University of Arts in Belgrade
Digital Repository of the Institute for Philosophy and Social Theory, University of BelgradeNot a member yet
4571 research outputs found
Sort by
Uspon i pad demokratskog socijalizma u Jugoslaviji 1948-1972.
No full textThis article examines the complex trajectory of democratic socialism in
Yugoslavia from 1948 to 1972, a period characterized by groundbreaking
experimentation and subsequent retreat from socialist ideals. The study
begins with Yugoslavia’s 1948 break from Stalin, marking the inception
of its independent socialist path, distinct from the Soviet model. It
highlights the implementation of innovative policies, particularly the
model of worker self-management, reflecting Yugoslavia’s endeavor to
marry socialist principles with democratic practices. These policies,
initially successful in fostering economic growth and a unique Yugoslav
identity, faced internal challenges of ethnic and national complexities
and external pressures owing to its non-aligned stance during the Cold
War. The article delves into the internal political dynamics and leadership
strategies of Yugoslavia during this transformative period, which is a
domain that has received less scholarly attention compared to Yugoslav
economic and foreign policies. It scrutinizes how Tito and his contemporaries
navigated the challenges of maintaining a socialist state while balancing
the ideals of democracy with the practicalities of governance. Special
attention is given to the interplay between domestic policies and
international influences, offering a comprehensive view of the Yugoslav
socialist experiment. The decline of democratic socialism in Yugoslavia,
culminating in the political shifts of 1972, is portrayed not as an abrupt
collapse but as a gradual process, marked by changes in both policy and
ideology. The authors conclude that the Yugoslav experience provides
valuable insights into the complexities of implementing socialism in a
diverse and multifaceted society, illustrating both the potential and
limitations of merging socialism with democratic principles.Ovaj članak istražuje složeni razvoj demokratskog socijalizma u Jugoslaviji od 1948. do 1972.
godine, što je period koji se odlikuje pionirskim eksperimentisanjem i kasnijim odstupanjem
od prvobitnih socijalističkih ideala. Studija počinje jugoslovenskim raskidom sa Staljinom
1948. godine, čime počinje njen nezavisni socijalistički pravac razvoja, različit od sovjetskog
modela. Naglašava se implementacija inovativnih politika, posebno modela radničkog samoupravljanja, koji odražava jugoslovensku težnju da spoji socijalističke principe sa demokratskim praksama. Ove politike, prvobitno uspešne u podsticanju ekonomskog rasta i stvaranju jedinstvenog jugoslovenskog identiteta, suočile su se sa unutrašnjim izazovima etničke i nacionalne složenosti i spoljnim pritiscima zbog nesvrstanog stava tokom Hladnog rata. Članak
se bavi unutrašnjom političkom dinamikom i strategijama liderstva Jugoslavije tokom ovog
transformacijskog perioda, domenom koji je bio manje zastupljen u akademskim istraživanjima za naznačeni period, naročito za period druge polovine 1960-tih. Analizira se kako su
Tito i njegovi savremenici upravljali socijalističkom državom, balansirajući između ideala demokratije i ideoloških zahteva. Posebna pažnja posvećena je preplitanju domaćih politika i
međunarodnih uticaja, čime se nudi sveobuhvatan pogled na jugoslovenski socijalistički eksperiment. Pad demokratskog socijalizma u Jugoslaviji, koji kulminira političkim promenama
1972. godine, prikazuje se ne kao nagli kolaps, već kao postepeni proces, obeležen promenama u politici i ideologiji. Studija zaključuje da jugoslovensko iskustvo pruža dragocene uvide u složenosti implementacije socijalizma u jednom raznolikom društvu, ilustrujući i potencijale i ograničenja spajanja autoritarnog socijalizma sa demokratskim principima
Tracking variations in daily questionable health behaviors and their psychological roots: a preregistered experience sampling study
No full textPeople resort to various questionable health practices to preserve or regain health - they intentionally do not adhere to medical recommendations (e.g. self-medicate or modify the prescribed therapies; iNAR), or use traditional/complementary/alternative (TCAM) medicine. As retrospective reports overestimate adherence and sufer from recall and desirability bias, we tracked the variations in daily questionable health behaviors and compared them to their retrospectively reported lifetime use. We also preregistered and explored their relations to a wide set of psychological predictors - distal (personality traits and basic thinking dispositions) and proximal (diferent unfounded beliefs and biases grouped under the term irrational mindset). A community sample (N = 224) tracked daily engagement in iNAR and TCAM use for 14 days, resulting in 3136 data points. We observed a high rate of questionable health practices over the 14 days; daily engagement rates roughly corresponded to lifetime ones. Both iNAR and TCAM were weakly, but robustly positively related. Independent of the assessment method, an irrational mindset was the most important predictor of TCAM use. For iNAR, however, psychological predictors emerged as relevant only when assessed retrospectively. Our study ofers insight into questionable health behaviors from both a within and between-person perspective and highlights the importance of their psychological roots
Filip Balunović. Beda ljudskih prava: desnica, pandemija i nauka kao novo polje političke borbe. Beograd: Fakultet za medije i komunikacije. 2023.
