26023 research outputs found
Sort by
Karaite Beliefs and Practices Regarding Death: Tombstones and Rites of Polish-Lithuanian Karaites
Get PDFWydział NeofilologiiNiniejsza praca stanowi próbę spojrzenia na rolę jaką odgrywała śmierć (a szczególnie jej konsekwencje: pochówek, żałoba i nieczystość) dla karaimów polsko-litewskich. Wśród najważniejszych celów pracy należy wymienić: utworzenie kompendium wiedzy obejmujące wspomniane zagadnienia; porównanie karaimskiej doktryny (teorii) i obrzędowości (praktyki); zmniejszenie luki w znajomości karaimskiej epigrafiki nagrobnej poprzez przekład i opracowanie możliwie dużej ilości inskrypcji nagrobnych z cmentarza karaimskiego w Nowym Mieście. Rozdział I zawiera przekład fragmentów XVI-wiecznego kodeksu religijnego „Adderet Elijjahu”, które dotyczą żałoby, pogrzebu oraz skalania śmiercią (tum’at met). Przekład „Adderet Elijjahu”, tekstu uznawanego za autorytatywny przez polskich karaimów, jest punktem wyjścia do opisania karaimskich obrzędów w rozdziale II. Obrzędy zostały opisane głównie w formie, jaką przybrały w XIX i XX wieku. Rozdział III stanowi kompilację wiedzy na temat cmentarzy karaimskich – tak istniejących, jak i zniszczonych – które znajdowały się w obrębie państwa polsko litewskiego. Rozdział IV stanowi katalog macew z cmentarza karaimskiego w Nowym Mieście wraz z tłumaczeniem na język polski, edycją krytyczną i komentarzem.This work is an attempt at providing a new perspective upon the role of death in the community of Polish-Lithuanian Karaites, in particular burial, mourning and impurity. The main aims of this work are as follows: to create a compendium of knowledge about the above subject matter; to compare the Karaite doctrine (theory) with the rituals (practice); to bridge the gap in the knowledge of Karaite tombstone epigraphy with the translation and edition of the highest possible number of tombstone inscriptions at the Karaite Cemetery in Nowe Miasto. Chapter one includes the said translation of excerpts from the 16th-century religious code Adderet Eliyyahu, which pertain to mourning, funeral and defilement from death (tum’at met). The translation of Adderet Eliyyahu, which is an authoritative text for the Polish Karaites, is the starting point for the description of the Karaite rituals in chapter two. The rituals are described in their 19th- and 20th-century form. Chapter three includes a compilation of data on Karaite cemeteries, those which exist to this day as well as the destroyed ones, all in the area which used to be the Polish-Lithuanian Commonwealth. Chapter four is the catalogue of the matzevot from the Karaite cemetery in Nowe Miasto, with the Polish translation, critical edition and commentary
Teaching Analog Skills in a Digital World
Get PDFThis paper explores the issue of the socio-cultural transformations implicating a change in the learning and teaching processes due to the extensive digitization of human environments. The purpose of the research is to deliver a contextualized insight into the effects of the digitalization of learning and other parts of the public sphere. This issue is being investigated through such notions as nostalgia, retromania, and retro learning with the methods of discourse analysis and elements of ethnography of organizations. It is thus important to point out the most important cultural tendencies in the dynamics of this change by bringing out the significance of non-digital learning patterns. The research’s outcome highlights these patterns which build so-called analog cultures, i.e. specific forms of identity construction in the digital setting which emphasizes the importance of the relations between man and machine in the context of skills acquisition for example. The takeaway from the research might be implemented in fields like organizational studies and schooling reforms aimed at improving the effectiveness of digital learnin
The early medieval Gniezno pottery from the 8th to the 1st half of the 11th c.
