ePublications
Not a member yet
19220 research outputs found
Sort by
Zbiory specjalne i rzadkie książki w Bibliotece Państwowego Uniwersytetu im. Akakiego Ceretelego
No full textBiblioteka Państwowego Uniwersytetu im. Akakiego Tseretelego zawiera bardzo bogate zbiory wczesnych druków i rzadkich publikacji bibliograficznych. Wiele z nich jest w języku angielskim, włoskim, polskim, rosyjskim. W rzadkich księgozbiorach znajdują się książki i czasopisma z okresu od XV do XIX wieku, obejmujące różnorodne tematy z zakresu humanistyki. Ten historyczny skarb nie został do tej pory zbadany. Naszą misją jest badanie, gromadzenie i przechowywanie materiałów dziedzictwa kulturowego oraz udostępnianie ich społeczeństwu.The Library of Akaki Tsereteli State University contains a considerable collection of early printed books and rare bibliographic publications. Many of them are in English, Italian, Polish, Russian, and other languages. Rare books collections contain books and periodicals dating from the 15th to 19th century and cover a variety of subjects from the humanities. This ancient treasure has not been studied so far. It is our mission to study, collect and preserve cultural heritage materials and make them accessible to the public.Giorgi Chichinadze – dr nauk filologicznych, dyrektor Biblioteki Uniwersyteckiej w Państwowym Uniwersytecie im. Akakiego Ceretelego w Kutaisi w GruzjiAkaki Tsereteli State University in Kutaisi, GeorgiaChikhladze 2016: Chikhladze N., Latin Early Printed Works of the XV–XVIII Centuries preserved at Akaki Tsereteli State University, Moambe 2016, Akaki Tsereteli State.University, №2 (8).Ethnos 2008: Ethnos in Georgia, Tbilisi, 2008.Kvaratskhelia 1999: Kvaratskhelia N., Catholics in the XIX Century Kutaisi, Materials of the Kutaisi Museum, Collection XI, Kutaisi, 1999.Mchedlidze 2012: Mchedlidze G., Letters to Eminent People, Kuataisi, 2012.Natsvlishvili 2019: Natsvlishvili N., Catholic Churches in Georgia: History and Architecture (Dissertation), Ilia State University, Tbilisi, 2019.Priest 1902: Priest Mikael Tamarashvili, History of Catholicism among Georgians, Tbilisi (Geo rgia), 1938939
Gabriela Zapolska in the Nabis Circle
No full textElżbieta Koślacz-Virol, a Polish actress and researcher into the work of Gabriela Zapolska, a permanent resident in France, analyses one of the aspects of Gabriela Zapolska’s (1857–1921) stay in France in the years 1889–1895. Zapolska left for France aiming to conquer French theatre stages. In pursuing her goal, she joined a group of avant-garde painters known as Les Nabis. One of them, Paul Sérusier (1864–1927), even proposed to Zapolska. Sérusier not only introduced Zapolska to the world of French artists, but also taught her understanding works of modern art. With his advice, she became an art critic showing considerable competences. Zapolska, in turn, influenced the climate of Sérusier’s painting that turned to be harmonious and decorative. Zapolska left for Poland by the end of May 1895, intending to return to Paris soon, but while in Warsaw, she managed to obtain contracts for performing in plays that she translated. She never returned to France, leaving Sérusier alone. Sérusier tried to commit suicide after Zapolska’s departure. Saved, he convalesced in the Beuron monastery with his Dutch friend and a Nabis Jan Verkade.ELŻBIETA KOŚLACZ-VIROL – dr nauk humanistycznych, aktorka teatralna i filmowa, historyk teatru, pisarka i tłumaczka. Absolwentka warszawskiej PWST, a także Université Sorbonne-Nouvelle (studia polonistyczne i teatralne). Na stałe mieszka i pracuje w Paryżu; tłumaczy publicystykę i sztuki teatralne Gabrieli Zapolskiej (Madame Zapolska et la scène parisienne (wspólnie z Arturem Nevillem), Montreuil-sous-Bois 2004; Une Parisienne oubliée, Paris 2016), jest także autorką książki o aktorskich dokonaniach pisarki oraz monodramu Paryskimi śladami Zapolskiej.Denis M., Hommage à Cézanne, Paris 1900.Koślacz-Virol E., Gabriela Zapolska actrice polonaise de la fin du XIXe siècle, Lille 2002.Koślacz-Virol E., Gabriela Zapolska actrice: l’expérience française, Paris 2022.Madame Zapolska et la scène parisienne, textes traduits du polonais par Elzbieta Koslacz et Arturo Nevill, Paris 2020.Ratuszna H., Artysta, kolekcjoner codzienności – studium przypadku Gabrieli Zapolskiej, [w:] Kolekcjonerzy, zbieracze, kwestarze w literaturze i kulturze XIX i XX wieku, red. J. Lekan-Mrzewka, M. Kulesza, B.K. Obsulewicz, Lublin 2016.Robichez J., Le Symbolisme au théâtre, Paris 1957.Rurawski J., Gabriela Zapolska, Warszawa 1987.Sarrazac J.-P., Reconstruire le réel et suggérer l’indicible, [w:] Le théâtre en France, sous la direction de J. Jomaron, Paris 1989.Sérusier P., Deux Bretonnes sous un pommier en fleurs, 1890.Sérusier P., Mère et l’enfant dans un paysage breton, 1890.839
New-Generation Trade Agreements and Their Importance to Trade Relations Between European Union and Third Countries – Vietnam Case
No full textThis work aims to show key provisions and importance of new-generation trade agreements made by the European Union on the example of the agreement with Vietnam. Empirical research centred around an agreement signed between the EU and Vietnam, which is the third new-generation trade agreement entered into by the EU with an Asian country, following an agreement with the Republic of Korea and Singapore. The agreement with Vietnam introduced liberalisation covering almost the entire mutual trade (goods), also providing for the liberalisation of services and eliminating certain non-tariff barriers. Due to a word limit applicable to this article, the research into the importance of the agreement to the EU-Vietnam trade relations was limited mainly to trade in goods. Having considered the fact that relatively too short period of time has elapsed since the entry into force of the agreement, it is not possible to comprehensively assess its importance to bilateral trade relations, especially in a long-term perspective. Such research should be continued in the future. In particular, this concerns research into the effects of liberalisation of mutual trade after the end of transition periods applicable to the elimination of barriers to trade – seven years for the European Union and ten years for Vietnam respectively. Following more than a year since the signature of the agreement, it can be claimed that the EU’s imports from Vietnam have increased considerably, which not only led to the greater negative balance of mutual trade, but also resulted in greater trade volumes for selected goods, and consequently, this may entail the elimination of certain barriers to mutual trade on the entry into force of the agreement. In this article, a descriptive and comparative method was employed, domestic and foreign literature sources were used and the provisions of the EU-Vietnam agreement and legal acts of the EU secondary legislation in the form of regulations were referred [email protected] of Law, Administration and International Relations, Andrzej Frycz Modrzewski Krakow University, PolandBoguszewski M. (2022). New generation free trade agreements as a driver of institutional change: A case of Vietnam. Stosunki Międzynarodowe - International Relations, 2(18), 1-30. https://doi.org/10.12688/stomiedintrelat.17489.2.Delegation of the European Union to Vietnam (2019). Guide to the EU-Vietnam trade and Investment Agreements. Retrieved April 10, 2022 from: http://eeas.europa.eu/delegatons/vietnam/index_en.htm.European Commission (2021). Commission staff working document. Individual information sheets on implementation of EU Trade Agreements Accompanying the document Report from the Commission to the European Parliament, The Council, the European Economic and Social Committee and the Committee of the Regions on Implementation and Enforcement of EU Trade Agreements, SWD/2021/297 final.European Commission (2020). Join Report to the European Parliament and the Council. Report on the Generalised Scheme of Preferences covering the period 2018-2019, Brussels, JOIN(2020) 3 final.European Commission (2006). Global Europe: competing in the world: a contribution to the EU’s growth and jobs strategy, COM/2005/100 final.European Parliament (2018). EU-Vietnam free trade agreement. Briefing: International Agreements in Progress. European Parliamentary Research Service. Retrieved May 15, 2022 from: http://www.europarl.europa.eu/RegData/etudes/BRIE/2018/628248/EPRS_BRI(2018)628248_EN.pdf.Evenett, S. (2006). Global Europe: An Initial Assessment of the European Commission’s New Trade Policy. Aussenwirtschaft, 61(IV), 377-402.Free Trade Agreement between the European Union and the Socialist Republic of Viet Nam ST/6051/2019/INIT, OJ L 186 of 12.6.2020, 3-1400.Grumiller J., Raza, W., Staritz, C., Tröster, B., von Arnim, R., & Grohs, H. (2018).The