İnönü Üniversitesi Kurumsal Akademik Arşivi
Not a member yet
26000 research outputs found
Sort by
The role of perceived risk and buying styles in the effect of consumers' shyness levels on purchase postponement
No full textBu araştırmanın temel amacı, tüketici utangaçlığının satın alma erteleme eğilimi üzerindeki etkisinde algılanan riskin aracılık, satın alma tarzlarının ise düzenleyici rolünü incelemektir. Araştırma, Ocak–Mart 2024 tarihleri arasında Türkiye genelinde, 18 yaş ve üzeri 1130 bireyden çevrimiçi anket yoluyla kolayda örnekleme yöntemiyle elde edilen verilerle yürütülmüştür. Verilerin analizinde SPSS 25 ve AMOS 23 programları kullanılmıştır. Frekans ve faktör analizleri sonucunda, tüketici utangaçlığı (çekingenlik, yanlış ayıp algısı, başkalarını dikkate alma), algılanan risk (fiziksel ve performans, sosyal, zaman riski) ve satın alma erteleme eğilimi (araştırmacı tüketici, kararsız tüketici, ekonomik sebeplerle erteleyen tüketici) olmak üzere her değişken üçer boyutta yapılandırılmıştır. Hayes'in PROCESS Makro Model 4 ve Model 1 analizleriyle gerçekleştirilen aracılık ve düzenleyicilik testlerinde, fiziksel ve performans riskinin tüm utangaçlık ve erteleme boyutları arasında anlamlı bir aracı rol üstlendiği görülmüştür. Sosyal riskin özellikle kararsız ve ekonomik nedenlerle ertelemede pozitif aracılık etkisi gösterdiği, zaman riskinin ise çoğu boyutta istatistiksel olarak anlamlı bir rol oynamadığı saptanmıştır. Ayrıca, kararsız tüketici davranışı üzerinde tüketici utangaçlığının üç boyutuna dayalı çok kategorili düzenleyici etkiler belirlenmiştir. Sonraki çalışmalarda değişkenlerin farklı ürün kategorileri ve kültürel bağlamlarda test edilmesi önerilmektedir.The primary objective of this study is to examine the mediating role of perceived risk and the moderating role of purchasing styles in the relationship between consumer shyness and purchase postponement tendency. The research was conducted using data collected from 1,130 individuals aged 18 and above across Türkiye through an online survey, employing convenience sampling between January and March 2024. Data analysis was performed using SPSS 25 and AMOS 23. Based on frequency and factor analyses, each variable was structured into three dimensions: consumer shyness (shyness, distorted shame perception, consideration of others), perceived risk (physical-performance, social, and time risks), and purchase postponement tendency (investigative consumer, indecisive consumer, and economically driven postponement). Mediation and moderation analyses were carried out using Hayes' PROCESS Macro Models 4 and 1, respectively. Findings indicate that physical and performance risks significantly mediate the relationship across all dimensions of shyness and postponement behaviors. Social risk exhibited a positive mediating effect particularly in cases of indecisive and economically driven postponement, whereas time risk did not demonstrate a statistically significant mediating role in most instances. Furthermore, multi-categorical moderation analysis revealed that all three dimensions of consumer shyness moderated the effect on indecisive consumer behavior. Future research is recommended to test these variables across different product categories and cultural contexts to enhance theoretical generalizability
The possibility of doing childish philosophy based on basic classical sources
