ePublications
Not a member yet
19220 research outputs found
Sort by
Likwidacja Najwyższego Sądu Wojskowego w 1962 roku – przyczyny, kontrowersje i konsekwencje na przyszłość
No full textGłówne tezy niniejszej pracy zostały zaprezentowane podczas XXIX Ogólnopolskiego Zjazdu Historyków Ustroju i Prawa oraz Doktryn Polityczno-Prawnych „Znaczenie historii prawa dla współczesnego dyskursu prawniczego”, który miał miejsce w dniach 21–22 września 2023 roku w Toruniu.Dnia 15 lutego 1962 roku została uchwalona przez Sejm PRL ustawa o Sądzie Najwyższym. Jej głównym celem była realizacja zapowiedzi art. 51 Konstytucji PRL, wedle którego to Sąd Najwyższy miał być naczelnym organem sądowym PRL, sprawującym nadzór judykacyjny nad innymi sądami. Zamiarem projektodawców było również zrealizowanie konstytucyjnej zasady wyboru sędziów Sądu Najwyższego przez Radę Państwa. Z tych powodów dziś już niewiele osób kojarzy ten fakt z likwidacją Najwyższego Sądu Wojskowego, który do tamtej pory stał na czele sądownictwa wojskowego. Trudno się temu dziwić. Wszak niedawno została zlikwidowana Izba Wojskowa, która właśnie wówczas zastąpiła Najwyższy Sąd Wojskowy. Dla historii polskiego wymiaru sprawiedliwości było to jednak zbyt ważne wydarzenie, aby można było o nim zapomnieć.Celem artykułu jest przedstawienie okoliczności, w jakich do tego doszło. Ponadto zostanie również podjęta próba oceny, czy rzeczywiście miała wówczas miejsce zakrojona na szeroką skalę reforma w obrębie polskiego sądownictwa, czy była to tylko przysłowiowa „zmiana szyldu”, bez znaczenia, tak dla zagadnień kadrowych, jak i właściwości nowej izby względem dotychczasowego Najwyższego Sądu Wojskowego. W oparciu o materiały archiwalne i literaturę w artykule zostanie ukazana dyskusja nad rezultatem prac legislacyjnych, w rezultacie których została utworzona Izba Wojskowa Sądu Najwyższego. Zadaniem artykułu jest również zwrócenie uwagi na kontrowersje, jakie w związku z tym faktem miały miejsce. Z tego powodu, w pracy zostaną również zaprezentowane propozycje reformy sądownictwa wojskowego, które zdaniem ich autorów, miały na celu rozwianie ewentualnych obaw o przyszłość sądownictwa wojskowego. Projekty te stanowiły interesujący przejaw powiązania specyfiki sądownictwa wojskowego z trendem integracji tegoż ze strukturami powszechnego wymiaru sprawiedliwości w XX wieku.On February 15, 1962, the Act on the Supreme Court was passed by the Sejm of the Polish People’s Republic. Its main goal was to implement the announcement of Art. 51 of the Constitution of the Polish People’s Republic, according to which the Supreme Court was to be the supreme judicial body of the Polish People’s Republic, exercising judicial supervision over other courts. The intention of the drafters was also to implement the constitutional principle of electing Supreme Court judges by the Council of State. For these reasons today few people associate this fact with the liquidation of the Supreme Military Court, which until then was the head of the military judiciary. This is hardly surprising. After all, the Military Chamber was recently abolished and replaced by the Supreme Military Court. However, it was too important for the history of the Polish system of justice to be forgotten.The article aims to present the circumstances in which this occurred. In addition, an attempt will also be made to assess whether a large-scale reform of the Polish judiciary took place at that time, or whether it was just a proverbial “change of name”, without significance, both in terms of personnel issues and the jurisdiction of the new chamber concerning the previous Supreme Military Court. Based on archival materials and literature, the article will also present a discussion on the result of the legislative actions undertaken at that time, because of which the Military Chamber of the Supreme Court was established. The purpose of the article is also to draw attention to the controversies that took place in connection with this fact. For this reason, the work will also present proposals for the reform of military justice, which, according to their authors, were intended to dispel possible concerns about the future of military justice. They were an interesting manifestation of the connection between the specificity of military justice and the trend of its integration with the structures of the common justice system in the 20th [email protected] Śląski w Katowicach (University of Silesia in Katowice, Poland)Projekt ustawy o S.N. Protokół z dnia 31 stycznia 1961 r., s. 1–18 (AAN/Sąd Najwyższy/sygn. 1/155).Projekt ustawy o S.N. Protokół z dnia 7 lutego 1961 r., s. 1–23 (AAN/Sąd Najwyższy/sygn. 1/156).Etaty i obsada Sądu Najwyższego od dnia 10 grudnia 1962 r.,s. 1–7 (AAN, Sąd Najwyższy, sygn. 1/196).Różański R., Informacja o działalności Izby Wojskowej Sądu Najwyższego za 1962 rok, s. 1–19 (AAN, Sąd Najwyższy, sygn. 1/183).Notatka w sprawie realizacji art. 51 Konstytucji PRL, s. 1–7 (AAN, Sąd Najwyższy, sygn. 1/157).Sejm Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej. Kadencja III – Sesja II. Projekt ustawy o Sądzie Najwyższym z dnia 28 listopada 1961 r.,s. 1–9 (AAN, Sejm P.R.L. III Kadencja 1961–1965. Protokoły posiedzeń Sejmu. Tom III, sygn. 21/42).Sejm Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej. Kadencja III – Sesja II. Sprawozdanie stenograficzne z 9 posiedzenia Sejmu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej w dniu 15 lutego 1962r., s. 147 (AAN, Sejm P.R.L. III Kadencja 1961–1965. Protokoły posiedzeń Sejmu. Tom III, sygn. 21/42).Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 6 lutego 1928 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. 1928 nr 12, poz. 93).Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 23 września 1944 r. – Prawo o ustroju Sądów Wojskowych i Prokuratury Wojskowej (Dz.U. 1944 nr 6, poz. 29).Dekret z dnia 23 czerwca 1945 r. Kodeks Wojskowego Postępowania karnego (Dz.U. 1945 nr 36, poz. 216).Obwieszczenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 września 1950 r. o ogłoszeniu jednolitego tekstu kodeksu postępowania karnego (Dz.U. 1950 nr 40, poz. 364).Konstytucja Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej uchwalona przez Sejm Ustawodawczy w dniu 22 lipca 1952 r. (Dz.U. 1952 nr 33, poz. 232).Ustawa z dnia 5 kwietnia 1955 r. o przekazaniu sądom powszechnym dotychczasowej właściwości sądów wojskowych w sprawach karnych osób cywilnych, funkcjonariuszów organów bezpieczeństwa publicznego, Milicji Obywatelskiej i Służby Więziennej (Dz.U. 1955 nr 15, poz. 83).Uchwała Rady Państwa z dnia 22 maja 1962 r. w sprawie regulaminu Sądu Najwyższego (M.P. 1962 nr 45, poz. 210).Ustawa z 15 lutego 1962 r. o Sądzie Najwyższym (Dz.U. 1962 nr 11, poz. 54).Ustawa z dnia 8 czerwca 1972 r. o ustroju sądów wojskowych (Dz.U. 1972 nr 23, poz. 166).Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. Prawo o ustroju sądów wojskowych (Dz.U. 1997 nr 117, poz. 753).Ustawa z 28 stycznia 2016 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o prokuraturze (Dz.U. 2016, poz. 178).Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 11 maja 2023 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o Sądzie Najwyższym (t.j. Dz. U. 2023, poz. 1093).Bereza Arkadiusz, Sąd Najwyższy w latach 1945–1962, Warszawa 2012.Burda Andrzej, Charakterystyka postanowień Konstytucji PRL z 1952 r., [w:] Konstytucje Polski. Studia monograficzne z dziejów polskiego konstytucjonalizmu, red. Marian Kallas, Warszawa 1990, t. 2.Cieślak Marian, Nowa struktura Sądu Najwyższego a kształtowanie orzecznictwa w sprawach karnych, „Palestra” 1962, nr 6.Guzy Sykstus, O potrzebie zmian w organizacji sądownictwa wojskowego (artykuł dyskusyjny), „Wojskowy Przegląd Prawniczy” 1962, nr 1.Kania Leszek, Służba sprawiedliwości w Wojsku Polskim 1795–1945. Organizacja – Prawo – Ludzie, Siedlce 2015.Leśko Teofil, Uwagi na tle ustawy o Sądzie Najwyższym, „Wojskowy Przegląd Prawniczy” 1962, nr 2.Mendyka Stanisław, Głos dyskusji nad potrzebą reformy ustroju sądownictwa wojskowego, „Wojskowy Przegląd Prawniczy” 1962, nr 2.Polan -Haraschin Julian, W sprawie zmian organizacyjnych w sądownictwie wojskowym (Głos w dyskusji),„Wojskowy Przegląd Prawniczy” 1962, nr 1.Resich Zbigniew, Ustawa o Sądzie Najwyższym, „Państwo i Prawo” 1962, z. 5–6.Szczygieł Tomasz, „Lex Jankowski”, czyli mało znany projekt wojskowego prawa karnego materialnego Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, „Wojskowy Przegląd Prawniczy” 2018, nr 4.Szczygieł Tomasz, Wojskowe postępowanie karne w II Rzeczypospolitej 1918–1939, Katowice 2017.Szczygieł Tomasz, Czy funkcjonujące w latach 1946–55 w Polsce wojskowe sądy rejonowe były sądami wojskowymi? „Wojskowy Przegląd Prawniczy” 2018, nr 1.23161563
‘Constitution of the New Belarus’ as a Project of Post-Authoritarian Transformation and Decolonisation
No full textIn mid-2022, the Belarusian democratic opposition presented a draft constitution for the ‘new Belarus’, which would come into force after the collapse of President Alexander Lukashenko’s regime. The content of the draft constitution is not simply a return to the original text of Belarus’s Constitution of 1994. This is a completely new document intended to protect the nation against a return of authoritarianism. Therefore, the goals of this article are twofold: to give a brief overview of the process of the authoritarianisation of Belarus in the constitutional dimension in the years 1994–2022, and to analyse the content of the draft constitution of the ‘new Belarus’ from the perspective of deauthoritarianisation and decolonisation, recently presented by William Partlett and Herbert Küpper. The following study reveals that the postauthoritarian reverse planned by the draft constitution for the ‘new Belarus’ should include foremostly state-building processes and strengthening parliamentarism. The conclusion is that this project has a number of deauthoritarian features that significantly limit the competences of the head of state, establishing a parliamentary model of government.This study was financed within a research project of the Andrzej Frycz Modrzewski Krakow University, no. WSUB/2023/11/[email protected] Frycz Modrzewski Krakow University, PolandBrubaker, R. (2017). Why Populism?. Theory and Society, 46(5), 357–385.CDL-AD(2004)029 Opinion of the Venice Commission on the referendum of 17 October 2004 in Belarus, https://www.venice.coe.int/webforms/documents/?pdf=CDL-AD(2004)029-e.CDL-INF(1996)008e Opinion of the Venice Commission on the amendments and addenda to the Constitution of Belarus, https://www.venice.coe.int/webforms/documents/?pdf=CDL-INF(1996)008-e.Czachor, R. (2016). Transformacja systemu politycznego Białorusi w latach 1988-2001. Wydawnictwo Uczelni Jana Wyżykowskiego.Deklaratsiya Verkhovnogo Soveta Respubliki Belarus' 27 iyulya 1990 g. № 193-XÍÍ «O gosudarstvennom suverenitete Respubliki Belarus'», https://pravo.by/document/?guid=3871&p0=v09000193.Kanstytutsyya Respublíkí Belarus', https://kanstytucyja.online/index.php/new-constitution.html.Landau, D. (2018). Populist Constitutions. University of Chicago Law Review, 85, 521–544.Parechina, S.G. (2002). Evolyutsiya instituta prezidentstva v Respublike Belarus'. Pravo i demokratiya. Sbornik nauchnykh trudov BGU, 13, 79–81.Partlett, W. & Küpper, H. (2022). The Post-Soviet as Post-Colonial. A New Paradigm for Understanding Constitutional Dynamics in the Former Soviet Empire. Edward Elgar Publishing.Partlett, W. (2022). Crown-Presidentialism. International Journal of Constitutional Law, 20(1), 204-236.Pastukhov, M. (1998). Razvitiye pravovoy sistemy Belarusi (do i posle noyabrskogo 1996 g. referenduma). In D.Ye.Furman (Ed.), Rossiya i Belorussiya: obshchestva i gosudarstva. Prava cheloveka (pp. 296–315).Postanovleniye Verkhovnogo Soveta Respubliki Belarus' ot 20 iyulya 1990 g. №166-XII «Ob izbranii Konstitutsionnoy komissii», https://web.archive.org/web/20120529073111/http://old.bankzakonov.com/d2008/time88/lav88513.htm.Postanovleniye Verkhovnogo Soveta Respubliki Belarus' ot 31.05.1990 №13-XII «O Vremennom reglamente Verkhovnogo Soveta Respubliki Belarus'», http://pravo.levonevsky.org/bazaby11/republic64/text295.htm.Proyekt «Statuta Soyma», https://kanstytucyja.online/index.php/laws/680-statut-sojma.Proyekt zakona «O konstitutsionnom sude Respubliki Belarus'», https://kanstytucyja.online/index.php/draft-laws/681-zakon-o-ks.html.Proyekt zakona «O politicheskikh partiyakh», https://kanstytucyja.online/index.php/zakon-o-politicheskikh-partiyakh.html.Tikovenko, A.G. (1997). Printsip razdeleniya vlastey: teoriya i praktika. Vestnik Konstitutsionnogo suda Respubliki Belarus', 1, 33–34.Ukaz Prezidenta Respubliki Belarus' ot 21.08.1995 № 336 «O nekotorykh merakh po obespecheniyu stabil'nosti i pravoporyadka v Respublike Belarus'», http://levonevski.net/pravo/norm2013/num65/d65501.html.Vasilevich, G.A. (2002). Belorusskoye gosudarstvo. Put' k nezavisimosti v kontse XX veka. Pravo i demokratiya. Sbornik nauchnykh trudov BGU, 13, 20–21.Vasilevich, G.A., & Vasilevich, S.G. (2022). Modernizatsiya Konstitutsiy Rossiyskoy Federatsii i Respubliki Belarus' kak otrazheniye dinamiki obshchestvennogo razvitiya. Zhurnal zarubezhnogo zakonodatel'stva i sravnitel'nogo pravovedeniya, 2, 5–12.Why Belarus still needs constitutional reform?, https://tsikhanouskaya.org/en/events/news/bd597a1d31027bf.html.Zakon Respubliki Belarus' №212-XII ot 28.07.1990g. «Ob izmeneniyakh i dopolneniyakh Konstitutsii (Osnovnogo Zakona Belorusskoy SSR)» www.kaznachey.com/doc/5vU6tst1dPL/.Zakon Respubliki Belarus' ot 19 sentyabrya 1991 g. №1085-XII «O nazvanii Belorusskoy Sovetskoy Sotsialisticheskoy Respubliki i vnesenii izmeneniy v Deklaratsiyu Verkhovnogo Soveta Belorusskoy Sovetskoy Sotsialisticheskoy Respubliki o gosudarstvennom suverenitete Belorusskoy Sovetskoy Sotsialisticheskoy Respubliki i Konstitutsiyu (Osnovnoy Zakon) Belorusskoy SSR», http://pravo.levonevsky.org/bazaby/zakon/zakb1450.htm.82152
Connotative Potential of Lexemes Cebula and Cipolla in Polish and Italian. A Comparative Analysis
