University of Arts in Belgrade
Digital Repository of the Institute for Philosophy and Social Theory, University of BelgradeNot a member yet
4571 research outputs found
Sort by
Bourdieu’s Theory and the Social Constructivism of Berger and Luckmann
No full textThe paper compares Pierre Bourdieu’s sociological approach with the one developed by Peter Berger and Thomas Luckmann. The aim of the paper is to identify the complementarities and incongruences of these approaches. The main similarity consists in the intention to “dialectically” overcome/bridge the gap between “objectivism” and “subjectivism” in social theory. Another parallel includes a negative attitude towards the relativistic tendencies of postmodernism. These authors share the thematization of: the body as a locus of social influences, the centrality of language in social life, the social functions of knowledge, and the importance of power in social relations. Differences in theorizing are attributed to the different intellectual, theoretical, and socio-cultural contexts in which these scientists operated. The divergences of these theoretical approaches become evident when one examines the different meaning and significance attached to the concepts of individuation, structure, action, habitus and habitualization, structure of relevance and relation of common-sense and scientific knowledge. Finally, there is a visible difference in political views: Bourdieu was a critic “from the left,” while Berger and Luckmann were self-proclaimed liberal conservatives.U radu se poredi sociološki pristup Pjera Burdijea sa onim koji su razvili Peter Berger i Tomas
Lukman. Cilј rada je da se identifikuju komplementarnosti i razilaženja ovih pristupa. Glavna
sličnost se sastoji u nameri da se „dijalektički” prevaziđe/premosti jaz između „objektivizma“
i „subjektivizma“ u društvenoj teoriji. Druga paralela uključuju negativan stav prema relativističkim tendencijama postmodernizma. Ono što je zajedničko za ove autore je tematizacija:
tela kao mesta društvenih uticaja, centralnosti jezika u društvenom životu, društvenih funk cija znanja i značaja moći u društvenim odnosima. Razlike u teoretisanju se pripisuju različi tim intelektualnim, teorijskim i socio-kulturnim kontekstima u kojima su ovi naučnici delovali.
Razilaženja ovih teorijskih pristupa postaju očigledna kada se ispita različito značenje i značaj
koji se pridaje konceptima individuacije, strukture, delanja, habitusa i habitualizacije, strukture relevantnosti i odnosa zdravorazumskog i naučnog znanja. Konačno, vidljiva je razlika u
političkim stavovima: Burdije je bio kritičar „s leva“, dok su Berger i Lukman bili samoproglašeni liberalni konzervativci
Aliénation, Entfremdung – i otuđenje. Hegelovo solidarno dislociranje Didroa
No full textHegel’s Phenomenology of Spirit put alienation high on the philosophical agenda, as was readily recognized by Marx. Relatively well-known is also that Hegel’s concept of alienation was inspired by Goethe’s translation of Diderot’s dialogue Rameau’s Nephew, but the details and the conceptual implications of these details typically escape scholarly attention. Recognizing the basic idea of alienation as not-belonging to or being deprived of something, I emphasize that alienation implies a movement towards the limits of the human being, in which the mental suffering this involves is conditioned by social pathologies. To substantiate this claim, I show how Diderot’s satire implies uncompromising materialist social criticism, but that it does not employ the term ‘aliénation’ but instead reserves it for a kind of frenzy that borders on insanity. My claim is then that, in Goethe’s translation of Diderot’s dialogue, and in his translation of ‘aliénation’ to ‘Entfremdung’, Hegel found a general key for the conceptual critique of the spirit of Modernity. I therefore argue that, in the Phenomenology, Hegel employed alienation in more than one sense, raising madness to the level of a characteristic of Modernity, stressing the detrimental implications for consciousness under such living conditions, emphasizing how alienation works as negation, and, finally, pointing nevertheless to the possibility of embracing social and political reality.Hegelova Fenomenologija duha je postavila otuđenje u sam centar filozofske agende, kako je
Marks uvideo. Relativno je dobro poznato i da je Hegel u ovome bio inspirisan Geteovim
prevodom Didroovog dijaloga Ramoov sinovac, ali detalji i pojmovne implikacije ovih detalja
najčešće ostaju nerazmotreni. Prepoznajući osnovnu ideju otuđenja kao ne-pripadanja ne čemu, ili lišenosti nečega, u radu naglašavam da otuđenje podrazumeva jedno kretanje ka
granicama ljudskog bića, da ono podrazumeva načine na koji socijalne patologije uslovljavaju
