Opin visindi
Not a member yet
2982 research outputs found
Sort by
Algrím fyrir alhæfingar um orsakasambönd
No full textFor any agent to effectively learn how to achieve its goals via interaction
with environments, it must have causal reasoning capabilities. Causal reasoning
enables an agent to predict actions’ consequences and hypothesize the
necessary conditions for taking appropriate actions. Effective mechanisms
for generalizing causal knowledge and reasoning lead to more adaptive and
autonomous artificial intelligence (AI) systems. While the topic of generalization
has extensively been researched in AI over the past few decades, the
question of which mechanisms are required to enable causality-based agents
to leverage their familiarity with tasks in order to generalize their knowledge
when trying to achieve their goals has remained to be addressed. In
this thesis, we present a cumulative learning-based generalization mechanism
that allows AI agents to use their familiarity with experienced situations to
guide their causal hypothesis generation and exploration processes, thereby
making their task planning more flexible and well-informed. The mechanism
also makes AI systems more flexible and imaginative by enabling them to
exploit both good and bad analogies to invent fresh approaches to new tasks.
Constructivism and causality serve as the primary foundations of this work’s
methodology. To validate the proposed mechanism, we have implemented
it into a general machine intelligence (GMI) aspiring control system called
Autocatalytic Endogenous Reflective Architecture (AERA) and tested it on
multiple robot learning tasks as a proof of concept. We have also compared
the extended AERA to another GMI aspiring system called Non-Axiomatic
Reasoning System (NARS) in terms of their generalizability. The mechanism
presented showcases its efficacy through empirical evidence and analytical
evaluation.Gervigreind kerfi (e. artificial intelligence systems, AI) sem eiga að ná markmiðum í fjölbreyttu umhverfi, og sem læra sjálf gegnum vélrænt nám, þurfa að tákna orsök og afleiðingu þannig að það nýtist til sjálfstæðrar hugsunar og röksemdarfærslu. Sé sú krafa uppfyllt geta kerfin fært rök fyrir afleiðingum aðgerða sinna, spáð fyrir um nauðsynlegar forstendur þeirra, og séð fyrir hvernig best sé að ná settum markmiðum. Nytsamlegar alhæfingar um orsakatengsl eru forsenda þess að gæða gervigreind kerfi sjálfstæðri aðlögunarhæfni (e. autonomy). Þótt ýmsar aðferðir til framleiðslu alhæfingarreglna
hafi verið skoðaðar í gervigreind á undanförnum áratugum er spurningunni
enn ósvarað hvernig gervigreind geti nýtt til þess eigin reynslu af orsakasamhengi
í fyrri verkefnum. Hér kynnum við aðferð fyrir alhæfingagerð í vélrænu námi sem gerir gervigreind kleift að nota uppsafnaða þekkingu sína til að spinna nýjar orsakatilgátur og sannreyna þær með skipulagðri íhlutun við umhverfið. Aðferðin gerir gervigreind kerfi betur í stakk búin að aðlagast nýjum aðstæðum og nýta betur þekkingu í nýjum verkefnum. Aðferðin gerir gervigreindarkerfi sveigjanlegri og hugmyndaríkari með því að leyfa þeim að
nýta bæði góðar og slæmar samlíkingar og myndlíkingar til að finna upp nýjar aðferðir við verkefni. Aðferðin á rætur að rekja til hugsmíðahyggju (e. constructivism) og sjálfstæðrar táknunar orsakasamhengis (e. autonomus generation of causal knowledge). Til að sannreyna aðferðina höfum við innleitt það í kerfi sem er hluti af rannsóknum á alhliða gervigreind (e. general machine intelligence/artificial general intelligence) og kallast Autocatalytic Endogenous Reflective Architecture (AERA). Sýnt er hvernig aðferðin virkar
í nokkrum verkefnum. Þá er AERA borin saman við Non-Axiomatic Reasoning System (NARS) hvað varðar alhæfingargetu, þar sem hugmyndafræðilegur grunnur NARS er vel fallinn til slíks samanburðar. Aðferðin og virkni hennar er metin með bæði empírískum og analýtískum hætti
The Centrifugal Force: Neoliberalism and Nationality in Iceland’s Marriage Equality Debate, 1996–2015
Get PDFÁ 10. áratug tuttugustu aldar og fyrsta áratug þeirrar tuttugustu og fyrstu voru uppi miklar deilur í íslensku samfélagi um það sem jafnan var kallað „hjónaband samkynhneigðra“ (þ.e. jafnrétti til hjónabands). Á meðan hinsegin fólk þrýsti á um að öllum einstaklingum skyldi leyft að giftast óháð kyni, þá mótmæltu æðstu embættismenn þjóðkirkjunnar þeim hugmyndum harðlega. Afstaða þeirra var að hjónaband skyldi skilgreinast sem eingöngu á milli karls og konu; samkynhneigð pör mættu hins vegar „staðfesta samvist“ sína á borgaralegan hátt. Báðir aðilar beindu rökum sínum að ríkisvaldinu, sem hneigðist meira og meira að málstað hinsegin fólks eftir því sem leið á fyrsta áratuginn. Ein hjónabandslög voru samþykkt árið 2010 og árið 2015 fjarlægði kirkjuþing „samviskufrelsi“ presta til þess að neita að gefa saman hinsegin pör.