Get PDFWydział ArcheologiiPraca omawia zespoły ceramiczne z najstarszych horyzontów osadniczych odnotowanych na Górze Lecha w Gnieźnie, pochodzące z grodu książęcego oraz z I i II podgrodzia. W pracy zaprezentowano założenia metodyczne oraz kryteria opisu dotyczących tej kategorii, istotne dla procesów interpretacji chronologicznej oraz kulturowo-społecznej. Wyniki przeprowadzonej analizy zaprezentowano w ujęciu chronologicznym oraz społeczno-kulturowym. Wyróżniono trzy horyzonty czasowe charakterystyczne dla rozwoju ceramiki: horyzont wczesnosłowiański (VIII-1.połowa IX w.), plemienny (2.połowa IX-1 połowa X w.) oraz wczesnopiastowski (2. połowa X-1 połowa XI wieku). Na podstawie wyników analizy porównawczej, uwzględniając czynniki i mechanizmy depozycyjne oraz znaczenie samego kompleksu osadniczego, przedstawiono charakterystykę zespołów ceramicznych na tle wytwórczości lokalnej, regionalnej obejmującej Wielkopolskę jak i całego kręgu Słowiańszczyzny zachodniej. Omówiono również elementy pochodzące z północnego i południowego kręgu kulturowego identyfikujące kierunki napływu cech charakterystycznych dla gnieźnieńskiej wytwórczości garncarskiej w okresie od VIII do 1 pół. XI w.The dissertation discusses the early medieval pottery remains that were recovered from the oldest occupation horizons at the Ducal stronghold (site no. 15, 15c), the first suburbium (site no 14) and the second suburbium (site no 5.). These sites form the stronghold complex on the Lech Mountain in Gniezno. The preliminary thesis, methods, and descriptive criteria, that are important for the chronological, cultural, and social interpretations, were presented. The results of the pottery analysis were presented from a chronological and cultural perspective. Three horizons were distinguished: the early Slav horizon, the tribal horizon, and the early Piast dynasty horizon. The pottery was characterized based on the comparative analysis, including the deposit processes and the significance of the stronghold complex on the Lech Mountain. The description showed the pottery amid the local, regional and western Slavic pottery production. It was proven that foreign elements, characteristic for the northern and southern cultural circles, must have had an influence on the development of Gniezno pottery from the 8th to the 1st half of the 11th century
The Buddhist Tale of a Maudgalyayana Traveling to Hells in Search of His Mother: Text editing, translation, historical and literary analysis of the Mongolian manuscript
Get PDFWydział NeofilologiiCelem dysertacji jest dokonanie krytycznej edycji rękopisu zatytułowanego Yeke red qubilɣan-du Molon toyin taɣuǰi orušibai („Opowieść o obdarzonym magicznymi mocami Molon-toyinie”), zachowanego w spuściźnie prof. Władysława Kotwicza i przechowywanego w Archiwum Nauki PAN i PAU w Krakowie. Bohaterem mongolskiej opowieści jest Molon (lub Molon-toyin, czyli 'mnich Molon’) – powszechnie znany z literatury buddyjskiej Maudgaljajana, obok Siariputry najbliższy uczeń Buddy Siakjamuniego. Siariputra słynął z wiedzy i mądrości (prajñā), a Maudgaljajana z mocy magicznych (ṛddhi) i to te niezwykłe zdolności wykorzystał, aby przenieść się, między innymi, do buddyjskich piekieł w poszukiwaniu grzesznej matki. Opowieść o tej podróży przez piekła i ratowaniu matki z nieszczęsnego wcielenia sięga swoim rodowodem dawnych Indii i Chin. Została przetłumaczona na język tybetański, a potem przełożono i adaptowano ją na potrzeby czytelnika mongolskiego. W literaturze mongolskiej mamy do czynienia z kilkoma tradycjami przekazu tej opowieści, ale żadna z nich nie została poddana wyczerpującej analizie filologicznej i literaturoznawczej. Aby wypełnić tę lukę w historii badań nad omawianą opowieścią, autorka podjęła się porównania wybranych świadków jednej z tradycji, tzn. tej, do której przynależy rękopis krakowski. Dokonanie takiej edycji nie jest możliwe w całkowitej izolacji od pozostałych tradycji przekazu opowieści, dlatego omówiono historię badań oraz genezę opowieści z uwzględnieniem pozostałych tradycji.The aim of the dissertation was to make a