potencijalne mentalne probleme, i da ovaj problem zahteva društvenu kritiku. Da bih ovo
potkrepio, pokazujem da Didroova satira predstavlja beskompromisnu materijalističku druš tvenu kritiku, ali i da ova kritika ne koristi pojam ‘aliénation’, koji ovde ostaje rezervisan za
neku vrstu mahnitosti koja se graniči sa ludilom. U tom smislu argumentujem da u Geteovom
prevodu Didroovog dijaloga, i posebno u njegovom prevodu ‘aliénation’ kao ‘Entfremdung’,
Hegel pronalazi opšti ključ za konceptualnu kritiku duha modernosti. Stoga argumentujem
da u Fenomenologiji, Hegelov pojam otuđenja ima više značenja – Hegel ludilo uzdiže do nivoa Modernosti, naglašava negativne implikacije života u ovakvim uslovima po ljudsku svest,
objašnjava da otuđenje funkcioniše kao negacija i, naposletku, ukazuje na mogućnost pomirenja sa društvenom i političkom realnoš
Pictures, Titles, Personifications
No full textPredmet kritčkog osvrta su knjige Riječ je o slici Jagora Bučana i Slika i reč Estetčkog društva Srbije, iz čijih naslova je već očito da dele istu temu. U radu je ukazano na sličnost između njih sa dve tačke gledišta: uočeno je ono što je prisutno u obe, ali i ono što je u njima odsutno, a čini se značajnim za razumevanje teorijskih problema kojima se bave.The article provides a critical review of the books Riječ je o slici by Jagor Bučan and Slika i reč
by the Serbian Society for Aesthetics. From the titles it is already evident that they share the
same topic. The paper points out the similarities between the two texts on both what is present and what is absent in them, which also seems important for understanding the theoretical problems they deal with
Pojmovnik angažmana
No full textČini se da kada pristupamo temi angažmana forma rečnika, makar preliminarno, najviše odgovara. Upotreba termina „angažman“ u različitim jezicima i kontekstima danas je doživela toliku proliferaciju da mnogi autori, s pravom, izbegavaju da ga odrede jednoznačno. Angažman se prostire kroz različite sfere naše stvarnosti, od privatnih zalaganja, preko radnih mesta, ugovora, javnih nastupa i participacija u društvenom i političkom životu zajednice, do izvršenja vojničkih komandi. Na svom putu čini se da se angažman kreće između ili transcendira klasična pitanja koja bi pomogla u njegovom određenju, kao što su pitanja pasivnosti i aktivnosti, individualnog i kolektivnog, striktnih dužnosti i fleksibilnosti itd. S druge strane, za angažman kao specifičan vid aktivnosti, založenosti i upletenosti u ono čime smo angažovani ne postoji drugi odgovarajući termin koji bi objasnio ovaj fenomen, te prema tome, uprkos svoj svojoj složenosti, potreba za njegovim razumevanjem ne gubi na značaju
Media literacy in the digital environment: Perspectives, challenges, and potentials for audiences In Serbia
No full textRecent public opinion polls indicate that the public’s distrust in traditional news media is on the rise and that citizens increasingly turn to alternative information sources in the digital environment.
Professional journalism—burdened by a multifaceted crisis—faces the challenge of maintaining a central position in the public information process. In this environment, media audiences may themselves produce media content and perform some journalistic functions, such as selection and verification of the news. These processes have the potential to contribute to the democratization
of public information and to improve the critical capacity of citizens, which could help the public resist manipulation attempts from various political actors and organized interests. In such a context, improving media literacy is often discussed as a panacea for democratic challenges in the digital environment in both academic and media discourses. Similar to other countries, the popularity of media literacy programs in both formal and informal education is on the rise in Serbia. Recent empirical research shows that such programs are not a universal remedy and that their success is contingent on careful planning and setting realistic goals. The first aim of this study is to offer a critical review of the literature on media literacy focusing on theoretical and methodological diversity, as well as on the empirical findings regarding intervention effects. Based on this analysis, we will propose a research agenda with the aim of bridging the works of practitioners and researchers in order to increase the potential of future media literacy programs to improve the civic capacities of digital audiences in Serbia.On The Occasion Of The 60 Years Of The Department Of Management And Production In Theatre, Radio, And Cultur
На Балканском фронту. Рат и злочини против цивилног становништва у Србији од 1914. до 1918.