Í þessari grein er bent á hluta deilunnar sem ekki hefur verið fjallað um fyrr: þátt nýfrjálshyggjunnar. Biskup Íslands, Karl Sigurbjörnsson, færði rök fyrir því í ræðu og riti að jafnrétti til hjónabands væri afurð nýfrjálshyggjuvæðingar íslensks samfélags sem væri að missa niður gamla siði og hefðir í klær einstaklings- og gróðahyggjunnar. Málstað sínum til stuðnings beitti biskupinn hinum svokallaða „norræna samruna“ þjóðar, ríkis og þjóðkirkju, en Norðurlöndin hafa þá sérstöðu að þar var lengst af varla hægt að skilja á milli þessara þriggja stofnana. Þar með hafði kirkjan, að sögn Karls og hans bandamanna, veraldlegt vald yfir hjónabandinu; Alþingi gat því ekki breytt hjónabandslöggjöf án þess að hafa til þess leyfi kirkjuþings. Þannig börðust Karl og aðrir hátt settir embættismenn kirkjunnar gegn jafnrétti til hjónabands með bæði hefðarrökum og rökum sem vörðuðu sjálft eðli stjórnskipunar Íslands.
Á meðan þessu stóð fóru orðræður vaxandi á Íslandi sem máluðu landið upp sem í kapphlaupi við önnur þjóðríki, sérstaklega þau norrænu, um að koma á sem fullkomnustu jafnrétti til hjónabands. Sigur í þessu kapphlaupi gat styrkt íslenskt þjóðarstolt og fært landinu frægð og frama á hinu alþjóðlega sviði. Samkvæmt þessum orðræðum var þjóðkirkjan að halda aftur af þjóðinni í kapphlaupinu með afstöðu sinni og skapaði hún þar með klofning milli þjóðar og þjóðkirkju. Á sama tíma nýfrjálshyggjuvæddust orðræðurnar um hjónabandið sjálft, þar sem hjónabandið varð að eins konar samrunasamningi milli markaðsaðila, og skiptir þá kyn aðilanna engu máli.
Niðurstaðan varð því að ríkið, sem var undir djúpum áhrifum nýfrálshyggjunnar, snerist gegn þjóðkirkjunni og tók að hampa jafnrétti til hjónabands í samræmi við hugmyndafræði „samkynhneigðar þjóðernishyggju“ (e. homonationalism). Kirkjan færðist frá miðju þjóðarímyndarinnar og í átt að jaðrinum en hinsegin fólk (aðallega hommar og lesbíur) sem fylktust í kringum nýfrjálshyggjuvædda hjónabandsstofnunina færðust nær ríkinu í miðjunni. Þannig hafði deilan um „hjónaband samkynhneigðra“ í för með sér róttæka breytingu á ímynduðu landslagi þjóðarinnar.This article is part of a research project supported by RANNÍS,
the Icelandic Centre for Research, called “From Sexual Outlaws
to Model Citizens: The Relations between Queer Sexualities and
Nationality in Iceland.Post-prin
Without talent, success may be latent: Talent management practices in commercial banks
Get PDFThis doctoral dissertation aimed to critically examine talent management practices in large
commercial banks and how these practices influence employee experiences and
relationships. By emphasizing the employee perspective, this study addressed a gap in
the existing literature, which often focuses on organizational and managerial viewpoints,
neglecting individual employees´ subjective experiences.
Employing a qualitative methodology, this research utilized an exploratory ethnographic
approach to understand employees´ subjective interpretations of talent management
practices. Semi-structured interviews were conducted with HR managers and bank
specialists to explore the dimensions of talent management, including recruitment,
motivation, and retention, and their impact on employee satisfaction and organizational
commitment. The study´s exploratory nature was supported by a critical realist approach
to acknowledging the complexity of social phenomena and multiple realities.
The findings revealed that talent management practices significantly affect employees´
psychological and professional landscapes at large commercial banks. There was a strong
link between strategic talent management initiatives and employees´ perceptions, job
satisfaction, commitment, and value to the organization. These outcomes indicated that
talent management practices influence organizational outcomes, shape the work
environment, and impact employee relationships.
The study concluded that effective talent management is crucial for improving
organizational performance and cultivating a supportive work environment. Effective
talent management is particularly relevant in large commercial banks, where competition
for talent is intense, and retaining high-potential employees is essential for maintaining a
competitive advantage. The research underscores the importance of incorporating
employee feedback into talent management strategies to ensure alignment with employee
needs and a positive organizational climate.