No full textArtykuł poświęcony jest analizie potencjału konotacyjnego polskiego wyrazu cebula i jego włoskiego odpowiednika cipolla. Celem badania jest wskazanie komponentów składających się na asocjacje badanych nazw oraz ustalenie międzyjęzykowych korespondencji i relacji lakunarnych. Materiał do badań wyekscerpowano z rozmaitych współczesnych polskich i włoskich opracowań leksyko- i frazeograficznych. Analiza wykazała znaczne podobieństwa w zakresie konotacji uwarunkowanych obiektywnymi cechami warzywa, podczas gdy rozbieżności dotyczą głównie tych, które wykształciły się na podstawie cech motywowanych kulturowo.The focal issue of the paper is the analysis of the connotative potential of the Polish word cebula (‘onion’) and its Italian equivalent cipolla. The aim of the paper is to determine the components which constitute the associations of the analysed names and to determine cross -linguistic correspondences and lacunary relations. The research material was excerpted from various modern Polish and Italian lexico- and hraseographic
works. The analysis shows significant similarities in the sphere of connotations conditioned by the objective features of the vegetable, while the differences concern mostly those that developed on the basis of culturally determined [email protected] w BiałymstokuApresjan J., Semantyka leksykalna. Synonimiczne środki języka, Z. Kozłowska, A. Markowski (przekł.), Wrocław–Warszawa–Kraków 2000.Bartmiński J., Językowe podstawy obrazu świata, Lublin 2009.Bartmiński J., Panasiuk J., Stereotypy językowe, [w:] Współczesny język polski, J. Bartmiński (red.), Lublin 2001, s. 371–395.Casadei F., Lessico e semantica, Roma 2015.Chlebda W., Elementy frazematyki: wprowadzenie do frazeologii nadawcy, Opole 1991.Dagut M., Semantic „Voids” as a Problem in the Translation Process, ”Poetics Today” 1981, 2/4, s. 61–71.Goskheteliani I., Szerszunowicz J., Culture -bound food terms in a contrastive perspective, „Białostockie Archiwum Językowe” 2016, 16, s. 127–146.Jordanskaja L., Mielczuk J., Konotacja w semantyce lingwistycznej i leksykografii, [w:] Konotacja, J. Bartmiński (red.), Lublin 1988, s. 9–34.Nowakowska A., Świat roślin w polskiej frazeologii, Wrocław 2005.Pajdzińska A., Udział konotacji leksykalnej w motywacji frazeologizmów, [w:] A. Pajdzińska, Studia frazeologiczne, Łask 2006, s. 48–60.Pinnavaia L., „Sugar and Spice...” Exploring Food and Drink Idioms in English, Monza 2010.Pokarmy i jedzenie w kulturze. Tabu, dieta, symbol, K. Łeńska -Bąk (red.), Opole 2007.Szczepankowska I., Semantyka i pragmatyka językowa: słownik podstawowych pojęć z zadaniami i literaturą przedmiotu, Białystok 2011.Szerszunowicz J., Lakunarne jednostki wielowyrazowe w perspektywie międzyjęzykowej, Białystok 2016.Szpila G., Opis konotacyjny leksemów w analizie kontrastywnej frazeologizmów, „Poradnik Językowy” 2001, 3, s. 31–42.Wiatrowski P., Realia Nusantary w świetle indonezyjskiej frazeologii, [w:] Intercontiental Dialogue on Phraseology 2: Linguo -cultural Research on Phraseology, J. Szerszunowicz, B. Nowowiejski, P. Ishida, K. Yagi (red.), Białystok 2015, s. 577–599.Witaszek -Samborska M., Studia nad słownictwem kulinarnym we współczesnej polszczyźnie, Poznań 2005.Il nuovo dizionario italiano de Mauro, [online], https://dizionario.internazionale.it [dostęp: 4.11.2024].Il dizionario della lingua italiana, a c. di G. Devoto, G.C. Oli, Firenze 2001.Lapucci C., Dizionario dei modi di dire della lingua italiana, Milano 1990.Quartu M. B., Dizionario dei modi di dire della lingua italiana, Milano 2000.Uniwersalny słownik języka polskiego, S. Dubisz (red.), t. 1, Warszawa 2003.Uniwersalny słownik włosko -polski, M.K. Podracka (red.), Warszawa 2004.Wielki słownik języka polskiego PAN, P.Żmigrodzki (red.), [online], wsjp.pl [dostęp: 4.11.2024].Blog GialloZafferano, [online], giallozafferano.it [dostęp: 10.09.2024].Polaki -Cebulaki. Dlaczego cebula stała się naszym symbolem narodowym?, [online], https://joemonster.org/art/39592/Polaki_Cebulaki._Dlaczego_cebula_stala_sie_naszym_symbolem_narodowym [dostęp: 7.09.2024].Marmi. Cipollino verde, [online], https://www.granitifavorita.com/it/collezioni/marmi/cipollino-verde [dostęp: 11.09.2024].Taste. Sciroppo di cipolla e aglio, [online], tastelist.it [dostęp: 11.09.2024].2822824
The Baptism as the Source of Tria Munera Christi in the Teaching of Pope Francis
No full textThe article focuses on the issue of the sacrament of baptism as the foundation of the common priesthood on the basis of the teaching of pope Francis. The sacrament of Baptism confers the grace of overcoming the effects of original sin and also obliges the baptized to participate in the life of the Church and to realize the threefold mission of Christ, which is the result of the dignity of God’s adopted childhood received through his power: priestly, prophetic and royal. The aim is to update, based on the teaching of Pope Francis, the fruits of the grace of baptism that affect the mentality of the believer, supporting their mission in everyday life, in whatever circumstances he or she may be and whatever social role he or she may play. The analysis includes the issue of the essence of the sacrament of baptism, its meaning and the effects it brings. Their specificals have been inscribed in the three dimensions of the common priesthood, thanks to which the baptized realize tmen, that is, in the dimension of the priestly, prophetic and royal mission. The identity of a believer included in the common priesthood by the power of baptism affects their experience of love, shaping courage and responsibility to be available to God and another man in everyday life.ANDRZEJ PRONIEWSKI – kapłan Archidiecezji Białostockiej, dr hab., prof. UwB – kierownik Katedry Teologii Katolickiej UwB, dyrektor Instytutu Teologicznego w Białymstoku, redaktor czasopism: „Rocznik Teologii Katolickiej” i „Studia Teologii Dogmatycznej”, członek International Institute for Hermeneutics, Komisji Nauk Humanistycznych Oddziału PAN w Olsztynie i w Białymstoku, Towarzystwa Teologów Dogmatyków, Stowarzyszenia Teologów Fundamentalistów i Polskiego Towarzystwa Mariologicznego.Uniwersytet w BiałymstokuDancak P., https://www.researchgate.net/publication/348223272_Calosciowe_rozumienie_czlowieka_versus_dehumanizacja_w_komunikacji_papieza_Franciszka [dostęp: 20.03.2024].Franciszek, adhortacja apostolska Gaudete et exultate, Poznań 2018.Franciszek, adhortacja Evangelii gaudium, Kraków 2014.Franciszek, encyklika Fratelli tutti, Kraków 2020.Franciszek, encyklika Laudato si’, Poznań 2015.Franciszek, encyklika Lumen fidei, Poznań 2013.Kasprzak D., Teologia kapłaństwa i urzędu kapłańskiego w I wieku chrześcijaństwa, „Ruch Biblijny i Liturgiczny” 63(2010), nr 2.Katechizm Kościoła katolickiego, Poznań 1994.Papież Franciszek, Chrzest to dar łaski i wezwanie do naśladowania Chrystusa. Rozważanie przed modlitwą „Anioł Pański”, 12 stycznia 2020, [w:] Odkryjmy na nowo nasz chrzest, https://opoka.org.pl/biblioteka/W/WP/franciszek_i/modlitwy/ap_12012020 [dostęp: 18.04.2024].Papież Franciszek, Czym dla nas jest chrzest? Katecheza Ojca Świętego Franciszka wygłoszona podczas audiencji generalnej 13 listopada 2013, https://naszdziennik.pl/wiara-stolica-apostolska/59439,czym-dla-nas-jest-chrzest.html [dostęp: 18.04.2024].Papież Franciszek, Fratelli tutti, https://www.vatican.va/content/francesco/pl/encyclicals/documents/papa-francesco_20201003_enciclica-fratelli-tutti.html [dostęp: 07.04.2024].Papież Franciszek, homilia Ojca Świętego na III Niedzielę Wielkanocną – 14 kwiecień 2013, Bazylika św. Pawła za Murami, https://www.vatican.va/content/francesco/pl/homilies/2013/documents/papa-francesco_20130414_omelia-basilica-san-paolo.html [dostęp: 29.03.2024].Papież Franciszek, homilia Ojca Świętego w Rio de Janeiro – 28 lipca 2013, https://