critical edition of the manuscript entitled Yeke red qubilɣan-du Molon toyin taɣuǰi orušibai ("The Story of Molon-Toyin endowed with magical powers"), preserved in the legacy of Prof. Władysław Kotwicz and stored in the Archives of the Polish Academy of Sciences in Krakow under the inv. K III–19, 126. The hero of the Mongolian story is Molon (or Molon-toyin, meaning 'molon monk') – commonly known from Buddhist literature Maudgalyāyana, next to Śāriputra the closest disciple of Buddha Śākyamuni. Śāriputra was famous for his knowledge and wisdom prajñā, and Maudgalyāyana for his magical powers ṛddhi, and it was these extraordinary abilities that he used to travel, among other things, to Buddhist hells in search of his sinful mother. The story of this journey through hells and saving Maudgalyāyana’s mother from her unfortunate incarnation goes back to ancient India and China. It was translated into Tibetan, and then translated and adapted for the needs of the Mongolian reader. In Mongolian literature, we deal with several traditions of transmission of this story, but none of them has been subjected to an exhaustive philological and literary analysis. In order to fill this gap in the history of research on the discussed story, the author collated selected witnesses of one of the traditions, i.e. the one to which the Krakow manuscript belongs. Making such an edition was not possible in complete isolation from other traditions of storytelling, which is why the history of research and the genesis of the story were discussed, taking into account other traditions
Clastic interbeddings and ash within lignite mined in the Konin vicinity, central Poland
Get PDFWydział Nauk Geograficznych i GeologicznychMoja rozprawa doktorska, przedstawiona Radzie Naukowej dyscypliny nauki o Ziemi i środowisku na stopień doktorski na Wydziale Nauk Geograficznych i Geologicznych (Uniwersytet im. Adama Mickiewicza) składa się z czterech wybranych publikacji. Mój udział w ich przygotowaniu mieści się w przedziale 35–100%, co zostało poświadczone przez współautorów (oświadczenia współautorów). Dwie publikacje (pierwsza i druga) poświęcone są osadom klastycznym, które tworzą przewarstwienia w pokładzie węglowym. Natomiast dwie kolejne publikacje (trzecia i czwarta) obejmują badania popiołu występującego w węglu. Tak się składa, że w okolicach Konina eksploatowany jest aktualnie (lata 2015–2021, czas realizacji badań) wyłącznie 1. środkowopolski pokład węgla brunatnego. Jego eksploatacja odbywa się w trzech odkrywkach: Jóźwin IIB, Drzewce i Tomisławice. Ważną część badań stanowiły prace terenowe, w tym sedymentologiczne. Ponadto, z każdej odkrywki pobrano liczne próbki zarówno z osadów klastycznych, jak i z pokładu węglowego. Posłużyły one do następujących badań laboratoryjnych: uziarnienia klastyków, zawartości popiołu w węglu i określenia składu chemicznego popiołu, tj. składu pierwiastkowego i tlenkowego. W wyniku działalności Kopalni Węgla Brunatnego Konin (KWB Konin) w latach 2015–2016, między dwoma ławami węgla, odsłonięte zostały osady klastyczne w odkrywce Tomisławice. Miały one kształt soczewy o długości ok. 500 m i miąższości do 1,8 m, z warstwą węgla do 20 cm w części północnej odsłonięcia. Składały się one z głównie drobnoziarnistych i dobrze wysortowanych piasków, z wyjątkiem osadów znajdujących się w stropowej oraz spągowej części, które były wzbogacone w materię organiczną. Na podstawie analizy sedymentologicznej tych osadów klastycznych (tj. ich architektury i cech teksturalno-strukturalnych) zaproponowano model ich powstania. Osady te powstały, najprawdopodobniej w wyniku dwóch powodzi, na terenie zalewowym środkowowmioceńskiej rzeki meandrującej lub anastomozyjącej. Po przerwaniu wału brzegowego przez wody powodziowe osady piaszczyste, pochodzące głównie z koryta rzeki oraz wałów brzegowych były deponowane na obszarze torfowiska w postaci stożków krewasowych. W efekcie, w pokładzie węgla brunatnego z odkrywki Tomisławice występują przewarstwienia klastyczne, co uniemożliwiało wykorzystanie znacznej jego części do celów energetycznych – zbyt