İnönü Üniversitesi Kurumsal Akademik Arşivi
Not a member yet
26000 research outputs found
Sort by
The development of medicine and treatment methods in Medieval Anatolia (4th–15th centuries)
No full textOrta Çağ, Batı tarihinde yaklaşık olarak 5. yüzyıldan 15. yüzyıla kadar devam eden bir dönemi kapsamaktadır. Bu dönem, genellikle Antik Roma'nın çöküşü ile başlayıp, 1453 yılında Osmanlı İmparatorluğu tarafından Konstantinopolis'in fethi ile sonlandırılmıştır. Batı'da toplumsal ve kültürel yapıların büyük ölçüde değişime uğradığı, bilimsel gelişmelerin sınırlı olduğu ve çoğunlukla dini inançların hâkim olduğu bir zaman dilimi olarak kabul edilmektedir fakat; Orta Çağ, sadece Batı dünyasında değil, aynı zamanda Anadolu gibi farklı coğrafyalarda da zengin kültürel etkileşimlerin meydana geldiği, farklı uygarlıkların bilgi birikimlerini birleştirdiği bir geçiş dönemini de temsil etmektedir. Anadolu; Doğu Roma, Türkiye Selçuklu, Beylikler ve Osmanlı gibi büyük uygarlıkların etkisi ile şekillenmiş bir coğrafya oluşturulmuştur. Bu farklı medeniyetlerin tıbbî mirasları bütünleşerek bölgenin sağlık anlayışını ve tedavi metotlarını etkilemiştir. Bu tezde, Doğu Roma ve 11. yüzyıldan sonra Anadolu'ya gelen Türklere ait devletlerin, 10 tıbbi uygulamaları ayrıntılı bir şekilde araştırılmıştır. Tıbbi tedavi metotlarının hem bilimsel hem de manevi bir çerçevede şekillendiğini, her iki toplumda da halk sağlığı önlemlerinin ve karantina uygulamalarının, oldukça önem arz ettiğine dikkat çekilmektedir. Doğu Roma, Antik Yunan tıbbını devam ettirirken Anadolu'daki Türkler, tıbbi bilgi ve tedavi yöntemlerini hem İslam dünyasının hem de Doğu Roma'ın tıbbi bilgi birikiminden faydalanarak geliştirmişlerdir. Her iki toplumda da hastalıklar genellikle vücut dengesizlikleri ve özellikle vücut sıvılarının dengesinin bozulmasıyla ilişkilendirilmiş, tedavi metotları ise dini ritüellerle bütünleşmiştir. Hem Doğu Romalılar hem de Anadolu'daki Türkler, hastalıkları yalnızca bedensel bir durum olarak değil, aynı zamanda ruhsal ve manevi bir bağlamda ele alarak tedavi yöntemlerini bu doğrultuda geliştirmişlerdir. Bu tez, Orta Çağ Anadolu'sunun tıbbi geçmişine dair önemli bir kaynak sunmayı amaçlamaktadır.The Middle Ages cover a period in Western history that lasted approximately from the 5th century to the 15th century. This period generally begins with the collapse of Ancient Rome and ends with the transition to the Renaissance. This period is considered to be a period in which social and cultural structures in the West underwent major changes, scientific developments were limited, and religious beliefs mostly dominated. However, the Middle Ages also represent a transition period in which rich cultural interactions occurred not only in the Western world, but also in different geographies such as Anatolia, and different civilizations combined their knowledge. Anatolia is a geography shaped by the influence of great civilizations such as Byzantium, Seljuk, Beyliks and Ottomans, and the medical heritages of these different civilizations have integrated and affected the region's understanding of health and treatment methods. In this thesis, the medical practices of the Byzantine and Turkish states that came to Anatolia after the 11th century have 12 been investigated in detail. It is noted that medical treatment methods were shaped within both a scientific and spiritual framework, and that public health measures and quarantine practices were of great importance in both societies. While Byzantium continued ancient Greek medicine, the Turks in Anatolia developed their medical knowledge and treatment methods by benefiting from both the Islamic world and Byzantium's medical knowledge. In both societies, diseases were generally associated with body imbalances and especially with the imbalance of body fluids, and treatment methods were integrated with religious rituals. Both the Byzantines and the Turks in Anatolia developed their treatment methods accordingly by considering diseases not only as physical conditions but also in a spiritual and moral context. This thesis aims to provide an important source on the medical history of medieval Anatolia
A research on the implementation levels of quality management standards in independent audit firms: Istanbul provincial pratice
No full textBağımsız denetim, finansal bilgilerin güvenilirliğini sağlamak ve bu bilgilerin kullanıcılarına doğru kararlar almaları için gereken desteği sunması açısından önem taşımaktadır. Bu süreçte, denetimin kalitesini güvence altına almak hem bağımsız denetim şirketlerinin itibarı hem de finansal raporlamaya duyulan güven açısından kritik bir gereklilik olarak öne çıkmaktadır. Bağımsız denetim faaliyetlerinin belirli bir standardizasyon çerçevesinde yürütülmesi ise Kalite Yönetim Standartlarının uygulanmasıyla mümkün olmaktadır. Ancak, literatür incelendiğinde bu standartların ne ölçüde etkin bir şekilde uygulandığı konusu yeterince incelenmemiştir. Bu çalışmada, İstanbul'da faaliyet gösteren bağımsız denetim şirketlerinin Kalite Yönetim Standartlarını (KYS 1, KYS 2 ve BDS 220) uygulama düzeyleri araştırılmıştır. Araştırma