www.vatican.va/content/francesco/pl/homilies/2013/documents/papa-francesco_20130728_celebrazione-xxviii-gmg.html [dostęp: 29.03.2024]Papież Franciszek, homilia Ojca Świętego – XVIII Giornata Mondiale della Gioventù, 24 marzec 2013, Piazza San Pietro, https://www.vatican.va/content/francesco/pl/homilies/2013/documents/papa-francesco_20130324_palme.html [dostęp: 29.03.2024].Papież Franciszek, homilia z 17 kwietnia 2013, https://teologia.pl/franciszek/franciszek_ewangelizacja_obowiazek_ochrzczonych [dostęp: 16.032024].Papież Franciszek, Laudato si’, https://www.vatican.va/content/francesco/pl/encyclicals/documents/papa-francesco_20150524_enciclica-laudato-si.html#_ftn141 [dostęp: 14.03.2024].Papież Franciszek, list apostolski Misericordia et misera, https://www.vatican.va/content/francesco/pl/apost_letters/documents/papa-francesco-lettera-ap_20161120_misericordia-et-misera.html [dostęp: 25.03.2024].Papież Franciszek, orędzie: Sztuczna inteligencja i mądrość serca dla komunikacji w pełni ludzkiej, https://www.vatican.va/content/francesco/pl/messages/communications/documents/20240124-messaggio-comunicazioni-sociali.html [dostęp: 29.03.2024].Sobór Watykański II, Konstytucja dogmatyczna o Kościele Lumen Gentium, [w:] Sobór Watykański II, Konstytucje. Dekrety. Deklaracje, Poznań 2002, s. 104-166.Sobór Watykański II, Konstytucja duszpasterska o Kościele w świecie współczesnym Gaudium et spes, [w:] Sobór Watykański II, Konstytucje. Dekrety. Deklaracje, Poznań 2002, s. 526-606.Witczyk H., Nowy słownik teologii biblijnej, Lublin 2017.10809
Strengthening Mental Resilience (Mental Immunity) as Part of the Self-empower ment Processfor Individuals in Foster Care Institutions as a For m of Social Maladjustment Prevention
No full textArtykuł dostępny w dwóch wersjach językowych (tłumaczenie angielskie).Celem artykułu jest ukazanie możliwości praktycznego zastosowania znanych, potwierdzonych empirycznie teorii i modeli kształtowania zasobów odpornościowych w trakcie realizacji procesu usamodzielnienia, jako elementu prewencji niedostosowania społecznego wychowanków placówek opiekuńczo-wychowawczych. W artykule scharakteryzowano specyfikę procesu usamodzielnienia realizowanego w ramach instytucjonalnej pieczy zastępczej, zaakcentowano profilaktyczny potencjał procesu usamodzielnienia, zaprezentowano inspiracje teoretyczne mogące wpłynąć na jego efektywność i skuteczność w zakresie przeciwdziałania zagrożeniu niedostosowaniem i marginalizacją społeczną. Zaprezentowana refleksja jest wynikiem doświadczeń zawodowych, studiów teoretycznych autorki oraz prowadzonych w rzeczywistości instytucjonalnej pieczy zastępczej weryfikacji empirycznych. Wskazane idee mogą być propozycjami do podjęcia istotnych działań naprawczych w charakteryzowanym obszarze, są też niezwykle ważne z uwagi na swoją praktyczno-profilaktyczną rolę w zakresie przeciwdziałania zagrożeniu niedostosowaniem wychowanków opuszczających placówki opiekuńczo-wychowawcze.The aim of the article is to present the practical application of well-known, empirically validated theories and models of building resilience resources (mental immunity) during the empowerment process, as an element of preventing inadequacy among the wards of care and educational institutions (foster care). The article characterizes the specifics of the process of becoming independent within the framework of institutional foster care, highlights the preventive potential of this process, and presents theoretical inspirations that may influence its effectiveness and efficiency in counteracting the risk of social maladjustment and marginalization. The presented reflection is the result of the author’s professional experiences, theoretical studies, and empirical verifications conducted within the reality of institutional foster care. The indicated ideas can serve as inspirations for undertaking significant remedial actions in the characterized area and are also extremely important due to their practicalpreventive role in counteracting the risk of marginalization and demoralization of youths leaving care and educational [email protected] im. Adama Mickiewicza w PoznaniuAndrzejewski M., 2001, Prawne aspekty reformy systemu opieki zastępczej, [w:] Zmiany w systemie opieki nad dziećmi i młodzieżą – perspektywa europejska, (red). Z. W. Stelmaszuk, Wydawnictwo Śląsk, Katowice.Andrzejewski M., 2008, O (nie)zamykaniu domów dziecka, „Archiwum Kryminologii”, XXIX–XXX.Andrzejewski M., 2012, Ewolucja pieczy zastępczej przez pryzmat nowych regulacji prawnych, „Teologia i moralność”, t. 11.Bandura A., 2007, Teoria społecznego uczenia się, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.Borucka A., Ostaszewski K., 2008, Koncepcja resilience. Kluczowe pojęcia i wybrane zagadnienia, „Medycyna Wieku Rozwojowego”, 12(2).Borucka A., Pisarska A., 2012, Koncepcja resilience – czyli jak można pomóc dzieciom i młodzieży z grup podwyższonego ryzyka, [w:] Nowe wyzwania w wychowaniu i profilaktyce. Materiały konferencyjne, Ośrodek Rozwoju Edukacji, Warszawa.Deci E. L., Ryan R. M., 2000, The ‘What’ and ‘Why’ of Goal Pursuits: Human Needs and the Self-Determination of Behavior, „Psychological Inquiry”, 11(4).Doroszewska J., 1989, Pedagogika specjalna, t. 2, Wydawnictwo Ossolineum, Wrocław–Warszawa–Kraków–Łódź.Erikson E., 2000, Dzieciństwo i społeczeństwo, Wydawnictwo Rebis, Warszawa.Giermanowska E., Racław-Markowska M., 2007, Losy usamodzielnianych wychowanków domów dziecka, [w:] Ubóstwo i wykluczenie społeczne młodzieży. Raport z badań, (red). E. Tarkowska, IPiSS, Warszawa.Golczyńska-Grondas A., 2015, Usamodzielnienie wychowanków placówek opiekuńczo-wychowawczych – podstawowe problemy, implikacje dla praktyki, „Problemy Polityki Społecznej. Studia i Dyskusje”, 30(3).Grzegorzewska I., 2011, Odporność psychiczna dzieci i młodzieży – wyzwanie dla współczesnej edukacji, „Teraźniejszość. Człowiek. Edukacja”, 1.Grzegorzewska I., 2013, Aktualny stan badań nad zjawiskiem odporności psychicznej w populacji dzieci alkoholików, „Polskie Forum Psychologiczne”, 18(4).Grzegorzewska M., 1964, Pedagogika specjalna, Instytut Pedagogiki Specjalnej, Warszawa.Grzelak S., 2009, Profilaktyka ryzykownych zachowań seksualnych młodzieży. Aktualny