This doctoral dissertation contributes to human resources management by providing
insights into how talent management practices impact employee experiences in large
commercial banks. It highlights the need for a holistic, employee-centric approaches to
talent management, suggesting that the success of these practices largely depends on
their alignment with employee expectations and their overall contribution to a positive,
supportive workplace culture.Markmið rannsóknarinnar var að skoða á gagnrýninn hátt atgervisstjórnun (e. talent
management) innan stórra viðskiptabanka og hvernig mismunandi aðferðir höfðu áhrif á
reynslu starfsfólks og samskipti þess á vinnustað. Með því að leggja áherslu á sjónarhorn
starfsfólks tók þessi rannsókn á skorti í núverandi fræðilegri umfjöllun þar sem einungis
er horft út frá sjónarhorni skipulagsheilda og stjórnenda en huglæg reynsla starfsfólks er
vanrækt.
Í rannsókninni var stuðst við eigindlega aðferð með könnunar- og þjóðfræðilegri nálgun
til að auka skilning á upplifun starfsfólks á viðfangsefninu. Viðtöl voru tekin við
mannauðsstjóra, stjórnendur og sérfræðinga bankanna til að varpa ljósi á þætti eins og
ráðningar, hvatningu, endurnýjunartíma og áhrif slíkra þátta á ánægju starfsfólks og
hollustu þess við skipulagsheildina.
Niðurstöðurnar leiddu í ljós að atgervisstjórnun hefur veruleg áhrif og tengsl voru á milli
stefnumótandi aðgerða og skynjunar starfsfólks á eigin mikilvægi fyrir skipulagsheildina,
starfánægju þess og hollustu. Þessar niðurstöður benda til þess að ákveðnar
stefnumiðaðar aðferðir hafi áhrif á árangur skipulagsheilda og móti vinnuumhverfi og
tengsl starfsfólks sín á milli.
Af rannsókninni má draga þá ályktun að árangursrík stjónun á viðfangsefninu sé lykilatriði
til að bæta frammistöðu skipulagsheilda og rækta stuðningsríkt vinnuumhverfi. Þetta á
sérstaklega við í stórum viðskiptabönkum, þar sem samkeppni um hæfileika er hörð og
endurnýjun starfsfólks með rétta hæfni og færni er nauðsynleg til að viðhalda forskoti í
samkeppni. Rannsóknin undirstrikar mikilvægi þess að fá álit starfsfólks á mismunandi
aðferðum til að tryggja samræmi við þarfir þess og jákvæðan starfsanda.the Board of the University of Iceland Research Funds and The
Eimskip University Fun
DNA binding redistributes activation domain ensemble and accessibility in pioneer factor Sox2
Get PDFMore than 1600 human transcription factors orchestrate the transcriptional machinery to control gene expression and cell fate. Their function is conveyed through intrinsically disordered regions (IDRs) containing activation or repression domains but lacking quantitative structural ensemble models prevents their mechanistic decoding. Here we integrate single-molecule FRET and NMR spectroscopy with molecular simulations showing that DNA binding can lead to complex changes in the IDR ensemble and accessibility. The C-terminal IDR of pioneer factor Sox2 is highly disordered but its conformational dynamics are guided by weak and dynamic charge interactions with the folded DNA binding domain. Both DNA and nucleosome binding induce major rearrangements in the IDR ensemble without affecting DNA binding affinity. Remarkably, interdomain interactions are redistributed in complex with DNA leading to variable exposure of two activation domains critical for transcription. Charged intramolecular interactions allowing for dynamic redistributions may be common in transcription factors and necessary for sensitive tuning of structural ensembles.This work was supported by funding from the European Research Council (ERC StG, 101040601-PIONEER, to P.O.H.), the Icelandic Research Fund (grant nr. 2659105, to P.O.H.), the University of Iceland Doctoral Fund (to S.B.), the Max Planck Society (to J.T.B.), the University of Auckland (to J.A.P.M.), the Novo Nordisk Foundation to the Challenge centre REPIN (#NNF18OC0033926 to B.B.K.), and by cOpenNMR, an infrastructure granted from the Novo Nordisk Foundation (#NNF18OC0032996).Published versio
Calculations of photoinduced energy relaxation and atomic rearrangement of molecules
No full textThe excitation of molecules by the absorption of photons has wide applicability, for instance
in sensitizers and photocatalysts for systems driven by energy carried by light. A key issue
is how the energy is then distributed and how the atomic structure rearranges after the
photoexcitation, as such processes can critically affect the outcome and efficiency of light
energy conversion. The pathways of energy and atomic structure relaxation of three widely
studied molecules, two binuclear photocatalytic transition metal complexes and one organic
photoactive compound, are investigated using density functional theory (Density Functional
Theory (DFT)) calculations. The vibrational decoherence and energy dissipation channels of
the photoexcited [Pt2(P2O5H2)4]4− ( PtPOP) molecule in solution are studied using multiscale
molecular dynamics simulations where the Excited State ( ES ) of the complex is calculated
with a time-independent density functional approach. It is found that the energy delivered to
the Pt-Pt pinching mode upon photoexcitation is released to the solvent through the ligand
atoms rather than directly from the Pt atoms. Differences in energy relaxation channels in
water and acetonitrile are explained in terms of the differences in solvation structure and
interaction of the solvent molecules with the platinum atoms. The Ground State (GS) potential
energy surface of the [Ir2(dimen)4]2+ (dimen = para-diisocyanomenthane) ( IrDimen) complex
is explored to assist the interpretation of ultrafast experiments of the dynamics of conversion
between two GS conformers induced by light absorption. A range of density functional
approximations is assessed, finding that hybrid exchange-correlation functionals with added
dispersion interactions are needed to reproduce the experimental observations. The minimum
energy path between the two conformers is computed and a population analysis performed
to support the experimentally observed depletion and restoration of the nearly equal GS
populations. Lastly, the potential energy surface of the N,N’-dimethylpiperazine (DMP )
cation, a diamine, is investigated with various density functional approximations. This has
become an important test case for the balance between localized and delocalized charge density
and has recently raised some controversy. The original hybrid functional of Becke as well as
some double hybrid functionals produce a minimum on the energy surface corresponding to
a localized electronic state where the charge sits mainly on one of the N-atoms, in addition
to the global, delocalized state minimum with the charge evenly shared by the two N-atoms.