wiele popiołu.My PhD thesis, submitted to the Scientific Council of the study of the Earth and the environment in fulfilment of the requirements for the degree of Doctor of Philosophy in the Faculty of Geographic and Geological Sciences (Adam Mickiewicz University), consists of four selected publications. My participation in their preparation is in the range of 35–100%, which was confirmed by the co-authors (statements of the co-authors). Two publications (the first and the second) are devoted to clastic sediments that form interbeds in the lignite seam. On the other hand, two subsequent publications (the third and the fourth) include studies of ash present within lignite. It just so happens that in the vicinity of Konin, only the first Mid-Polish lignite seam is currently exploited (2015-2021, research period). It is mined from three opencasts: Jóźwin IIB, Drzewce and Tomisławice. An important part of the research was fieldwork, including sedimentological studies. Moreover, numerous samples were taken from each opencast, both from clastic sediments and from the lignite seam. They were used for the following laboratory tests: grain-size analysis, ash content within lignite and determination of the chemical composition of the ash, that is, its elemental and oxide composition. As a result of mining activity of the Konin Lignite Mine (KWB Konin) in 2015-2016, between two lignite benches, siliciclastic sediments were uncovered in the Tomisławice opencast. They were lens-shaped, about 500 m long and up to 1.8 m thick, with a lignite layer up to 20 cm in the northern part of the exposure. They consisted mainly of fine-grained and well-sorted sands, with the exception of sediments in the top and basal parts, which were enriched with organic matter
Disturbances of Sphagnum peatlands in central-eastern Europe
Get PDFWydział Nauk Geograficznych i GeologicznychMinimalizowanie skutków zmian klimatu wskazuje na potrzebę ochrony torfowisk, a także przywracanie zaburzonym i zdegradowanym ekosystemom zdolności akumulacji węgla i odpowiednich warunków hydrologicznych. Dlatego celem rozprawy doktorskiej była próba oceny odporności torfowisk mszarnych na zaburzenia w ciągu ostatnich 300 lat z wykorzystaniem metod paleoekologicznych. W pracy przeanalizowano trzy główne lokalne rodzaje zaburzeń torfowisk o różnym stopniu intensywności: 1) zmiany użytkowania ziemi, 2) odwodnienie oraz 3) eksploatacje torfu wraz z efektem restytucji. Do badań wybrano trzy obiekty torfowiskowe zlokalizowane na obszarze Polski, Rosji oraz Estonii. Wykorzystano wysokorozdzielcze, wielowskaźnikowe analizy paleoekologiczne rdzeni torfowych wsparte danymi teledetekcyjnymi, monitoringowymi, historycznymi, badaniami prób powierzchniowych oraz chronologią opartą na datowaniu radiowęglowym i ołowiowym. W pierwszym artykule zbadano zmiany użytkowania ziemi wywołane działalnością człowieka oraz procesami naturalnymi (zręby zupełne oraz wycinki uszkodzonego drzewostanu po gradacji owadów i tornadzie). Z wykorzystaniem torfu zrekonstruowano pierwszy raz w Polsce paleoekologiczny zapis zniszczeń lasu spowodowanych przez tornado. Drugi artykuł ukazuje 300 letnią historię torfowiska oraz wpływ działalności człowieka na użytkowanie ziemi i meliorację torfowiska na terenie dzisiejszej zachodniej Rosji. Natomiast trzecia publikacja dotyka problematyki przemysłowej eksploatacji torfu wraz z etapem restytucji ekologicznej i jej wpływem na regenerację torfowiska.Minimizing the effects of climate change indicates the need to protect peatlands, as well as restore disturbed and degraded ecosystems to the ability to accumulate carbon and appropriate hydrological conditions. Therefore, the aim of the PhD thesis was to attempt to assess the resistance of peatland to disturbances during the last 300 years using the palaeoecological methods. The study considers three main local types of disturbances of peatlands of varying intensity: 1) land use changes, 2) drainage, and 3) exploitation of peat with the effect of restoration. Three peatlands located in Poland, Russia and Estonia were selected for