząca do aglomeracji i agregacji. Konieczność kontroli stanu powierzchni nanocząstek w celu zapobiegania ich łączeniu się w większe struktury polega na modyfikacji powierzchni warstwami stabilizatorów lub opiera się na unieruchamianiu nanostruktur w matrycach pełniących rolę podłoża nośnego.
Rodzaj warstwy stabilizującej warunkuje przydatność nanocząstek metali do zastosowań elektrokatalitycznych. W niniejszej pracy doktorskiej zweryfikowano i określono wpływ rodzaju warstwy modyfikującej na aktywność elektrokatalityczną nanocząstek złota
w procesie elektroutleniania glukozy w roztworach o odczynie obojętnym. Spośród badanych nanomateriałów stabilizowanych różnymi monowarstwami (oraz pozbawionych stabilizatora), zastosowanie na powierzchni nanostruktur złota modyfikatora redoks stanowionego przez polioksometalany, skutkowało największym wzmożeniem efektu katalitycznego
w rozważanym procesie (wzrost prądów elektroutleniania glukozy oraz rozpoczęcie procesu przy najbardziej ujemnych wartościach potencjałów). Aktywujące działanie anionów PMo12O403- wobec nanostrukturalnego złota w procesie elektroutleniania glukozy jest najprawdopodobniej wynikiem współistnienia dwóch efektów. Częściowej degradacji
i desorpcji polioksometalanu zaadsorbowanego na nanokrystalitach złota, na skutek zmiany liczby koordynacyjnej heteroatomu w wyniku hydrolizy zachodzącej w roztworach
o odczynie obojętnym oraz mediacyjnego charakteru pozostałych na złocie produktów częściowego rozpadu polioksometalanu.
W przypadku nanokatalizatorów na ich aktywność w danym procesie wpływ posiada nie tylko rozmiar cząstki, rodzaj stabilizatora, ale również ich kształt. Innymi słowy, nanostruktury danego metalu o różnych kształtach zwykle wykazują odmienne zachowania katalityczne. W kolejnym eksperymentalnym rozdziale pracy podjęto tematykę związaną
z zaprojektowaniem oraz optymalizacją procedury wytwarzania koloidalnego złota
w kształcie „gwiazdek” (ang. nanostars) stabilizowanego monowarstwami fosfododekamolibdenianów typu Keggina (PMo12O403-). Wzmożona aktywność katalityczna anizotropowego, złotego nanokatalizatora o kształcie gwiazdek w procesie elektroutleniania glukozy została zweryfikowana w oparciu o porównanie z aktywnością katalityczną nanocząstek Au modyfikowanych PMo12O403- w kształcie sfer oraz dysków. W procesach elektrodowych wzrost aktywności katalitycznej nanostrukturalnych form metali o różnych kształtach, przypisywany jest silnemu rozwinięciu powierzchni efektywnej oraz/lub uwarunkowaniom morfologicznym związanym ze strukturą krystalograficzną. Przeprowadzone eksperymenty elektrochemiczne pozwoliły przypisać efekt ten dużemu rozwinięciu powierzchni właściwej rozgałęzionych nanostruktur.
W pracy ujęte są również badania dotyczące wpływu matrycy nośnej na aktywność nanostruktur Au w procesie utleniania glukozy. Materiały węglowe są powszechnie stosowane jako nośniki dla bogatej gamy układów katalitycznych. Zastosowanie odpowiedniej matrycy umożliwia zwiększenie reaktywnej powierzchni katalizatora metalicznego oraz zapewnia szybki transport ładunku pomiędzy rozproszonymi w niej centrami aktywnymi a powierzchnią elektrody. Wykorzystanie funkcjonalizowanych grupami tlenowymi wielościennych nanorurek węglowych zastosowanych jako podłoże nośne dla nanostruktur złota modyfikowanych fosfododekamolibdenianami skutkowało otrzymaniem układu o zwiększonej aktywności katalitycznej w porównaniu do cząstek złota pozbawionych nośnika oraz cząstek osadzonych na węglu aktywnym typu Vulcan XC-72R. Wprowadzenie nanorurek węglowych jako jednego z komponentów układu katalitycznego warunkuje wysoki stopień dyspersji nanostruktur Au, jak również zapewnia im zadowalającą stabilność
w wyniku czego możliwe jest silne rozwinięcie powierzchni aktywnej oraz wzrost ilości dostępnych, aktywnych katalitycznie centrów adsorpcyjnych. Ponadto uwarunkowania morfologiczne, ze szczególnym uwzględnieniem stopnia sporowacenia są kluczowe dla poprawy wzajemnego kontaktu depolaryzatora z centrami katalitycznymi nanocząstek metalicznych prowadząc do wzrostu gęstości prądów elektroutleniania glukozy oraz przesunięcia potencjału przy którym rozpoczyna się proces w kierunku bardziej ujemnych wartości.
Dalsze badania podjęte w pracy ukierunkowane były na wykorzystanie sterycznie rozbudowanych związków kompleksowych złota(III) jako nowych prekursorów nanostrukturalnej formy Au. Odpowiednio dobrany ligand oraz odpowiednio zoptymalizowana procedura syntezy pozwoliły na uzyskanie nanokrystalitów złota o małych rozmiarach rzędu kilku nanometrów. W oparciu o wcześniejsze eksperymenty jako podłoże nośne dla nanocząstek złota wykorzystano funkcjonalizowane polarnymi grupami tlenowymi wielościenne nanorurki węglowe, które wprowadzane na odpowiednim etapie syntezy umożliwiły uzyskanie korzystnych uwarunkowań morfologicznych nanokompozytu, związanych z dużym rozproszeniem nanometalicznej frakcji w materiale matrycy. Uzyskany materiał charakteryzował się wzmożoną aktywnością katalityczną w kontekście uzyskiwanych gęstości prądowych oraz potencjału utleniania glukozy.
Odrębną część pracy stanowiło również przygotowanie wielofunkcyjnych układów elektrokatalitycznych do redukcji tlenu, zbudowanych z nanostruktur złota umieszczonych
w aktywnych matrycach. Zaproponowano możliwość wykorzystania nanocząstek złota modyfikowanych fosfododekamolibdenianami typu Keggina (PMo12O403-) osadzonych na nośniku grafenowym, w funkcji katalizatora wspomagającego elektroredukcję tlenu
w środowisku alkalicznym. Wykorzystanie chemicznie zredukowanego tlenku grafenu (rGO) w roli nośnika dla nanostruktur złota, umożliwiło uzyskanie znacząco mniejszych ilości niepożądanego produktu ubocznego (HO2-), wytwarzanego podczas redukcji tlenu
w porównaniu z układami katalitycznymi w postaci nanocząstek złota oraz nanostruktur Au osadzonych na nośniku typu Vulcan XC-72R. Ponadto dla katalizatora tego proces elektroredukcji tlenu rozpoczyna się przy najbardziej dodatnich wartościach potencjału
w następstwie występowania efektu synergicznego warunkowanego specyficznymi oddziaływaniami pomiędzy nanocząstkami złota a chemicznie zredukowanym tlenkiem grafenu.
Kontynuację tematyki związanej z poszukiwaniem efektywnych katalizatorów katodowych stanowiło rozwijanie koncepcji wzbogacenia nanocząstek złota modyfikowanych polioksometalanami osadzonych na nośniku grafenowym o nanostrukturalną platynę w celu wytworzenia wielofunkcyjnego układu hybrydowego o obniżonej zawartości platyny. Przeprowadzone badania elektrochemiczne wskazują, iż unieruchomienie komercyjnej czerni platynowej na wielofunkcyjnej matrycy zawierającej chemicznie zredukowany tlenek grafenu modyfikowany nanocząstkami złota prowadzi do zwiększenia jej aktywności elektrokatalitycznej względem redukcji tlenu w środowisku alkalicznym. Wzrost natężenia prądów elektrokatalitycznych oraz przesunięcie potencjału elektroredukcji tlenu w stronę dodatnich wartości może wynikać z wystąpienia mechanizmu dwufunkcyjnego, w którym zaproponowana warstwa aktywująca nanoplatynę wykazuje silną aktywność względem redukcji niepożądanych produktów nadtlenkowych.