sonucunda bağımsız denetim şirketlerinin Kalite Yönetim Standartlarını uygulama düzeylerinin oldukça yüksek olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca bağımsız denetçilerin büyük çoğunluğunun Kalite Yönetim Standartları hakkında yüksek bilgi düzeyine sahip olduğu ve bu bilginin şirket içi sürekli eğitimlerle desteklendiği belirlenmiştir. Ancak, şirketlerdeki deneyim dağılımının genç denetçiler lehine yoğunlaşması ve uluslararası şirketlerin görece düşük temsiliyeti, sektörün gelişimine yönelik değerlendirilmesi gereken unsurlar olarak öne çıkmaktadır. Bunun yanı sıra, Kalite Yönetim Standartlarının uygulanma düzeyinin büyük ölçüde deneyim, yetki, şirket içi eğitimler ve şirketin büyüklüğü gibi faktörlerle belirlendiğini; buna karşılık cinsiyet, eğitim düzeyi ve hizmet sunduğu sektör gibi değişkenlerin bu düzey üzerinde sınırlı bir etkiye sahip olduğu görülmektedir.Independent audit is of great importance in terms of ensuring the reliability of financial information and providing the necessary support for the users of this information to make correct decisions. In this process, ensuring the quality of the audit stands out as a critical requirement both in terms of the reputation of independent audit companies and the trust in financial reporting. The execution of independent audit activities within a certain standardization framework is made possible through the implementation of Quality Management Standards. However, when the literature is examined, the extent to which these standards are effectively implemented has not been sufficiently examined. In this study, the implementation levels of Quality Management Standards (QMS 1, QMS 2, and ISA 220) by independent audit firms operating in Istanbul were investigated. As a result of the research, it was determined that the implementation levels of Quality Management Standards by independent audit firms were quite high. In addition, it was found that the vast majority of independent auditors had a high level of knowledge about the Quality Management Standards and that this knowledge was supported by continuous in-house training. However, the concentration of experience distribution in companies in favor of young auditors and the relatively low representation of international firms stand out as elements that should be evaluated in terms of the sector's development. Furthermore, it is observed that the implementation level of Quality Management Standards is largely determined by factors such as experience, authority, in-house training, and the size of the firm; whereas variables such as gender, education level, and the sector in which services are provided have a limited effect on this level
Kashmir Sultanate (1339-1586)
No full text'Asya'nın kalbi" ve "Hindistan tacı ve incisi", gibi isimlerle adlandırılan kendi halkının gözünden bakıldığında ise ''cennet vadisi'' sıfatını hak eden dünyanın ender güzellikteki yerlerinden biri olan Keşmir, Hindistan, Pakistan, Afganistan, Çin'in Uygur Özerk bölgesi ve Tibet ile komşudur. Türkistan'dan Hindistan'a açılan bir koridorda yer alan bölge, dünyanın en yüksek sıradağları Himalayalar üzerinde son derece engebeli bir arazi üzerinde kurulmasına rağmen sahip olduğu stratejik ve coğrafi özelliklerinden dolayı tarihîn ilk dönemlerinden itibaren siyasî, askerî, dinî ve ticari pek çok hadiseye ev sahipliği yapmıştır. Stratejik önemini günümüzde de koruyan Keşmir, Güney Asya siyasetinde belirleyici bir unsurdur. Keşmir, tarihsel süreç içinde Budizm, Hinduizm ve İslâmiyet gibi farklı din ve inançlara ev sahipliği yapmış, stratejik öneme sahip bir bölgedir. Hindistan'ı fethetmeye yönelik seferler düzenleyen İslâm orduları, Keşmir'i ele geçirmeye çalışmış; ancak bölgenin zorlu coğrafi koşulları nedeniyle bu girişimlerinde başarılı olamamışlardır. Bölgede, Müslüman bir hanedan olan Şah Mirza Hanedanlığının iktidara gelmesiyle birlikte krallıktan sultanlığa geçiş süreci başlamıştır. 1339-1586 yılları arasında hüküm süren Keşmir Sultanlığı, sırasıyla Şah Mirza ve Çak Hanedanlıkları tarafından yönetilmiştir. Sultan Zeynel Abidin döneminde, Keşmir Sultanlığı siyasî, ekonomik ve kültürel açıdan en güçlü dönemini yaşamıştır. Şah Mirza Hanedanlığının ardından yönetimi ele geçiren Çak Hanedanlığı döneminde ise, artan otorite boşlukları, siyasî ve dinî çatışmalar ile iç isyanlar, bölgenin istikrarını sarsmıştır. Bu ortamdan yararlanan Haydar Mirza Duğlat, Keşmir'de Bâbürlüler adına geçici bir hâkimiyet kurmuştur. Ancak onun on yıl süren iktidarının ardından Çak Hanedanlığı, bölgedeki yönetimi yeniden ele geçirmiştir. Bâbürlü hükümdarı Ekber Şah, 1586 yılında, Çak Hanedanından Sultan Yakup Şah'ın iktidarında yaşanan iç karışıklıklar ile Sünni-Şii çatışmalarının oluşturduğu istikrarsız ortamdan faydalanarak Keşmir'i ele geçirmiştir. Bâbürlülerin bölgede tam anlamıyla hâkimiyet kurmaları ise 1589 yılında gerçekleşmiştir.Kashmir, often referred to as "the heart of Asia" and "the crown and jewel of India," is considered by its own people to be one of the world's most beautiful places, deserving of the title "valley of paradise." It is bordered by India, Pakistan, Afghanistan, China's