stan badań na świecie i w Polsce, Wydawnictwo Rubikon, Kraków.Grzelak S., 2015, Vademecum skutecznej profilaktyki problemów młodzieży, Ośrodek Rozwoju Edukacji, Warszawa.Kaczmarek M., 2006, Opieka zastępcza nad dzieckiem – założenia i rzeczywistość, „Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze”, 4.Kolankiewicz M., Poncyliusz M., 2016, Młodzi dorośli opuszczający placówki opiekuńczo-wychowawcze i rodziny zastępcze, Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa.Kolankiewicz M., Iwański J., 2021, Usamodzielnienie wychowanków pieczy zastępczej i ich relacje z rodziną, „Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze”, 5.Konopczyński M., 2014, Twórcza Resocjalizacja. Zarys koncepcji rozwijania potencjałów, „Resocjalizacja Polska”, 7.Konopczyński M., 2018, Pedagogika resocjalizacyjna – w kierunku twórczej resocjalizacji, „Nauki o Wychowaniu. Studia Interdyscyplinarne”, 1(6).Konopnicki J., 1971, Niedostosowanie społeczne, Wydawnictwo PWN, Warszawa.Kowalska-Kantyka M., Kantyka S., 2011, Możliwości wsparcia rodzin i osób dysfunkcyjnych przez ośrodki pomocy społecznej, Wydawnictwo Komandor, Warszawa.Kozak S., 2007, Patologie wśród dzieci i młodzieży. Leczenie i profilaktyka, Difin, Warszawa.Kwak A. (red.), 2006, Z opieki zastępczej w dorosłe życie. Założenia a rzeczywistość, ISP, Warszawa.Leżańska M., Pilch I., 2018, Świat po domu dziecka: życie dorosłe byłych wychowanków, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź.Luthar S. S., Cicchetti D., Becker B., 2000, The construct of resilience: A critical evaluation and guidelines for future work, „Child Development”, 71(3).Mudrecka I., 2012, Kształtowanie poczucia odpowiedzialności pozytywnej u dzieci i młodzieży jako cel profilaktyki kreatywnej, [w:] Profilaktyka i probacja w środowisku lokalnym, (red.) B. Urban, M. Konopczyński, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków.Nowak B. M., 2016, Niedostatki w zasobach środowiska rodzinnego a zaburzenia rozwojowe i problemy adaptacyjne dzieci, „Resocjalizacja Polska”, 11.Opora R., 2009, Ewolucja niedostosowania społecznego jako rezultat zmian w zakresie odporności psychicznej i zniekształceń poznawczych, Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, Gdańsk.Opora R., 2016, Zmiany w zakresie zachowań problemowych podopiecznych „Domów dla Dzieci”, „Resocjalizacja Polska”, 11.Piotrowicz M., Cianciara D., 2011, Teoria salutogenezy – nowe podejście do zdrowia i choroby, „Przegląd Epidemiologiczny”, 65(3).Piórkowski A., 2018, Dorosłe życie byłych wychowanków domów dziecka, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa.Pospiszyl K., 1976, Poglądy na istotę niedostosowania społecznego, „Szkoła Specjalna”, 3.Ryś M., Trzęsowska-Greszta E., 2018, Kształtowanie się i rozwój odporności psychicznej, „Kwartalnik Naukowy Fides et Ratio”, 34(2).Sajkowska M., 1999, Stygmat instytucji. Społeczne postrzeganie wychowanków domów dziecka, Uniwersytet Warszawski, Warszawa.Schinke S. E., Blythe B. J., Gilchrist L. D., Burt G. A., 1981, Primary Prevention of Adolescent Pregnancy, „Social Work with Groups”, 4(1–2).Sęk H., 2006, Rozwój psychoseksualny i jego zaburzenia a psychologia ryzyka i zaburzeń zdrowotnych, [w:] Seksualność w cyklu życia człowieka, (red.) M. Beisert, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.Sęk H. (red.), 2014, Zdrowie psychiczne dzieci i młodzieży w Polsce: Wybrane zagadnienia, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa.Skowrońska-Pućka A., 2016, (Przed)wczesne macierzyństwo – perspektywa biograficzna. Diagnoza, pomoc i wsparcie, Wydawnictwo Naukowe UAM, Poznań.Słaboń-Duda A., 2011, Wczesna relacja matka–dziecko i jej wpływ na dalszy rozwój emocjonalny dziecka, „Psychoterapia”, 2(157).Szymańska J., 2012, Programy profilaktyczne. Podstawy profesjonalnej psychoprofilaktyki, Ośrodek Rozwoju Edukacji, Warszawa.Śliwa Ś., 2015, Profilaktyka pedagogiczna, Wyższa Szkoła Zarządzania i Administracji, Opole.Wójcik K. A., 2018, Radzenie sobie z emocjami u młodzieży: perspektywa psychologiczna, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.Zajdel K., Wawryk L., 2022, Drogi do demoralizacji dzieci i młodzieży – uwarunkowania i diagnoza, Oficyna Wydawnicza Impuls, Kraków.Żmichrowska M. J., 2012, Niedostosowanie społeczne. Przegląd wybranych definicji, „Prace Naukowe. Zeszyty Pedagogiczno-Metodyczne”, 18(2).Bunio-Mroczek P., Warzywoda-Kruszyńska W., 2010, Wczesne rodzicielstwo jako zagrożenie biedą i wykluczeniem społecznym, Uniwersytet Łódzki, Łódź, https://dspace.uni.lodz.pl/xmlui/bitstream/handle/11089/20777/Wzlot%20-%20Wczesne%20rodzicielstwo.pdf?sequence=1&isAllowed=y [dostęp: 15.02.2023].Doyle J. J., 2007, Child Protection and Child Outcomes: Measuring the Effects of Foster Care, „American Econominc Review”, 97/5. https://www.aeaweb.org/articles?id=10.1257/aer.97.5.1583 [dostęp: 15.02.2023].Głupczyk G., 2020, Profilaktyka zachowań ryzykownych młodzieży w środowiskach defaworyzowanych społecznie, https://sbc.org.pl/dlibra/publication/489264/edition/458422/content [dostęp: 15.02.2023].Hawkins D. J., Catalano R. F., Miller J. Y., 1992, Risk and Protective Factors of Alcohol and Other Drug Problems in Adolescence and Early Adulthood: Implications for Substance Abuse Prevention, „Psychological Bulletin”, 112(1), https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/1529040/ [dostęp: 10.02.2023].Newton R. R., Litrownik A. J., Landsverk J. A., 2000, Children and youth in foster care: disentangling the relationship between problem behaviors and number of placements, „Child Abuse & Neglect” 24/10. https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0145213400001897?casa_token=iMADoyqpdNkAAAAA:4KjrK6pStcp-M3V8g4-FgF6Q2d0Tt7IAksdW1kIAmazq4ZsE9PHBuL1qw1isPdb9hH-Vw_M4xnfk [dostęp: 20.02.2023].Ryan J. P., Marshall J. M., Herz D., Hernander P. M., 2008, Juvenile delinquency in child welfare: Investigating group home effects, „Children and Youth Services Review”, 30/9, https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0190740908000418?casa_token=DK-9tO3cRZ8AAAAA:PPhG8GODVkcI2yHoZF8utwhgP2ZMuN2izqzcDGu-3A-vTBGVZ3fY6EVMEJIkAYpldwqlQoqsQCFQ [dostęp: 22.02.2023].Ustawa z 9 czerwca 2011 o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, Dz.U. nr 149 poz. 887. https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=wdu20111490887 [dostęp: 11.02.2023].2710912
Publications on Adam Mickiewicz in Czerwony Sztandar