W niniejszej pracy doktorskiej podjęto również badania mające na celu poszerzenie tematyki wytwarzania bezplatynowych, wielofunkcyjnych układów elektrokatalitycznych wspomagających redukcję tlenu w środowisku alkalicznym o materiały zawierające nanocząstki bimetaliczne. Istotnym elementem tej części badań eksperymentalnych było więc podjęcie próby wytworzenia materiału hybrydowego opartego na chemicznie zredukowanym tlenku grafenu dekorowanym bimetalicznymi nanostrukturami złota i irydu o małych rozmiarach. Wybór jako drugiego składnika metalicznego irydu podyktowany był jego wysoką reaktywnością wobec redukcji nadtlenku wodoru, niepożądanego produktu ubocznego wytwarzanego podczas elektroredukcji tlenu. Uzyskana warstwa hybrydowa zawierająca struktury bimetaliczne wykazała najwyższą aktywność elektrokatalityczną wobec elektroredukcji tlenu w porównaniu z układami monometalicznymi, w kontekście wysokiej elektronowości procesu oraz najniższej procentowej frakcji wytwarzanego produktu nadtlenkowego typu HO2-.The development and preparation of new nanostructured materials based on metallic nanoparticles, as well as their application in designing of multifunctional composite systems is a subject of intense research, dictated by the growing needs of various fields of science, including catalysis, especially electrocatalysis. This doctoral dissertation is devoted to issues related to electrocatalytic processes on electrodes modified with layers containing nanoparticles of selected transition metals, in particular gold. The deliberations in this dissertation concern electrooxidation of glucose and oxygen electroreduction. It is noteworthy that these processes are crucial for the development of fuel cells and biofuels and related technologies, sensors, and have cognitive significance.
The research presented in this doctoral thesis is connected with the condition of the influence of modifying layer types and shape on the electrocatalytic activity of gold nanoparticles in the process of glucose electrooxidation in neutral solutions. Among the tested catalytic systems, the application of a redox modifier on the surface of nanostructures via polyoxometalates resulted in the greatest increase in the catalytic effect. Therefore, the next chapter of this work attempts to design and optimization of procedure for the production of colloidal gold in the shape of "stars" stabilized with monolayers of phosphododecamolybdates Keggina type (PMo12O403-). The increased catalytic activity of the anisotropic, golden, star-shaped nanocatalyst in the glucose electrooxidation process was verified according to comparison with the activity of spherical and disk-shaped nanoparticles. The dissertation also includes studies on the impact of the support matrix on the activity of Au nanostructures in this electrochemical process indicating the activating effect of carbon nanotubes on gold nanocrystallites.
The further research was focused on the use of sterically expanded complexes of gold (III) as new precursors of the nano-structured Au form. Properly selected ligand and an appropriately optimized synthesis procedure allowed to obtain gold nanocrystallites of small sizes at the level of several nanometers. Based on previous experiments, functionalized multi-wall carbon nanotubes, which introduced at the appropriate synthesis stage enabled obtaining favorable morphological conditions of the nanocomposite, related to the large dispersion of the nanometallic fraction in the matrix material. The obtained material was characterized by increased catalytic activity in the context of obtained current densities and the potential of glucose electrooxidation.
A separate part of this doctoral thesis was also the preparation of multifunctional electrocatalytic systems for oxygen reduction, consisting of gold nanostructures placed in active matrices. Proposed the possibility of using gold nanoparticles modified with Keggina type phosphododecamamidolybdates (PMo12O403-) embedded on a graphene carrier as a catalyst supporting the oxygen electroreduction in alkaline solutions. The use of chemically reduced graphene oxide (rGO) as a carrier for gold nanostructures made it possible to obtain significantly smaller amounts of undesirable, oxygen reduction by-product (HO2-). Following up on this matter, related to the search for effective cathode catalysts was the development of the concept of enriching gold nanoparticles modified with polyoxometalates supported on a graphene carrier with nanostructured platinum to produce a multifunctional hybrid system with reduced platinum content. The increase in the intensity of electrocatalytic currents and the shift of the potential of oxygen electroreduction towards positive values for the obtained system may result from the occurrence of a dual-function mechanism in which the proposed nanoplatin activating layer has a strong activity against the reduction of undesirable peroxide products. In this doctoral thesis, also undertook research aimed at broadening the subject of the production of platinum-free multifunctional electrocatalytic systems supporting the reduction of oxygen in the alkaline environment with materials containing bimetallic nanoparticles. An important element of this section of experimental research was to attempt to create a hybrid material based on chemically reduced graphene oxide decorated with small-sized bimetallic nanostructures of gold and iridium. The obtained hybrid layer containing bimetallic structures showed higher electrocatalytic activity against oxygen electroreduction in comparison with monometallic systems, in the context of high electronicity of the process and the lowest percentage of the produced HO2- peroxide product
A discipline thesaurus as a tool for representing research fields, using the "Occupational Safety and Ergonomics" thesaurus and the interdisciplinary field of occupational safety and the protection of human in the work environment as examples
No full textTezaurus „Bezpieczeństwo Pracy i Ergonomia”, który powstał w Centralnym Instytucie Ochrony Pracy – Państwowym Instytucie Badawczym (CIOP-PIB) w latach 90. XX wieku, utworzony został w ramach adaptacji Tezaurusa CIS ILO.
Cel główny pracy dotyczy potwierdzenia funkcji tezaurusa dziedzinowego jako narzędzia reprezentacji dla interdyscyplinarnego pola badawczego związanego z bezpiecznym funkcjonowaniem człowieka w środowisku pracy (BHP) na przykładzie ww. tezaurusa. Został on zrealizowany w toku przeprowadzonych badań, opartych na następujących założeniach:
• domena BHP jest interdyscyplinarnym polem badawczym;
• poszukiwanie reprezentacji w kategoryzacjach dyscyplin/dziedzin naukowych MNiSW (2011), (2018) i OECD (2007) potwierdzi interdyscyplinarność pola badawczego BHP;
• istnienie międzynarodowych zasobów terminologicznych dotyczących BHP jest przesłanką istnienia potrzeby ujednoliconego indeksowania dokumentów dotyczących tej problematyki, ponieważ istnieje grupa odbiorców, których potrzeby informacyjne koncentrują się na zagadnieniach związanych z różnymi aspektami BHP;
• zmienianie się wraz z upływem czasu tematyki prac badawczych tego obszaru jest możliwa do uchwycenia na podstawie analizy charakterystyk informacyjno-wyszukiwawczych publikacji, opartych w szczególności na deskryptorach Tezaurusa BPiE oraz na deskryptorze dominującym w katalogowej bazie badawczej BB21.
Badania przedstawione w pracy wykonano na wybranym materiale, tj. literaturze przedmiotowej dla pola badawczego BHP i Tezaurusie BPiE. Literaturę ograniczono do publikacji reprezentatywnych dla badań w tym zakresie, tzn. realizowanych na przestrzeni lat 1950–2010 w CIOP/CIOP-PIB i opublikowanych w wybranych czasopismach. Zakres analizowanych publikacji i informacji o nich odpowiada zakresowi badań podstawowych i stosowanych prowadzonych w CIOP/CIOP-PIB, a tym samym zakresowi analizowanego pola badawczego. Utworzono retrospektywną katalogową bazę badawczą (BB21), która umożliwiła zgromadzenie w jednym miejscu materiału badawczego (ponad 2300 artykułów), a odpowiednie zdefiniowanie pól w bazie pozwoliło na uporządkowanie materiału.
Wykazano, że BHP jest interdyscyplinarnym polem badawczym, w które wpisują się zagadnienia występujące w naukach ścisłych, społecznych i naukach o życiu. Poszukiwanie reprezentacji w kategoryzacjach dyscyplin/dziedzin naukowych MNiSW i OECD również potwierdziło interdyscyplinarność pola BHP, co wykazano przez mapowanie danych do Tezaurusa BPiE. Wskazanie korelacji z wykorzystaniem kategoryzacji występującej w bazach WoS i Scopus do Tezaurusa BPiE także potwierdziło interdyscyplinarność badań w zakresie BHP.
Omówienie międzynarodowych zasobów terminologicznych dotyczących BHP poświadczyło potrzebę korzystania z jednolitych zbiorów leksyki podczas opracowywania dokumentów.
Cel główny rozprawy – zbadanie czy i w jakim stopniu tezaurus dziedzinowy stanowi narzędzie reprezentacji pól badawczych, które mieszczą się w jego zakresie – został osiągnięty. Wykazano zmienność zasobu leksykalnego tezaurusa – i relacji w jego obrębie – w świetle zmian pól i kierunków badawczych dla wyznaczonego obszaru.
Dodatkowo efektem zindeksowania informacji z lat 1950–2010 i usadowienia ich
w bazie BB21 (i katalogu Biblioteki CIOP-PIB) było wprowadzenie tych informacji do ponownego obiegu informacyjnegoThe “Occupational Safety and Ergonomics” thesaurus was created at the Central Institute for Labor Protection in the 1990s, as part of an adaptation of the CIS ILO thesaurus.
The main aim of the work was to confirm the role of the discipline thesaurus as a tool for representing the interdisciplinary field of research related to occupational safety and health (OSH), using the above-mentioned thesaurus as an example. This was done in the course of research based on the following assumptions:
• OSH is an interdisciplinary research field,
• searching for representation in the categorizations of disciplines/scientific areas of the Ministry of Science and Higher Education (2011), (2018) and OECD (2007) will confirm the interdisciplinary nature of OSH,
• the international terminological resources in OSH are a prerequisite for the need for unified indexing of documents related to this issue, because there are recipients whose information needs focus on issues related to various aspects of OSH,
• the variability in time of the subjects of research in this area can be identified by analyzing information and publication characteristics of publications, based in particular on the descriptors of the Occupational Safety and Ergonomics thesaurus (OSE Thesaurus) and the descriptor dominating in the BB21 database (CIOP-PIB library catalogue).