But, commonly used functionals such as PBE and PBE0, as well as recent neural network
trained functionals do not produce the localized state. It is also found that explicit Perdew-
Zunger self-interaction correction produces a localized state, while downscaled correction
by a half does not. The calculated energy surfaces for the DMP cation thus provide valuable
information about the delicate balance between localized and delocalized charge distribution
in the various density functional approximations.Örvun sameinda við upptöku ljóseinda hefur víðtæka notkun, til dæmis í ljósgjafaefnum fyrir
kerfi sem eru knúin af orku frá ljósi. Lykilatriði þar er auðkenna hinar ýmsu rásir sem orkan
getur dreifst um hvernig atóm endurröðun er háttað eftir ljósörvun þar sem slíkir ferlar geta haft
gríðarleg áhrif á útkomu og skilvirkni á upptöku ljósorku. Dreifirásir orkulosunar og slökun á
atómuppbyggingu þriggja víð rannsakaðra sameinda, tveggja ljóshvatandi flóka sem eru með
tvíkjarna hliðarmálma og lífræn sameind sem er ljósvirk, eru kannaðar með útreikningum
byggðum á þéttnifallskenningu (DFT). Titringsóstyrkur og orkulosunarleiðir ljósörvaðrar
PtPOP flóka í lausn eru rannsakaðar með fjölþátta sameindahreyfingarhermun, þar sem örvuða
ástandið er reiknað með tíma óháðri þéttnifallsnálgun. Niðurstöður sýna að orkan sem berst til
Pt-Pt klemmuhamsins við ljósörvun losnar út í leysinn í gegnum tengla flókans fremur en beint
frá Pt atómunum. Munurinn á orkulosunarleiðum í vatni og acetonítríl er skýrður með mismun
í byggingu og víxlverkun leysissameinda við platínuatómin. Orkuyfirborð grunnástands
IrDimen flókans er kannaður til að styðja túlkun á ofurhraðri tilraunadýnamík við umbreytingu
milli tveggja stellingarhverfa við örvun með ljósi. Ýmis felli byggð á þéttnifallskenningunni
eru metnar, og kemur í ljós að hýbríð felli að viðbættum dreifiáhrifum eru nauðsynleg til
að endurskapa tilraunaniðurstöður. Lágmarksorkuleiðin milli stellingarhverfa er reiknuð og
framkvæmd til að styðja við tilraunaathuganir á rýrnun og endurheimt nánast jafns stór hluta
af stellingarhverfunum tveimur. Að lokum var orkuyfirborð DMP katjónarinnar, tvíamíns,
rannsakað með ýmsum fellum byggt á þéttnifallskenningu. Þetta hefur orðið mikilvægt
prófunartilvik til að skoða jafnvægið milli staðbundinnar og óstaðbundinnar hleðsluþéttleika
og hefur nýlega vakið umræður. Upprunalega hýbríð fellið frá Becke sem og nokkur tvöföld
hýbríð felli mynda lágmark á orkufletinum sem samsvarar staðbundnu rafrænu ástandi þar sem
hleðslan situr að mestu á einu af N-atómunum, til viðbótar við lágmark óstaðbundins ástands
þar sem hleðslan er jafnt dreifð milli tveggja N-atómanna. Algeng felli eins og PBE og PBB0,
ásamt nýlegu taugakerfisþjálfuðu felli, mynda ekki staðbundna ástandið. Einnig kemur í ljós
að sjálfsvíxlverkunarleiðréttingu Perdew-Zunger myndar staðbundið ástand, en niðurstillt
leiðrétting um helming gerir það ekki. Útreiknuðu orkufletirnir fyrir DMP katjónina veita því
dýrmætar upplýsingar um fínstillt jafnvægi staðbundinnar og óstaðbundinnar hleðsludreifingar
í mismunandi þéttnifallsnálgunum.The Icelandic Research Fund (grants nos. 217734 and 207014)
The impact of low-carbon consumption options on carbon footprints in the Nordic region
Get PDFChanges in personal consumption play an important role in the reduction of greenhouse gases (GHGs) to stay within the 1.5-degree warming carbon footprint budget. Affluent countries have high carbon footprints from a consumptive perspective and therefore have a high potential to reduce emissions from personal consumption. To study this potential, we look at the consumption-based carbon footprints of respondents from a carbon footprint calculator survey from the Nordic countries to compare the carbon footprints of those who participated in selected low-carbon consumption options to those that did not. The total sample size of the survey is 8,000 households. We analysed seven low-carbon consumption options within the domains of diet, transportation and housing energy. An input-output based hybrid assessment model was used to calculate the consumption-based carbon footprints. In addition to analysing these options separately, we also analysed them in combination. The lowest carbon footprints were associated with those respondents who did not own a car or had a vegan or vegetarian diet, and the largest difference in emissions was associated with not flying and not owning a car. Rebound effects for the consumption options were largely limited and were mostly not significant. Participation rates in the low-carbon consumption options were generally low. These results underscore the need for higher rates of adopting multiple low-carbon consumption options and can inform policy on which consumption options could be the most impactful.Icelandic Centre for Research RANNÍS (grant number 207195-052)Post-print (lokagerð höfundar
Decoding the model diatom Phaeodactylum tricornutum for developing photosynthetic cell factories