economic and social effects of the EU Free Trade Agreement with Vietnam, Vienna: ÖFSE Research Report 8. Retrieved May 10, 2022 from: https://www.oefse.at/publikationen/research-reports/detail-research-report/publication/show/Publication/The-economic-and-social-effects-of-the-EU-Free-Trade-Agreementwith-Vietnam/.Ha N.T.T, Van P.N., & Huy, D.T.N. (2021). Opportunities and challenges for Vietnam society and labour market when signing evfta agreement. Ilkogretim Online, 20(4), 1075-1079. http://dx.doi.org/10.17051/ilkonline.2021.04.118.Hoang, H.H., & Garcia, M. (2022). The Vietnam-European Union Free Trade Agreement: Victim of Changing Times? In J. Adriaensen & E. Postnikov, E. (Eds), A Geo-Economic Turn in Trade Policy? The European Union in International Affairs (pp. 295-317). Palgrave Macmillan. https://doi.org/10.1007/978-3-030-81281-2_13.Huu, N.D. (2021). Challenges in Intellectual Property Policy in Vietnam Participating in the EU-Vietnam Free Trade Agreement (EVFTA). Revista GEINTEC - Gestão, Invação e Tecnologias, 11(11), 595-609. Retrieved from http://revistageintec.net/article/challenges-in-intellectual-property-policy-in-vietnam-participating-in-the-eu-vietnam-free-trade-agreement-evfta/index.html.Khoát, N.X., & Cismas, L.M. (2019). The EU-Vietnam free trade agreement (EVFTA) opportunity and challenges for Vietnam. Ecoforum Jaournal, 8(2), 1-10.Kikuchi, T., Yanagida, K., & Vo, H. (2018). The effect of Mega-Regional Trade Agreements on Vietnam. Journal of Asian Economics, 55, 4-19. https://doi.org/10.1016/j.asieco.2017.12.005.Kuźnar, A., & Menkes, J. (2022). “New conditionality” in the EU’s “new generation” Agreements with Asian Countries. Review of European and Comparative Law, 48(1), 67-84. https://doi.org/10.31743/recl.12336.Kuźnar, A., & Menkes, J. (2020). Umowy gospodarcze UE-Wietnam – analiza ekonomicznych i prawnych stosunków między stronami. Gdańskie Studia Azji Wschodniej, 17, 103-124. https://doi.org/10.4467/23538724GS.20.018.12136.Nga, L.T.V., Huy, D.T.N., Minh, D.N., & Dat, P.M. (2020). European-Vietnam Free Trade Agreement (EVFTA) impacts on imports: a case study. Journal of Security and Sustainability Issues, 9(3), 56-68. https://doi.org/10.9770/jssi.2020.9.M(5).Nguyen, H.T., & Do, V.H. (2020), Government procurement clause in EVFTA and implications for Vietnam. NUHCM Journal of Economics, Business and Law, 4(4), 1104-1114. https://doi.org/https://doi.org/10.32508/stdjelm.v4i4.693.Tröster, B., Grumiller, J., Grohs, H., Raza, W, & Staritz, C. (2019). Combining trade and sustainability? The Free Trade Agreement between the EU and Vietnam. Research Report No. 29/2019. Austrian Foundation for Development Research (ÖFSE). Retrieved April 15, 2022 from: https://www.oefse.at/publikationen/policy-notes/detail-policy-note/publication/show/Publication/.WTO (2020). Vietnam – The EU-Vietnam free trade agreement taking effect from 1 August 2020. Retrieved April 10, 2022 from: https://importlicensing.wto.org/content/vietnam-%E2%80%93-eu-vietnam-free-trade-agreement-taking-effect-1-august-2020.WTO (2021a). Free trade agreement between the European Union and Viet Nam (goods and services), Report by the Secretariat, WT/REG406/1, 1-58.WTO (2021b). Trade Policy Review, Report by the Secretariat, Viet Nam, WT/TPR/S/410, 1-185.61233
Taste as an Example of a Non-Standard Subject of Protection in Polish Intellectual Property Law
No full textIn this text, I put forward the thesis that the taste of a dish or food product may be protected under intellectual property law. As is known, intellectual property law protects the creations of human intellect. Culinary, perceived by recipients mainly through the prism of taste, is undoubtedly one of the many areas in which human ingenuity is manifested. Therefore it is not surprising that the protection covers various intangible goods related to the taste of dishes and culinary products, such as quality labels, trademarks, works and legally protected secrets; one can and should ask about the ‘saturation’ of culinary issues with intellectual property. This study is an attempt to indicate the legal institutions applicable to the protection of culinary arts. It is disputed whether taste can be considered an object of copyright protection (in a work). This is due to the difficulty in identifying the elements of creativity in cooking. These elements can be indicated in the taste as being a derivative of the composition of the ingredients of the dish, their proportions and the harmony between them. There is no doubt that taste can be protected under the Protected Designation of Origin, Protected Geographical Indication and Traditional Speciality Guaranteed institutions, and as a sign of secrecy, be it by a cook or an entrepreneur
employing a cook. On the other hand, the possibility of registering a taste as a trademark should be [email protected] Ślęzak – profesor zwyczajny, pracownik Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach, arbiter Sądu Polubownego ds. Domen Internetowych przy Polskiej Izbie Informatyki
i Telekomunikacji, radca prawnyUniwersytet Śląski, PolskaDoliński J.M., Smak oraz jego receptura jako przedmiot praw własności intelektualnej, „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prace z Prawa Własności Intelektualnej”Duchnowska E., Ochrona tajemnicy w restauracji, https://prawowrestauracji.pl/informacje-dotyczace-funkcjonownia-restauracji-sa-tajemnica-przedsiebiorstwa-nalezy-je-chronic.Jak działa zmysł smaku i dlaczego wigilijne potrawy nam smakują, https://www.polityka.pl/tygodnikpolityka/nauka/1732580,1,jak-dziala-zmysl-smaku-i-dlaczego-wigilijne-potrawy-nam-smakuja.read.Jakie czynniki wpływają na to, jak odbieramy smak potrawy? Czyli wpływ zapachu, koloru i temperatury potraw na ich smakowitość, https://dietly.pl/blog/czynniki-wplywajace-na-smak.Kowalczyk-Kędzierska M., Nowa definicja znaku towarowego – nowelizacja polskiej ustawy w świetle orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prace z Prawa Własności Intelektualnej” 2019, nr 146.Kuźmiński M., Przez żołądek do człowieka, https://www.tygodnikpowszechny.pl/przez-zoladek-do-czlowieka-35942.Michalak A. (red.), Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Komentarz, Warszawa 2019.Namysłowska M., Szampan a kwestia smaku. Kilka uwag o chronionych nazwach pochodzenia w świetle wyroku Trybunału Sprawiedliwości z 20.12.2017 r. w sprawie C–393/16, Comité Interprofessionnel du vin de Champagne, (w:) A. Adamczak (red.), 100 lat ochrony własności przemysłowej w Polsce. Księga jubileuszowa Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 2018.Nowińska E., Promińska U., du Vall M., Prawo własności przemysłowej, Warszawa 2007.Ogólne wytyczne Prezesa Urzędu Patentowego RP w zakresie znaków towarowych, s. 29, https://uprp.gov.pl/sites/default/files/inline-files/Og%C3%B3lne%20wytyczne%20Prezesa%20Urz%C4%99du%20Patentowego%20RP%20w%20zakresie%20znak%C3%B3w%20towarowych_0.pdf.Popczyk M., Przeżycie estetyczne a struktura dzieła sztuki w ujęciu Mikela Dufrenne’a i Romana Ingardena, „Folia Filosofi ca” 1992, nr 10.Skąd się bierze smak, czyli dlaczego jedne potrawy nam smakują, a inne nie, https://www.poradnikzdrowie.pl/zdrowie/uklad-nerwowy/skad-sie-bierze-smak-czyli-dlaczego-jedne-potrawy-nam-smakuja-inne-nie-aa-4Ett-5iNY-nrN8.html.Skąd się bierze smak i jak się zmienia z wiekiem, https://ouichef.pl/artykuly/215463,skad-sie-bierze-smak-i-jak-sie-zmienia-z-wiekiem.Skubisz R., Ochrona geograficznych oznaczeń pochodzenia w prawie wspólnotowym (rozporządzenie Rady EWG nr 2081/92) a prawo polskie, „Europejski Przegląd Sądowy” 2006, nr 2.Skubisz R., Prawo z rejestracji znaku towarowego i jego ochrona, Lublin 2018.Skubisz R. (red.), System Prawa Prywatnego, t. 14 B: Prawo własności przemysłowej, Warszawa 2017.Skubisz R. (red.) System Prawa Prywatnego, t. 14 C: Prawo własności przemysłowej, Warszawa 2017.Sztobryn K., Niekonwencjonalne znaki towarowe, część 1 – zapach i smak, „Europejski Przegląd Sądowy” 2017, nr 10.Ślęzak P., Czy kulinaria mogą być utworami w rozumieniu prawa autorskiego? „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prace z Prawa Własności Intelektualnej” 2021, nr 151.Ślęzak P., Rozważania o wolności twórczości i jej ograniczeniach, „Zeszyty Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego” 2019, nr 3.Tannahill R., Historia kuchni, Warszawa 2014.Wojcieszko-Gluszko E., (w:) R. Skubisz (red.), System Prawa Prywatnego, t. 14 B: Prawo własności przemysłowej, Warszawa 2017.25 potraw regionalnych, dla których warto przejechać kilkaset km!, https://www.tasteaway.pl/25-potraw-regionalnych-dla-ktorych-warto-przejechac-pol-polski/http://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=&docid=207682&pageIndex=0&doclang=PL&mode=lst&dir=&occ=first&part=1&cid=14853166.http://www.sn.pl/orzecznictwo/SitePages/Baza_orzeczen.aspx?DataWDniu=2002–12=04-&SygnaturaIII%20RN%20218/01.https://divinebox.fr/formule-secrete-liqueurs-grande-chartreuse.https://www.chartreuse.fr/histoire/histoire-des-liqueurs.http://delachartreuse.blogspot.com/2010/08/le-secret-de-la-chartreuse.html.271759