the study. High-resolution multi-proxy palaeoecological analyzes of peat cores were used, supported by remote sensing, monitoring and historical data, surface samples as well as chronology based on AMS14C and 210Pb dating. The first article studies changes in land use caused by human activity and natural drivers (clear-cutting, cutting of damaged stands after insect gradation and tornado). The first in Poland palaeoecological record of damage caused by a tornado in peat sediments was documented. The second article presents the 300-year history of the bog and the impact of human activity on the use of the landscape and drainage of the peatland in Western Russia. The third publication present the industrial exploitation of peat along with the stage of ecological restoration and its impact on the regeneration of the peatland
Toward geomorphometry of plains - Country-level unsupervised classification of low-relief areas (Poland)
Get PDFLow-relief areas are not fully the main subject of geomorphometric analyses. The development of the automatic classification of landforms mainly focuses on landforms related to the fluvial morphogenetic cycle. Thus, the morphogenetic diversity of the plains is not reflected in the existing classification systems. The area of Poland where the low relief area exceeds 80 % of the country's territory and results in various morphogenetic processes was selected for the analysis. The purpose of the analysis was recognition of the differentiation of surface types. The first step includes selecting appropriate morphogenetic variables, the second unsupervised classification using the Gaussian Mixture Model, and the third one encompassing the interpretation, namely the labeling process. Twenty Land Surface Types were distinguished, five belonging to uplands, and the remaining 15 types of plains were divided into four subgroups: rolling plains, dissection plains, smooth plains, and near-flat plains. Compared with other classification systems, terrain forms, morphogenetic strides, and physiographic division. The comparison showed a strong correspondence between the morphogenesis of the area and the inventory of surface types, and the high consistency of the Land Surface Types patterns within physiographic units.413108373Geomorpholog
Stosunek lidera Prawa i Sprawiedliwości oraz premiera wobec mediów alternatywnych na Facebooku
No full textA clear differentiation between media sources and electorates within the legacy media ecosystem may help to explain the limited importance of the alternative media (focused on fake news and hoaxes) as relevant information sources. In a political and analytical discourse, the alternative media can be seen as an “alternative” to the dominant liberal media and discourse. Within this context, Prime Minister Mateusz Morawiecki and Deputy Prime Minister Jarosław Kaczyński were active in “liking” other profiles on their FB pages. Morawiecki liked some media, mostly TV and radio channels from his constituency region. His focus was more on the national identity and national interests in an economic sense. However, he also liked a press magazine that is a borderline case between ideologically heavily biased and disinformation scene in Poland.Wyraźne rozróżnienie między źródłami medialnymi a elektoratami w ramach ekosystemu mediów tradycyjnych może pomóc wyjaśnić ograniczone znaczenie mediów alternatywnych (skoncentrowanych na fałszywych wiadomościach i mistyfikacjach) jako istotnych źródeł informacji. W dyskursie politycznym i analitycznym alternatywne media mogą być postrzegane jako „alternatywa” dla dominujących liberalnych mediów i dyskursu. W tym kontekście premier Mateusz Morawiecki i wicepremier Jarosław Kaczyński aktywnie „polubili” inne profile na swoich stronach FB. Morawiecki polubił niektóre media, głównie kanały telewizyjne i radiowe ze swojego okręgu wyborczego. Skupił się przy tym bardziej na tożsamości narodowej i intere sach narodowych w sensie ekonomicznym. Spodobał mu się jednak również magazyn prasowy, który jest przypadkiem granicznym między ideologicznie mocno stronniczą a dezinformacyjną sceną w Polsce