Research was carried out on selected material, i.e. the subject literature on OSH and the OSE Thesaurus. Literature was limited to publications representative of research in this field, i.e. carried out in 1950-2010 at CIOP/CIOP-PIB and published in selected journals. The scope of the analyzed publications and information on them corresponds to the scope of basic and applied research conducted at CIOP/CIOP-PIB, and corresponds to the scope of the analyzed research field. A retrospective catalog research database (BB21) was created. It made gathering research material in one place (over 2,300 articles) possible; a proper definition of fields in the database helped to organize the material.
It has been shown that OSH is an interdisciplinary research field, which includes issues occurring in the sciences, social sciences and life sciences. The search for representation in the categorizations of disciplines/scientific areas of the Ministry of Science and Higher Education and the OECD has also confirmed the interdisciplinary nature of OSH, as demonstrated by data mapping to the OSE Thesaurus. Indication of the correlation using categorizations found in the WoS and Scopus databases to the OSE Thesaurus has also confirmed the interdisciplinary nature of OSH.
A discussion of international OSH terminology resources has confirmed the need to use uniform collections of lexis when developing documents.
The main goal of the dissertation - to examine whether and to what extent a discipline thesaurus is a tool for representing research fields that fall within its scope - has been achieved. It has been shown that the lexical resource of the thesaurus - and the relations within it - changed in the light of changes in fields and research directions for the designated area.
Additionally, indexing information from 1950-2010 and setting it in the BB21 database (CIOP-PIB Library catalogue) has resulted in its re-introduction into the information flow
Sprawiedliwość proceduralna jako gwarancja ochrony praw jednostki w postępowaniu sądowym
Get PDFRozprawa jest próbą dokonania całościowej oceny zgodności podstawowych założeń polskich procedur sądowych z konstytucyjnymi oraz międzynarodowymi standardami sprawiedliwości proceduralnej. Pojęcie sprawiedliwości proceduralnej zostało zrekonstruowane na podstawie analizy orzecznictwa sądowego, analizy tekstów aktów normatywnych i innych aktów prawnych oraz poglądów doktryny. Zdefiniowane kryteria sprawiedliwości proceduralnej posłużyły do oceny prawodawstwa polskiego. Analizie poddano przepisy ustaw (przede wszystkim kodeksu postępowania karnego, kodeksu postępowania cywilnego, prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, prawa o ustroju sądów administracyjnych oraz prawa o ustroju sądów powszechnych) oraz w mniejszym zakresie rozporządzeń.
W dysertacji dokonano analizy wybranych instytucji procesowych relewantnych z punktu widzenia kryteriów sprawiedliwości proceduralnej. Przeprowadzono analizę istotnych zmian ustawodawczych na przestrzeni ostatnich dwudziestu lat. W wyniku przeprowadzonych badań, wskazano pewne wątpliwości związane z poszczególnymi konstrukcjami prawnymi oraz sformułowano rekomendacje dla ustawodawcy.
W rozdziale pierwszym zaprezentowano genezę sprawiedliwości proceduralnej jako wartości prawnie chronionej. Sprawiedliwość proceduralna jest ogólną zasadą prawa w znaczeniu opisowym wynikającą z klauzuli demokratycznego państwa prawnego, mającą zastosowanie do wszystkich relacji proceduralnych pomiędzy jednostką a państwem.
W rozdziale drugim zdefiniowano gwarancje sprawiedliwości proceduralnej w postępowaniu sądowym. Na tak rozumianą sprawiedliwość składają się: prawo jednostki do wysłuchania, prawo do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie, prawo do osobistego udziału w czynnościach procesowych, prawo do wszechstronnego zbadania okoliczności sprawy, przewidywalność przebiegu postępowania, prawo do uzyskania w sposób zrozumiały motywów rozstrzygnięcia oraz prawo do zaskarżania orzeczeń sądu wydanych w pierwszej instancji. Sprawiedliwość proceduralną urzeczywistnia także konstytucyjny status władzy sądowniczej i odpowiadające mu prawo jednostki do rozpatrzenia sprawy przez sędziego bezstronnego oraz sąd właściwy, niezależny, niezawisły oraz ustanowiony ustawą.
Rozdział trzeci zawiera charakterystykę ogólnych gwarancji procesowych wspólnych dla trzech postępowań sądowych. W rozdziale czwartym zaprezentowano specyficzne problemy związane z zachowaniem sprawiedliwości proceduralnej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Rozdział piąty został poświęcony instytucjom i unormowaniom charakterystycznym dla postępowania cywilnego. W rozdziale szóstym dokonano analizy specyficznych problemów związanych z zachowaniem sprawiedliwości proceduralnej w postępowaniu karnym. Rozdział siódmy został poświęcony problematyce skutków naruszenia zasady sprawiedliwości proceduralnej.
Na moment zakończenia prowadzonych badań przyjęto, że generalnie procedury karna, cywilna oraz sądowoadministracyjna spełniają standardy sprawiedliwości proceduralnej określone w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego oraz Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Praca przedstawia pewne postulaty de lege ferenda, których realizacja umożliwi pełniejsze urzeczywistnienie sprawiedliwości proceduralnej.In this thesis, the author strives to provide a complete assessment of compatibility between the basic assumptions underlying judicial process in Poland and constitutional and international standards of procedural justice.
The concept of procedural justice has been construed based on an analysis of case law, texts of normative acts and other legal instruments and writings of legal scholars. The defined criteria of procedural justice have been applied to assess the Polish legislation. The analysis covered legislative acts (above all the Code of Criminal Procedure, the Code of Civil Procedure, the Law on the Administrative Court Procedure, the Law on the Administrative Court System and the Law on the Common Court System) and, to a lesser extent, regulations.
The dissertation explores selected juridical process institutions which are of relevance from the point of view of procedural justice criteria. Key legislative changes that took place over the last twenty years have been analysed. As a result of the conducted research, some queries have arisen with regard to certain legal constructs and recommendations for the law-maker have been put forward.
The first chapter outlines the genesis of procedural justice as a legally protected value. Procedural justice is a general descriptive legal principle derived from the clause of a democratic state governed by the rule of law, and is applicable to all procedural relations between an individual and the state.
The second chapter defines guarantees of procedural justice in the judicial process. Thus defined justice includes the right of an individual to be heard, the right to have his or her case examined within a reasonable time, the right to participate in person in the proceedings, the right to a comprehensive examination of the circumstances of the case, predictability of proceedings, the right to be provided with clear reasons behind the ruling and the right to challenge the ruling of the first-instance court. Procedural justice is also reflected in the constitutional status of the judiciary and the corresponding right of an individual to have his or her case tried by an impartial judge and an independent sovereign court of proper jurisdiction, established by virtue of a statute.
The third chapter sets out the features of general process guarantees which are universal for all three types of court proceedings. The fourth chapter outlines specific problems relating to procedural justice in administrative court proceedings. Chapter five was devoted to institutions and principles applicable to civil proceedings. In chapter six, the author analysed specific problems associated with procedural justice in criminal proceedings. Chapter seven discusses the effects of violating the principle of procedural justice.
At the time this research was completed, it was assumed that, in general, the criminal, civil and administrative court procedures meet the standards of procedural justice set out in the case law of the Constitutional Tribunal and the European Court of Human Rights. The dissertation contains some postulates for legislative improvements (de lege ferenda) which, if implemented, would facilitate a fuller embodiment of procedural justice
The right to kill in the perspective of collective violence – Socio-legal studies
No full textW rozprawie uzasadniam tezę głoszącą, że uznanie prawa do zabijania ludzi, podobnie jak zakaz zabijania, jest zjawiskiem występującym wśród ludzi powszechnie, a potępienie dla czynów godzących w życie i zdrowie ludzkie jest relatywnie niskie. Zabijanie to zjawisko występujące we wszystkich okresach historycznych i w każdym społeczeństwie. Normy zakazujące zabijania oraz zabójstwa stanowiące dewiację od tych norm współwystępowały i współwystępują we wszystkich społeczeństwach z normami dopuszczającymi, legalizującymi a w szczególnych przypadkach nakazującymi zabijanie. Legalne zabijanie przyjmuje często drastyczne formy przemocy zbiorowej.
W jaki sposób dochodzi w życiu społecznym do tego, że zabijanie, powszechnie uznawane za grzech czy zbrodnię zyskuje w pewnych warunkach status zachowania dopuszczalnego, oczekiwanego, cnotliwego, nakazanego prawnie lub moralnie. Także w formie przemocy zbiorowej.