The Image of Women in Selected Works of Sixth-Century Ecclesiastical Historiography. Part 1. Church History of Theodore Lector and Chronicle of Victor of Tunnuna
No full textNiniejszy artykuł stanowi analizę wybranych utworów historiograficznych pod kątem postrzegania przez ich autorów roli kobiet w opisywanych przez nich wydarzeniach. Obraz kobiet w historiografii kościelnej tego okresu jest odzwierciedleniem postrzegania kobiet przez autorów, mężczyzn wywodzących się z różnych środowisk i kręgów kulturowych: greckojęzycznego lektora z Konstantynopola, łacińskojęzycznego biskupa z Afryki rzymskiej, syriackiego mnicha z Amidy, w końcu świeckiego adwokata z Antiochii tworzącego w języku greckim. W pierwszej części artykułu analizie poddane zostały Historia Kościoła Teodora Lektora oraz Kronika Wiktora z Tunnuny. Analiza pozostałych dzieł oraz wnioski zostaną przedstawione w części drugiej artykułu.The present article consists of an analysis of four selected historiographic works with respect to the authors’ reception of the roles of women in the events portrayed. The representation of women in the church
historiography of the period is a reflection of how women are perceived by the authors of the sources in question, the men from various cultural backgrounds and milieus: a Greek-speaking lector from Constantinople, a Latin-speaking bishop from the Roman part of Africa, a Syriac monk from Amida, but also a lay jurist from Antioch writing in Greek. The first part of the article contains analyses of Theodore Lector’s Church History and the Chronicle by Victor of Tunnuna. An analysis of the remaining works, as well as final conclusions, will be presented in the second part of the article.Publikacja przygotowana/dofinansowana ze środków budżetu państwa w ramach programu „Społeczna odpowiedzialność nauki” Ministra Edukacji i Nauki. Jest wynikiem udziału w projekcie „Ośrodek Badań Historii Kobiet - kontynuacja”[email protected]ł Kosiński – absolwent Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie, gdzie uzyskał tytuł doktora i doktora habilitowanego. Specjalizuje się w historii późnej starożytności i Bizancjum, zwłaszcza w źródłoznawstwie późnoantycznym i historii Kościoła, jak również w historii Żywiecczyzny.Uniwersytet w BiałymstokuDzieje Apostolskie, ed. Barbara Aland, Kurt Aland, Novum Testamentum Graece, ed. 27, (Stuttgart: Deutsche Bibelgesellschaft, 1993).Kasjodor, Variae, tłum. Anna Kołtunowska, Robert Sawa, red. Monika Ożóg, Henryk Pietras, Synody i Kolekcje Praw, t. 11, Cassiodorus Senator, Variae (I–XII), (Kraków: Wydawnictwo WAM, 2017).Nov. Th., ed. Theodor Mommsen, Paul M. Meyer, Theodosiani libri XVI cum Constitutionibus Sirmondianis et Leges novellae ad Theodosianum pertinentes, (Berlin: Weidmannos, 1905).Prokopiusz, Anecdota, ed. Jakob Haury, Gerhard Wirth, Procopii Caesariensis Opera Omnia, Vol. 3, Historia arcana, (Leipzig: Teubner Verlag, 1963).Sokrates, Historia ecclesiastica, ed. Günther Christian Hansen, Manja Širinjan, Sokrates, Kirchengeschichte, (Berlin: Akademie Verlag, 1995).Sozomen, Historia ecclesiastica, ed. Joseph Bidez, Günther Christian Hansen, Sozomenus, Kirchengeschichte, (Berlin: Akademie Verlag, 1960).Teodor Lektor, Epitome, ed. Günther Christian Hansen, Theodoros Anagnostes, Kirchengeschichte, (Berlin: Akademie Verlag, 1995).Teodoret z Cyru, Historia religiosa, ed. Pierre Canivet, Alice Leroy-Molinghen, Théodoret de Cyr, Histoire des Moines de Syrie, Vol. 1–2, (Paris: Les Editions du Cerf, 1977–1979).Wiktor z Tunnuny, Chronica, ed. Antonio Placanica, Vittore da Tunnuna, Chronica. Chiesa e impero nell’età di Giustiniano, (Firenze: Sismel – Edizioni del Galluzzo, 1997).Wiktor z Wity, Historia persecutionis Africanae provinciae, Serge Lancel, Victor de Vita, Histoire de la persécution Vandale en Afrique suivie de La Passion des Sept Martyrs, registre des provinces et des cités d’Afrique, (Paris: Les Belles lettres, 2002).Angelidi, Christine. Pulcheria. La Castita al Potere, (Milano: Jaca Book, 1998).Bersanetti, Gastone M. „Basilisco e l’Imperatore Leone I”, Rendiconti della Pontificia Accademia Romana di Archeologia, Vol. 20, 1943–1944, 331–346.Bevan, George A. The New Judas. The Case of Nestorius in Ecclesiastical Politics, 428–451 CE, (Leuven–Paris–Bristol: Peeters, 2016).Blaudeau, Philippe. Alexandrie et Constantinople (451–491). De l’histoire à la géo-ecclésiologie, (Roma: École française de Rome, 2006).Capizzi, Carmelo. L’imperatore Anastasio I (491–518). Studio sulla sua vita, la sua opera e la sua personalità, (Roma: Pontificium institutum orientalium studiorum, 1969).Caspar, Erich. Geschichte des Papsttums von den Anfängen bis zur Höhe der Weltherrschaft, Bd. 2, Das Papsttum unter byzantinischer Herrschaft, (Tübingen: Verlag von J.C.B. Mohr (Paul Siebeck), 1933).Casson, Lionel. Ships and Seamanship in the Ancient World, (Princeton: Princeton University Press, 1995).Cesaretti, Paolo. Teodora, tłum. Bogumiła Bielańska, (Warszawa: Świat Książki, 2003).Chew, Kathryn. “Virgins and Eunuchs: Pulcheria, Politics and the Death of Emperor Theodosius II”, Historia, Vol. 55, 2006, 207–227.Courtois, Christian. Les Vandales et l’Afrique, (Paris: Arts et Métiers Graphiques, 1955).Croke, Brian. “Basiliscus the Boy-Emperor”, Greek, Byzantine and Roman Studies, Vol. 24, 1983, 81–91.Dijkstra, Jitse. Greatrex, Geoffrey. “Patriarchs and Politics in Constantinople in the Reign of Anastasius (with a Reedition of O.Mon. Epiph. 59)”, Millennium, Vol. 6, 2009, 223–264.Elton, Hugh. “Illus and the imperial aristocracy under Zeno”, Byzantion, Vol. 70, 2000, 393–407.Fiey, Jean M. „Les évêques de Nisibe au temps de Saint Éphrem”, Parole de l’Orient, Vol. 4, 1973, 123–135.Frend, William H.C. „The Fall of Macedonius in 511 – a Suggestion”, w: Adolf Martin Ritter (ed.), Kerygma und Logos. Beiträge zu den geistesgeschichtlichen Beziehungen zwischen Antike und Christentum. Festschrift für Carl Andresen zum 70. Geburtstag, (Göttingen: Vandenhoeck & Ruprecht, 1979), 183–195.Gottwald, Josef „Die Kirche und das Schloss Paperon in Kilikisch-Armenien”, Byzantinische Zeitschrift, Bd. 36, 1936, 86–100.Goubert, Paul. „Le rôle de Sainte Pulchérie et de l’eunuque Chrysaphios”, w: Aloys Grillmeier, Heinrich Bacht (Hrsg.), Das Konzil von Chalkedon: Geschichte und Gegenwart, Vol. 1, (Würzburg: Echter-Verlag, 1951), 303–321.Grant, Robert M. Eusebius as a Church Historian, (Oxford: Clarendon Press, 1980).Haarer, Fiona K. Anastasius I. Politics and Empire in the Late Roman World, (Cambridge: Francis Cairns, 2006).Hansen, Günther Christian. „Einleitung“, w: Günther Christian Hansen (ed.), Theodoros Anagnostes, Kirchengeschichte, (Berlin: Walter de Gruyter, 1995), ix–xli.Hild, Friedrich. Hellenkemper, Hansgerd. Kilikien und Isaurien (Tabula Imperii Byzantini, Vol. 5), (Wien: Verlag der Österreichischen Akademie der Wissenschaften, 1990).Holum, Kenneth G. Theodosian Empresses. Women and Imperial Dominion in Late Antiquity, (Berkeley–Los Angeles: University of California Press 1982).Honigmann, Ernest. „Anthimus of Trebizond, Patriarch of Constantinople (June 535–March 536)”, w: Ernest Honigmann, Patristic Studies, (Città del Vaticano: Biblioteca apostolica vaticana, 1953), 185–193.Ilski, Kazimierz. „Eudokia Athenais – eine Dichterin in der Welt der Politik”, w: Motivi e forme della poesia cristiana antica tra scrittura e tradizione classica. XXXVI Incontro di studiosi dell’antichità cristiana, Roma, 3–5 maggio 2007, (Roma: Institutum Patristicum Augustinianum, 2008), 443–451.Janiszewski, Paweł. „Historiografia późnego antyku”, w: Ewa Wipszycka (red.), Vademecum historyka starożytnej Grecji i Rzymu. Źródłoznawstwo czasów późnego antyku, t. 3, (Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1999), 7–220.Kosiński, Rafał. „Dzieje Nestoriusza, biskupa Konstantynopola w latach 428–431”, w: Paweł Janiszewski, Ewa Wipszycka, Robert Wiśniewski (red.), U schyłku starożytności. Studia źródłoznawcze, t. 7, (Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 2008), 30–63.Kosiński, Rafał. “Euphemios, Patriarch of Constantinople in the Years 490–496”, Jahrbuch der österreichischen Byzantinistik, Vol. 62, 2012, 57–79.Kosiński, Rafał. The Emperor Zeno. Religion and Politics (Cracow: Historia Iagellonica, 2010).Kosiński, Rafał. “Was the Emperor Anastasius’ Mother a Manichaean? Some comments on Theodore Lector’s «Epitome» 448”, w: Stanisław Turlej, Michał Stachura, Bartosz J. Kołoczek, Adam Izdebski (red.), Byzantina et Slavica. Studies in Honour of Professor Maciej Salamon, (Kraków: Towarzystwo Wydawnicze „Historia Iagellonica”, 2019, 215–225.Kosiński, Rafał. Szopa, Adrian. Twardowska, Kamilla. Historie Kościoła Jana Diakrinomenosa i Teodora Lektora, (Kraków: Towarzystwo Wydawnicze „Historia Iagellonica”, 2019).Leppin, Hartmut. Justinian. Das christliche Experiment, (Stuttgart: Klett-Cotta, 2011).Leszka, Mirosław J. „Aelia Zenonis, żona Bazyliskosa”, Meander, t. 57, 2002, 87–93.Leszka, Małgorzata B. „Augusta z Palestyny. Atenais-Eudocja”, w: Małgorzata B. Leszka, Mirosław J. Leszka, Bazylisa. Świat bizantyńskich cesarzowych. IV–XV wiek, (Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, 2017), 166–175.Leszka, Mirosław J. “Empress-Widow. Verina’s Political Activity during the Reign of Emperor Zeno”, w: Waldemar Ceran (ed.), Mélanges d’histoire byzantine offerts à Oktawiusz Jurewicz à l’occasion de son soixante-dixième anniversaire, (Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, 1998), 267–278.Leszka, Mirosław J. „Illus Izauryjczyk wobec uzurpacji Bazyliskosa”, Acta Universitatis Lodziensis. Folia Historica, t. 80, 2005, 45–53.Leszka, Mirosław J. „Kilka uwag na temat losów Illusa Izauryjczyka w latach 479–484”, Meander, t. 62, 2007, 99–107.Leszka, Mirosław J. „Lupicyna-Eufemia – żona Justyna I”, Meander, t. 54, 1999, 555–562.Leszka, Mirosław J. Leszka Małgorzata B. Bazylisa. Świat bizantyńskich cesarzowych. IV–XV wiek, (Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, 2017).Mango, Cyril. „Life of St. Matrona of Perge. Introduction”, w: Holy Women of Byzantium. Ten Saints’ Lives in English Translation, (Washington D.C.: Dumbarton Oaks Research Library and Collection, 1996), 13–64.Martindale, John Robert. The Prosopography of the Later Roman Empire, Vol. 2, A.D. 395–527, (Cambridge: Cambridge University Press, 1980).Martindale, John Robert. The Prosopography of the Later Roman Empire, Vol. 3, A.D. 527–641, (Cambridge: Cambridge University Press, 1992).McGuckin, John. “Nestorius and the Political Factions of Fifth-Century Byzantium. Factors in his Personal Downfall”, Bulletin of the John Rylands University Library in Manchester, Vol. 78.3,
1996, 7–22.Meier, Mischa. Anastasios I. Die Entstehung des Byzantinischen Reiches, (Stuttgart: Klett-Cotta, 2009).Naumowicz, Józef. „Euzebiusz z Cezarei i historiografia chrześcijańska”, w: Henryk Podbielski (red.), Literatura Grecji starożytnej, t. 2. Proza historyczna, krasomówstwo, filozofia i nauka, literatura chrześcijańska, (Lublin: Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, 2005), 1019–1038.Nautin, Pierre. „Théodore Lecteur et sa «Réunion de différentes histoire» de l’Église”, Revue des Études Byzantines, Vol. 52, 1994, 213–243.Patlagean, Evelyne. „L’histoire de la femme déguisée en moine et l’évolution de la sainteté féminine à Byzance», Studi medievali, Vol. 17, 1976, 610–614.Pentcheva, Bissera V. Icons and Power. The Mother of God in Byzantium, (University Park: The Pennsylvania State University Press, 2006).Placanica, Antonio. „Da Cartagine a Bisanzio: per la biografia di Vittore Tunnunense”, Vetera Christianorum, Vol. 26, 1989, 327–336.Placanica, Antonio. “Introduzione”, w: Vittore da Tunnuna, Chronica. Chiesa e impero nell’età di Giustiniano, Antonio Placanica (ed.), (Firenze: Sismel – Edizioni del Galluzzo, 1997), xi–lxv.Plezia, Marian (red.), Słownik łacińsko-polski, (Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2007).Redies, Michael. „Die Usurpation des Basiliskos (475–476) im Kontext der Aufsteigenden monophysitischen Kirche”, Antiquité Tardive, Vol. 5, 1997, 211–221.Salamon, Maciej. „Basiliscus cum Romanis suis”, w: Leszek Mrozewicz, Kazimierz Ilski (red.), Studia Moesiaca, (Poznań: Uniwersytet Adama Mickiewicza, 1994), 179–196.Sivan, Hagith. Palestine in Late Antiquity, (Oxford: Oxford University Press, 2008).Sotinel, Claire. „Autorité pontificale et pouvoir impériale sour le règne Justinien: le pape Vigile”, Mélanges de l’École française de Rome. Antiquité, Vol. 104, 1992, 439–463.Suski, Robert. Galeriusz. Cesarz, wódz i prześladowca, (Kraków: Homini, 2016).Treadgold, Warren. The Early Byzantine Historians, (Basingstoke: Palgrave Macmillan, 2007).Twardowska, Kamilla. Cesarzowe bizantyńskie. 2 poł. V w. Kobiety a władza, (Kraków: Towarzystwo Wydawnicze „Historia Iagellonica”, 2009).Twardowska, Kamilla. „Religious Foundations of Empress Athenais Eudocia in Palestine”, w: Kamilla Twardowska, Maciej Salamon, Sławomir Sprawski, Michał Stachura, Stanisław Turlej (red.), Within the Circle of Ancient Ideas and Virtues. Studies in Honour of Professor Maria Dzielska, (Kraków: Towarzystwo Wydawnicze „Historia Iagellonica”, 2014), 307–317.Twardowska, Kamilla. “The Church Foundations of Empress Pulcheria in Constantinople According to Theodore Lector’s Church History and Other Contemporary Sources”, Res Gestae, Vol. 5, 2017, 85–91.Urbaniec, Arkadiusz. „Wizerunek papieża Wigiliusza w Brewiarium Liberatusa z Kartaginy i kronice Wiktora z Tonnunny”, Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prace Historyczne,
t. 142.1, 2015, 33–37.Wolff, Robert L. “A Footnote to an Incident of the Latin Occupation of Constantinople. The Church and the Icon of the Hodegetria”, Traditio, Vol. 6, 1948, 319–328.Wolińska, Teresa. „Cesarska purpura albo śmierć. Teodora”, w: Małgorzata B. Leszka, Mirosław J. Leszka, Bazylisa. Świat bizantyńskich cesarzowych. IV–XV wiek, (Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, 2017), 222–241.2(13)93
Text at work on the old map. The workshop reflections
No full textCelem artykułu jest potwierdzenie tezy, że znaki tekstowe i wszelkie inne teksty związane lub odnoszące się do utworu kartograficznego są źródłem historycznym, które warunkuje wielowątkowe odczytanie jego treści, stanowiąc przy tym niezależny od niego dokument, wpisujący się w świadectwo epoki. Próba potwierdzenia tej tezy wymagała zdefiniowania przedmiotu badań i uporządkowania tekstów wziętych po uwagę. W świetle przyjętych definicji przedmiotem rozważań są różnego rodzaju znaki tekstowe, które współtworzą transkrypcję kartograficzną, teksty formalne i dopełniające informację o przestrzeni zobrazowanej na mapie oraz dokumentacja tekstowa a także teksty, których mapa jest głównym motywem. Tezę potwierdzono, ale okazało się, że spośród wszystkich omawianych rodzajów tekstów największe zainteresowanie badaczy budzą ze znaków tekstowych – nazwy własne, z tekstów formalnych – legendy oraz teksty dopełniające i archiwalia.The aim of the article is to confirm the proposition that textual marks and any other texts related to or referring to a cartographic work are a historical source, which is a prerequisite for a multi-layered reading of the content of the work, while at the same time constituting an independent document which is part of the testimony of the epoch. An attempt to validate this proposition required the object of study to be defined and the texts taken into consideration to be structured. In the light of the adopted definitions, textual marks of various types are considered, which contribute to cartographic transcription (proper names, common names, abbreviations, letters, numbers, and indices), including formal texts (map title, dedications, information on mathematical bases, and explanations of marks in the legend, as well as all information related to the time and place of preparation or publication, co-authors, publisher and copyright holder as well as to the confirmation of the lawfulness of the publication), texts supplementing the information on the space depicted in the map (placed within the sheet on which the map is printed or on its reverse), textual documentation (all documents created before or during the work on the map, as well as during its distribution), and texts in which the map is the main theme. This proposition has been confirmed; yet, it has turned out that among all the discussed text types, the most interesting are textual marks – proper names, and among formal texts – legends, complementary texts and [email protected] Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie, Wydział Nauk o Ziemi i Gospodarki Przestrzennej, Katedra Geomatyki i KartografiiAlexandrowicz S., Łuczyński J., Skrycki R., 2017, Historia kartografii ziem polskich do końca XVIII wieku, Instytut Historii PAN, „Nauki Pomocnicze Historii”, seria nowa, red. A. Rachuba, S. Górzyński, Warszawa: Wydawnictwo DiG.Babik W., 1992, Materiały kartograficzne jako teksty mieszane, „Zagadnienia Informacji Naukowej”, nr 2, s. 21–45.Baramova M., 2010, Border Theories in Early Modern Europe, w: European History Online, Moguncja: Instytut Historii Europejskiej (IEG).Board C., 1982, Rozwój idei przekazu kartograficznego ze szczególnym uwzględnieniem roli profesora L. Ratajskiego, „Polski Przegląd Kartograficzny”, t. 14, nr 4, s. 157–166.Czerny A., 2011, Teoria nazw geograficznych, „Prace Geograficzne” nr 