No full textLoftlagsbreytingar af völdum gróðurhúsaáhrifa stefna sjálfbærni jarðar í hættu. Mikilvægi þess að draga úr losun kolefnis er drifkrafturinn í þróun á aðferðum við bindingu kolefnis með þörungum. Mikill áhugi er á að binda kolefni í afgasi frá iðnaði og nýta afgasið til framleiðslu á lífefnum. Notkun á afgasi beint til ræktunar er erfitt vegna sýrustigsins sem hindrar þörungavöxt. Þörungurinn Phaeodactylum tricornutum var ræktaður í nokkrar kynslóður á rannsóknarstofu við lágt sýrustig til að fá fram afbrigði með aukinn vaxtarhraða við þær aðstæður. Jafnframt voru áhrif þessa álags á erfðamengi og umritunferli þörungsins rannsökuð til þess að leiða í ljós þá mikilvægu efnaferla sem leiða til aukins þols gegn lágu sýrstigi í nýja afbrigðinu. Nokkur gen sem sem talin eru hafa áhrif á pH jafnvægi voru valin til erfðafræðirannsókna. Yfirtjáning ferrodoxín, rafeindferja og bicarbonatferja (PtFDX, PtCPA og PtSLC4-2) gerði þörunga afbrigðinu kleift að vaxa við skilyrði þar sem óbreytta afbrigðið (WT) óx ekki. Þessar breytingar komu í veg fyrir oxunarálag og vörðu ljóstillífun í genabreytta afbrigðinu. Breyting á PtFDX leiddi af sér svipaða niðurstöðu umritunar og í óbreytta afbrgðinu en yfirtjáning á rafeinda- og bicarbonatferjunum PtCPA og PtSLC4-2 jók tjáningu á ýmsum himnnuferjum sem mögulega veldur auknu þoli gegn súrum aðstæðum. Þar að auki er nýtni ljóstillífunarferilsins ein helsta áskorun við þróun framleiðsluferla hjá þörungum. Við skoðuðum stýringu á dægursveiflu þörungsins án ytri áhrifa frá umhverfi, þ.e. með stöðugt ljós og fast hitastig. Þessar rannsóknar eru skref í átt að auknum afköstum ljóstillífunar í þörungum með því að hafa áhrif á birtu/myrkur tímabil og varpa ljósi á grundvallaratriði ljóslíffræði og stýringu á dægursveiflu ljóstillífunar.Climate change, caused by greenhouse gas (GHG) emissions, has jeopardized sustainability. The urgent demand for carbon neutrality is driving the development of microalgae-based carbon capture technology. There is a desire to utilize untapped carbon sources from industrial flue gas to produce value-added microalgal biomass. However, direct use of flue gas poses challenges to microalgae cultivation such as inhibitory impacts of acidic pH on algal growth. Adaptive laboratory evolution (ALE) was conducted on the model diatom Phaeodactylum tricornutum under constant acidic conditions, resulting in adapted strains with improved growth. Meanwhile, stress responses and adaptive mechanisms were investigated through genomics and transcriptomics, reveling important pathways that could confer higher acid resistance on the adapted strains. Several ion/electron carrier genes, which are likely to influence intracellular pH homeostasis, were selected for further reverse genetics studies. Overexpression modifications of the ferredoxin (PtFDX), cation/proton antiporter (PtCPA), and bicarbonate transporter (PtSLC4-2) enabled positive growths of corresponding transgenic strains under acidic stress that completely inhibited the wild-type (WT). These modifications alleviated oxidative stress and partially rescued photosynthetic function in the transgenics. While the PtFDX transgenic exhibited transcriptome profiles similar to the WT, overexpressing the proton and bicarbonate pumps caused elevated expression of various transmembrane transporters, which may be responsible for the acidic tolerant trait. Furthermore, the photosynthetic carbon fixation efficiency is the main obstacle to be addressed for developing photosynthetic cell factories. We first decode the circadian regulation mechanism underlying P. tricornutum under conditions without environment cues (i.e., constant light and temperature conditions). These findings pave the way for improving photosynthetic efficiency in microalgae by manipulating the light/dark cycle, shedding light on fundamental features of photobiology, and advancing the understanding of circadian rhythms in photosynthesis regulation.Icelandic Research Fund (grant number 207298-052) and the Technology Development Fund (grant number 163922-0613)
Supernatural Sentiments: The Language of Emotion in the fornaldarsögur
No full textThe study of emotion in Old Norse-Icelandic literature has sparked considerable scholarly debate in recent years. However, little attention has been given to the emotive language of non-human beings. This contribution seeks to examine the emotional lexis associated with supernatural figures in the fornaldarsögur within the context of historical semantics. As will be shown, the function of the emotional language and its social implications will be discussed in context of the narratives, furthering the discussion of feelings of marginalised figures in medieval Icelandic literature.Peer Reviewe
Heilsueflandi snjalltækjalausn fyrir unglinga - Notkun og brottfall