No full textThe article reviews the texts related to the life and work of Adam Mickiewicz, published in Czerwony Sztandar in Vilnius in the years 1953–1990. The analysis has shown that most of the materials published in the newspaper concerned primarily the life of the poet and emphasized the revolutionary character of the newspaper. They mention translations of Mickiewicz’s works into Lithuanian and the influence of Mickiewicz’s writing on Lithuanian literature. The authors of these publications were writers, literary scholars, journalists and readers of the Czerwony Sztandar. The newspaper featured Mickiewicz’s writing and published various people’s statements (usually writers) about his writing and their works devoted to Mickiewicz. Reports on various events organized in honor of the writer were announced, too. In particular, a lot of material related to the life and works of the great romanticists appeared in 1955 (also known as the Year of Adam Mickiewicz).Uniwersytet Witolda Wielkiego w Kownie, Akademia Edukacji w WilnieGodyń J., 30 lat polonistyki uniwersyteckiej w Leningradzie, „Biuletyn Polonistyczny” 1976, 19/3 (61), s. 139–146.Literatura polska XX wieku. Przewodnik encyklopedyczny, t. 1–2, Warszawa 2000–2002.Srebrakowski A., Rozwój polskojęzycznej prasy na terenie Litwy po 1944 roku, w: Z dziejów polskiej prasy na obczyźnie (od września 1939 roku do współczesności), pod red. M. Szczerbińskiego, Gorzów Wielkopolski 2002, s. 243–270.Wojciechowski R., Stanisław Świrko, „Rocznik Towarzystwa im. A. Mickiewicza”, XXVIII/1993, s. 143–148.„Czerwony Sztandar” 1953–1990.http://www.wilnoteka.lt/artykul/juz-jutro-niespodzianka-dla-czytelnikow-kuriera-wilenskiego [dostęp: 10.05.2022].https://www.versme.lt/nekrologas_Deksnys.htm [dostęp: 10.05.2022].https://archiwum2000.tripod.com/529/magist.html [dostęp: 13.05.2022].https://www.vle.lt/straipsnis/vytautas-sirijos-gira/ [dostęp: 19.05.2022].https://www.vle.lt/straipsnis/vincas-mykolaitis-putinas/ [dostęp: 24.05.2022].https://www.vle.lt/straipsnis/antanas-baranauskas/ [dostęp: 24.05.2022].https://www.vle.lt/straipsnis/kiprijonas-juozapas-nezabitauskis-zabitis/ [dostęp: 30.05.2022].https://www.vle.lt/straipsnis/liudvikas-adomas-jucevicius/ [dostęp: 1.06.2022].https://www.vle.lt/straipsnis/jonas-basanavicius/ [dostęp: 1.06.2022].https://www.vle.lt/straipsnis/jonas-zilius-jonila/ [dostęp: 14.09.2022].https://www.vle.lt/straipsnis/stanislovas-dagilis/ [dostęp: 12.08.2022].https://www.vle.lt/straipsnis/maironis/ [dostęp: 20.06.2022].https://www.vle.lt/straipsnis/vincas-kudirka/ [dostęp: 3.09.2022].https://www.vle.lt/straipsnis/augustinas-janulaitis/ [dostęp: 3.09.2022].https://www.vle.lt/straipsnis/motiejus-gustaitis/ [dostęp: 25.08.2022].http://www.wilnopedia.lt/jerzy-surwilo/ [dostęp: 23.09.2022].https://www.vle.lt/straipsnis/eduardas-miezelaitis/ [dostęp: 18.10.2022].https://www.vle.lt/straipsnis/justinas-marcinkevicius/ [dostęp: 29.09.2022].https://zlpwarszawa.wordpress.com/2020/09/03/nie-zyje-maria-lotocka-czlonkini-oddzialu-warszawskiego-zlp/ [dostęp: 24.11.2022].https://kurierwilenski.lt/2019/11/02/poeci-tamtych-czasow/ [dostęp: 17.11.2022].https://www.vle.lt/straipsnis/antanas-venclova/ [dostęp: 11.11.2022].https://www.vle.lt/straipsnis/dionizas-poska/ [dostęp: 11.11.2022].34736
Leveraging Potentials of Local and Global Models for Water Demand Forecasting †
Get PDFThis paper examines the effectiveness of local and global models in predicting water demand, employing data from the Battle of Water Demand Forecasting. Utilizing LightGBM models under local, semi-global, and global settings, we analyze the performance of these models across different configurations. The results suggest that inadequately optimized hyperparameters do not always enhance model performance, but well performing hyperparameters can be appropriate for different model types inside the domain of water demand forecasting. Semi-global and global models frequently outperformed local models, underscoring the benefits of contextual information. Our findings indicate that while semi-global approaches offer promising results, extensive tuning and a strategic selection of a time series for modeling are imperative for forecasting accuracy
Leadership as a Research Problem in the Pastoral Theology
No full textThe issue of leadership is relatively rare in the pastoral theology. However, due to the cognitive and practical reasons, it is necessary to conduct further more frequent research on leadership. Such research can be conducted thanks to the cooperation between pastoral theology and the disciplines which are beyond theology, such as pedagogy, sociology, psychology and management science. These sciences are treated as auxiliary sciences for the pastoral theology. The cooperation between the pastoral theology and the auxiliary sciences from beyond theology involves research on such subjects as: the essence of leadership, the features of leaders, the leadership behaviours, the models of leadership, group communication, the formation of leaders etc. Apart from the cooperation between pastoral theology and the auxiliary sciences, it is also possible to practise the leadership theology. It can constitute an additional theological sub discipline which is called into existence similarly to the charity theology. The range of the leadership theology, similarly to the charity theology, is included into the pastoral function of the realization of the Church.The John Paul II Catholic University of LublinAdair J., Kształtowanie liderów. Siedem zasad rozwijania zdolności przywódczych,
Warszawa 2013.Benedict XVI, The speech during the meeting with the clergy Wierzcie w moc waszego kapłaństwa! (Warsaw May 25th, 2006), “L’Osservatore Romano” (the Polish edition) 27(2006) no. 6-7, pp. 15-17.Fiałkowski M., Stosunek Kościoła do świata, in: Teologia pastoralna, vol. 1, ed. R. Kamiński, Lublin 2000, pp. 249-292.Griffin R.W., Podstawy zarządzania organizacjami, Warszawa 2004.Kamiński R, Teologia pastoralna (praktyczna) wśród dyscyplin teologicznych, in: Teologia pastoralna w służbie nowej ewangelizacji, ed. Cz. Krakowiak, W. Przygoda, A. Kiciński, M. Wyrostkiewicz, Lublin 2010, pp. 21-38.Kamiński R., Wprowadzenie do teologii pastoralnej, in: Teologia pastoralna vol. 1, ed. R. Kamiński, Lublin 2000, pp. 9-29.Pastoral Constitution on the Church in the Modern World Gaudium et spes (December 7th, 1965), in: Sobór Watykański II. Konstytucje Dekrety Deklaracje, The Polish text. The new translation, Poznań 2002, pp. 526-606.Lipiec D., Cechy duszpasterzy jako przywódców, “Teologia Praktyczna” 19(2018), pp. 39-50.Lipiec D., Przywództwo w parafii, in: Kościół – komunia i dialog. Księga pamiątkowa ofiarowana księdzu biskupowi Kazimierzowi Ryczanowi w 75. rocznicę urodzin, ed. P. Kantyka, J. Czerkawski, T. Siemieniec. Kielce 2014, pp. 403-414.Piwowarski W., Perspektywa teologiczna a perspektywa socjologiczna w duszpasterstwie, “Chrześcijanin w Świecie” 1973 no. 26, pp. 27-35.Półtorak K., Pedagogika pastoralna. Nowe inspiracje duszpasterskie, “Teologia Praktyczna” 2(2001), pp. 67-80.Przygoda W., Funkcja charytatywna Kościoła po Soborze Watykańskim II, Lublin 1998.Przygoda W., Istota i posłannictwo Kościoła, in: Teologia pastoralna, vol. 1, ed. R. Kamiński, Lublin 2000, pp. 117-150.Przygoda W., Paradygmaty postępowania badawczego w teologii praktycznej, in: Metodologia teologii praktycznej, ed. W. Przyczyna, Kraków 2011, pp. 97-113.Rachwalska J.M., Style przywództwa w ruchu pentakostalnym, Warszawa 2021 (doctoral thesis in ChAT in Warsaw).Sikorski J., Kierowanie parafią według metody “zarządzanie przez cele”, “Warszawskie Studia Teologiczne” 1(1983), pp. 339-359.Stonek J.A.F., Freeman R.E., Gilbert D.R., Kierowanie, Warszawa 2011.Strzelczyk G., Samoświadomość teologii, in: Metodologia teologii praktycznej, ed. W. Przyczyna, Kraków 2011, pp. 9-22.Święs K., Socjologia religii a teologia pastoralna, in: Teologia pastoralna, vol. 1, ed. R. Kamiński, Lublin 2000, pp. 45-58.Wawrzyniak B., Zarządzanie zmianami w organizacji, in: Zarządzanie. Teoria i praktyka, ed. A.K. Koźmiński, W. Piotrowski, Warszawa 2000, pp. 489-530.Wieleński T., Tutak M., Meandry interdyscyplinarności teologii pastoralnej. Przyczynek do dyskusji, “Teologia Praktyczna” 17(2016), pp. 25-47.Żądło A., Parafia w trzecim tysiącleciu, Kielce 1999.2311112