Xinjiang Uyghur Autonomous Region, and Tibet. Located in a corridor opening from Turkistan to India, the region is built on extremely rugged terrain in the Himalayas, the world's highest mountain range. Despite this, its strategic and geographical characteristics have made it the site of many political, military, religious, and commercial events since the earliest periods of history. Kashmir, which retains its strategic importance today, is a decisive factor in South Asian politics. Kashmir is a region of strategic importance that has been home to different religions and beliefs systems such as Buddhism, Hinduism, and Islam throughout history. Islamic armies that launched campaigns to conquer India attempted to seize Kashmir; however, they were unsuccessful in their endeavors due to the region's challenging geographical conditions. With the rise to power of the Shah Mirza Dynasty, a Muslim dynasty, the region began its transition from a kingdom to a sultanate. The Kashmir Sultanate, which ruled from 1339 to 1586, was governed successively by the Shah Mirza and Chak Dynasties. During the reign of Sultan Zeynel Abidin, the Kashmir Sultanate experienced its most powerful period politically, economically, and culturally. However, during the reign of the Chak Dynasty, which took power after the Shah Mirza Dynasty, increasing power vacuums, political and religious conflicts, and internal rebellions destabilized the region. Taking advantage of this situation, Haydar Mirza Duglat established temporary rule in Kashmir on behalf of the Mughals. However, after his ten-year reign, the Chak Dynasty regained control of the region. The Mughal emperor Akbar Shah seized Kashmir in 1586, taking advantage of the instability caused by internal turmoil and Sunni-Shia conflicts during the reign of Sultan Yakub Shah of the Chak Dynasty. The Mughals established full control over the region in 1589
Postmodern narrative techniques in Hakan Günday's novels
No full text20.yy'ın ortalarından itibaren yansımaları görülmeye başlayan postmodernizm akımı birçok alanda etkisini göstermiştir. Sanat, felsefe, mimari ve edebiyat gibi pek çok alana tesir eden bu akım birçok yeniliği beraberinde getirerek yaşanan çağa ve olaylara farklı bir bakış açısıyla yaklaşma imkânı doğurmuştur. Bu açıdan değerlendirildiğinde modern dünyanın ve dijital teknolojilerin ürettiği pek çok farklı alanda postmodernizmin sosyolojik, psikolojik ve felsefi etkilerini görmek mümkündür. Merkezine insanı alan edebiyat için de son derece etkili olan postmodernizm akımı, geçmişle bugün ve gelecek arasında alışılmamış ilişkiler kurarak insanın değer dünyasını ve inşa ettiği modern dünyayı derinden etkilemektedir. Türk romanın günümüz yazarları arasında sağlam bir kalemi olduğu söylenebilecek olan Hakan Günday, Türkiye'nin yaşadığı toplumsal sorunları ve bu sorunların birey üzerindeki psikolojik temellerini yansıtmaktadır. Günday, bireyin kendisine ve yaşadığı topluma yabancılaşmasını, yaşadığı toplumdaki zihinsel ve ruhsal çarpıklığı metinlerinin temeline yerleştirerek bunlar üzerine inşa ettiği karakterlerinde hem bireysel hem de toplumsal düzeyde ciddi bir eleştiri yapmaktadır. Postmodern anlatım tekniklerini etkili bir şekilde kullanan Hakan Günday'ın bu akımın Türk romanındaki ve dünya edebiyatındaki pek çok temsilcisinden etkilendiğini söylemek mümkündür. Bu tezde Hakan Günday romanlarında postmodernizm akımının etkileri olan oyunsuluk, çok katmanlı yapı, eserlerin polifonik bir yapıya sahip olması, modernizmin inşa ettiği değerler dünyasını eleştirmesi, toplumda göz ardı edilen birçok sosyolojik ve psikolojik sorunları ele alırken toplumdaki yozlaşmayı ve değer yitimini de gözler önüne sermesi incelenecektir. Postmodern anlatım teknikleri olan metinlerarasılık, üst kurmaca, ironi, parodi, pastiş bağlamında incelenerek Türk edebiyatındaki yeri üzerinde durulacaktır.The postmodernism movement, whose effects began to be seen in the mid-20th century, has shown its influence in many areas. This movement, which has affected many areas such as art, philosophy, architecture and literature, has brought many innovations and has created the opportunity to approach the current era and events from a different perspective. When evaluated from this perspective, it is possible to see the sociological, psychological and philosophical effects of postmodernism in many different areas produced by the modern world and digital technologies. The postmodernism movement, which is also extremely effective for literature, which focuses on humans, deeply affects the value world of humans and the modern world they have built by establishing unusual relationships between the past, present and future. Hakan Günday, who can be said to be a solid writer among today's Turkish novel writers, reflects the social problems experienced by Turkey and the sociological and psychological foundations of these problems on the individual. Günday places the alienation of the individual from himself and the society he lives in, the mental and spiritual distortions in the society he lives in at the basis of his texts and makes a serious criticism on