Assertive indefinite pronouns: a morphosyntactic analysis
Get PDFWydział AnglistykiNiniejsza rozprawa doktorska przedstawia morfoskładniową analizę twierdzących zaimków nieokreślonych (np. coś i ktoś). Według przedstawionej analizy afiksy używane do tworzenia trzech typów twierdzących zaimków nieokreślonych stanowią leksykalną realizację uniwersalnej hierarchii cech gramatycznych. Badanie porównawcze przeprowadzone dla potrzeb tej rozprawy pokazuje, że twierdzące zaimki nieokreślone mogą być podzielone na zaimki, które nie mają indywidualnego odniesienia (non-specific), zaimki, które mają konkretne indywidualne ale nieznane dla mówiącego odniesienie (specific unknown) i takie, których odniesienie jest znane mówiącemu (specific known). Te trzy rodzaje zaimków nieokreślonych mogą być fonologicznie wyrażone za pomocą jednej serii form (np. w języku polskim), dwóch (np. w języku gruzińskim) lub nawet trzech (np. w języku rosyjskim). Na podstawie tych obserwacji można argumentować, że istnieją trzy funkcjonalnie różne typy twierdzących afiksów nieokreślonych, pomiędzy którymi może występować synkretyzm (fonologiczna identyczność). Stwierdzone w badaniu porównawczym formy synkretyzmu afiksów nieokreślonych pozwalają na ustalenie ich paradygmatu. Kolejność form w tym paradygmacie ujawnia różne formy synkretyzmu z wyjątkiem wzoru ABA. Oznacza to, że twierdzące afiksy nieokreślone stanowią kolejną kategorię gramatyczną, która jest zgodna z generalizacją *ABA (Bobaljik 2007, 2012). Odkryte formy fonologicznej identyczność trzech typów twierdzących afiksów nieokreślonych, a także brak synkretyzmu typu ABA, wskazują na istnienie uniwersalnej składniowej hierarchii cech gramatycznych odpowiadającej tym afiksom. Zanalizowane typy afiksów nieokreślonych (non-specific, specific unknown i specific known) są formowane składniowo w konkretnej kolejności poprzez konstruowanie proponowanej hierarchii w sposób kumulatywny. W ten sposób strukturalnie mniejsze afiksy są składniowo zawarte w strukturze bardziej złożonych form, a każdy typ afiksu zawiera inną liczbę cech gramatycznych opartą na proponowanej hierarchii. Przedstawiona składniowa reprezentacja struktury twierdzących afiksów nieokreślonych pozwala nam na wyjaśnienie zaobserwowanych form synkretyzmu przy założeniach teorii składni znanej jako nanoskładnia (Starke 2009, 2011). Najważniejsze elementy tej teorii to Superset Principle, Elsewhere Principle i frazowa leksykalizacja struktury składniowej. Zaobserwowane formy synkretyzmu powstają, gdy jedna forma fonologiczna realizuje więcej niż jedną strukturę gramatyczną (Superset Principle). Struktury, które mogą być wyrażone za pomocą jednej formy fonologicznej, muszą jednocześnie odpowiadać przyległym elementom w paradygmacie (Elsewhere Principle), co wyklucza powstanie synkretyzmu typu ABA. W rozprawie argumentuję, że forma synkretyzmu widoczna w paradygmacie twierdzących afiksów nieokreślonych w danym języku zależy od liczby form fonologicznych, które leksykalizują zaproponowaną hierarchię cech gramatycznych.This dissertation argues that indefinite markers used to form the non-specific, specific unknown and specific known types of assertive indefinite pronouns lexically realize a cross-linguistically universal hierarchy of syntactic heads. As revealed by a cross-linguistic comparative study, assertive indefinite pronouns can be divided into non-specific, specific unknown and specific known on the basis of their functional semantics. The same analysis of data also demonstrates that in a given language, these three functional types can be expressed by one (as in English), two (as in Georgian) or as many as three different indefinite pronoun series (as in Russian). These facts are taken as evidence for indefinite pronoun, and in consequence also indefinite marker, syncretism. The paradigm of the non-specific, specific unknown and specific known indefinite marker types established on the basis of the collected data reveals clear patterns of syncretism. Additionally, the paradigm demonstrates assertive