Sławomir Mrożek Towards of Landscapes
No full textThis paper examines the poetics of recording the experience of a particular geographical space in Sławomir Mrożek’s Diary and his correspondence with Stanisław Lem. Referring to a self-comment contained in one of the letters, in which the writer states that he prefers to “work in the sphere of inference rather than description”, the author analyses Mrożek’s way of perceiving landscapes and “elaborating” on the observations and sensations registered during his initial period of the stay outside Poland. As she demonstrates, the writer is more interested in the cultural than in aesthetic dimension of the observed landscapes. Mrożek’s way of reading the meanings of the surrounding geographical space is predominantly occulocentric, but sometimes it is also conditioned by olfactory and haptical sensations. The particularity of Mrożek’s reading of the landscapes of Western Europe is also determined by the fact that the writer adopts a confrontational attitude, perceiving them through the prism of the cultural experience of a newcomer from Eastern [email protected]żbieta Sidoruk, dr hab., adiunkt w Pracowni Teorii i Antropologii Literatury w Instytucie Literaturoznawstwa Uniwersytetu w Białymstoku. Zajmuje się literaturą polską XX i XXI wieku w perspektywie poetyki historycznej, a w szczególności zjawiskami takimi jak satyra, humor, groteska, parodia. Jest autorką książek Antropologia i groteska w dziełach Sławomira Mrożka (1995); Groteska w poezji Dwudziestolecia. Leśmian – Tuwim – Gałczyński (2004); Granice satyry (2018), a także współredaktorem monografii Od poetyki przestrzeni do geopoetyki (2012); Geografia i metafora (2014); Przestrzenie geo(bio)graficzne w literaturze (2015); Geograficzne przestrzenie utekstowione (2017) i Poetyki doświadczenia przestrzennego (2020).Wydział Filologiczny, Uniwersytet w BiałymstokuAngutek Dorota (2019), Kulturowe wzory przyjemności doświadczania krajobrazu, w: Krajobraz i doświadczenie, red. B. Frydryczak, M. Salwa, Łódź: Wydawnictwo Officyna s.c, s. 33–52.Frydryczak Beata (2014), O dwóch sensach krajobrazu, w: Krajobraz kulturowy, red. B. Frydryczak, M. Ciesielski, Poznań:Wydawnictwo Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, s. 15–25.Frydryczak Beata (2019), Krajobraz i mrok. O doświadczeniu krajobrazu nocnego, w: Krajobraz i doświadczenie, red. B. Frydryczak, M. Salwa, Łódź: Wydawnictwo Officyna s.c, s. 81–95.Frydryczak Beata (2020), Zmysły w krajobrazie, Łódź: Wydawnictwo Officyna s.c.Lem Stanisław, Mrożek Sławomir (2011), Listy 1956–1978, Kraków: Wydawnictwo Literackie.Lorenc Iwona (2019), Estetyczne badania nad krajobrazem w świetle przeobrażeń współczesnej humanistyki. Ku fenomenologii krajobrazu, w: Krajobraz i doświadczenie, red. B. Frydryczak, M. Salwa, Łódź: Wydawnictwo Officyna s.c, s. 17–31.Mrożek Sławomir (1960), Po drodze, „Życie Literackie”, nr 3, s. 3.Mrożek Sławomir (2003), Mój życiorys, w: S. Mrożek, Varia, t. 1: Życie i inne okoliczności, Warszawa: Noir sur Blanc, s. 30–70.Mrożek Sławomir (2006), Baltazar. Autobiografia, Warszawa: Noir sur Blanc.Mrożek Sławomir (2010), Dziennik, t. 1: 1962–1969, Kraków: Wydawnictwo Literackie.Mrożek Sławomir (2012), Dziennik, t. 2: 1970–1967, Kraków: Wydawnictwo Literackie.Mrożek Sławomir (2013), Dziennik, t. 3: 1980–1989, Kraków: Wydawnictwo Literackie.Mrożek Sławomir, Błoński Jan (2004), Listy 1963–1996, Kraków: Wydawnictwo Literackie.Mrożek Sławomir, Brandell Gunnar (2013), Listy 1959–1994, przeł. R. Stodół, Kraków: Wydawnictwo Literackie.Nasiłowska Anna (2023), Mrożek. Biografia, Kraków: Wydawnictwo Literackie.Niemczyńska Małgorzata I. (2013), Mrożek. Striptiz neurotyka, Warszawa: Agora.Sidoruk Elżbieta (2014), Być „w samym środku świata”. Metaforyka przestrzenna w „Monizie Clavier” Sławomira Mrożka, w: Geografia i metafora, red. E. Konończuk, E. Nofikow, E. Sidoruk, Białystok: Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku, s. 209–228.Sidoruk Elżbieta (2014), „Jestem urodzonym wędrowcem”. O miejscach autobiograficznych Sławomira Mrożka, „Białostockie Studia Literaturoznawcze” 2014, nr 5, s. 173–193.Sidoruk Elżbieta (2015), Ślady doświadczenia geobiograficznego w twórczości Sławomira Mrożka, w: Przestrzenie geo(bio)graficzne w literaturze, red. E. Konończuk, E. Sidoruk, Białystok: Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku, s. 157–178.Traba Robert (2017), Krajobraz kulturowy: strategie badawcze i interpretacje. Uwagi wstępne, w: Krajobrazy kulturowe. Sposoby konstruowania i narracje, red. R. Traba, V. Julkowska, T. Stryjakiewicz, Warszawa–Berlin: Wydawnictwo Neriton – CBH PAN, s. 11–21.2525927
In the World of “Stolen” Souls: Oleg Bogayev’s Reading of Gogol
No full textThis article analyzes Oleg Bogayev’s play Bashmachkin. The Miracle of the Overcoat in One Act, a postmodern remake of Nikolai Gogol’s canonical short story The Overcoat. The author of the article points out that Bogayev is consistently breaking binary oppositions in the depiction of the fictional world and maximizing the strategy of play, for instance, pushing the category of subjectivity to the limits of absurdity. Bogayev preserves and reinterprets the main elements of Gogol’s story (theft, the semantics of the overcoat, the protagonist’s death), modifying the structure and composition of the original, introducing a plethora of new characters, and brutalizing the depicted world through the escalation of violence. By retelling the story of the “little man” Akaky Akakievich, the author perceives him as a realization of the archetype of Russian consciousness (the Russian man). He highlights the moral and psychological consequences of escapism and the traumatic, destructive role of violence. The specificity of Bogayev’s dialogue with the classics takes the form of a feedback loop, combining a view of contemporary reality through the lens of the classics with a view of the classics from the perspective of the present, revealing both the relevance and the universality of the themes addressed by [email protected] Biegluk-Leś, dr, pracownik Katedry Badań Filologicznych „Wschód – Zachód” na Wydziale Filologicznym Uniwersytetu w Białymstoku. Autorka książki Gry językowe w rosyjskiej prozie postmodernistycznej. Między poetyką a filozofią języka (Białystok 2016) oraz szeregu artykułów poświęconych poetyce prozy postmodernistycznej, szczególnie w kontekście gry językowej. Zainteresowania badawcze: rosyjski postmodernizm, teoria narracji, współczesny dramat rosyjski.Wydział Filologiczny, Uniwersytet w BiałymstokuBelokurova Svetlana (2006), Slovar’ literaturovedčeskih terminov, Sankt-Peterburg: Paritet,