No full textIn an era where smartphone ownership is ubiquitous among adolescents, with many engaging online almost incessantly, there is a paradoxical trend. Only a minority are utilizing mobile health (mHealth) applications and significantly few to tackle mental health issues. This gap between access to technology and its application for health benefits may be attributed to a range of factors, including perceived relevance, intervention designs, or a lack of awareness about potential benefits. Despite approximately 10% of adolescents being diagnosed with emotional disorders and even more grappling with sub-clinical emotional symptoms, the uptake of mental mHealth solutions is also notably low. This dissonance underscores a broader disengagement with digital health resources intended for adolescent mental health. High attrition rates in adolescent mHealth interventions reveal significant inconsistencies, and the binary portrayal of attrition, from beginning to end of treatment, has failed to capture the dynamics of engagement over time. High attrition rates from mHealth interventions aimed at adolescents with anxiety and depression follow the same path, where attrition is often measured from start to finish, without a nuanced understanding of when and why depressed and/or anxious adolescents discontinue treatment. Current research into adolescent mHealth interventions and especially mental health interventions, is hampered by a lack of detailed, temporal data on attrition, combined with diverse definitions of attrition and deficient explorations into the reasons behind varying levels of app engagement.
To address these challenges, the research project has sought to understand how frequency and time of application usage, continuous measures of attrition, altruistic rewards, healthcare feedback and motivational support through gamification of mHealth applications could unlock strategies to mitigate attrition. This would perhaps not only improve the design and delivery of mHealth interventions but also enhance their appeal and effectiveness for adolescents struggling with mental health issues. By integrating a time-specific lens into the study of mHealth usage and attrition, researchers could better comprehend the ebb and flow of engagement, thereby fostering more enduring and impactful digital health strategies. The research project focused on the acceptability of the mHealth application SidekickHealth during six-week interventions with Icelandic adolescents, and more importantly examining the patterns of attrition throughout the interventions. In particular how motivational support influenced attrition rates. Additionally, the research assessed the app’s impact on daily health habits, contributing to adolescent well-being. Another objective was to study continuous attrition among adolescents with clinical anxiety or depression, analyzing usage data for insights into attrition causes, and determining the intervention’s success in ameliorating these conditions.
The research project consisted of two randomized controlled trials investigating the impact of a mobile health application, SidekickHealth, designed to promote nutrition, mental health, and physical health among adolescents. The project encompassed a single-site pilot (n=41) and broader trial with 304 participants from three elementary schools. The project’s two latter papers are based on data from the larger trial, where the third one focuses on 121 participants with clincial depression and anxiety symptoms. Outcome measures were obtained at baseline, throughout the 6-weeks trials and at conclusion. In the larger trial participants were assigned to one of three groups: Control, treatment-as- usual (TAU) and intervention. Primary outcomes were time of attrition, time and frequency of task completion within SidekickHealth along with changes in anxiety and depression symptoms in the last trial. Secondary outcome measures were self-efficacy levels and significant sleep problems along with BMI-SDS in the pilot. Independent samples t-tests, χ2 tests, Pearson’s correlation coefficients and repeated measures ANOVAs with adjusted alpha levels were used to obtain mean differences on primary and secondary outcome measures. Cox proportional hazard regression models with interacting covariables were used to predict attrition based on usage of in-app health exercises and multiple regression models were applied to study predictor variables for primary mean change in anxiety and depressive symptoms in the last trial. Lastly, attrition times were assessed with Kaplan-Meier survival analysis and log-rank tests.
Measured attrition differed significantly between research groups. In the second study, attrition was 44.4% in the intervention group while it was 94.3% in the TAU group (χ21=61.220; p <.001). Similar results were found among anxious and/or depressed participants, where attrition in the TAU group was 93.70% and 37% in the intervention group (χ 21= 27.11, p <.01). Further, mean duration of participation differed between groups. In the 2nd study, mean usage duration was 6.286 days in the TAU group and 24.975 days in the intervention group. Similar results were found among anxious and/or depressed participants in the larger trial. Days of usage were 6.31 (95% CI 2.90-9.73) in TAU group and 29.96 (95% CI 22.58-33.34) in intervention group. Allocation to research group was therefore significantly related to attrition time (hazard ratio 0.308, 95% CI 0.222-0.420) and days of usage significantly predicting differences in pre- and post-measures in anxiety and depression scores (β = -.252, p <.01). In both trials, there was a significant decrease in usage in the first days after instigation. However, in all intervention groups receiving motivational support, in-app usage rose after initial drop and especially towards the end of treatment.