Odpowiedzi na to pytanie poszukuję przede wszystkim w koncepcjach i wynikach badań z zakresu socjologii norm, prawa i moralności, także w koncepcjach i wynikach badan przedstawicieli różnych kierunków socjologii dewiacji, zwłaszcza tych, którzy akceptują i stosują konstrukcjonistyczne podejście badawcze; socjologów reakcji społecznej czy naznaczania społecznego. Sięgam także do koncepcji biologicznych, historycznych, wyników badań antropologicznych, prawoznawstwa i doktryn polityczno-prawnych oraz neoinstytucjonalizmu. Wykorzystuję także koncepcje i wyniki badań świadomości społecznej, poczucia prawnego i moralnego, postaw i poglądów na temat dewiacji, które miały i mają ogromne znaczenie w procesach kreacji, instytucjonalizowania w życiu społecznym norm prawnych i moralnych. W rozprawie prezentuję także moje własne badania ankietowe na ten temat, które przeprowadziłam w 2018 r.In the dissertation, I justify the thesis that recognition of the right to killing people, just like the prohibition of killing, is a common phenomenon, and the condemnation of acts harmful to human life and health is relatively low. Killing is a phenomenon that occurs in all historical periods and in every society. The norms prohibiting killing and behaviours resulting in committing murders which are being a deviation from these norms have co-existed in all societies with norms permitting, legalizing and, in particular circumstances, ordering killing. Legal killing often takes drastic forms of collective violence.
How does it happen in social life that killing, generally recognized as a sin or a crime, in certain conditions gains the status of an acceptable, expected, virtuous, legally or morally prescribed act? Also in the form of collective violence.
My goal is to find answer to this questions, first of all in the concepts and research results in the field of sociology of norms, law and morals, as well as also in the concepts and research results of various representatives of sociology of deviation orientations, especially those who accept and apply a constructionist approach to research; sociologists of social reaction or social labelling. I also refer to biological and historical concepts, the results of anthropological research, to jurisprudence and political and legal doctrines as well as to neo-institutionalism. I take into account the concepts and research results on social awareness, legal and moral sense, attitudes and views on the subject of deviation, which have been of great importance in the processes of creation and institutionalization of legal and moral norms in the social life. In my dissertation, considerations regarding the right to killing people in different times, societies and cultures will be deepened and analysed against the results of research that I carried out in 2018, on the views, opinions and attitudes of Polish citizens, with respect to the possibility of depriving people of life
Lobbying of Polish non-governmental organizations related to renewable energy in the EU
No full textPrzedmiotem rozprawy doktorskiej jest działalność lobbingowa prowadzona w Unii Europejskiej przez polskie organizacje pozarządowe związane z odnawialnymi źródłami energii (OZE). Należy jednak zastrzec, że przedmiot analizy został ograniczony do działalności sformalizowanej, ponieważ wszelkie działania lobbingowe o charakterze nieformalnym i poufnym są bardzo trudne do zbadania ze względu na bardzo ograniczoną możliwość dotarcia do danych empirycznych. Warto zwrócić też uwagę na fakt, że praca ma charakter wieloaspektowy, gdyż porusza kwestie lobbingu w Unii Europejskiej, zagadnienie polityki energetyczno-klimatycznej UE, czy też działalności organizacji pozarządowych.
Celem pracy jest analiza wspomnianej działalności lobbingowej podejmowanej przez polskie organizacje pozarządowe związane z OZE w dwóch wymiarach. Pierwszy wymiar odnosi się do wpływu lobbingu wspomnianych organizacji na prawodawstwo w unijnej polityce energetyczno-klimatycznej. Natomiast drugim wymiarem jest wpływ na postrzeganie OZE przez społeczeństwo polskie.
Główna hipoteza badawcza zakłada, że działania lobbingowe polskich organizacji pozarządowych związanych z OZE są skuteczne, ponieważ silnie oddziałują na wyznaczanie kierunków w unijnej polityce energetyczno-klimatycznej, a wśród obywateli polskich przeważają pozytywne postawy wobec energii ze źródeł odnawialnych. Struktura rozprawy obejmuje wstęp, pięć rozdziałów i zakończenie. Każdy z rozdziałów odpowiada na postawione pytania badawcze mające przybliżyć do weryfikacji hipotezy. Pierwszy rozdział definiuje odnawialne źródła energii oraz przybliża politykę energetyczno-klimatyczną UE i opisuje proces jej kształtowania. Rozdział drugi koncentruje się na zdefiniowaniu polskich organizacji pozarządowych związanych z energetyką odnawialną i ich roli jako podmiotu lobbingu w UE. W trzecim rozdziale przedstawione zostały strategie lobbingowe oraz metody i instrumenty stosowane w kontekście dwóch badanych obszarów wpływu, czyli prawodawstwa unijnego i polskiej opinii publicznej. W celu weryfikacji zmiennej niezależnej odnoszącej się do postaw społeczeństwa polskiego, przeprowadzono ilościowe badanie empiryczne na reprezentatywnej próbie dorosłych Polaków. Analiza danych pozyskanych w toku badania została przedstawiona w rozdziale czwartym. Z kolei rozdział piąty został podzielony na dwie części odpowiadające weryfikacji dwóch zmiennych niezależnych. W pierwszej części, przy wykorzystaniu analizy sieci, odtwarzane są kanały wpływu polskich organizacji pozarządowych związanych z OZE na instytucje unijne. W drugiej autor interpretuje wyniki badania empirycznego w celu zbadania poziomu skuteczności wpływu z tej perspektywy.
W toku analiz hipoteza badawcza została zweryfikowana pozytywnie. W przypadku pierwszej zmiennej niezależnej, na podstawie odtworzonych kanałów wpływu i zmian zachodzących w prawodawstwie unijnym wyciągnięto wniosek, że lobbing polskich organizacji pozarządowych związanych z OZE jest skuteczne. Niemniej jednak zauważono pewne różnice pomiędzy badanymi organizacjami. Z analizy sieci wynika, iż większą skuteczność mają organizacje ekologiczne i ich koalicje niż organizacje reprezentujące firmy z branży OZE. Druga zmienna niezależna również została zweryfikowana pozytywnie, ponieważ empiryczne badanie ilościowe wyraźnie wykazało, że w społeczeństwie polskim dominują: silne poparcie energetyki odnawialnej i pozytywne przekonania na jej temat.The subject of the doctoral dissertation focuses on lobbying activities in the European Union conducted by Polish non-governmental organizations related to renewable energy sources (RES). However, it should be stipulated that the subject of the analysis has been limited to formal activities because all informal and confidential lobbying activities are very difficult to investigate due to the very limited possibility of acquiring empirical data. It is also worth noting that the dissertation has multi-faceted character, as it raises different issues: the issue of lobbying in the European Union, the issue of EU energy and climate policy, or the issue of activities of non-governmental organizations.
The aim of the dissertation is to analyze lobbying activities undertaken by Polish NGOs related to RES in two following dimensions. The first one refers to the impact of lobbying of these NGOs on legislation in the area of energy and climate policy in the EU. The second one refers to the influence on Polish society’s perception of RES.
The research hypothesis assumes that lobbying activities of Polish NGOs related to RES are effective because they strongly influence the directions of EU energy and climate policy, and positive attitudes towards energy from renewable sources prevail among Polish citizens. The structure of the dissertation includes an introduction, five chapters and summary. Each chapter aims to bring to the verification of the hypothesis. The first chapter defines renewable energy sources and describes the EU energy and climate policy and the process of its shaping. The second chapter focuses on defining Polish NGOs related to renewable energy and their role as a lobbying entity in the EU. The third chapter presents lobbying strategies as well as methods and instruments used in the context of two areas of influence – namely EU legislation and Polish public opinion. In order to verify the independent variable regarding the attitudes of Polish society, a quantitative empirical study (survey) was conducted on a representative sample of adult Polish citizens. The analysis of data obtained during the survey is presented in the fourth chapter. Finally, the fifth chapter has been divided into two parts corresponding to the verification of two independent variables. In the first part, by means of the network analysis, the author recreated the channels of influence of Polish NGOs related to RES on the EU institutions. In the second part, the results of a conducted survey are interpreted in order to measure the level of effectiveness of impact from this perspective.