No full textBu tez temel klasik kaynakların çocuklara yönelik yapılacak felsefi çalışmalarda kullanma imkânını sorgulamak amacıyla hazırlanmıştır. Girişte, öncelikle coğrafya ve kültürden yola çıkılarak tarihsel süreçte çocuk kavramının nasıl algılandığına dair bilgiler sunulmuş ve bazı değerlendirmeler yapılmıştır. Devamında felsefi düşünmenin önemine değinilerek, bireye kazandıracağı düşünme biçimleri tanımlanmış ve bu düşünme biçimlerine sahip bireylerin kazanacağı özellikler ele alınmıştır. Felsefi düşünmenin çocukluk çağından itibaren az da olsa çocuğa öğretilmesinin ve çocukça ifade edilmesinin onun ileriki yaşlarında sağlıklı düşünmesine yapacağı katkılar tartışılmıştır. Tezin birinci bölümünde felsefe tarihindeki bazı filozofların çocuğa yönelik bakış açıları ve değerlendirmeleri incelenmiştir. Yaşadıkları toplumu etkileyen ve ondan etkilenen filozofların çocuk anlayışlarındaki farklılıkların temel nedeninin onun yetiştiği toplumsal ve bireysel farklar olduğu tespiti yapılmıştır. Daha sonra, çocuklara yönelik yapılacak felsefi çalışmalara neden ihtiyaç duyulduğuna dair değerlendirmelere yer verilmiş ve çocuklar ile filozofların ortak özelliklerine dikkat çekilmiştir. Bu bağlamda, dünyada ve Türkiye'de pedagojik bir yöntem olarak çocuklara yönelik yapılan felsefi çalışmalar hakkında bilgiler sunulmuştur. Devamla, Türkiye'de yürütülen çalışmaların eksiklikleri sorgulanmıştır. Çocuğun yanı sıra eğitimin olmazsa olmazı olan öğretmenlere ve ebeveynlere yönelik de felsefi çalışmalar yapılması gerektiği vurgulanmıştır. Tezin ikinci bölümünde; çocuklara yönelik yapılan çalışmaların çocuğun içine doğduğu coğrafya, kültürel yapı ve dille olan ilişkisine dikkat çekilmiştir. Bunun için temel eğitimde kullanılan klasik kaynakların çocuklara yönelik yapılacak felsefi çalışmalar için de kullanılmasının onların anlam dünyasını ve düşünme biçimini nasıl şekillendireceği tartışılmıştır. Bu bağlamda, temel klasik kaynakların çocukların gelişim özellikleri doğrultusunda; felsefi düşünmeyi geliştirecek şekilde hazırlanarak yapılacak çalışmalarda kullanılmasının mümkün olduğu tezi temellendirilmiştir. Bunun için kullanılabilecek farklı yöntemlere dair örnekler verilmiştir. Mutlu bir tesadüf olarak bu tezde ulaştığımız sonuçların 2024 yılında uygulanmaya konan Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Ortak Program Metninde yer alan sosyal ve duyusal becerilerin çocuklara kazandırılması görüşüyle tam olarak örtüştüğü tespiti yapılmıştır. Sonuç olarak; klasik kaynakların tespiti, çocuklara uygun olarak sadeleştirilmesi, uyarlanması ya da yeniden yazılması ile elde edilecek materyallerin çocuklara yönelik yapılacak felsefi çalışmalarda kullanılması için ciddi ön çalışmaların yapılması gerektiği kanaatine varılmıştır. Anahtar Kelimeler: Çocuk, felsefe, klasik kaynaklar, dil, kültür.This thesis has been prepared to question the potential use of fundamental classical sources in philosophy studies aimed at children. In the introduction, starting from geography and culture, information is provided about how the concept of the child has been perceived throughout historical processes, along with some evaluations. In what follows, the importance of philosophical thinking is discussed, and the types of thinking that it can develop in an individual are defined, along with the characteristics that individuals who possess these types of thinking will gain. The contribution of teaching philosophical thinking, even in small amounts, from childhood, and expressing it in a childlike manner to the development of healthy thinking in later years is discussed. In the first section of the thesis, the perspectives and evaluations of certain philosophers in the history of philosophy regarding children are examined. It has been determined that the main reason for the differences in the understanding of children by philosophers who affect and are affected by the society in which they live is the social and individual differences in which they are raised. Then, evaluations are made about why philosophy studies aimed at children are needed, and attention is drawn to the shared characteristics of children and philosophers. In this context, information is presented about philosophy studies for children as a pedagogical method, both in the world and in Turkey. The shortcomings of the studies conducted in Turkey are also questioned. It is emphasized that philosophical studies should also be conducted for teachers and parents, who are essential in the educational process. In the second section of the thesis, the