In these randomized controlled mHealth trials significant differences in attrition rates and app usage were observed between research groups. Intervention arms receiving motivational support were significantly unlikelier to drop out of interventions, completed significantly more in-app health tasks and were active longer than comparison groups, findings indicated for both adolescents experiencing clinical anxiety and depression and those who were not. The research illuminated potential sensitive periods for health task completion, emphasizing that time-specific attrition and in-app health behavior patterns offers a promising direction for future research, particularly in enhancing engagement and reducing excessively high attrition rates in adolescent mHealth interventions. Integrating motivational support through gamification, altruistic rewards, and ongoing healthcare feedback appears to be a major factor in reaching that outcome.Flestir unglingar eiga eða hafa aðgengi að snjallsíma og margir þeirra eru flestar
vökustundir við símann. Hins vegar notar minnihluti unglinga snjallheilsuhugbúnað sér til
heilsubóta. Bilið á milli aðgangs að heilsutækni og nýtingu á henni virðist því umtalsvert
á meðal unglinga og má rekja til ýmissa þátta, s.s. uppsetningu og hönnun meðferða auk
skorts á trú á hugsanlegan meðferðarávinning. Þrátt fyrir að um 10% unglinga séu
greindir með tilfinningaröskun og enn fleiri glími við hamlandi tilfinningavanda, þá er
notkun snjallhugbúnaðar til handa geðheilsu unglinga sömuleiðis áberandi lítil. Þetta
ósamræmi undirstrikar víðtækan skort á áhrifaríkum heilsutengdum snjalllausnum sem
ætlaðar eru geðheilbrigði ungmenna.
Rannsóknir á miklu brottfalli úr heilsutengdum snjallúrræðum fyrir unglinga hafa litast af
þröngri, tvívíðri sýn á brottfall, frá upphafi til enda meðferðar, og hefur fyrir vikið ekki
tekist að fanga þá þætti sem stuðla að vilja til þátttöku og hindra brottfall. Há tíðni brottfalls
meðal unglinga með kvíða og þunglyndi í snjallúrræðum er með sambærilegum hætti.
Brottfall er venjulega mælt frá upphafi til enda meðferðar, án ítarlegrar athugunar á því
hvenær og þá hvers vegna unglingar með þunglyndi og kvíða hætta meðferð. Rannsóknir
á snjallúrræðum fyrir unglinga, sér í lagi geðheilbrigðisinngripum, hafa því takmarkast
við skort á ítarlegum, tímatengdum gögnum um brottfall, breytilegar skilgreiningar á
hugtakinu brottfall og skort á ástæðunum sem liggja að baki virkri þátttöku unglinga í
heilsutengdum snjallúrræðum. Í rannsóknarverkefninu hefur verið leitast við að skilja
hvernig tíðni og tími notkunar snjallhugbúnaðar, samfelldar mælingar á brottfalli,
óeigingjörn umbun, endurgjöf á notkun auk hvatningar og stuðnings í gegnum
leikjavæðingu snjallhugbúnaðar fyrir unglinga gætu dregið úr brottfalli. Aukinn skilningur
á þessum sviðum myndi mögulega ekki aðeins bæta uppsetningu og skilvirkni inngripa,
heldur einnig auka aðdráttarafl þeirra í huga unglinga sem t.a.m. glíma við
geðheilbrigðisvandamál. Rannsóknarverkefnið beindist að fýsileika og
notkunareiginleikum snjallheilsuhugbúnaðarins SidekickHealth í sex vikna
rannsóknartímabilum meðal íslenskra unglinga. Aðaláhersla var lögð á að skoða notkunarog brottfallsmynstur. Sér í lagi hvernig stuðningur og leikjavæðing meðferðar höfðu áhrif
á brottfall. Aukinheldur voru áhrif hugbúnaðarins á daglegar heilsuvenjur metnar og með
hvaða hætti notkun á hugbúnaðinum stuðlaði að aukinni velsæld þátttakenda. Sömuleiðis
var það markmið verkefnisins að rannsaka notkunargögn og brottfall meðal ungmenna
með marktækt hamlandi kvíða- og depurðareinkenni.
Rannsóknarverkefnið samanstóð af tveimur slembirannsóknum á áhrifum
snjallheilsuhugbúnaðarins SidekickHealth, þar sem ætlunin var að efla næringu,
geðheilsu og líkamlega heilsu unglinga sem notuðu hugbúnaðinn. Í forrannsókn voru 41
þátttakandi en í stærri rannsókn verkefnisins voru 304 þátttakendur úr þremur
grunnskólum á höfuðborgarsvæðinu. Seinni tvær greinar verkefnsins byggjast á gögnum
stærri rannsóknarinnar þar sem sú þriðja einblínir á 121 þátttakanda með marktæk
hamlandi depurðar- og kvíðaeinkenni. Mælingar fóru fram í upphafi, með stöðugum
hætti yfir sex vikna rannsóknartímabil og við lok rannsóknar. Í seinni rannsókninni var
þátttakendum skipt í samanburðarhóp, hefðbundna meðferð (e. treatment-as-usual: TAU)
og rannsóknarhóp. Aðalbreytur voru brottfallstími, tími og tíðni heilsuæfinga innan
SidekickHealth ásamt breytingum á kvíða- og depurðareinkennum í síðustu rannsókninni.