both individual and social levels in the characters he builds on these. It is possible to say that Hakan Günday, who uses postmodern narrative techniques effectively, is influenced by many representatives of this movement in Turkish novels and world literature. In this thesis, the effects of the postmodernism movement in Hakan Günday's novels will be examined; playfulness, multilayered structure, the polyphonic structure of the works, his criticism of the world of values built by modernism, his exposure of the corruption and loss of values in society while addressing many sociological and psychological problems ignored in society. Postmodern narrative techniques such as intertextuality, metafiction, irony, parody, pastiche will be examined in context and their place in Turkish literature will be emphasized
The theory of evolution and atheism from the perspective of lslamic theology (Kalam)
No full textEvrim teorisi, ortaya atıldığından beri sadece biyolojinin değil aynı zamanda sosyolojiden tarihe, sanattan felsefe ve teolojiye kadar birçok alanının gündemini meşgul etmeye devam etmektedir. İki asra yaklaşan geçmişine rağmen evrim üzerine yapılan tartışmaların alevi hiç sönmemiş aksine artarak günümüze kadar devam etmiştir. Teorinin bilimsel iç sorunlarının yanında en büyük tartışma, hiç şüphesiz Tanrı'nın varlığı, insanın yeryüzündeki maddi manevi konumu, insanın değeri ve ahlakın kaynağı üzerinde olmaktadır. Bu nedenle teorinin metafizik ve inanç boyutundaki etkileri bilimsel yönden daha çok tartışılmaktadır. Akademik camiada, evrim teorisinin teolojik sonuçları hakkında birçok bilimsel araştırma, tez, makale ve kitap yayınlanmaktadır. Bu araştırmaların sayısı her geçen gün artmaktadır. Ülkemizde evrim teorisine yönelik ilgi, inanç boyutuyla birlikte giderek artış göstermektedir. Bu teoriye itirazların çok büyük kısmı ateist düşünceye bilimsel temel oluşturduğu düşünülen teolojik ve felsefi imâlara müsaitliğinden ileri gelmektedir. Evrim üzerine çalışan bazı bilim adamlarının evrim ve ateizm arasında kurmaya çalıştıkları doğrudan bağ, bu algıyı güçlendirmektedir. Bu çalışmada, evrim ve ateizm arasında kurulmaya çalışılan bağlantılar tespit edilerek evrim teorisinin Tanrı'nın varlığı ve dini olgular ile ilgili oluşturduğu düşünülen sorun alanları kelâmî bakış açısıyla ele alınmaya çalışılmıştır. Bu araştırmanın hedefi, evrim teorisinin bilimsel olarak doğruluğunu veya yanlışlığını göstermek değildir. Araştırmada, evrim teorisinin hangi alanlarda ateist iddialara bilimsel bir temel olarak kullanıldığı incelenmiş ve bu teorinin felsefi ve teolojik boyutları ateizm bağlamında ele alınmış, daha sonra bu iddiaların kelami perspektifle değerlendirmesi yapılmaya çalışılmıştır. Öncelikle, birinci bölümde çalışmanın anahtar kavramları olan evrim konusunun tarihi, temel bilimsel iddiaları ile ateizm kavramının tarihsel gelişimi ve çeşitleri açıklanmış; ardından bu teori bağlamında ateist düşüncenin argümanlarını nasıl geliştirdiği ve Tanrı inancının yadsınmasına yönelik ileri sürdüğü iddialar üzerinde durulmuştur. İkinci bölümde evrim teorisinin İslam düşünce tarihindeki izleri sürülmüş Müslüman düşünürlerin bu canlılığın oluşumuna dair bakış açıları incelenmiştir. Üçüncü bölümde ise Kur'an'daki yaratılış anlayışı ile evrim teorisinin çatışıp çatışmadığı İslam'daki yaratılış düşüncesi bağlamında ele alınmıştır. Tüm bu tartışmaların ışığında ulaşılan sonuçlar çalışmamızın sonuç bölümünde vurgulanmıştır. Anahtar Kelimeler: Kelâm, Tanrı, Evrim Teorisi, Ateizm, YaratılışThe theory of evolution has been on the centre of attention not only in biology but also in many other fields such as sociology, history, art, philosophy and theology. Despite its history of nearly two centuries, the flame of discussions on evolution has never been extinguished, on the contrary, it has continued to increase until today. Besides the internal scientific problems of the theory, the biggest debate is undoubtedly on the existence of God, the material and spiritual position of man on earth, the value of man and the source of morality. For this reason, the effects of the theory on metaphysics and faith are discussed more than its scientific aspects. In the academic community, many scientific researches, theses, articles and books are published on the theological implications of the theory of evolution. The number of these researches is increasing day by day. In our country, more attention is paid to the theory of evolution in the context of faith. Most of the objections to this theory arise from its susceptibility to theological and philosophical implications, which are thought to provide a scientific basis for atheistic thought. This perception is strengthened by the direct link that some scientists working on evolution try to establish between evolution and atheism. In this study, the connections between evolution and atheism are identified and the problem areas that are thought to be created by the theory of evolution regarding the existence of God and religious phenomena are tried to be addressed from a theological point of view. The aim of this study is not to show the scientific