No full textУ књизи "На Балканском фронту. Рат и злочини против цивилног становништва у Србији од 1914. до 1918." аутор описује страдање цивила током аусторугарских злочина, епидемије тифуса, повлачења преко Албаније а нарочито за време бугарске окупације источне и јужне Краљевине Србије од 1915. до 1918. године. Књига је објављена први пут на италијанском језику 2019. године
Pitanje o biću u horizontu vremena. Nekoliko napomena o genezi Hajdegerovog Bića i vremena
No full textHajdegerovo Biće i vreme objavljeno je 1927. godine i može se smatrati ne samo glavnim delom njegove rane filozofije, nego i njegove filozofske misli uopšte. Međutim, fundamentalnoontološka i egzistencijalnoontološka postavka pitanja koje čine centralno mesto Bića i vremena Hajdeger razvija nekih deset godina pre njegovog objavljivanja. U nizu predavanja koja je od 1919. godine držao u Frajburgu i Marburgu on će postepeno dolaziti do ključnih momenata Bića i vremena. Tu se pre svega misli na pitanje o biću (Seinsfrage), potom na egzistencijalije kao egzistencijalne „kategorije“ i svakako na temporalizaciju samog pitanja o biću, odnosno interpretacije vremena kao konstitutivnog horizonta vremenovanja bića. Tekst se bavi upravo tim periodom i procesom razvijanja postavke pitanja i ključne terminologije Bića i vremena
The language game of Europe: Politics, identity, and the divided subject
No full textThe paper discusses the psychoanalytic interpretative possibilities for understanding Europe's reluctance to accept the UK's decision to leave the union. It develops an interpretation based on Lucan’s concept of 'Name of the Father' to inquire whether the 'European identity' is in fact a neurotic identity, marked by a blocked presence of the primary Lacanian psychoanalytic signifier and the resultant erratic and ineffective policy which can be considered as a group equivalent of the neurotic symptoms that, in psychoanalysis, are treated as primary individual symptoms. This perspective aims to test the limits of the debate over whether psych diagnostics can be applied to political collectives as well as to individuals, and attempts to do so by drawing parallels between the behavior of individual people, on the one hand, and institutions, on the other
The modal world of integrative philosophical counseling II
No full textThe paper introduces the specific modal logic principles that govern particular approaches within integrative philosophical counseling
Moralna normativnost i duševno zdravlje: lakanovsko razumevanje neuroze i psihoze u svetlu integrativne terapije
No full textU tekstu je reč o fundamentalnom razumevanju duševnog zdravlja kao nekoj vrsti društvene idealizacije: konceptualizacija idealno zdrave ličnosti u praksi je slična idealizaciji onih osobina ličnosti koje se u odgovarajućem društvu smatraju idealno poželjnim. Stepenovanje duševnog zdravlja zatim se vrši na osnovu aproksimacije tom idealu. Ova vrsta shvatanja duševnog zdravlja podrazumeva i razumevanje dobro integrisane ličnosti kao manje ili više sinoniman pojam dobro socijalizovanoj ličnosti. U lakanovskoj psihoanalizi osnovni činilac socijalizacije, istovremeno nosical simbolizacije iskustva, pre svega moralno normativne simbolizacije, upravo je glavni signifikator "Ime Oca", koji upućuje na funkciju očinske figure u socijalizaciji deteta koju mogu vršiti različiti akteri u životu pojedinca. Na osnovu razumevanja signifikatora Ime Oca, Lacan i lacanovci izvode jasno razgraničene koncepcije neuroze i psihoze, i, na osnovu toga, sasvim različite, metodološki radikalno raznorodne, pristupe u lečenju jednog i drugog. U tekstu se razmatra različita funkcija moralne normativnosti u konstituciji subjektiviteta u slučaju neuroze i psihoze i nudi se jedna donekle originalna perspektiva u duhu lakanovskih interpretacija do sada, prema kojoj svest o značaju i instrumentalnoj korisnosti moralnog normativiteta definiše duševno zdravlje, a funkcioniše dinamički i strukturno različito u slučaju neuroze i slučaju psihoze