No full textНовоплатонизам у византијској и раној српској филозофији: дијаграм круга и полупречника
No full textУ раду се истражују неки од главних метафизичких појмова Максима Исповедника, као што су логоси творевине, јединство, разлике, кретање, граница, и све то
у контексту његове метафоре центра круга и полупречника. Започиње се хипотезом,
која се даље доказује, да су неки дијаграми кругова који се налазе у словенским средњовековним преписима Поука Доротеја из Газе, заправо инспирисани Максимовим
идејама. На почетку рада је анализа једноставних дијаграма у којима је средиште
круга идентификовано са Богом Логосом, а полупречници са логосима, и напредује се истраживањем сложенијих дијаграма који имају центар у облику круга или
квадрата, спољну кружницу, концентричне прстенове, вишебојне полупречнике и
крстасте траке. У раду се тврди да се ти нови елементи дијаграма користе за визуализацију сложених идеја, попут Свете Тројице као јединства различитости, онтолошке
границе творевине постављене божанским провиђењем, тријадне структуре логоса
бића и двоструког кретања происхођења и повратка
Насилството против еднаквоста или светлата страна на темната иднина
No full textСветот кој анти-родовите мобилизации сакаат да го обноват, во којшто сакаат да нѐ вратат е инхерентно насилен, а со тоа и свет во кој не може да се живее. Империјата го возвраќа ударот не само со оружје, туку и преку бавно но сигурно уназадување на правните победи, преку одново испишување на текстовите што се чинеа прифатени, отфрлајќи ги како неприфатливи во наставните програми и јавниот дискурс или обратно. Причината зошто овој свет би бил инхеретно насилен е тесно поврзана со границите: со произволните одлуки - како што ни кажува историјата - за тоа кој вреди да има права, заштита, живот кој може да се живее, и врз која основа
Značaj Dževonsovog paradoksa i povratnog efekta u saobraćaju
No full textDževonsov paradoks, poznati princip u ekonomiji životne sredine, odnosi se na podizanje energetske efi kasnosti proisteklo iz tehnološkog napretka koje za posledicu ima povećanje (umesto smanjenja) potrošnje energije. Razlozi za ovakve krajnje efekte su, prvenstveno, ekonomske prirode. Potpuno razumevanje ove veze leži u osnovi koncepta održivog razvoja s obzirom da Dževonsov paradoks, ukoliko se ne koriguje određenim politikama zaštite životne sredine, može izazvati dugoročne posledice po iscrpljivanje neobnovljivih energetskih potencijala i izmenu globalne klime. U ovom kontekstu od posebnog interesa je analiza njegove uloge i značaja u oblasti saobraćaja, naročito drumskog. Kroz istoriju, u pokušaju da se smanji potrošnja energije (kao i drugi negativni ekološki efekti) u saobraćaju akcenat je često bio na implementaciji novih saobraćajnih tehnologija i/ili poboljšanju već postojećih. U pitanju su mere kojima se poboljšava efi kasnost samih vozila i goriva. Međutim, ovakvi pokušaji da se unapređenjem energetske efi kasnosti smanji ukupna potrošnja energije u saobraćaju su imali ograničen domet. Ostvarene uštede često su vodile ka većoj tražnji za saobraćajem i većem broju pređenih kilometara. Stoga, fokus treba usmeriti na instrumente koje sa baziraju na podsticajima (i koji podižu cenu), prvenstveno na različite vrste poreza na posedovanje i (posebno) korišćenje automobila
Serbo-Croatian as a Language of Sephardic Literature: The Cases of Isak Samokovlija and Jacques Confino
No full textThe early twentieth century saw a rise in Jewish writers in what is traditionally considered non-Jewish languages in the Balkans like in the rest of Europe. In light of this phenomenon’s significance, we pose the question why and how Serbo-Croatian became a language of Sephardic literature. The article questions the accepted narrative of ‘linguistic acculturation’ of Sephardic Jews in the Balkans and unearths the complex cultural, but also political background of this Jewish phenomenon using the examples of two prolific, recognized, and celebrated writers of Sephardic background, Isak Samokovlija and Jacques Confino. Through historicization of Sephardic multilingualism in Serbia and in Bosnia and Herzegovina from the 1890s to the 1920s, it argues that the adoption of Serbo-Croatian was motivated equally, if not dominantly, by Jewish political aims in the region rather than the pressures of emancipation only. Samokovlija and Confino’s biographies and cultural choices, therefore, illuminate an unlikely Sephardic history
