University of Arts in Belgrade
Digital Repository of the Institute for Philosophy and Social Theory, University of BelgradeNot a member yet
4571 research outputs found
Sort by
On the Fundamental Responsibility of the Audience: Examples from the Performing Arts
No full textU članku predlažem pristup raspravi o odgovornosti u umjetnosti koji u središte pozornosti stavlja, u dosadašnjim raspravama često zanemarenu, odgovornost publike. Temeljna odgovornost publike, u ovom kontekstu, obuhvaća odgovornost prema umjetničkom djelu, prema samima sebi te prema društvu u kojem živimo. Polazeći od pretpostavke da uloga publike nije pasivna, već aktivna, analiziram nekoliko primjera iz suvremenih izvedbenih umjetnosti kako bih pokazala složenost njezina djelovanja: od situacija u kojima je publika svedena na promatrača, do onih koje zahtijevaju izravno sudjelovanje u izvedbi. Takav pristup omogućuje istodobno sagledavanje različitih elemenata odgovornosti koji se javljaju u participiranju u svijetu umjetnosti, od estetskih, epistemoloških i moralnih do onih društvenih. Analiza primjera pokazuje važnost razumijevanja publike kao aktivnog, savjesnog i odgovornog aktera u svijetu umjetnosti
History and Thought of Feminism in Poland
No full textRad ispituje metodološke i geografske granice pisanja „globalne istorije” feminizma, sa posebnom pažnjom na isključenje Istočne Evrope i analizu poljskog feminizma. Koristeći okvir višestrukih talasa (Nowak 2011) i koncepte dekolonijalne istoriografije (Freedman 2002; Mohanty 2003; Walters 2005), pokazuje se da dominantni zapadnocentrični narativi marginalizuju sedam jedinstvenih poljskih talasa – od inicijalnih intelektualnih krugova Narcize Žmihovske (Narciza Żmihovska) do savremenih grassroots i institucionalnih pokreta. Istraživanje otkriva kako su jezičke barijere, institucionalno prećutkivanje i elitistički „latte-feminizam” doprineli unutrašnjoj i spoljašnjoj nevidljivosti poljskih aktivistkinja. Nedostatak arhivske građe i fragmentarno akademsko sećanje dodatno prelama kontinuitet feminističke genealogije, dok patrijarhalni narativi patriotizma diskreditaciju ženske agende predstavljaju kao „stranu” ili „elitnu”. Zaključak ističe neophodnost pluralnih epistemologija i lokalizacije feminističkog diskursa, kako bi se globalne studije feminizma obogatile iskustvima regiona van tradicionalnih centara moći i omogućilo sveobuhvatno razumevanje borbe za rodnu ravnopravnost
Extraterrestrial input: Star Trek as a diplomatic initiative at the verge of global multipolarity
No full textStar Trek (ST), with millions of fans and recognized as one of the longest-standing science-fiction franchises, offers numerous opportunities for scholarly examination. This article draws on a range of ST episodes to explore international relations, particularly questions related to human nature, power dynamics and global governance. It argues that the United Federation of Planets’s actions closely mirror the principles of power politics, positioning it as a prominent player in the multipolar landscape of the ST universe. The selected episodes also offer insights into the feasibility of compromise in situations where conflict seems inevitable. Additionally, they highlight that idealism and realism are two sides of the same coin. In other words, while it is possible to prevent war and achieve world unity, as suggested by liberal assumptions, humanity must still navigate power politics within the context of new geopolitics and realist policy preferences. Ultimately, the analysis identifies smart power as a crucial policy tool due to its capacity to enable the Federation to both optimize and sustain a dominant position within the multipolar context
Daniel Tutt, How to Read like a Parasite: Why the Left got High on Nietzsche, London: Repeater Books, 2024.