In the course of analysis, the research hypothesis has been verified positively. In case of the first independent variable, the author, by means of recreated channels of influence, came to the conclusions that lobbying activities of Polish NGOs related to RES is effective. Nevertheless, some differences were noted between the analyzed organizations. The network analysis shows that environmental NGOs and their coalitions have bigger impact than NGOs representing companies from RES industry. The second independent variable has also been verified positively. It is concluded by the fact that the survey clearly showed that strong support of RES and positive beliefs about it are prevailing in Polish society
Wpływ międzynarodowych organizacji kolejowych na stosunki międzynarodowe
No full textTemat dysertacji został wybrany ze względu na duże znaczenie międzynarodowych organizacji transportowych dla rozwoju międzynarowego transportu kolejowego oraz stosunków międzynarodowych. Po drugie, brak jest całościowych i wyczerujących badań tego typu organizacji oraz ich wpływu na stosunki międzynarodowe. Głównym celem badań jest scharakteryzowanie międzynarodowych organizacji kolejowych i innych organizacji posiadających kompetencje w zakresie międzynarodowego transportu kolejowego oraz dokonanie oceny ich wpływu na rozwój międzynarodowego transportu i stosunków międzynarodowych w wielu dziedzinach. Badania wyjaśnią również przyczyny i ewolucję współpracy międzynarodowej w dziedzinie transportu kolejowego państw i podmiotów niepaństwowych oraz podejmują zadanie klasyfikacji międzynarodowych organizacji kolejowych według typu członkostwa, zasięgu przestrzennego, zakresu kompetencyji oraz władzy instytucjonalnej organizacji. Podejmują również zagadnienie funkcji oragnizacji. Badania wskazują, że oragnizacje międzynarodwe, jako instrumenty polityki zagranicznej, fora współpracy oraz uczestnicy stosunków międzynarodowych przyczyniły się do rozwoju stosunków międzynarodowych łagodząc napięcia między państwami, oddzielając kwestie polityczne od technicznych promując bardziej współpracę niż rywalizację oraz tworząc platformę dla międzynarodowej turystyki oraz sprzyjając rozwojowi transportu kolejowego.The topic of the research is chosen regarding to great importance of international organizations for rail transport in many aspects of international relations. Secondly, the studies of international organizations for rail transport and their impact on international relations have not been sufficiently dealt with. The main objective of the research is to characterize the international railways organizations and other organizations which have competencies in the area of international rail transport to assess their influence on the development of international transport and international relations in many demantions. The research also explains the reasons of international cooperation for rail transport of states and non-state actors and postulates tasks of analysing the historical background and classifying international railways organizations according to membership type, geographic scope, competency, functional scope, and institutional power. The research shows that international railways organizations as important instruments of states, arenas and participants of international relations contributed to the development of international relations mediating tentions between states, separating the political and technical isuues, creating cooperation rather than competition, providing the platform for international tourism and encouraging the development of international transport
Artifact’s Nature, Exhibit’s Culture: The Status of the Archaeological Object in the Museum Space
No full textTematem dysertacji jest dialektyczna przemiana artefaktu archeologicznego w eksponat. Główne problemy badawcze lokują się na styku historii i teorii archeologii, historii sztuki oraz studiów muzealnych i dotyczą ontologii artefaktu oraz eksponatu, relacji muzeum i obowiązujących paradygmatów wobec nowych podejść i teorii w archeologii. Praca ilustruje, jak zostając eksponatem, artefakt staje się jednocześnie odbiciem dominujących w dyscyplinie paradygmatów i manifestuje obowiązujące w danym czasie i miejscu cele i metody tworzenia wiedzy, a także pożądane społecznie interpretacje oraz sposoby przedstawiania i uobecniania przeszłości. Praca metodologicznie opiera się na perspektywach zwrotu ontologicznego i nowego materializmu. Dysertacja prezentuje wyniki badań prowadzonych przy pomocy metody autoetnograficznej, metod teorii ugruntowanej, metody indywidualnych przypadków i analizy krytycznej.
Struktura pracy opiera się na trzech pojęciach: artefaktu, eksponatu i strategii muzealnych. W pierwszym rozdziale omówione są obowiązujące definicje i etymologia pojęcia „artefakt”. Następny rozdział „Oblicza artefaktu” stanowi prezentację badań autoetnograficznych, opiera się na powtarzalnej strukturze, w której notatki z terenu są zestawione z teoriami archeologicznymi i nowymi tendencjami w humanistyce. W ramach tego rozdziału wyróżnionych jest osiem podrozdziałów kolejno zatytułowanych: „Fragment”, „Zagadka”, „Skrytość”, „Biologia”, „Kolor”, „Dynamika”, „Kontekst”, „Ekstrakcja”. Część pracy dedykowaną artefaktowi kończy próba redefinicji tego terminu ilustrowana modelem „Artefakt: interwencje i zatory”.
Kolejna część pracy nosi tytuł „Kultura eksponatu” i stanowi analizę czterech europejskich, stałych wystaw archeologicznych zorganizowanych lub zrekonstruowanych w ciągu ostatnich dwudziestu lat w John Soane’s Museum w Londynie, Neues Museum w Berlinie, Museo Ara Pacis w Rzymie i New Acropolis Museum w Atenach. Analizom przyświeca uznanie, że muzeum stanowi odbicie obowiązujących w nauce paradygmatów, stąd też ważnym tłem dla prowadzonych rozważań są zagadnienia z obszaru teorii archeologii, historii archeologii i wizualizacji wiedzy. Wybrane studia przypadków mają zatem ilustrować następowanie po sobie kolejnych paradygmatów archeologicznych, w ramach których profilowane są wystawy. Muzeum architekta Johna Soane’a ukazuje zatem, w jaki sposób myślano o ekspozycji w dobie przed-naukowej archeologii. Narracja w Neues Museum w Berlinie oferuje wgląd w początki akademickiej archeologii, kształtowanie się jej metod i aparatu badawczego. Z kolei Museo Ara Pacis w Rzymie ilustruje współczesną archeologię, horyzont badawczy rozpinający się od badań nad archeologią i sztuką po usytuowane na dyscyplinarnym styku badania archeobotaniczne. Podobnie New Acropolis Museum prezentuje aktualny obraz dyscypliny, zainteresowanej rekonstruowaniem artefaktów i przestrzeni przy użyciu progresywnych technologii. Zaprezentowane analizy muzeów mają gruntować stawiane tezy dotyczące mediowania i negocjowania teorii poprzez prowadzoną w tle swoistą archeologię muzeum archeologicznego.
Ostania część pracy, zatytułowana „Artefakt jako eksponat” służy przedstawieniu trzech strategii dla muzeum archeologicznego. W „Archeologii protetycznej” zaprezentowana jest aktualnie popularna strategia wprowadzania do muzeów technologii multimedialnych. Rozdział „Preposteryjna sztuka archeologii” dotyczy schedy relacji sztuki i archeologii — zarysowana jest w nim potencjalna alternatywa w mediacjach sztuki archeologią i archeologii sztuką. Trzecia strategia opisywana w rozdziale „Symetryczna archeologia naturo-kultury” ilustruje wewnętrzne napięcia w archeologii (archeologia humanistyczna, archeometria) i proponuje projekt muzeum archeologicznego jako muzeum życia.
Pracę kończy spekulatywny projekt krytycznego muzeum archeologicznego opartego na wykorzystaniu aktualnych teorii w archeologii, próbach budowania wielkich narracji i zaangażowaniu wyobraźni archeologicznej.My dissertation examines the dialectical relation between academic knowledge and archaeological museums. It is organized around three basic concepts: the artifact, the exhibit, and the archaeological museum. The project is situated at the crossroads of museum studies, the history and theory of archaeology, and the history of art and aesthetics.
To analyze the disruptive relation between a museum and academic knowledge, new theories and established paradigms, I take up Hedley Swain’s claim that research on archaeological museums should depart from precise definitions of archaeology and its object of inquiry and methods. I therefore try to define an archaeological artifact. I ground my theoretical proposal in auto-ethnographic studies, theories of new materialism, agential realism, and speculative realism. By complementing deep auto-reflection with recent theories claiming that matter is unstable, vital and dynamic, I am able to propose a definition of an artifact that crosses post-Cartesian binaries such as nature-culture, human-nonhuman, and matter-idea. I focus on the agency of an artifact and its inner potential to change independently of human activities. I understand an artifact as an archaeological object of inquiry characterized by its instability, inconsistency, longevity (longue durée), and ability to change and transform.
The second concept structuring the dissertation is the “exhibit.” Here, I stress the word’s etymological ties to processes of translation, clarification, and illustration. I treat the exhibit as an embodiment of theoretical tensions troubling the heart of the academic discipline.
I analyze four permanent archaeological exhibitions throughout Europe. The first case study concerns Sir John Soane’s Museum in London, where artifacts become artful material and inspirational fodder for artists. The second case study is the Neues Museum in Berlin, a universal museum that tells the story of artifacts as archaeological objects of inquiry. The third analysis is devoted to the Museum of the Ara Pacis in Rome. The last case study – the New Acropolis Museum in Athens – illustrates the idea of archaeological reconstruction in the context of conservation studies.
I then contend with the theoretical implications of artifacts as museum exhibits. I present three strategies for the archaeological museum. The first strategy, prosthetic archaeology, is grounded in archaeology’s recent gravitation towards new technologies, Big Data, and the digital turn. I reflect on the phenomenon I call “digital escapism,” or the increasingly common turn to multimedia in archaeological museums. I propose that museums should not escape from tangible objects into immersive environments, simulations, and visualizations, but should instead focus on the possibilities yielded by the digital turn to provide deeper insight into matters of the past.
My second proposal for the archaeological museum is a strategy I call the “preposterous art of archaeology.” In this case, I refer to an instance of artistic mediation observed in the Museo Ara Pacis and reflect on the creative potential of contemporary art for re-reading archaeological remains.
The third idea for the archaeological museum is based on the theory of symmetrical archaeology. I outline a project for an archaeological museum that would respond to universally relevant questions on contemporaneity and the future (in terms of politics, economy, and culture).