226, Warszawa.Godlewski G., 2018, Poza nachylenie tekstowe, w stronę doświadczenia przedtekstowego. Wskazówki terapeutyczne, „Teksty Drugie”, nr 1, s. 61–78. DOI: 10.18318/td.2018.1.4Gołaski J., 2012, Wprowadzanie dawnych polskich nazw na współczesnych mapach, „Archiwum Fotogrametrii, Kartografii i Teledetekcji”, vol. 23, s. 121–125.Kaczmarkowski M., 1987, Lingwistyka tekstu geneza, rozwój, stan obecny, „Roczniki Humanistyczne”, t. 35, z. 3, s. 105–125.Konopska B., 1994, Polskie atlasy historyczne – koncepcje i realizacje. Warszawa: Instytut Historii Nauki PAN.Konopska B., 2021, Bibliografia polskiego piśmiennictwa kartograficznego jako źródło wiedzy o kartografii i aktywności naukowej kartografów w Polsce. W: Polskie piśmiennictwo kartograficzne 1968–2020, oprac. i red. Z. Kozieł, Toruń: Wydawnictwo Naukowe UMK, s. 21–30.Konopska B., Barwiński M., 2021, Kształtowanie granic Polski po pierwszej wojnie światowej. Metodyczne problemy badań źródeł kartograficznych i tekstowych. Polskie Towarzystwo Historyczne: Warszawa.Konopska B., Bogacz T., 2017, Names on maps as an element of the discussion about relativism in the understanding of national identity (based on the example of western and northern Polish territories after 1945 and 1989). “Polish Cartographical Review”, vol. 49, no. 4, pp. 199–207. DOI: 10.1515/pcr20170015.Konopska B., 2013, Niewygodne dla władzy słowa na mapach na przykładzie publikacji kartograficznych wydawanych w okresie PRL, w: Nie należy dopuszczać do publikacji. Cenzura PRL, red. G. Gzella, J. Gzella, Toruń: Wydawnictwo Naukowe UMK, s. 122–137.Łuczyński J., 2011, [Siedemnastowieczne] XVII-wieczne mapy Polski według pierwowzoru Gerarda Merkatora z 1585 roku (próba ustalenia filiacji map wydanych drukiem), „Polski Przegląd Kartograficzny”, t. 43, 2011, nr 3, s. 263–280,Mayerowa M.R., 1976, Posłowie: inwentarz pytań teorii tekstu, w: Semantyka tekstu i języka, red. M.R. Mayerowa, Wrocław: Wydawnictwo Ossolineum, s. 291–296.Meksuła M., Grzechnik L., 2015, Ewolucja grafiki polskich map topograficznych, w: Dawne mapy topograficzne w badaniach geograficzno-historycznych, red. A. Czerny, Lublin: Wydawnictwo UMCS, s. 175–202.Mycielski J., 1900, Pierwotne słowiańskie nazwiska miejscowości na Śląsku Pruskim. Poznań.Ostrowski J., 1968, 10 lat wydawnictwa „Bibliotheca Cartographica: Bibliographie des Kartographischen Schrifttums. „Przegląd Geodezyjny”, r. 40, nr 10, s. 436.Ostrowski W., 2013, Relacje semiotyczne w odniesieniu do kartografii. „Polski Przegląd Kartograficzny”, t. 45, nr 1, s. 5–14.Pacek J., 2006, Indeksowanie w XXI wieku, ewolucja i współczesne funkcje pojęcia, „Zagadnienia Informacji Naukowej”, nr 2, s. 32–49.Panecki T., 2015, Porównanie zakresu i metod ujęcia treści na mapach topograficznych ziem zaboru rosyjskiego z przełomu XIX i XX wieku, „Polski Przegląd Kartograficzny”, t. 47, nr 1, s. 47–65.Ratajski L., 1971, Zasady logiczno-semiotyczne uporządkowania i standaryzacji znaków kartograficznych. „Polski Przegląd Kartograficzny”, t. 3, nr 3 s. 106–116.Siewierski H., 1981, „Architektura słowa” wokół norwidowskiej teorii i praktyki słowa. Zagadnienia języka artystycznego, „Pamiętnik Literacki”, t. 72, z. 1, s. 181–207.Skrycki R., 2011, Atlas jako dzieło sztuki i manifest polityczny (na przykładzie atlasu wielkiego elektora), w: Od atlasu do kolekcji. W 440. rocznicę I wydania atlasu Abrahama Orteliusa, red. J. Ostrowski, R. Skrycki, „Z Dziejów Kartografii”, t. 16, Szczecin: Wydawnictwo IHN PAN.Słownik terminologii medialnej, 2006, red. W. Pisarek, Kraków: Universitas.Spallek W., 2018, Polskie szkolne atlasy geograficzne 1771—2012. „Rozprawy Naukowe Instytutu Geografii i Rozwoju Regionalnego Uniwersytetu Wrocławskiego” 42, Wrocław: Uniwersytet Wrocławski.Strauchold G., 2010, Dyskusja wokół polskiego nazewnictwa tzw. Ziem Odzyskanych w latach 40. XX w., w: Nazwa dokumentem przeszłości regionu. Tom poświęcony Wielkiemu Profesorowi Stanisławowi Rospondowi. red. J. Nowosielska-Sobel, G. Strauchold, W. Kucharski. Wrocław, s. 21–34.Szaflarski J., 1965, Zarys kartografii, Warszawa: Państwowe Przedsiębiorstwo Wydawnictw Kartograficznych.Tulak K., 2013, O dedykacjach w drukach polskich XVI i XVII w. (grafia i interpunkcja), „Biblioteka „LingVariów”, t. 16, Kraków: Księgarnia Akademicka.Wielki słownik języka polskiego PWN, wsjp.pl (dostęp: 12.12.2021).Włoskowicz W., 2015, Napisy na mapach III zdjęcia topograficznego Austro-Węgier i na zdjęciach Wojskowego Instytutu Geograficznego w Warszawie w świetle instrukcji, „Polski Przegląd Kartograficzny”, t. 47, nr 1, s. 33–45.Wołoszyn M., 2019, Czy memy są tekstami kultury?, „Toruńskie Studia Bibliologiczne”, nr 1, s. 9–28. DOI:10.12775/TSB.2019.00159561
Does AI Come to Schools? Some Concerns about Teaching in Times of the COVID 19 Pandemic
No full textThe article addresses the question of a possible technological change in teaching, triggered by the COVID 19 pandemic and the development of AI systems in education. On the one side, the pandemic lockdowns and remote education have stimulated reflections on different aspects of educational routine concerning rapid digital expansion into schools. On the other, sophisticated technologies are designated to intelligently support various types of learning. The article presents a brief overview of some ideas from the past, focusing on the automation of teaching. Then it shows how the pandemic situation will help to induce some changes. The socio-cultural perspective presented in the article provides interpretive
frameworks for further research.Łukasz Albański: [email protected]ław Kowalski: [email protected]Łukasz Albański - Pedagogical University of Cracow, PolandMirosław Kowalski - Uniwersytet ZielonogórskiBates, T., Cobo, C., Mariño, O., Wheeler, S., 2020, Can Artificial Intelligence Transform Higher Education? “International Journal of Educational Technology in Higher Education”, 42 (17), https://doi.org/10.1186/s41239-020-00218-x.Clark, D., 2020, Artificial Intelligence for Learning: How to Use AI to Support Employee Development, Kogan Page Limited, New York.Feenberg, A., 2003, Modernity Theory and Technology Studies: Reflections on Bridging the Gap [in:] Modernity and Technology, (eds.) T.J. Misa, P. Brey, A. Feenberg, MIT Press, Boston, pp. 73–104.Ferster, B., 2014, Teaching Machines. Learning from the Intersection of Education and Technology, Johns Hopkins University Press, Baltimore.Jungkunz, S., 2021, Political Polarization During the COVID-19 Pandemic, “Frontiers in Political Science”, 3, https://doi.org/10.3389/fpos.2021.622512.Piaget, J., 1952, The Origins of Intelligence in Children, WW Norton & Co, New York.Piaget, J., 1964, Part I: Cognitive Development in Children: Development and Learning. “Journal of Research in Teaching Science” 2, pp. 176–186.Popenici, S. A. D., Kerr, S., 2017, Exploring the Impact of Artificial Intelligence on Teaching and Learning in Higher Education, “Research and Practice in Technology Enhanced Learning”, 22 (12), https://doi.org/10.1186/s41039-017-0062-8.Selwyn, N., 2016, Is Technology Good for Education? Polity Press, Cambridge.Selwyn, N., 2019, Should Robots Replace Teachers? Polity Press, Cambridge.Selwyn, N., Pangrazio, L., Nemorin S., Perrotta C., 2020, What Might the School of 2030 Be Like? An Exercise in Social Science Fiction, “Learning, Media and Technology”, 45 (1), pp. 90–106, DOI: 10.1080/17439884.2020.1694944.Skinner, B. F., 1958, Teaching Machines, “Science”, 3330 (128), pp. 969–977.Skinner, B. F., 1969, The Contingences of Reinforcement. A Theoretical Analysis, Appleton Century Crofts, New YorkWilliamson, B., Eynon R., 2020, Historical Threads, Missing Links, and Future Directions in AI in Education, “Learning, Media and Technology”, 45 (3), pp. 223–235, DOI: 10.1080/17439884.2020.1798995.Zagal, J. P., 2010, Ludoliteracy: Defining, Understanding and Supporting Games Education, Carnegie Mellon University ETC Press, Pittsburgh.24758
A shepherd that’s best in the village. Studies on the poetry of Eugeniusz Tkaczyszyn-Dycki