indefinite pronouns to be another domain that conforms with the *ABA generalization (Bobaljik 2007, 2012) since the ABA pattern remains unattested. As argued, syncretism between the three types of indefinite markers and the lack of the ABA pattern indicate the existence of an underlying hierarchy composed of three layers of syntactic features. The elements of the hierarchy are merged in a cumulative way (stacked), which means that the particular indefinite marker types emerge from the hierarchy in a sequence as the structure grows. In other words, non-specific, specific unknown and specific known indefinite markers are syntactically contained within one another since they realize three different subsets of the indefinite hierarchy. The proposed representation allows us to explain the cross-linguistically attested patterns of syncretism through the application of the methodological principles of nanosyntax (Starke 2009, 2011) such as the Superset Principle, the Elsewhere Principle and phrasal spellout. The observed forms of syncretism arise when a single phonological exponent spells out multiple layers (constituents) of the indefinite hierarchy, as permitted under the Superset Principle. At the same time, the absence of the ABA pattern is explained through the Elsewhere Principle, which guarantees that syncretism may target only adjacent layers of the hierarchy. Thus, each of the attested patterns of syncretism can be shown to stem from a different number of phonological exponents that are used to lexicalize the indefinite hierarchy in a given language. As a result, the analysis shows that assertive indefinite pronouns constitute another domain of grammar in which syncretism and the *ABA generalization reveal the complex internal syntactic structure
Guardianship of adults - de lege lata and de lege ferenda
No full textWydział Prawa i AdministracjiPrzedmiotem rozprawy jest instytucja opieki prawnej nad osobą pełnoletnią ubezwłasnowolnioną całkowicie uregulowana w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym oraz częściowo w Kodeksie cywilnym. Celem rozprawy jest wykazanie, że opieka prawna w prawie polskim wpisuje się w prawny model zastępczego podejmowania decyzji. Rozważania zawarte w niniejszej pracy opierają się na założeniu, że opieka prawna jest środkiem wsparcia osób wymagających pomocy w prowadzeniu swoich spraw w obrocie prawnym, o którym mowa w Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych. Zakres przeprowadzonych badań objął m.in. pojęcie „opieki” i pojęcie „niepełnosprawności”, relacji pomiędzy ubezwłasnowolnieniem całkowitym a opieką prawną, analizę opieki jako stosunku prawnego, treść pieczy nad osobą pełnoletnią ubezwłasnowolnioną całkowicie oraz treść pieczy nad majątkiem osoby pełnoletniej ubezwłasnowolnionej całkowicie, zakres autonomii podopiecznego w sprawach osobistych i majątkowych. Ponadto analizie poddano instytucję opieki nad osobą pełnoletnią obowiązującą w prawie niemieckim.The subject of the dissertation is the institution of legal guardianship over an incapacitated adult person, which is regulated in the Polish Family and Guardianship Code and partially in the Polish Civil Code. The aim of the dissertation is to prove that the legal guardianship in Polish law implements the legal model of substitute decision-making. The considerations contained in this paper are based on the assumption that legal guardianship is a means of supporting persons requiring assistance in managing their affairs in legal transactions, as specified in the UN Convention on the Rights of Persons with Disabilities. The scope of the research carried out included, inter alia, the concept of "guardianship" and the concept of "disability", the relationship between incapacitation and legal guardianship, analysis of guardianship as a legal relationship, the content of custody over an incapacitated adult and the content of custody over the property of an incapacitated adult, the scope of the guardian's autonomy in personal and property matters. In addition, the analysis covered the guardianship of adults under German law