I conclude my dissertation with the idea of the critical archaeological museum, which I understand as an institution actively engaged in presenting the current state of knowledge, new paradigms and theories, allowing visitors to immerse in a vision of the past that is negotiated and mediated by the archaeological imagination
Od Oświecenia do Unii Europejskiej. Wybrane aspekty struktur ponadpaństwowych we francuskiej myśli polityczno-prawnej.
No full textTematem pracy jest przedstawienie i analiza wybranych aspektów struktur ponadpaństwowych we francuskiej myśli polityczno-prawnej w okresie od Oświecenia do czasów współczesnych. Tytułowe pojęcie odnosi się do struktur (ośrodków) władztwa i organizacji politycznej społeczeństwa innych niż państwo, a także idei to tradycyjnie absolutne władztwo ograniczających. Chodzi zatem o przejawy zjawisk nazywanych niekiedy w literaturze „metawładzą” („metasuwerennością”), stanowiących w dzisiejszych czasach element szerszych procesów globalizacyjnych, przenoszących stopniowo suwerenność, w tym zwłaszcza esencjonalną dla tego pojęcia kompetencję prawodawczą, z klasycznego, zwykle narodowego, państwa nowożytnego na inne ośrodki wewnętrzne i ponadnarodowe. Pociąga to za sobą zarówno ewolucję tradycyjnych systemów prawnych w kierunku „multicentryczności” i deterytorializacji, jak i zmianę pojmowania samego „państwa” i „rządu” ze scentralizowanej struktury na szerszy zespół różnie umiejscowionych władz publicznych, które dysponują imperium na danym terytorium, także spoza jego granic, pomijając niejako przy podejmowaniu decyzji, działań, realizacji zadań oraz bezpośrednich kontaktach ze społeczeństwem miejscowe organy. Jednocześnie wraz z uznaniem prymatu praw człowieka następuje dekompozycja tradycyjnego modelu relacji między państwem a jednostką, zgodnie z którym to pierwsze posiadało wyłączną jurysdykcję nad swoim terytorium mogąc traktować obywateli wedle uznania, gdy rolą obywateli była służba racji stanu.
Perspektywa myśli francuskiej wynika z przyjętej zasadniczej hipotezy badawczej, zgodnie z którą nowożytne koncepcje zastępowania bądź ograniczania suwerenności państwowej na rzecz struktur władztwa ponadpaństwowego i ponadnarodowego stanowią wyraz radykalnych idei francuskiego Oświecenia, rewolucji 1789 roku oraz późniejszej myśli skrajnie progresywnej. Nie ulega wątpliwości, że „Wiek Świateł” (Lumières) na płaszczyźnie filozofii politycznej przybrał nad Sekwaną postać najbardziej radykalnego zerwania, a niekiedy wręcz anihilacji zasad ancien regime’u na rzecz tworzenia zupełnie nowych fundamentów porządku społeczno-politycznego opartych na wskazaniach nieomylnego zdaniem ówczesnych luminarzy rozumu i prawidłach postępu ludzkości, często przy tym sytuujących się w obszarze utopii. Stąd omawianą epokę przyjęto za punkt początkowy niniejszych rozważań.
Z kolei zamknięcie rozważań problematyką integracji europejskiej podyktowane jest kilkoma przyczynami. Po pierwsze, Unia Europejska stanowi niewątpliwie najbardziej wydatny przykład współczesnego „systemu ponadnarodowego”, wielopłaszczyznowo ograniczającego suwerenność państw członkowskich na rzecz instytucji wspólnotowych. Następnie, wydaje się, że wobec zdecydowanej przewagi badań dogmatycznych nad Unią Europejską, wciąż istnieje pole do analiz przeprowadzanych z punktu widzenia historii doktryn polityczno-prawnych. Wreszcie, biorąc pod uwagę kluczową rolę państwa francuskiego w najważniejszych projektach integracji Starego Kontynentu, pozostaje w dużej mierze otwarty problem wkładu tamtejszej myśli, zwłaszcza istotnych z punktu widzenia niniejszej pracy nurtów radykalnych, w tworzenie tzw. „ideologii” europejskiej.
Co więcej, należy zauważyć, że przedmiotowy problem jest, jak się wydaje, starszy od tradycyjnego rozumienia państwa sięgającego swymi korzeniami jeszcze myśli mediewalnej, a powstałego zasadniczo jako opozycja do tego typu koncepcji. Wypada wspomnieć chociażby antyczne państwa-miasta (polis) i orientalne imperia, a także wypływające z chrześcijańskiego uniwersalizmu Wieków Średnich papiestwo, cesarstwo czy zakony. Tym niemniej, wydaje się, że współczesne przejawy „metasuwerenności” mają, z punktu widzenia historii doktryn polityczno-prawnych, zasadniczo inny charakter niż przednowożytne odpowiedniki, co stanowi również jedną z pobocznych hipotez badawczych pracy. Głównym przedmiotem dociekań był w tym zakresie francuski republikanizm jako swego rodzaju model nowoczesnej wspólnoty politycznej, oderwanej od determinantów kulturowych, światopoglądowych, etnicznych i historycznych, a skupiony na relacji czysto „politycznej”, na przyjęty po rewolucji praktycznie na całym Zachodzie.
Ponadto istnieje potrzeba uzupełnienia powszechnie panującego utożsamiania tamtejszej kultury polityczno-prawnej z głębokim przywiązaniem do etatyzmu i centralizmu tak w sferze wewnętrznej jak i na płaszczyźnie międzynarodowej. O ile bez wątpienia z perspektywy głównego nurtu tradycji politycznej „ojczyzny”, nowożytnego pojęcia suwerenności zachodzi wciąż dominacja tego typu kierunków, to niniejsze rozważania mają pośrednio ukazać bogactwo nurtów skrajnie odmiennych, które mimo, że raczej nieznane w powszechnym odbiorze i sytuujące się na bocznym torze dyskursu, dzięki swojej oryginalności, czasem przechodzącej w skrajny utopizm, zachowały jednak żywotność stanowiąc niejednokrotnie przedmiot recepcji za granicą. Francja jawi się zatem jako swoisty „matecznik”, z którego czerpią bezpośrednio bądź pośrednio liczni radykałowie bez względu na narodowość. Kraj ten stanowi tradycyjnie ośrodek powstawania śmiałych koncepcji ideowych, ciągłej debaty nad rzeczywistością społeczno-polityczną. Co istotne, mimo podkreślanego wielokrotnie radykalizmu, w znacznej mierze próbuje się te swoiste eksperymenty ideowe realizować, zwłaszcza na płaszczyźnie normatywnej.
Praca ma za zadanie ukazać w tym kontekście wielokierunkową ewolucję francuskich nurtów radykalnych od Oświecenia do współczesności, udowadniając przy tym, że następuje pomiędzy nimi wyraźna ciągłość. Za kolejnymi, równie bądź jeszcze bardziej utopijnymi projektami ponadpaństwowych struktur władztwa politycznego i ograniczania tradycyjnej suwerenności stało progresywne w swej istocie przekonanie, że wyłącznie dzięki takiej a nie innej organizacji społeczeństwa będzie możliwa realizacja ideałów Oświecenia i rewolucji. Klasyczne państwo narodowe, symbolizujące tutaj nie - jak na przykład w myśli marksistowskiej - narzędzie rewolucji, lecz „reakcji”, miało w rezultacie albo stać się elementem szerszej całości, albo zaniknąć, ustępując miejsca innym formom.The thesis aims to present and analyze selected aspects of supranational structures in French political and legal thought from Enlightenment to contemporary times. The title term refers to the structures (centers) of power and political organization of society other than the state, as well as the ideas traditionally limiting an absolute state power. Therefore, it is about the manifestations of phenomena sometimes referred to in literature as "meta-power" ("metasovereignty"), which are nowadays an element of broader globalization processes, gradually shifting sovereignty, including especially the legislative competence essential for this concept, from the classical, usually national, modern state to other internal and supranational centers. This entails both the evolution of traditional legal systems towards "multicentricity" and deterritorialization, as well as a change in the perception of the "state" and "government" from a centralized structure to a broader set of differently placed public authorities that have an empire in a given territory, also from outside its territory borders, bypassing the local authorities when making decisions, actions, tasks and direct contacts with the public. At the same time, along with the recognition of the primacy of human rights, there is a decomposition of the traditional model of relations between the state and the individual, according to which the former had exclusive jurisdiction over its territory, being able to treat citizens at its discretion, while the role of citizens was the service of reasons of state.
The perspective of French thought results from a basic research hypothesis, according to which modern concepts of replacing or limiting state sovereignty with supranational power structures express the radical ideas of the French Enlightenment, the revolution of 1789 and later radically progressive thought. There is no doubt that the Enlightenment (Lumières) in political philosophy took in France the form of the most radical break, sometimes demanding even annihilation of the principles of ancien regime in favor of creating entirely new foundations of the socio-political order based on the infallible – according to the philosophers - statements of reason and the progress of humanity, often situated in the area of utopia. Therefore, the discussed epoch was taken as the starting point of these considerations.