accuracy or inaccuracy of the theory of evolution. The aim of this study is to examine the areas in which the theory of evolution is used as a scientific basis for atheist claims, to discuss the philosophical and theological dimensions of this theory in the context of atheism, and then to evaluate these claims from a theological perspective. Firstly, in the first part, the history of the subject of evolution, its basic scientific claims, and the historical development and types of the concept of atheism, which are the key concepts of the study, are explained; then, how atheist thought develops its arguments in the context of this theory and the claims it puts forward for the negation of the belief in God are emphasised. In the second part, the traces of the theory of evolution in the history of Islamic thought are traced and the perspectives of Muslim thinkers on the formation of this life form are analysed. In the third part, whether the theory of evolution conflicts with the understanding of creation in the Qur'an is discussed in the context of the idea of creation in Islam. The conclusionsreached in the light of all these discussions are emphasised in the conclusion section of our study. Key Words: Kal?m, God, Evolution Theory, Atheism, Creatio
Time and cost with monte carlo simulation predicting uncertainty
No full textBu tez çalışmasında, inşaat projelerinin süre ve maliyetine etki etme potansiyeline sahip 68 girdi parametresi belirlenerek bu parametrelerin inşaat süresine ve maliyetine etkileri Monte Carlo Simülasyonu ile incelenmiştir. Simülasyon, her bir parametre için 25.000 rastgele değer üreterek inşaat süresini ve maliyetini tahmin etmek için kullanılmıştır. Girdi parametreleri, aktivite süreleri, personel, iş makinesi ve malzeme bedellerinin belirsizliklerinden oluşmaktadır. İş programı oluşturulurken doğrusal iş programı yöntemi uygulanmıştır. Parametreler, normal dağılıma göre belirlenen belirsizlik dağılımlarına uygun şekilde modellenmiş ve her parametre için rastgele eşleşmeler yapılarak inşaat süresi ve maliyeti 25.000 defa analiz edilmiştir. Simülasyon sonucunda, 9 katlı bir bina projesi üzerinden inşaat maliyeti 69.476.481,63 TL ± 4.695.718,72 TL ve inşaat süresi 472,47 ± 36,89 gün olarak tahmin edilmiştir. Paranın zaman değeri dikkate alınarak ve alınmayarak iks farklı simülasyon senaryosu oluşturulmuştur. İnşaat süre ve maliyetine en çok etki eden parametreler vurgulanmıştır. Bu çalışma, inşaat projelerindeki belirsizliğin etkilerini ölçmek ve risk analizlerini iyileştirmek için etkili bir yöntem sunmaktadır.In this thesis, 68 input parameters that have the potential to affect the duration and cost of construction projects are identified and their effects on construction duration and cost are analyzed by Monte Carlo Simulation. The simulation was used to estimate construction time and cost by generating 25,000 random values for each parameter. The input parameters consist of uncertainty in activity durations, personnel, construction equipment and material costs. Linear work schedule method was applied to generate the work schedule. The parameters were modeled in accordance with the uncertainty distributions determined according to the normal distribution and the construction time and cost were analyzed 25,000 times by making random matches for each parameter. As a result of the simulation, the construction cost was estimated as 69,476,481.63 TL ± 4,695,718.72 TL and the construction period as 472.47 ± 36.89 days for a 9-story building project. Two different simulation scenarios were created with and without considering the time value of money. The parameters that have the most impact on construction time and cost are highlighted. This study provides an effective method to quantify the effects of uncertainty in construction projects and improve risk analysis
The relationship between the depressive symptoms of children aged 3-6 and the emotional abuse potential of mothers
No full text3-6 Yaş Çocukların Depresif Belirtileri ile Annelerin Duygusal İstismar Potansiyeli Arasındaki İlişki Amaç: Bu araştırma 3-6 yaş çocukların depresif belirtileri ile annelerin duygusal istismar potansiyeli arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla yapılmıştır. Materyal ve Metot: Araştırma nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli kullanılarak yapılmıştır. Araştırmanın örneklemini 2023-2024 eğitim-öğretim yılında Bingöl ilinde Milli Eğitim Bakanlığına bağlı okul öncesi eğitim kurumlarında eğitim gören 3-6 yaş arası 403 çocuk ve anneleri oluşturmaktadır. Araştırmanın verileri 'Kişisel Bilgi Formu', 'Çocuk Depresif Semptom Değerlendirme Ölçeği' ve '3-6 Yaş Çocuğa Sahip Ebeveynlere Yönelik Duygusal İstismar Potansiyeli Ölçeği' kullanılarak elde edilmiştir. Araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmadaki verilerin analizi IBM SPSS paket programı ile yapılmıştır. Verilerin analizinde; t-testi, tek yönlü varyans analizi, pearson korelasyon analizi, Mann Whitney U testi, Kruskal Wallis testi, spearman korelasyon analizi ve Posthoc analizleri kullanılmıştır. Bulgular: 3-6 yaş çocukların depresif belirtileri ile annelerin