s. 314.Berdâev Nikolaj (1990), Duhi russkoj revolûcii, w: Iz glubiny. Sbornik statej o russkoj revolûcii, S.A. Askol’dov, N.A. Berdâev, S.A. Bulgakov i dr., Moskva: Izd-vo Moskovskogo universiteta, s. 55–90.Bogaev Oleg (2008), Bašmačkin, w: O. Bogaev, N. Kolâda, V. Sigarev, M. Ugarov, O. Šiškin, Parfûmer i dr. inscenirovannye personaži, Moskva: Korovaknigi, s. 5–62.Bogaev Oleg (2012), Bašmačkin, w: O. Bogaev, Russkaâ narodnaâ počta: 13 komedij, cost. V.È. Ishakov, Ekaterinburg: Žurnal „Ural”, s. 365–424.Breeva Tat’âna, Ihsanova Anna (2015), Rimejkovaâ strategiâ v „novoj drame” rubeža XX–XXI vekov (M. Ugarov „Smert’ Il’i Il’iča”), „Filologiâ i Kul’tura. Philology and Culture”, nr 3, s. 191–196.Bykov Dmitrij (2017), Programma Odin ot 13-go oktâbrâ 2017 goda, „O čëm King rasskazal v «Kèrri»?”, radio Èho Moskvy, https://ru-bykov.livejournal.com/4544700.html, [dostęp 7.02.23].Černâk Mariâ (2005), Fenomen massovoj literatury XX veka: monografiâ, Sankt-Peterburg: Izd-vo RGGU im. A.I. Gercena.Černâk Mariâ (2009), S Gogolem na druzˇeskoj noge: ûbilejnye zametki, „Znamâ”, nr 6, s. 181–187.Culler Jonathan (1981), The Pursuit of Signs, London: Publisher Routledge & Kegan Paul.Èjhenbaum Boris (1919), Kak sdelana „Šinel’” Gogolâ, w: Poètika, Petrograd: 18-aâ Gosudarctvennaâ tipografiâ, s. 151–165.Emec Evgenij, Âkimova Svetlana (2016), Razvitie temy «malen’kogo čeloveka» v proizvedeniâh russkih klassikov XIX veka, „Učenye zametki TOGU ”, nr 3, s. 27–32.Èpštejn Mihail (2005), Malen’kij čelovek v futlâre: sindrom Bašmačkina-Belikova, „Voprosy literatury ”, nr 6, s. 193–203.Erofeev Viktor (1987), Rozanov protiv Gogolâ, „Voprosy literatury”, nr 8, https://www.e-reading.club/bookreader.php/22187/Erofeev - Rozanov protiv Gogolya.html [dostęp 30.04.2023].Galkovskij Dmitrij (1998), Beskonečnyj tupik, Moskva: Samizdat.Gončarova-Grabovskaâ Svetlana (2021), Sovremennaâ russkaâ dramaturgiâ (konec XX – načalo XXI veka), Učebnoe posobie, Minsk: Izdatel’stvo Vyšèjšaâ škola.Gubin Il’â (2015), Ne trogajte Gogolâ! Neskol’ko slov o „Bašmačkine” Sergeâ Fedotova, „Strasnoj bul’var, 10”, nr 7, s. 121–123, http://www.strast10.ru/node/3542 [dostęp 7.03.2023].Gubin Il’â, Rimejk kak tendenciâ (slučaj Olega Bogaeva), http://litbook.ru/article/4164 [dostęp 5.04.2023].Jenny Laurent (1988), Strategia formy, przeł. K. i J. Faliccy, „Pamiętnik Literacki”, z. 1, s. 265–295.Karasińska Marta (2021), W poprzek gatunków. O potrzebie nowej taksonomii genologicznej dramatu, „Prace Filologiczne. Literaturoznawstwo” nr 11, s. 275–291.Kazarin Ûrij (2012), Pis’mo (o p’esah Olega Bogaeva), w: O. Bogaev, Russkaâ narodnaâ počta: 13 komedij, red. V.È. Ishakov, Ekaterinburg: Žurnal „Ural”, s. 761–770.Kowalska Martyna (2013), Genius loci Petersburga w świetle „Opowieści petersburskich” Mikołaja Gogola, w: W kręgu problemów antropologii literatury. W stronę antropologii niezwykłości, red. W. Supa, Białystok: Wydawnictwo UwB, s. 327–341.Kowalska Martyna (2019), Remake jako forma dialogu z klasyką (inspiracje „Szynelem” Mikołaja Gogola w wybranej literaturze rosyjskiej XX i XXI w.), „Politeja”, nr 2, s. 327–351.Krajewska Anna (2005), Dramat współczesny. Teoria i interpretacja, Poznań: Wydawnictwo UAM.Krysin Leonid (2007), Tolkovyj slovar’ inoâzyčnyh slov. Okolo 25 000 slov i slovosočetanij, izd. 2-e, dop., Moskva: Russkij âzyk, s. 235.Kuročkina Anželika (2020), Remejk v sovremennoj sisteme žanrov, „Nacional’naâ associaciâ učenyh” nr 62, s. 55–57.Lehmann Hans-Thies (2004), Teatr postdramatyczny, przeł. D. Sajewska, M. Sugiera, Kraków: Księgarnia Akademicka.Literatura i âzyk. Sovremennaâ illûstrirovannaâ ènciklopediâ (2006), red. A. Gorkin, Moskva: Rosmèn.Mazurek Halina (2007), Dramaturdzy z Jekaterynburga. „Szkoła” Nikołaja Kolady, Katowice: Wydawnictwo UŚ.Mazurek Halina (2014), Postmodernistyczna dramaturgia rosyjska. Wprowadzenie do tematu, „Rusycystyczne Studia Literaturoznawcze”, nr 24, s. 11–26.Nabokov Vladimir (2017), Lekcii po russkoj literature, Sankt-Peterburg: Azbuka.Pospelova Natal’â, Bogaev Oleg (2019), „Teatr – iskusstvo siûminutnoe. No ostaetsâ tekst. Tekst ostaetsâ”, https://www.vyatsu.ru/nash-universitet/trudoustroystvo-1/oleg-bogaev-teatr-iskusstvo-siyuminutnoe-no-ostaet.html [dostęp 12.05.2023].Rejser Solomon (1968), Vse my vyšli iz gogolevskoj „Šineli”, „Voprosy literatury”, nr 2, s. 184–187.Rotobyl’skaâ Tat’âna (2000), Germeutyka i sučasnaâ dramaturgiâ, w: Spynisâ, imgnenne... Staronki tèatral’naga žyccâ Belarusi 1990-h g., Minsk: Kovčeg, s. 190–195.Rozanov Vasilij (1995), Rus’ i Gogol’, w: V. Rozanov, O pisatel’stve i pisatelâh, cobr. soč. pod obšej red. A.N. Nikolûkina, Moskva: Izdatel’stvo „Respublika”, s. 352–354.Rudnev Pavel (2008), Vzryv materii, „Nezavisimaâ gazeta” 30.09.2008, https://uralkukla.ru/media/publikacii/vzryv-materii-press-24.html [dostęp 5.09.2024].Samarin Andrej (2009), Problemy izučeniâ rimejka v sovremennoj russkoj dramaturgii, w: Russkaâ literatura. Issledovaniâ: sb. nauč. tr., Kiev: SPD Karpuk S.V., Vyp. 13., s. 1–12. http://dspace.nbuv.gov.ua/bitstream/handle/123456789/31050/27-
Samarin.pdf?sequence=1 [dostęp 15.05.2024].Šinel’ vyšla iz sebâ. „Akakij A. Bašmačkin” v Teatre-studii 21, „Kommersant”, 5.05.2008, https://www.kommersant.ru/doc/889036 [dostęp 4.02.2024].Šlejnikova Evgeniâ (2007), „Bašmačkin” O. Bogaeva kak dramaturgičeskij rimejk, „Vestnik TGU”, nr 7, s. 97–102.Smirnov Sergej (2004), Rimejk (parafraza) v „novoj russkoj” drame, w: Sibir’: vzglâd izvne i iznutri. Duhovnoe izmerenie prostranstva, Irkutsk, s. 305–308, http://ellib.library.isu.ru/showdoc.php?id=2421 [dostęp 14.04.2023].Tarazevič Elena (2005), Rimejk v sovremennoj russkoj dramaturgii, w: Sovremennaâ russkaâ literatura: problemy izučeniâ iprepodavaniâ. Sbornik statej, Perm’: PGPU, s. 318–322.Trošinskaâ Ol’ga (2011), Strategiâ dopisyvaniâ povesti N.V. Gogolâ „Šinel”’ v p’ese O. Bogaeva „Bašmačkin”, „Vestnik Samgu”, nr 1/2, s. 157–162.Tyka Anna (2020), Remake w najnowszej dramaturgii rosyjskiej (próba syntezy), „Przegląd Rusycystyczny”, nr 2, s. 212–236.Urickij Andrej (2002), Dubl’ vtoroj, „Družba narodov”, nr 3, s. 190–198.Vajskopf Mihail (2022), Počemu tak trudno èkranizirovat’ Šinel’ Gogolâ, „Vestnik Sankt-Peterburgskogo universiteta. Âzyk i literatura”, nr 19, s. 533–545.Vasil’eva Svetlana (2013), P’esy Olega Bogaeva i problemy sovremennogo dramaturgičeskogo âzyka, „Vestnik Volgu”, nr 12, s. 63–74.Vetelina Larisa (2009) „Novaâ drama” XX–XXI vv.: problematika, tipologiâ, èstetika, istoriâ voprosa, „Vestnik Omskogo universiteta ” nr 1, s. 108–114.Zagidullina Marina (2004), Remejki, ili Èkspansiâ klassiki, „Novoe Literaturnoe Obozrenie”, nr 5, http://magazines.russ.ru/nlo/2004/69/za13.html [dostęp 12.01.2022].2531132