On the other hand, closing the discussion with the issues of European integration is dictated by several reasons. Firstly, the European Union is undoubtedly the most prominent example of the modern "supranational system", which limits the sovereignty of member states to Community institutions on multiple spheres. Then, it seems that given the decisive advantage of dogmatic research over the European Union, there is still room for analysis carried out from the point of view of the history of political and legal doctrines. Finally, taking into account the key role of the French state in the most important projects for the integration of the Old Continent, the problem of the contribution of that thought, especially of radical currents important from the point of view of this work, to the creation of the so-called European "ideology".
Moreover, it should be noted that the problem of thesis seems to be older than the traditional understanding of the state that goes back to its roots in medial thought and arose essentially as an opposition to this type of concept. It is worth mentioning even ancient city-states (polis) and oriental empires, as well as the papacy, empire and religious orders arising from Christian universalism of the Middle Ages. Nevertheless, it seems that the contemporary manifestations of "meta-sovereignty" have, from the point of view of the history of political and legal doctrines, a fundamentally different nature than the pre-modern counterparts, which is also one of the side research hypotheses of the work. The main subject of investigation in this respect was French republicanism as a kind of model of a modern political community, detached from cultural, ideological, ethnic and historical determinants, and focused on a purely "political" relationship, adopted after practically the whole of the West after the revolution.
In addition, there is a need to supplement the generally prevailing identification of the local political and legal culture with a deep attachment to statism and centralism both internally and internationally. While, without a doubt, from the perspective of the mainstream political tradition of the "homeland", the modern concept of sovereignty, there is still the dominance of this type of directions, these considerations are to indirectly show the richness of extremely different currents, which, although rather unknown to the general public and located on the side track discourse, thanks to its originality, sometimes transforming almost into utopian, have retained vitality, often being the subject of reception abroad. Therefore, France appears to be a kind of "backyard" from which many radicals, regardless of their nationality, derive directly or indirectly. This country has traditionally been the center of the formation of bold ideological concepts, a continuous debate on socio-political reality. Importantly, despite well-known radicalism, these specific ideological experiments, especially on the normative level, are constantly being carried out.
The work is intended to show in this context the multidirectional evolution of French radical currents from Enlightenment to the present day, proving that there is a clear continuity between them. Behind subsequent, equally or even more utopian projects of supra-state structures of political power and limitation of traditional sovereignty was the progressive belief that only thanks to such and no other organization of society it would be possible to realize the ideals of Enlightenment and revolution. The classic nation-state, symbolizing here not - as in Marxist thought, for example - the tool of revolution, but "reaction", was to either become an element of a wider whole or disappear, giving way to other forms
Eutanazja w literaturze i publicystyce niemieckojęzycznej XX i XXI wieku
No full textDer Begriff Euthanasie stammt aus dem Altertum und bedeutete einen guten Tod, der sich schmerzlos, schnell und würdevoll vollzog. Basierend auf dieser Auffassung des Wortes Euthanasie würde es von Mitgefühl und Nächstenliebe zeugen, wenn man jemanden die Euthanasie wünschen würde. Aus der Antike stammt auch der Eid des Hippokrates, welcher als moralische Richtlinien für Ärzte gilt. Doch seine Inhalte wie auch seine Bezeichnung haben sich im Laufe der Zeit geändert. Aktuell werden diese moralischen Regeln als Ärztegelöbnis bezeichnet und dieses Gelöbnis beinhaltet unter anderen nicht mehr, dass man keiner Frau zum Schwangerschaftsabbruch verhelfen sollte und niemandem, nicht mal auf sein Verlangen ein todbringendes Mittel verabreichen dürfe.
Die Abtreibung wurde als erstes in Europa durch Adolf Hitler legalisiert und ist bis heute in Deutschland in gewissen Fällen zugelassen. Es ist verständlich, dass die Regeln für Ärzte sich gemäß der sich verändernden Kultur ändern. So wird es ersichtlich, dass das Leben an sich nicht mehr die oberste Priorität hat. In Anbetracht der Tatsache, dass Europa und damit auch Deutschland zu der christlichen Kultur gehört, wo das Töten strengstens untersagt ist - nach dem Neuen Testament - so erscheint hierbei ein Widerspruch der Werte.
In der Neuzeit bedeutet das gute Sterben einerseits nach dem Philosophen Thomas Morus, sich der unheilbaren Krankheit und den unvermeidlichen Schmerzen zu ergeben. Andererseits nach dem Denker Franciskus Bacon, die Erlösung des Kranken von seinem Leid und/oder die persönliche Vorbereitung auf das Ableben.
Das 19. Jahrhundert gilt als die Zeit des Fortschritts. Sehr weit verbreitet war auch zu der Zeit der philosophische Gedanke von Friedrich Nietzeche, den er in seinem Werk Also sprach Zarathustra. Ein Buch für Alle und Keinen Forderungen zur Lebensbeendigung von Menschen deren Leben wertlos ist, formulierte. Für ihn waren Behinderte und Kranke ‘Volksparasiten‘. In derselben Zeit, 1883 brachte der Wissenschaftler Francis Galton den Begriff Eugenik in die Naturforschung ein. Eugenik, eine Erbgesundheitslehre, die sich damit beschäftigt, wie die gewünschten Eigenschaften sich in der Bevölkerung ausbreiten können und die unerwünschten minimalisiert werden können.
Am 20. April 1889 wurde Adolf Hitler geboren, der sich in seiner Machtführung nicht nur der Philosophie von Nietzeche bediente aber auch der, zur damaligen Zeit aktuellsten Errungenschaften der Humangenetik.
Die Euthanasie im Dritten Reich bedeutete Massenmorde an Kranken. Die Vernichtung des lebensunwerten Lebens wurde jedoch nicht nur aus ideologischen Gründen vorgenommen. Deutschland war im Krieg und man musste in Rüstung investieren, nicht in die Pflege von unproduktivem und schlechtem Erbgute. Um diese Machenschaften irgendwie in die Gesellschaft zu etablieren, versuchte man mit diversen Propaganda-Maßnahmen die Morde an Kranken mit Mitleid und Menschenliebe zu rechtfertigen. Später griff man aber direkt auf die faktischen Gründe zu und es wurden genaue Berechnungen publiziert, die aufzeigten wie viel die Pflege eines Kranken kosten und dass man für dieses Geld doch eine gesunde Familie ernähren könnte.
In jener Zeit basierte man auch auf der Argumentation der zwei Euthanasie Befürworter, Bindig und Hoche, deren Werk Die Freigabe der Vernichtung lebensunwerten Lebens 1910 erschien. In ihrem Buch beschrieben die beiden Wissenschaftler, warum man geisteskranke Menschen töten und wie genau das Prozedere aussehen sollte. Von den Massenmorden und der Freizügigkeit, wenn es um das Durchführen von Experimenten an Menschen geht, haben natürlich große deutsche Pharma-, Chemie- und Maschinenbaukonzerne profitiert, wie Bayer, BASF und die Auto Union.
Nach dem durch Deutschland verlorenen Zweiten Weltkrieg wurde das Land aufgeteilt in vier Besatzungszonen. Es entstanden die DDR und die BRD. Es folgten erste Prozesse der Kriegsverbrecher. Doch die wenigsten wurden gerecht verurteilt. Viele, die in den Nazizeiten tüchtig dem Regime mitgeholfen hatten, haben auch nach dem Krieg hohe Stellen besetzt. Dies zeigt sich auch in der analysierten DDR- und BRD-Presse. Es gab in den Zeitungen, die damals erschienen sind vorwiegend Publikationen, die die NS-Ärzte-Prozesse betrafen. Auch die Euthanasie wurde fast immer mit der Hitlerzeit in Verbindung gebracht. Die wenigen Beiträge, die den erforschten Begriff in seiner primären Bedeutung deuteten, berichteten vorwiegend aus dem Ausland. Nach dem Krieg bedeutete die Euthanasie in Deutschland den Mord an Kranken.
In der DDR-Presse erschienen auch Beiträge, die darüber informierten, dass in der BDR ein ehemaliger Naziwissenschaftler, Werner Catel frei praktizieren und seine kontroversen Werke veröffentlichen und verkaufen darf. Die Rede war vom Buch Grenzsituationen des Lebens. Beitrag zum Problem der begrenzten Euthanasie. Catels Werk, wie bereits das von Bindig und Hoche ist ein Werk, das die Tötung Kranke, nicht nur auf deren Verlangen fordert. Doch im Vergleich zu dem Buch der zwei Wissenschaftler begibt sich Werner Catel mit seiner Rechtfertigung nicht nur in die Welt der Medizin und des Rechtes, sondern auch in die der Philosophie, Metaphysik, Physik und die der Geschichte.
Sechs Jahre später wird über ein anderes Buch berichtet, sowohl in der DDR- wie auch in der BRD-Presse. Es geht um das Werk von Elisabeth Kübler-Ross, einer Schweizer Ärztin, der Gründerin der Hospizbewegung. Ihr Buch mit dem Titel Interviews mit Sterbenden soll aufzeigen, dass das Sterben zum Leben gehört und das niemand um den Tod bittet, wenn er nur menschliche, würdevolle und kompetente Pflege erfährt. In einer Rezension wird kritisiert, dass Catel sich bei seinen Thesen zu weit aus dem Fenster lehnen würde und dabei nicht mal die Ergebnisse der Arbeit von Kübler-Ross wahrnehmen würde.