duygusal istismar potansiyeli arasında istatistiki yönden anlamlı bir ilişki bulunamamıştır. İki ölçeğin alt boyutları arası en yüksek ilişki sosyal uyum alt boyutu ile önleyici alt boyutu arasında anlamlı ve negatif yönlü; bilişsel süreçlerde bozulma alt boyutu ile nedensel alt boyutu arasında ise anlamlı ve pozitif yönlü bir ilişki tespit edilmiştir. Annelerin duygusal istismar potansiyellerinin 3-6 yaş çocukların depresif belirtilerini yordamasına ilişkin yapılan analizde, annenin duygusal istismar davranışlarının çocuğun depresif belirtilerinin %18.1'ini etkilediği saptanmıştır. Sonuç: Çocuk depresif semptom değerlendirme ölçeği ile annelerin duygusal istismar potansiyeli arasındaki ilişkide ölçeklerin alt boyutları arasında anlamlı ilişki olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bununla birlikte, annelerin duygusal istismar potansiyellerinin 3-6 yaş çocukların depresif belirtilerini anlamlı bir şekilde yordadığı sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Anne, Çocuk, Depresif belirtiler, Duygusal İstismarThe Relationship Between the Depressive Symptoms of Children Aged 3-6 and The Emotional Abuse Potential of Mothers Aim: This study was conducted to examine the relationship between the depressive symptoms of children aged 3-6 and the emotional abuse potential of mothers. Material and Method: The research was conducted using the relational screening model, one of the quantitative research methods. The sample of the research consists of 403 children and their mothers aged 3-6 years old, studying in pre-school education institutions affiliated with the Ministry of National Education in Bingöl province in the 2023-2024 academic year. The data of the research were obtained using the 'Personal Information Form', 'Child Depressive Symptom Assessment Scale' and 'Emotional Abuse Potential Scale for Parents of 3-6 Year Old Children'. In the study, a relational screening model was used from quantitative research methods. The data in the research was analyzed with the IBM SPSS package program. In the analysis of data; t-test, one-way analysis of variance, Pearson correlation analysis, Mann Whitney U test, Kruskal Wallis test, Spearman correlation analysis and Posthoc analysis were used. Results: There is no statistically significant relationship between depressive symptoms in children aged 3-6 and the emotional abuse potential of mothers. The highest relationship between the sub-dimensions of the two performances was found to be significant and negative between the social adaptation sub-dimension and the preventive sub-dimension; and a significant and positive relationship was found between the impairment in cognitive processes sub-dimension and the causal sub-dimension. In the analysis conducted on the prediction of depressive symptoms in children aged 3-6 by the emotional abuse potential of mothers, the classification of 18.1% of depressive symptoms by the mother's emotional abuse behaviors. Conclusion: In the relationship between the child depressive symptom assessment performance and the emotional abuse potential of mothers, a significant relationship can be reached where there is a significant relationship between the sub-dimensions of the scales. However, the signs that the emotional abuse potential of children aged 3-6 significantly predicted were reached. Keywords: Child, Depressive Symptoms, Emotional Abuse, Mothe
A comparative analysis of text summarization methods and the development of a dominating set-based extractive approach
No full textBu tez, metin özetleme alanında extractive (çıkarıcı) ve abstractive (soyutlayıcı) yöntemlerin incelenmesi ve karşılaştırılması üzerine odaklanmaktadır. Çalışmada, metin özetleme yöntemlerinin performanslarını değerlendirmek amacıyla, farklı yapıya sahip iki İngilizce veri seti kullanılmıştır: haber içerikli BBC News Summary ve bilimsel makale içerikli PubMed Summarization. TextRank, LexRank, LSA ve KL gibi çıkarıcı yöntemler ile PEGASUS, BART, T5 ve LED gibi soyutlayıcı modeller üzerinde gerçekleştirilen analizlerde, bu yöntemlerin farklı içerik türlerindeki etkileri çeşitli metrikler kullanılarak karşılaştırılmıştır. Elde edilen sonuçlar, her yöntemin belirli durumlarda farklı avantajlar sunduğunu ortaya koymuştur. Tezin ikinci aşamasında, Dominating Set (Baskın Küme) tabanlı yeni bir çıkarıcı özetleme yöntemi önerilmiş ve bu yöntem detaylı olarak incelenmiştir. Bu yöntem, metinlerdeki gereksiz bilgileri filtrelemeyi ve metnin en anlamlı bölümlerini seçerek daha özlü özetler üretmeyi hedeflemektedir. Önerilen yöntemin performansı ROUGE metrikleriyle değerlendirilmiş ve özellikle haber içerikli veri setlerinde diğer yöntemlere kıyasla üstünlük sağladığı görülmüştür. Yöntemin, metin özetleme sürecinde daha verimli ve anlamlı sonuçlar üretebildiği gözlemlenmiştir. Çalışma, bilgi yoğun veri setleri üzerinde özetleme yöntemlerinin etkinliğini değerlendirmeyi, farklı yaklaşımlar arasında kapsamlı bir karşılaştırma sunmayı ve Dominating Set tabanlı yeni bir yöntemin metin özetleme alanındaki uygulanabilirliğini araştırmayı hedeflemektedir. Bu bağlamda tez, hem teorik hem de uygulamalı