No full textПроблем репрезентативности: разликовање облика владавине и управљања у односу државе и медија
No full textMarginalized Code: Feminist Interventions in AI Art
No full textWhat does it mean to critically engage with AI art through a feminist lens—and how can such engagement help reveal and resist the power structures encoded in its systems? This paper argues that AI systems are not only a cultural product but also a symptom of broader sociotechnical infrastructures marked by gendered exclusion, epistemic injustice, and hidden labor. The central thesis is that feminist critique is essential to unpacking how AI systems reproduce marginalization under the guise of objectivity and innovation. Drawing on feminist scholarship and critical media history, the paper situates AI art within a broader lineage of feminist engagement with technology, from cyberfeminist net art to contemporary AI art, and within the emerging scholarly discourse on feminist AI. Methodologically, it combines historical analysis, theoretical synthesis, and qualitative case study interpretation. The analysis frames selected feminist AI artworks through both media-historical context and the perspectives articulated by the artists themselves. Through analysis of selected feminist AI artworks, it demonstrates how these practices challenge dominant narratives of neutrality and progress. Rather than seeking inclusion within flawed systems, feminist AI art reimagines technological infrastructures around care, accountability, and alternative ways of knowing. These interventions resist the abstraction and erasure that characterize much of mainstream AI, offering epistemological and aesthetic strategies that confront and reconfigure power relations in digital culture
Napredak kroz autonomiju
No full textUnatoč njezinu atemporalnom metafizičkom karakteru, za autonomiju
su neophodni preduvjeti koji su, s jedne strane, osobni, kao što je individualno
napredovanje kroz samokontrolu i kultivaciju moralnog osjećaja, ali su s druge
strane neophodni i društveni preduvjeti, kao što su formiranje etičkih normi i institucija koje štite prava i dostojanstvo pojedinaca. U tom smislu autonomija
ima svoju historiju kroz vlastitu afirmaciju i univerzalizaciju, odnosno proši-
renje na sve osobe. Stoga se u Kantovim političkim spisima trajna eliminacija
rata i uspostavljanje građanskog ili republikanskog društva u svim nacijama
ističu i kao preduvjeti proširenja autonomije, i kao njezini rezultati i ciljevi
koje čovječanstvo u budućnosti tek treba ostvariti
Evropske vrednosti i evropski identitet u politici proširenja Evropske unije
No full textPolitika proširenja, koja važi za najuspešniju spoljnu politiku Evropske unije (EU), kroz instrument uslovljavanja (membership conditionality) nastoji da oblikuje politike, strukture i norme u državama kandidatima za članstvo. Uslovljavanje, koje predstavlja specifičan oblik meke moći, čini samu srž politike proširenja kao niza političkih i ekonomskih zahteva koji se postavljaju pred kandidate u formi preduslova za članstvo u EU. Prema liberalnom shvatanju, proširenje je motivisano širenjem evropskih vrednosti i normi, pri čemu se uslovljavanje prepoznaje kao ključni instrument evropeizacije. Evropeizacija država kandidata se tako zasniva na internalizaciji kako formalnih, tako i neformalnih struktura, diskursa, verovanja i identiteta od strane država kandidata na temelju usvajanja zajedničkih, evropskih vrednosti. Polazeći od konstruktivističkog pristupa u istraživanju identiteta, koji podrazumeva da se on gradi u dinamičkom odnosu pojedinačnih i kolektivnih predstava o sebi i odnosa prema drugom, rad teži da preispita normativni pristup evropeizaciji kao jednostranom procesu širenja evropskih vrednosti i evropskog identiteta među državama kandidatima. Prepoznajući odnos sa evropskim identitetom kao ključnu spoljašnju dimenziju identitetskih politika u regionu Zapadnog Balkana, u radu se analiziraju uticaji narativa o proširenju kao instrumentu širenja evropskih vrednosti na oblikovanje kolektivnog identiteta država koje teže članstvu u EU.Izlaganje na konferenciji "Evropske vrednosti: između osporavanja i afirmacije", organizovane od strane Fakulteta političkih nauka Univerziteta u Beogradu, 13. juna 2025. godine, u okviru projekta EUROPIA (On-Wheels summer school for the socio-cultural evolution of the European Values, Principles, Identity and Awareness)