Kübler-Ross stoß hingegen mit ihrem Werk nur auf positive Kritik. Für sie bedeutete das gute Sterben einen schmerzlosen Ablebensprozess, nicht aber eine Tötung auf Verlangen.
Auffallend ist, dass in der gegenwertigen Presse der erforschte Begriff fast zweimal mehr als in der BRD-Presse und dreimal mehr als in der DDR-Presse in seiner primären Bedeutung verwendet wird. In der Gegenwart bedeutet die Euthanasie ein Sterben auf Verlangen, ein Sterben, das die Erlösung vom Schmerz bedeutet. Es entstehen auch neue Begriffe wie passive und aktive Sterbehilfe. Also die assistierte und direkte Euthanasie. Für manche sei es bereits jetzt ein Warnsignal, dass man das Wort Sterbehilfe zum Synonym von Euthanasie machte, denn Hilfe assoziiert man positiv und Töten, egal ob auf Verlangen oder nicht, ist nicht positiv.
In der gegenwertigen Presse trifft man praktisch auf keine Beiträge über die NS-Ärzte-Prozesse, was auch nachvollziehbar ist - diese sind in den 80ern zu Ende gegangen. Vielmehr berichtet man über die Allgemeinheit der NS-Verbrechen. Auch unterschiedlich zur Presse der Nachkriegszeit ist die Auswahl der Darstellungsformen, in denen der erforschte Begriff vorkommt. Wenn es nach dem Krieg eher Berichte, Meldungen und Reportagen waren, die über die Euthanasie berichteten, sind es gegenwertig öfter auch Rezensionen und Kommentare. So kann man behaupten, dass der erforschte Begriff nicht vorwiegend in informativen Darstellungsformen, sondern auch zum großen Teil in meinungsbildenden Darstellungsformen zum Vorschein kommt. Was so viel bedeutet, dass die Menschen über Euthanasie sprechen und unterschiedlicher Meinung sind.
Es wird auch öfter positiv über die Euthanasie gesprochen als eine Dienstleistung, die von der Krankenkasse übernehmen werden sollte, die zugänglich für jeden sein sollte und vor deren Unerreichbarkeit man Angst hätte. Doch laut sind auch heute die Stimmen der Euthanasie-Gegner. Diese bedienen sich noch oft des Beispiels aus der Nazizeit und meinen, dass bei der Entscheidung der Kostenfaktor eine bedeutsame Rolle spielen würde. Noch ist Euthanasie in Deutschland verboten, doch in den Nachbarländern, wie Holland, Schweiz und Dänemark wird sie offiziell praktiziert.
Um herauszufinden, ob die Finanzen hierbei zum Missbrauch führen könnten, hebe ich mir erlaubt die Ausgaben des Deutschen Staatsbudgets zu analysieren und gewiss, aus dem Budget für Arbeit und Soziales, welches der größter Ausgabenpunkt ist, werden 72,51% für die Rentenversicherung und Grundsicherung im Alter und bei Erwerbsminderung ausgegeben und 26,11% für Leistungen nach dem Zweiten und Dritten Buch Sozialgesetzbuch und gleichartige Leistungen. Im Rahmen des Budgets für Rentenversicherung und Grundsicherung im Alter bei Erwerbsminderung werden 105 328 949 000 Euro ausgegeben. Das sind 29,55% der gesamten Budgetausgaben.
Warum wurde das Thema Euthanasie noch nicht geklärt? Warum befassen wir uns immer noch damit und können keine eindeutige Entscheidung treffen? Wie bereits am Anfang der Arbeit erwähnt, erinnert laut Goethe die Menschheitsexistenz an „eine etwa an einem Stamme emporlaufende Spirallinie [die] in gewissen Abständen immer wieder auf derselben Seite des Stammes ankommt und vorüberführt, aber jedes Mal ein Stockwerk höher” (Binding/Hoche, Die Freigabe, 1920, S. 28). Wir werden immer wieder uns dieselbe Frage stellen, aber alle ‘nächsten Male‘ werden wir klüger und reicher an Erfahrungen sein, deshalb könnte es sein, dass unsere Antworten sich von den früheren unterschieden werden.
Zusammenfasend kann man sagen, dass die Rezeption des Wortes Euthanasie sich in Deutschland im 20. und 21. Jahrhundert verändert hat. Vom guten Gnadentod zu Massenmorden an Kranken und wieder ist eine Tendenz zu beobachten, die die Euthanasie wieder als menschenwürdiges Sterben aufkommen lässt. Der erforschte Begriff verliert auch im Laufe der Zeit an seiner Assoziation mit den Verbrechen des Dritten Reiches. Zwar betonen die Euthanasie-Gegner ein bedeutsames Missbrauchsrisiko, doch dieses wird mit gegenwertigen Umständen untermauert
Autorzy nagrodzeni nagrodą 'Markiz de Bradomín' wobec relacji tekst - przedstawienie: próby wyznaczenia nowych kierunków w dramaturgii hiszpańskiej (1985-2012)
No full textCelem rozprawy doktorskiej Autorzy nagrodzeni nagrodą „Markiz de Bradomín” wobec relacji tekst - przedstawienie: próby wyznaczenia nowych kierunków w dramaturgii hiszpańskiej (1985-2012) jest analiza przeobrażeń, jakie dokonały się w hiszpańskim teatrze przełomu XX i XXI wieku, powiązane z aspektem formalnym dramaturgii młodego pokolenia twórców teatralnych, które ukonstytuowało się w latach 80. i 90. wokół nagrody „Markiza de Bradomín”. Projekt pomysłodawcy, Jesusa Cracia, okazał się potrzebnym i niezwykle istotnym kierunkiem biorąc pod uwagę wciąż niewykrystalizowaną sytuację teatru hiszpańskiego lat 80. Pomimo skutecznie przeprowadzonego procesu transformacyjnego (Transición), który umownie datuje się na lata 1975 – 1982, wciąż brakowało jednorodnej polityki kulturalnej w zakresie teatru. Odzyskiwanie klasyków przedwojennej Hiszpanii oraz próby wprowadzenia na afisze, z lepszym lub gorszym skutkiem, autorów wcześniej cenzurowanych powoduje, iż – z nielicznymi wyjątkami – młode pokolenie dramaturgów pozostawało na marginesie.
Analiza elementów formalnych, wyprowadzonych z klasycznego pojęcia dramaturgii jako metody kompozycji tekstów dramatycznych, a także namysł nad relacją między tekstem a wystawieniem scenicznym dwudziestu sześciu nagrodzonych dramatów miała na celu określenie czy pokolenie nowych dramaturgów istotnie proponuje odnowę form teatralnych. XX wiek dla studiów nad teatrem jest wyjątkowy ze względu na toczącą się debatę na temat relacji tekst – scena, której tradycyjne rozumienie zostało wpierw zakwestionowane przez niektórych reformatorów teatralnych początku ubiegłego wieku, a w późniejszym czasie – przeformułowane; ta ewolucja nie pozostała bez wpływu na sposób strukturyzowania tekstów dramatycznych, a nawet jego formę. Stąd właśnie namysł nad twórczością nagrodzoną „Markizem de Bradomín” w jej dwoistym charakterze: jako tekstu dramatycznego i tekstu teatralnego. Struktura pracy odzwierciedla przyjęte założenia, analizując w kolejnych rozdziałach aspekty akcji, dyskursu, postaci, czasu, przestrzeni oraz sceniczności wpisanej w tekst.
Analizy przeprowadzone w rozprawie dowiodły, że twórczość pokolenia Bradomín charakteryzuje heterogeniczność form oraz swoisty pluralizm tendencji; nie brak, wszak, propozycji teatralnych bardziej klasycznych, jak również takich, które w pewnej mierze można uznać za eksperymentalne. Wpisując się w estetykę postmodernistyczną oraz szukając inspiracji w audiowizualnych środkach przekazu, autorzy starają się dotrzeć do współczesnego widza poprzez przedstawienie żywo zmieniającej się rzeczywistości. Pokolenie Bradomín, bowiem, choć nie proponuje w znacznej mierze rewolucyjnych rozwiązań formalnych, tworzy sztuki zaangażowane w bieżące sprawy społeczno-polityczne, co jest istotnym spostrzeżeniem płynącym z przeprowadzonych analiz. Najważniejszym wnioskiem rozprawy stanowi hipoteza, iż pokolenie Bradomín wyznaczyło nowy kierunek w kwestii tekstualności w teatrze. Tekst dramatyczny porzucił pretensje do bycia monolityczną strukturą, która jest nośnikiem idealnego wystawienia scenicznego a stał się formą otwartą, zarówno jako projekt przedstawienia jak i tekst literatury dramatycznej