boyutlarıyla literatüre katkı sağlamayı amaçlamaktadır. Anahtar Kelimeler: Metin Özetleme, Graf, Baskın Küme, Çıkarıcı Özetleme, Soyutlayıcı Özetleme, ROUGE Metrikleri.This thesis focuses on the examination and comparison of extractive and abstractive methods in the field of text summarization. To evaluate the performance of text summarization methods, two English datasets with different structures were employed: the news-oriented BBC News Summary and the scientific article-oriented PubMed Summarization. Analyses were conducted on extractive methods such as TextRank, LexRank, LSA, and KL, as well as abstractive models including PEGASUS, BART, T5, and LED, comparing their effectiveness across various content types using diverse evaluation metrics. The results demonstrated that each method offers distinct advantages under specific circumstances. In the second phase of the thesis, a novel extractive summarization method based on Dominating Set theory was proposed and thoroughly analyzed. This method aims to filter out redundant information in texts and select the most meaningful segments, producing more concise summaries. The performance of the proposed method was evaluated using ROUGE metrics, and it was observed to outperform other methods, particularly on news-oriented datasets. The method demonstrated its capability to generate more efficient and meaningful results in text summarization tasks. This study aims to assess the effectiveness of summarization methods on information-rich datasets, provide a comprehensive comparison between different approaches, and explore the applicability of the Dominating Set-based method in the field of text summarization. In this context, the thesis seeks to contribute to the literature both theoretically and practically. Keywords: Text Summarization, Graph, Dominating Set, Extractive Summarization, Abstractive Summarization, ROUGE Metrics
Depictions of religious architecture on Ottoman tombstones
No full textİslam inancına göre ölüm bir son değil, hayatın başka bir safhası ve dünya hayatının karşılığıdır. Ölümü ve onun hayatın bir parçası olduğu gerçeğini göz önünde tutan Osmanlı kültüründe mezarlar ve mezarlıklar, şehrin dışında değil daha çok evlerin ve camilerin etrafında, şehrin merkezinde yer alırdı. Osmanlılar mezar taşı geleneğinde İslam'ın mesajını ve inceliklerini duyarlılıkla aktarmaya çalışmış; ilk dönemlerde kendinden önceki medeniyetlerin bezeme öğelerini harmanlamış ve ilerleyen yıllarda kendine has bir üslup geliştirmiştir. Sahip oldukları inanç, kültür ve estetik anlayışlarını eserlerine de yansıtmışlardır. Bu eserlerden biri de mezar taşlarıdır. Osmanlı sanat anlayışı, inanç ve estetik değerlerin bir bileşimi olarak farklı zeminlerde hayat bulmuş; halıdan kitaba, çiniden mimariye kadar pek çok alanda bitkisel, geometrik ve mimari motiflerle kendini göstermiştir. Bu süsleme anlayışı, mezar taşlarında da karşılık bulmuş; söz konusu taşlar yalnızca defin bilgisi veren unsurlar olmaktan çıkarak, dönemin kültürel ve sanatsal birikimini yansıtan görsel anlatılara dönüşmüştür. Mezar taşlarına işlenen cami, minare, mihrap, türbe ve kubbe gibi mimari ögeler ise hem inanç dünyasına hem de sembolik temsillere işaret eden önemli detaylar olarak öne çıkmaktadır. Ülkemiz sınırları içerisinde yer alan Osmanlı dönemine ait, dini mimari tasvirler içeren mezar taşları üzerine kapsamlı bir araştırmanın bulunmaması nedeniyle bu çalışmada, söz konusu unsurları barındıran mezar taşları incelenmiştir. Mezarlık, türbe ve hazirelerde gerçekleştirilen alan araştırmaları neticesinde, (baş ve ayak şahidesi dâhil olmak üzere) toplam yüz kırk adet mimari tasvirli mezar taşı tespit edilmiştir. Bu bağlamda, saha çalışmaları sırasında elde edilen özgün verilerin yanı sıra, literatürde yer alan mevcut kaynaklardan da istifade edilmiştir. Bu çalışmada, daha önce üzerine araştırma yapılmış bölgesel örnekler tekrar ele alınmamış, yalnızca özgün ve daha önce incelenmemiş veriler değerlendirilmiştir. Çalışmamızda öncelikle tespiti yapılan mezar taşlarının detaylı fotoğraf çekimleri yapılmış, kitabeleri okunarak katalog bölümü oluşturulmuştur. Mezar taşları dini mimari yapı tasvirleri unsurlarına göre sınıflandırılarak değerlendirmeye gidilmiştir. Yapıldıkları dönemin mimari anlayışını yansıtan dini mimari tasvirli mezar taşları varlıklarını günümüze kadar ulaştırmışlardır. Bu mezar taşlarının çeşitli yönleriyle ele alınıp incelenmesiyle hem bu değerli tarihi varlıkların kayıt altına alınması hem de bu konuda yeni araştırmalara ışık tutacak bir kaynak hazırlanması amaçlanmaktadır. Anahtar Kelimeler: İslam Sanatı, Osmanlı Dönemi, Mezar Taşı, Dini Mimari Yapı, Minare, Mihrap.According to Islamic belief, death is not the end, but another phase of life and the equivalent of worldly life. In Ottoman culture, which prioritized death and its integral role in life, graves and cemeteries were located not outside the city but rather in the city center, around houses and mosques. The Ottomans sensitively sought to convey the message and subtleties of Islam through the tombstone tradition. In the early stages, they blended decorative elements from