No full textKsiążka stanowi zbiór sześciu studiów dotyczących poezji Eugeniusza Tkaczyszyna-Dyckiego. Mimo że stanowią one odrębne interpretacje, za podstawę teoretyczną biorą badania wchodzące w zakres zwrotu przestrzennego, szczególnie te poświęcone geobiografii, omówione szerzej w poprzedniej książce autora Poetyka przestrzeni geobiograficznej. Pierwszy rozdział książki poświęcony został interpretacji poezji Tkaczyszyna-Dyckiego oraz samego poety z perspektywy szamanizmu. Motywy szamańskie odnaleźć można w wierszach, które opowiadają o chorobie, śmierci, podróży w zaświaty oraz spotkaniach ze zmarłymi. Określenie samego Tkaczyszyna-Dyckiego jako szamana wydaje się interpretacyjnie cenne pod warunkiem uwzględnienia kontekstu lokalnych praktyk upiorycznych. Prowadzi to do refleksji nad rolą poety jako szamana-wieszcza na tle współczesnej poezji najnowszej. Drugi rozdział książki stanowi ujęcie podmiotowości w poezji autora przez pryzmat koncepcji podmiotowości refleksywnej. Pozwala ona zaakcentować ruch znaczeń między egzystencją a tekstem i zinterpretować go jako jeden z kluczowych tematów twórczości Tkaczyszyna-Dyckiego. Refleksywną podmiotowość autora dostrzec można w kreacji zdyslokowanej jednostki oraz łączeniu dwóch różnych topik – queerowej oraz chłopskiej. Rozdział trzeci poświęcony został stosunkowi autora do dziedzictwa literackiego i językowego, reprezentowanego w wierszach przez postać Cypriana Norwida. Tkaczyszyn-Dycki czyni z romantyka nie tylko literacki punkt odniesienia, ale wykorzystuje również jego widmową obecność w swojej biografii jako kochanka matki, Stefanii Dyckiej. Obsadzenie Norwida w roli postaci ontologicznie niepewnej pozwala Tkaczyszynowi-Dyckiemu kreować opowieść tożsamościową dotykającą problemu ukraińskiego pochodzenia i wpływu postaci matki na kształt jego poezji. W rozdziale czwartym poddany interpretacji z perspektywy wyobraźni materialnej Gastona Bachelarda zostaje motyw kamienia. W tym świetle wyobraźnia Tkaczyszyna-Dyckiego jawi się jako lokalna i kosmiczna zarazem. Skupiając się na przydrożnych krzyżach w rejonie Lubaczowszczyzny, wykonywanych przez kamieniarzy ze Starego Brusna, opowiada on o zmianach zachodzących w krajobrazie swojego regionu. Postrzega przy tym kamień jako część żywiołu ziemi, a więc siły w kontakcie z człowiekiem ambiwalentnej, gdyż stanowiącej jednocześnie część wytwarzanej przez niego kultury i siłę tę kulturę niszczącą. Nekrotyczna interpretacja ziemi jako żywiołu przeobrażającego zaproponowana przez Ewę Domańską, włączającego resztki ludzkiego ciała w ciąg continuum, pozwala dostrzec w Tkaczyszynie-Dyckim geopoetę patrzącego na ciąg przeobrażeń z perspektywy kosmicznej. Rozdział piąty poświęcony został wybranym metaforom architektonicznym – stodole, świątyni i ruinom. Chociaż poeta swoją twórczość organizuje autobiograficznie, stodoła zostaje sprofilowana, zgodnie z zawartymi w polskim imaginarium po 1989 roku, jako miejsce konotujące zniszczenie i przemoc. W przypadku poezji Tkaczyszyna-Dyckiego na pierwszy plan wysuwa się refleksja nad utraconym dzieciństwem i ratowniczą funkcją poezji, ujmowanej zarówno jako język opowiadania o traumie, jak i artefakt-zabawka. Przeobrażenia oraz zniszczenia świątyń w związku z deportacją ludności wyznania unickiego Tkaczyszyn-Dycki wykorzystuje jako metaforę wykluczenia, skupiając się przy tym na przestrzennym charakterze zmian w lokalnym krajobrazie. Nierozłączny z nimi pozostaje motyw ruin, szczególnie w swojej funkcji żałobotwórczej, inspirującej melancholijny podmiot tej poezji. Rozdział szósty dotyczy wybranych konceptualizacji pokarmu, szczególnie tych związanych z przedstawieniem miłości homoseksualnej i śmierci. Stosowana przez poetę metaforyka spożywcza służy stworzeniu wrażenia kontrastu z powagą poruszanych tematów, apelując jednocześnie do cielesnego doświadczenia głodu, aby opowiedzieć o tęsknocie za zmarłym przyjacielem. W wierszach poruszających tematykę homoseksualną Tkaczyszyn-Dycki przyjmuje podobną strategię – korzystając z wieloznaczności i dosadnych obrazów seksu porusza poważną problematykę wykluczenia, pożądania i miłości. W obrazowaniu posługuje się przy tym spożywczymi detalami, stanowiącymi fragment wspomnienia, a jednocześnie intertekstualny trop w obszarze całej swojej twórczości.The book comprises six studies on the poetry of Eugeniusz Tkaczyszyn-Dycki. Although it contains individual interpretations, they have a common theoretical basis: research falling within the scope of the spatial turn, especially devoted to geobiography, which was discussed in more detail in the author’s previous book Poetyka przestrzeni geobiograficznej, but also somatopoetics and research on the imagination. Unlike Poetyka przestrzeni..., this work subordinates the poetics of the borderland to considerations on the poetic identity of Tkaczyszyn-Dycki, focusing on the material and social borderlands (body, poem, region), as well as the transgressivity of the artist himself. The first chapter of the book is devoted to the interpretation of the poetry of Tkaczyszyn-Dycki and the poet himself from the perspective of shamanism. Shamanic motifs are found in poems that dwell on illness, death, journeys to the afterlife and encounters with the dead. Defining Tkaczyszyn-Dycki as a shaman seems interpretatively valuable, taking into account the context of local practices connected with upiórs, demonic beings from the Slavic folklore. This leads to a reflection on the role of the poet as a shaman-bard against the background of modern contemporary poetry. The second chapter of the book is dedicated to subjectivity in the author’s poetry through the prism of the concept of reflexive subjectivity. It allows to emphasize the differentiation of meanings between existence and text and to interpret it as one of the key themes of Tkaczyszyn-Dycki’s work. The reflective subjectivity of the author can be seen in the creation of a displaced individual and in combining two different topics – queer and peasant. The third chapter is devoted to the author’s attitude to the literary and linguistic heritage, represented in the poems by the character of Cyprian Norwid. Tkaczyszyn-Dycki makes the romantic poet not only a literary point of reference, but also uses his spectral presence in his biography as the lover of his mother, Stefania Dycka. Using Norwid as an ontologically uncertain character allows Tkaczyszyn-Dycki to create an identity story touching on the problem of his mother’s Ukrainian origin and the influence of the mother figure on his poetry. In the fourth chapter, the stone motif is interpreted from the perspective of Gaston Bachelard’s theory of material imagination. The imagination of Tkaczyszyn-Dycki appears to be local and cosmic at the same time. Focusing on roadside crosses in the Lubaczów region, made by stonemasons from Stare Brusno, he talks about the changes taking place in the landscape of his region. At the same time, he perceives stone as a part of the earth element, and thus a force affecting man in an ambivalent way, as it is both part of the culture he produces and a force that destroys this culture. The necrotic interpretation of the earth as a transforming element – including human remains into the continuum – proposed by Ewa Domanska allows us to see Tkaczyszyn-Dycki as a geopoet looking at the sequence of transformations from a cosmic perspective. The fifth chapter is devoted to selected architectural metaphors – a barn, a temple and ruins. Although the poet organizes his work autobiographically, he draws from the images present in the Polish imaginarium after 1989. As a result, the barn is portrayed as a place connoting destruction and violence. In the case of Tkaczyszyn-Dycki’s poetry, the reflection on the lost childhood and the rescue function of poetry come to the fore, the latter perceived both as a linguistic expression of trauma and a toy-artifact. Tkaczyszyn-Dycki uses the destruction of temples or changes in their function due to the deportation of the Uniates as a component of the metaphor of exclusion, focusing on the spatial nature of changes in the local landscape. The above-mentioned relate to the motif of ruins, especially in its mourning function, inspiring the melancholic subject of this poetry. The sixth chapter deals with selected conceptualizations of food, especially those related to the representation of homosexual love and death. The food metaphors used by the poet deliberately contrast with the seriousness of the topics discussed, appealing to the bodily experience of hunger in order to tell about longing for a dead friend. In poems dealing with homosexual themes, he adopts a similar strategy – using ambiguity and blunt images of sex, he raises serious issues of exclusion, desire and love. When it comes to imaging, Tkaczyszyn-Dycki uses food details as fragments of memories and as intertextual tropes.Monografia opublikowana ze środków projektu finansowanego w ramach programu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego pod nazwą „Regionalna Inicjatywa Doskonałości” na lata 2019-2022 nr projektu 009/RID/2018/19 kwota finansowania 8 791 222,00 zł[email protected] Trusewicz – zatrudniony w Pracowni Teorii i Antropologii Literatury Kolegium Literaturoznawstwa Uniwersytetu w Białymstoku. Interesuje się polską poezją najnowszą, geopoetyką, wyobraźnią poetycką i wersologią. Członek zespołu redakcyjnego „Białostockich Studiów Literaturoznawczych”. Współredaktor monografii Wyobraźnia przestrzenna w perspektywie geopoetyki (2018), autor książki Poetyka przestrzeni geobiograficznej Eugeniusza