Aðrar breytur voru trú á eigin færni og hamlandi svefnvandi ásamt BMI-SDS í forrannsókn.
Samanburðarpróf í formi t-prófa, χ2 prófa, Pearson fylgnistuðula auk endurtekinna
dreifigreininga (e. ANOVA) með leiðréttum alfa gildum voru notuð til að meta mismun
helstu mæliþátta. Aðfallsgreining Cox (e. Cox proportional hazard regression models)
var notuð til að spá fyrir um brottfall byggt á notkun hugbúnaðarins og marghliða
aðfallsgreiningu beitt til að rannsaka spábreytur fyrir breytingar kvíða- og
depurðareinkenna í síðustu rannsókninni. Að lokum var brottfall metið með Kaplan-Meier
lifunargreiningu og log-rank prófum.
Brottfall var með marktækt ólíkum hætti milli rannsóknarhópa. Í fjölmennustu rannsókninni
mældist brottfall 44,4% í rannsóknarhópi á meðan það var 94,3% í hefðbundnum
meðferðarhópi (TAU) (χ2
1=61.220; p <.001). Sambærilegar niðurstöður fundust meðal
þáttakenda með hamlandi depurðar- og kvíðaeinkenni þar sem brottfall í TAU hópnum
var 93,70% og 37% í rannsóknarhópi (χ 2
1= 27.11, p <.01). Ennfremur tóku þátttakendur
í rannsóknarhópum marktækt lengur þátt í bæði annarri og þriðju rannsókn. Í annarri
rannsókn var meðalnotkunarlengd 6.286 dagar í TAU hópi en 24.975 dagar í
rannsóknarhópi. Svipaðar niðurstöður fundust meðal þátttakenda með hamlandi kvíðaog depurðareinkenni en notkunardagar voru 6,31 (95% CI 2,90-9,73) í TAU hópnum og
29,96 (95% CI 22,58-33,34) í rannsóknarhópi. Sá hópur sem þátttakendur tilheyrðu hafði
v
því marktækt forspárgildi fyrir brottfall (áhættuhlutfall 0,308, 95% CI 0,222-0,420) auk
þess sem notkunardagar virtust spá með marktækum hætti fyrir um mun á kvíða- og
þunglyndiskorum (β = - .252, p <.01). Umtalsverð minnkun á notkun átti sér stað fyrstu
dagana eftir að rannsóknartímabil hófst. Í öllum rannsóknarhópum, sem fengu endurgjöf
frá heilbrigðisstarfsmanni og leikjavæddan stuðning, jókst hins vegar notkun á
hugbúnaðinum í kjölfar upphafsfalls og sérstaklega undir lok meðferðartímabils.
Niðurstöður þessa verkefnis gefa til kynna marktækan mun milli rannsóknarhópa á
brottfalli og notkun hugbúnaðarins þar sem íhlutunararmar sem fengu endurgjöf og
stuðning voru marktækt ólíklegri til að hætta í inngripinu, luku marktækt fleiri
heilsuverkefnum og voru virkir lengur en samanburðarhópar. Það eru niðurstöður sem
eiga bæði við um þátttakendur með klínísk kvíða- og depurðareinkenni og ekki.
Niðurstöður rannsóknarverkefnins gefa sömuleiðis til kynna hugsanleg næmiskeið á
meðan meðferð stendur. Við frekari rannsóknir á brottfalli meðal unglinga úr
snjallheilsuúrræðum væri því ráðlegt að leggja áherslu á sífelldar mælingar á brottfalli
og daglegt mynstur heilsuhegðunar auk þess sem ítarlegri skilningur á áhrifum
leikjavædds stuðnings, óeigingjarnra verðlauna og stöðugri persónulegri endurgjöf
heilbrigðisstarfsfólks myndi vafalaust draga úr brottfalli og efla skilvirkni
snjallheilsuúrræða ætluðum unglingum.The authors wish to thank part-taking elementary school officials. The authors wish to thank
Icelandic Research Fund (IRF 141381051) for partially funding the study through research
gran
Proceedings of the 13th Háskóli Íslands Student Conference on the Medieval North Reykjavík April 11-13, 2024: Calamity and Fate
No full textThe Háskóli Íslands Student Conference on the Medieval North began in 2011
as an opportunity for postgraduate students studying northern Europe in the Middle
Ages to present their research. As of this writing, it has continued this mission for
thirteen conferences. The conference has welcomed student scholars from around
the world, allowing them to take part in a display of research spanning the many
subdisciplines of medieval studies. It has become a well-loved cornerstone event of
the Viking and Medieval Norse and Medieval Icelandic Studies programs at Háskóli
Íslands