previous civilizations and, in later years, developed their own unique style. They reflected their faith, culture, and aesthetics in their works. Tombstones are one such example. The Ottoman artistic approach, a combination of faith and aesthetic values, found its way into diverse mediums, manifesting itself in botanical, geometric, and architectural motifs in a wide range of areas, from carpets and books to tiles and architecture. This decorative approach was also reflected in tombstones; these stones ceased to be mere elements conveying funerary information and evolved into visual narratives reflecting the cultural and artistic heritage of the period. Architectural elements such as mosques, minarets, mihrabs, tombs, and domes carved into tombstones stand out as important details that allude to both the world of faith and symbolic representations. Due to the lack of comprehensive research on tombstones featuring religious architectural depictions from the Ottoman period within our country, this study examined tombstones featuring these elements. Field surveys conducted in cemeteries, tombs, and graveyards revealed a total of one hundred and forty tombstones with architectural depictions (including head and footstones). In this context, in addition to the original data obtained during fieldwork, existing sources in the literature were also utilized. This study did not revisit previously researched regional examples; only original and previously unexamined data was evaluated. In our study, detailed photographs were taken of the identified tombstones, and a catalog section was created by reading their inscriptions. The tombstones were classified and evaluated according to their religious architectural elements. Tombstones with religious architectural depictions, reflecting the architectural understanding of their period, have survived to the present day. By examining these tombstones from various perspectives, we aim to both record these valuable historical assets and create a resource that will shed light on new research on the subject. Keywords: Islamic Art, Ottoman Period, Tombstone, Religious Architectural Structure, Minaret, Mihrab
The relationship between social media use and body image perceptions among physically disabled athletes
No full textBu araştırmanın amacı, bedensel engelli sporcuların sosyal medya kullanım düzeyleri ile beden imajı algıları arasındaki ilişkiyi incelemek ve çeşitli demografik değişkenlere göre anlamlı farklılıklar olup olmadığını belirlemektir. Nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli kullanılarak gerçekleştirilen çalışmaya, Türkiye'nin farklı illerinde aktif olarak spor yapan 165 bedensel engelli sporcu katılmıştır. Veri toplama aracı olarak Sosyal Medya Kullanım Ölçeği ve Beden İmajı Algısı Ölçeği kullanılmıştır. Veriler SPSS programı aracılığıyla analiz edilmiş; bağımsız örneklem t-testi, tek yönlü ANOVA ve Pearson korelasyon analizleri uygulanmıştır. Elde edilen bulgular doğrultusunda, sosyal medya kullanım düzeyi ile beden imajı algısı arasında pozitif ve anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. Özellikle sosyal medya içerik üretimi, kullanım sıklığı ve bağımlılık düzeyi arttıkça beden imajına yönelik olumsuz tutumların da arttığı gözlemlenmiştir. Cinsiyet, engel türü ve sporculuk süresi gibi değişkenler beden imajı algısı üzerinde anlamlı bir etki göstermezken; yaş ve eğitim düzeyi sosyal medya kullanım düzeyini etkileyen değişkenler olarak öne çıkmıştır. Sonuç olarak sosyal medya, bedensel engelli sporcuların beden algılarını etkileyebilecek önemli bir faktör olarak değerlendirilmiş; elde edilen bulgular doğrultusunda eğitimciler ve uygulayıcılara yönelik çeşitli önerilerde bulunulmuştur.The purpose of this study is to examine the relationship between social media usage levels and body image perceptions of athletes with physical disabilities and to determine whether there are significant differences based on various demographic variables.The research was conducted using a correlational survey model, one of the quantitative research methods, and included 165 physically disabled athletes actively engaged in sports across different cities in Turkey. The Social Media Usage Scale and the Body Image Perception Scale were used as data collection tools. Data were analyzed using the SPSS program, applying independent sample t-tests, one-way ANOVA, and Pearson correlation analyses. The findings revealed a positive and significant relationship between social media usage levels and body image perception. Specifically, as social media content production, usage frequency, and dependency increased, negative attitudes toward body image also increased. While variables such as gender, type of disability, and years of athletic experience did not significantly affect body image perception, age and education level were found to influence social media usage levels. In conclusion, social media is considered an important factor that can affect the body image perceptions of athletes with physical disabilities, and various recommendations have been presented for educators and practitioners based on the findings