Tkaczyszyna-Dyckiego (2021)Poezjem, Między wierszami: Tkaczyszyn-Dycki, https://youtu.be/ctk3GR1t_aQ?t=104 [dostęp: 5.01.2021].Tkaczyszyn-Dycki E., II. Jasnowidzenie, w: G. Tomicki, Po obu stronach lustra. O poezji Eugeniusza Tkaczyszyna-Dyckiego, Szczecin, Bezrzecze 2015.Tkaczyszyn-Dycki E., II. Piosenka o kamieniu bruśnieńskim, „Twórczość” 2016, nr 11 (LXXII).Tkaczyszyn-Dycki E., Piosenka o zależnościach i uzależnieniach. Zapis rozmowy z Eugeniuszem Tkaczyszynem-Dyckim przed Galą Literackiej Nagrody Nike 2009, towarzyszącej premierze książki „Oddam wiersze w dobre ręce (1988–2010)”, https://www.biuroliterackie.pl/biblioteka/wywiady/piosenka-o-zaleznosciach-i-uzaleznieniach-2/ [dostęp: 7.07.2021].Tkaczyszyn-Dycki E., Podczaszy A., Pójście za Norwidem, https://www.biuroliterackie.pl/biblioteka/wywiady/pojscie-za-norwidem/ [dostęp: 9.07.2021].Tkaczyszyn-Dycki E., ***, „Wyspa. Kwartalnik Literacki” 2018, lipiec.Tkaczyszyn-Dycki E., Ciało wiersza, Stronie Śląskie 2021.Tkaczyszyn-Dycki E., Dwie główne rzeki, Poznań 2019.Tkaczyszyn-Dycki E., Imię i znamię, Wrocław 2012.Tkaczyszyn-Dycki E., Kochanka Norwida, Wrocław 2014.Tkaczyszyn-Dycki E., Nie dam ci siebie w żadnej postaci, Kraków 2016.Szalewska K., Temporalna symbolika kamienia jako atrybut melancholii miejskiej, w: Kamień w literaturze, języku i kulturze, t. II, red. M. Roszczynialska, K. Wądolny-Tatar, Kraków 2013.Szaman, w: Religia. Encyklopedia PWN, red. T. Gadacz, B. Milerski, Warszawa 2003.Szczukowski I., ,,A my tam i z powrotem”. Szpital i choroba w poezji Eugeniusza Tkaczyszyna-Dyckiego, ,,Literaturoznawstwo” 2018, nr 12.Szokaluk-Gorczyca A., Gorczyca K., Roztoczańskie kamienie pamięci. Ludowe kamieniarstwo józefowskie, Lublin 2014.Szubert M., Dyskurs maladyczny – perspektywy badawcze w: Fragmenty dyskursu maladycznego, red. M. Ganczar, I. Gielata, M. Ładoń, Gdańsk 2019.Szyjewski A., Doświadczenie religijne – problemy terminologiczne, „Studia Religiologica” 2011, z. 44.Szyjewski A., Etnologia religii, Kraków 2001.Szyjewski A., Szamanizm, Kraków 2005.Śliwiński P., O stałości rzeczy, których nie ma, w: tegoż, Świat na brudno. Szkice o poezji i krytyce, Warszawa 2007.Śmieja W., Literatura, której nie ma. Szkice o polskiej „literaturze homoseksualnej”, Kraków 2010.Tkaczyszyn-Dycki E., Oddam wiersze w dobre ręce, Wrocław 2010.Śmieja W., Przeciw konstrukcjonistom. Teoria „queer” i jej krytycy, „Przestrzenie Teorii” 2010, nr 13.Świeściak A., Melancholia w poezji polskiej po 1989 roku, Kraków 2010.Tabaszewska J., Powtórzenia i przynależności. Poezja Eugeniusza Tkaczyszyna-Dyckiego wobec pamięci, „Teksty Drugie” 2017, nr 2.Trusewicz S., Literacka mapa Eugeniusza Tkaczyszyna-Dyckiego, „Białostockie Studia Literaturoznawcze” 2015, nr 6.Trusewicz S., Poetyka przestrzeni geobiografi cznej Eugeniusza Tkaczyszyna-Dyckiego, Białystok 2021.Trusewicz S., Praktyki wykluczania, praktyki rehabilitacji. O gorszości i otwarciu na to, co inne w poezji Eugeniusza Tkaczyszyna-Dyckiego, „Białostockie Studia Literaturoznawcze” 2017, nr 10.Trzcionkowski L., Bios – Thanatos – Bios. Semiofory orfickie z Olbii i kultura polis, Warszawa 2013.Trzeciak K., Rzeźba i ruina jako metafory formy artystycznej u Gautiera i Norwida, „Ruch Literacki” 2014, r. LV, z. 6.Waligóra A., Dwa ciała poety. Eugeniusza Tkaczyszyna-Dyckiego lektura performatywna, „Przestrzenie Teorii” 2021, nr 35.Wiedemann A., Od pedała do pedała, „Studium” 1998, nr 11–12.Abriszewska P., Ciało w literaturze, literackie, literatury. Trzy studia o romantyzmie, Toruń 2018.Zalewski C., Dworce dworce jak łożyska wielkich rzek (podróże i przystanki Eugeniusza Tkaczyszyna-Dyckiego), w: „jesień już Panie a ja nie mam domu”. Eugeniusz Tkaczyszyn-Dycki i krytycy,
red. G. Jankowicz, Kraków 2001.Augé M., Nie-miejsca. Wprowadzenie do antropologii hipernowoczesności, przeł. R. Chymkowski, przedmowa W. Burszta, Warszawa 2010.Austin J.L., Performatywy i konstatacje, przeł. M. Hempoliński, w: Brytyjska fi lozofi a analityczna, red. M. Hempoliński, Warszawa 1974.Austin J.L., Mówienie i poznanie: rozprawy i wykłady fi lozofi czne, przeł. i wstępem opatrzył B. Chwedeńczuk, Warszawa 1993.Bachelard G., Wyobraźnia poetycka. Wybór pism, wybór H. Chudak, przeł. H. Chudak, A. Tatarkiewicz, przedmowa J. Błoński, Warszawa 1975.Bachtin M., Problemy poetyki Dostojewskiego, przeł. N. Modzelewska, Warszawa 1970.Bagłajewski A., Norwidowe ślady i obecności, w: tegoż, Obecność romantyzmu, Lublin 2015.Balbus S., Między stylami, Kraków 1996.Baudrillard J., O uwodzeniu, przeł. J. Margański, Warszawa 2005.Beszterda M.M., Hoffmann K., Jaworski M., Dwie rozmowy o Dyckim, w: Pokarmy. Szkice o twórczości Eugeniusza Tkaczyszyna-Dyckiego, red. P. Śliwiński, Poznań 2012.Boruszkowska I., Defekty. Literackie auto/pato/grafie – szkice, Kraków 2016.Bourdieu P., Reguły sztuki. Geneza i struktura pola literackiego, przeł. A. Zawadzki, Kraków 2015.Brusno. (Nie)istnienie w kamieniu, red. O. Solarz, Uście Gorlickie 2013.Crockford S., Shamanisms and the Authenticity of Religious Experience, „The Pomegranate. The International Journal of Pagan Studies” 2010, nr 12 (2).Czapla A., Mały słownik języka chachłackiego Edy Ostrowskiej, ,,Roczniki Humanistyczne” 2015, t. LXIII, z. 6.Czapliński P., Prześladowcy, pomocnicy, świadkowie. Zagłada i polska literatura później nowoczesności, w: Zagłada. Współczesne problemy rozumienia i przedstawienia, red. P. Czapliński,
E. Domańska, Poznań 2009.Czermińska M., Miejsca autobiograficzne. Propozycja w ramach geopoetyki, „Teksty Drugie” 2011, nr 5.Dakowicz P., „Lecz ty spomnisz, wnuku…”. Recepcja Norwida w latach 1939–1956. Rzecz o ludziach książkach i historii, Warszawa 2011.Dambek Z., Cyprian Norwid a tradycje szlacheckie, Poznań 2012.Dezorientacje. Antologia polskiej literatury queer, wyb., wstęp i oprac. A. Amenta, T. Kaliściak, B. Warkocki, Warszawa 2020.Domańska E., Nekros. Wprowadzenie do ontologii martwego ciała, Warszawa 2017.Dziadek A., Projekt krytyki somatycznej, Warszawa 2014.„Dziennik Narodowy” 1842, t. 2, nr 58 (7 maja).Eliade M., Szamanizm i archaiczne techniki ekstazy, przeł. i wstępem opatrzył K. Kocjan, nauk. oprac. J. Tulisow, Warszawa 2001.Fert J., Norwidowskie inspiracje, Lublin 2004.Foucault M., Inne przestrzenie, przeł. A. Rejniak-Majewska, „Teksty Drugie” 2005, nr 6.Giza-Stępień J., „Życie jako literacki projekt tożsamościowy – poezja jako jedyne miejsce na ziemi”. O twórczości Eugeniusza Tkaczyszyna-Dyckiego, „InterAlia: Pismo Poświęcone Studiom
Queer” 2009, nr 4.Halifax J., Shamanic voices; a Survey of Visionary Narratives, New York 1979.Heidegger M., Budować, mieszkać, myśleć: eseje wybrane, wybrał, oprac. i wstępem opatrzył K. Michalski, przeł. K. Michalski, Warszawa 1977.Hetzler F.M., The Aesthetics of Ruins: A New Category of Being, „The Journal of Aesthetic Education” 1982, tom 16, nr. 2.Hoffmann K., Dubitatio. O poezji Eugeniusza Tkaczyszyna-Dyckiego, Szczecin, Bezrzecze 2012.Hoffmann K., Rekorekcje, w: Pokarmy. Szkice o twórczości Eugeniusza Tkaczyszyna-Dyckiego, red. P. Śliwiński, Poznań 2012.Jackowiak A., Poetyka (nie)wyrażalnego pożądania, czyli zarys historii powieści gejowskiej w Polsce na tle socjologiczno-kulturowym, „Studia Europaea Gnesnensia” 2014, nr 10.Janion M., Niesamowita słowiańszczyzna. Fantazmaty literatury, Kraków 2007.Jarzyna A., „Pójście za Norwidem” (w polskiej poezji współczesnej), Lublin 2013.Jarzyna A., Imaginauci. Pismo wyobraźni w poezji Bolesława Leśmiana, Józefa Czechowicza, Krzysztofa Kamila Baczyńskiego i Tadeusza Nowaka, Łódź, Kraków 2017.Jaworska-Witkowska M., Ambiwalencje wstrętu. O nienasyceniu „wymiotu” w dwubiegunowych inkluzjach J. Kristevej i J.P. Sartre’a dla pedagogiki, „Rocznik Naukowy Kujawsko-Pomorskiej Szkoły Wyższej w Bydgoszczy. Transdyscyplinarne Studia o Kulturze (i) Edukacji” 2016, nr 11.Jaworski A., Chrystus w orszaku Dionizosa i Hiob z Wólki Krowickiej. Homoseksualizm a katolicyzm w poezji polskiej i amerykańskiej, na przykładzie twórczości Allena Ginsberga i Eugeniusza Tkaczyszyna-Dyckiego, w: Oblicza miłości. Studia literaturoznawcze, red. K. Bałękowski, K. Maciąg, Lublin 2016.Jaworski M., Nowoczesny Orfeusz. Interpretacje mitu w literaturze polskiej XX–XXI wieku, Warszawa 2017.„Jesień już Panie a ja nie mam domu”. Eugeniusz Tkaczyszyn-Dycki i krytycy, red. G. Jankowicz, Kraków 2001.Kaliściak T., Katastrofy odmieńców, Katowice 2011.Kałuża A., „Po obu stronach granicy”. Postacie poezji w twórczości Eugeniusza Tkaczyszyna-Dyckiego, w: Pokarmy. Szkice o twórczości Eugeniusza Tkaczyszyna-Dyckiego, red. P. Śliwiński, Poznań 2012.Kałuża A., Inne życie wiersza – twórczość Darka Foksa, „Poznańskie Studia Polonistyczne. Seria Literacka” 2014, nr 24.Kamieniarstwo ludowe na roztoczu, oprac. A. Wójtowicz, http://teatrnn.pl/leksykon/artykuly/kamieniarstwo-ludowe-na-roztoczu/ [dostęp: 24.11.2020].Kijek D., Wstrętne przypadłości ciała w poezji Eugeniusza Tkaczyszyna-Dyckiego, „Przestrzenie Teorii” 2013, nr 19.Kita B., Między przestrzeniami. O kulturze nowych mediów, Kraków 2003.Konończuk E., Poetyka przestrzeni geografi cznej według Kennetha White’a, „Białostockie Studia Literaturoznawcze” 2015, nr 6.Konończuk E., Poetyka zamieszkiwania, „Poznańskie Studia Polonistyczne. Seria Literacka” 2017, nr 30.Kopaliński W., Słownik symboli, Warszawa 1990.Kopkiewicz A., Między rytmem ciała i poetyckim powtórzeniem. Katartyczna rola języka w twórczości Eugeniusza Tkaczyszyna-Dyckiego, w: Trauma, pamięć, wyobraźnia, red. Z. Podniesińska, J. Wróbel, Kraków 2011.Koronkiewicz M., Ćwiczenie pamięci, w: Pokarmy. Szkice o twórczości Eugeniusza Tkaczyszyna-Dyckiego, red. P. Śliwiński, Poznań 2012.Kozak Ł., Upiór. Historia naturalna, obrazy, A. Waliszewska, Warszawa 2021.Kristeva J., Potęga obrzydzenia. Esej o wstręcie, przeł. M. Falski, Kraków 2007.Lew S., Ludowy ośrodek kamieniarski w Bruśnie, „Rocznik Przemyski” 1967, t. XI.Lewicka M., Dwa miasta – dwa mikrokosmosy. Wrocław i Lwów w pamięci swoich mieszkańców, w: My Wrocławianie. Społeczna przestrzeń miasta, red. nauk. P. Żuk, J. Pluta, Wrocław 2006.Ładoń M., Choroba jako literatura. Studia maladyczne, Katowice 2019.Łebkowska A., Somatopoetyka, w: Kulturowa teoria literatury. Poetyki, problematyki, interpretacje, red. R. Nycz, T. Walas, Kraków 2012.Mazur J., Kamieniarstwo bruśnieńskie – genius loci ziemi lubaczowskiej, https://www.wilanow-palac.pl/kamieniarstwo_brusnienskie_genius_loci_ziemi_lubaczowskiej.html [dostęp: 24.11.2020].McGahey R., The orphic moment. Shaman to poet-thinker in Plato, Nietzsche, and Mallarmé, New York 1994.Mickiewicz A., Wykłady o literaturze słowiańskiej wygłoszone w Kolegium Francuskim w Paryżu, t. 4, Lwów 1900.Muschg W., Tragiczne dzieje literatury, przeł. B. Baran, Warszawa 2010.Niewiadomski A., Tańczyć kilka kości odsłoniwszy, „Kresy” 1993, nr 13.Noel D.C., The soul of Shamanism: Western Fantasies, Imagined Realities, New York 1997.Nycz R., Poetyka doświadczenia. Teoria – nowoczesność – literatura, Warszawa 2012.Okupnik M., W niewoli ciała. Doświadczenie utraty zdrowia i jego reprezentacje, Kraków 2018.Olszewska M., O przestrzeni na progu doświadczenia, „Anthropos?” 2010, nr 14–15.Ośrodek kamieniarski w Bruśnie, hasło w: Wikipedia, https://pl.wikipedia.org/wiki/Ośrodek_kamieniarski_w_Bruśnie [dostęp: 24.11.2020].Pacześniak J., Ta ciemność teraz i ta ciemność potem (czyli o „rzeczach nie do pogodzenia” w poezji Eugeniusza Tkaczyszyna-Dyckiego”), w: „jesień już Panie a ja nie mam domu”. Eugeniusz Tkaczyszyn-Dycki i krytycy, red. G. Jankowicz, Kraków 2001.Paszek P., Archipelag odłogi. Fragment do przyszłej geopoetyki Śląska Cieszyńskiego, „Anthropos?” 2014, nr 23.Pietrych K., Transowy tok Dyckiego, w: Pokarmy. Szkice o twórczości Eugeniusza Tkaczyszyna-Dyckiego, red. P. Śliwiński, Poznań 2012.Pilarski P., Obsesje Dyckiego. Homoseksualność na tle pozostałych problemów tożsamościowych bohatera wierszy autora „Przewodnika dla bezdomnych…”, w: Parametry pożądania. Kultura odmieńców wobec homofobii, red. T. Basiuk, D. Ferenc, T. Sikora, Kraków 2006.Pilarski P., Za-gay-enie, http://www.gender.lodz.pl/czytelnia/prasa/zagayenie.htm [dostęp: 28.02.2022].Pióro T., Nie wiecie, co smakuje poecie, „Przekrój” 2002, nr 7.Pospiszyl M., Ruiny dialektyki. W odpowiedzi Adamowi Lipszycowi, „Stan Rzeczy” 2020, nr 1 (18).Pytlewska A., Cykl, seria, sieć.
Lesya Ukrainka’s philosophy of culture: between Modernism and “Neoromanticism”
No full textThe article presents an outline of the functioning of the ideology and aesthetics of Modernism and the accompanying trends in Ukrainian literature, as the turn of the 19th and 20th centuries in Ukrainian literature brought a noticeable change in social concepts of literature and art, and new philosophical and cultural paradigms were then formed. The new generation of writers also include Lesya Ukrainka, an outstanding writer, poet and playwright. Together with the first Modernists, she updated the language of new art in accordance with the laws of national development, emphasizing the supreme value of the creative personality. Lesya Ukrainka represented the search for her own poetic style and artistic meanings, she was inspired by the trends present in the Ukrainian national environment of that time, but did not join any of the aesthetic schools. Her aesthetic views were broader than any literary movement or group, they did not fit in with “any -isms”. The poet discovered the unknown topics, motifs, images, genre systems and stylistic means, thus contributing to the emergence of a new trend – Neoromanticism
(termed by the author “Noworomanticism”). Later, the writer also formulated theoretical assumptions for this aesthetic system.ROSTYSŁAW RADYSZEWSKI – prof. dr hab., kierownik Katedry Polonistyki Kijowskiego Narodowego Uniwersytetu im. Tarasa Szewczenki, członek Narodowej Akademii Nauk Ukrainy. Autor licznych studiów oraz m.in. takich książek jak: Poezja polskojęzyczna na Ukrainie w XVII wieku (Kraków 1996) oraz Polskojęzyczna poezja ukraińska od końca XVI do początku XVIII wieku. Cz. 1. Monografia (Kraków 1996). W Kijowie wydaje i współredaguje monumentalne „Kijowskie Studia Polonistyczne” (XXXIII tomy do 2019 roku). Autor syntezy Нарис історії польської літератури: підручник у двох книгах, t. 1–2 (Kijów 2019).Kijowski Uniwersytet Narodowy im. Tarasa Szewczenki, UkrainaCurran S., Romanticism displaced and placeless, [in:] Transforming Tragedy, Identity, and Community, ed. by L. Crisafulli, T. Rajan, D. Saglia, London – New York 2011, p. 71–84.Floryńska H., Modernizm i neoromantyzm, [w:] Problemy polskiego romantyzmu. Seria trzecia. Praca zbiorowa, red. M. Żmigrodzka, Wrocław 1981.Gazda G., Modernizm i modernizmy (Uwagi o semantyce i pragmatyce terminu), [w:] Dialog. Komparatystyka. Literatura. Profesorowi Eugeniuszowi Czaplejewiczowi w czterdziestolecie pracy naukowej i dydaktycznej, pod red. E. Kasperskiego i D. Ulickiej, Warszawa 2002.Jakóbiec M., Łesia Ukrainka i polska literatura romantyczna, „Slavia Orientalis” 1971, nr 4, s. 371–378.Kasperski E., Displacement u romantyków (Mickiewicz – Norwid), [w:] Romantyzm środkowoeuropejski w kontekście postkolonialnym, pod red. M. Kuziaka i B. Maciejewskiego, cz. 2, Kraków 2016.Kozak S., Łesia Ukrainka na tle epoki, [w:] Z dziejów Ukrainy. Religia. Kultura. Myśl społeczna: Studia i szkice, Warszawa 2006, s. 243–267.Krzyżanowski J., Neoromantyzm polski, Wrocław – Warszawa – Kraków 1963.Łesia Ukrainka, Pieśń lasu, przeł., wybrał i słowem wstępnym opatrzył F. Nieuważny, Warszawa 1989.Podraza Kwiatkowska M., Młodopolskie harmonie i dysonanse, Warszawa 1969.Podraza-Kwiatkowska M., Literatura Młodej Polski, Warszawa 1992.Radyszewśkyi R., Łesia Ukrainka jako krytyk literatury polskiej, „Slavia Orientalis” 2021, nr 2, s. 317–330.Siwicka D., Romantyzm. 1822–1863, Warszawa 1997.Witkowska A., Przybylski R., Romantyzm, wyd. VIII, Warszawa 2016.Wyka K., Modernizm polski, wyd. 2. zmien. i powiększone, Kraków 1968.Бахтин М. М., Проблемы поэтики Достоевского, [в:] Бахтин М. М., Собрание со чинений: в 7 т., т. 6, ред. тома: С. Г. Бочаров, Л. А. Гоготишвили, Москва 2002.Білецький О., Від давнини до сучасності, т. 2, Київ 1960.Бірюльов Ю., Мистецтво львівської сецесії, Лвів 2005.Волицька І., Театральна юність Леся Курбаса, Львів 1995.Гундрова T., ПроЯвлення слова. Дискусія раннього українського модернізму, Львів 1997.Гундорова Т., Ранній український модернізм: До проблеми естетичної свідомості „Радянське Літературознавство” 1989, № 12, с. 3–7.Дорошко Л., Неоромантичність раннього українського модернізму, Київ 2015.Ільницький М., Від „Молодої Музи” до „празької школи”, Львів 1995.Колошук Н., Леся Українка в ролі критика польської літератури, «Волинь філологічна: текст і контекст: збірник наукових праць», вип. 22, Луцк 2016.Корбич Г., Захід, Польща, Росія в літературно-критичному дискурсі раннього українського модернізму. Вибрані аспекти рецепції, Poznań 2010.Кочерга С., Культурософія Лесі Українки: семіотичний аналіз текстів: Монографія, Луцьк 2010.Кочерга С., „Ландшафт культури” у творчості Лесі Українки, «Слово і Час» 2012, № 2, с. 3–9.Малахов Н., О модернизме, Москва 1975.Моклиця, М., Естетика Лесі Українки (контекст європейського модернізму): монографія, Луцьк 2010.Моренець В., Національні шляхи поетичного модерну першої половини ХХ ст.: Україна і Польща, Kиїв 2002.Павличко C., Дискурс модернізму в українській літературі, Kиїв 1999.Поліщук Я, Міфологічний горизонт українського модернізму, Івано-Франківськ 2002.Шпенглер О., Закат Европы. Очерки морфологии мировой истории, пер. К. А. Свасьяна, Москва 1993, Т. 1: Гештальт и действительность.Яковенко С., Романтики, естети, ніцшеанці: українська та польська літературна критика раннього модернізму, Kиїв 2006.334