relationship between philosophy studies for children and the geography, cultural structure, and language that the child is born into is emphasized. For this purpose, it is discussed how classical sources, commonly used in basic education, could also be used for philosophy for children, and how they can shape the children's semantic world and thinking. In this context, the thesis is based on the idea that classical sources can be prepared and used in studies to develop philosophical thinking in children, taking into account their developmental characteristics. To achieve this, examples of different methods that can be used are provided. Examples of various methods that can be employed are provided. Interestingly, it has been observed that the results of this thesis align perfectly with the view expressed in the 2024 Turkey Century National Education Model, which advocates for the development of social and sensory skills in children. As a result, it has been concluded that serious preliminary studies should be carried out in order to use the materials obtained by identifying classical sources, simplifying, adapting or rewriting them to suit children, in philosophical studies aimed at children. Keywords: Child, philosophy, classical sources, language, culture
An analysis of high school students' moral judgment levels across selected variables
No full textÖZTÜRK, Ebru. "Lise Öğrencilerinin Ahlaki Yargı Düzeylerinin Çeşitli Değişkenler Açısından İncelenmesi", Yüksek Lisans Tezi, Malatya, 2025. Bu çalışma, lise öğrencilerinin ahlaki yargı düzeylerini çeşitli değişkenler açısından incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma, 2024–2025 eğitim-öğretim yılında Batman ilinde yer alan dört farklı lise türünde (Fen Lisesi, Anadolu İmam Hatip Lisesi, Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi ve Spor Lisesi) 9. ve 12. sınıf düzeyinde öğrenim görmekte olan toplam 257 öğrenci ile gerçekleştirilmiştir. Betimsel tarama modeline dayanan araştırmada, öğrencilerin ahlaki muhakeme düzeylerini ölçmek amacıyla George Lind (1974-1977) tarafından geliştirilen ve Nermin Çiftçi (2001) tarafından Türkçeye uyarlanan Ahlaki Yargı Testi (MUT) kullanılmıştır. Ayrıca demografik ve eğitsel verilere ulaşmak için araştırmacı tarafından hazırlanan Kişisel Bilgi Formu uygulanmıştır. Verilerin analizinde parametrik olmayan istatistiksel testler (Mann-Whitney U ve Kruskal-Wallis H testleri) kullanılmıştır. Araştırma bulgularına göre, öğrencilerin C skoru ortalaması 27,76 olup, bu düzey orta seviyede bir ahlaki muhakemeye işaret etmektedir. Yaş, cinsiyet, sınıf düzeyi, okul türü, yaşanılan yer, ebeveyn eğitim düzeyi ve kardeş sayısı değişkenlerinde istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık görülmemiştir. Ancak, gelir düzeyine göre anlamlı bir farklılık saptanmış; düşük gelir grubundaki öğrencilerin ahlaki yargı düzeyleri, diğer gelir gruplarına kıyasla daha yüksek bulunmuştur. Elde edilen bulgular, ahlaki gelişimin çok yönlü ve karmaşık doğasına işaret etmektedir. Bu bağlamda, değerler eğitiminin tüm sosyo-eğitsel düzeylere hitap edecek şekilde yeniden yapılandırılması, okul rehberlik servisleriyle aile iş birliğinin artırılması ve din eğitiminin yöntemsel açıdan yeniden ele alınması önerilmektedir. Anahtar Kelimeler: Ahlak,Ahlaki yargı, Ahlaki Yargı Testi (Moralischer–Urteil–Test- MUT),Ahlak gelişimiABSTRACT ÖZTÜRK, Ebru. "An Analysis of High School Students' Moral Judgment Levels Across Selected Variables" Yüksek Lisans Tezi, Malatya, 2025. This study aims to examine the moral judgment levels of high school students in relation to various socio-educational variables. The research was conducted with 257 students from 9th and 12th grades attending four different types of high schools—Science High School, Anatolian Imam Hatip High School, Vocational and Technical Anatolian High School, and Sports High School—within the province of Batman during the 2024–2025 academic year. The study employed a descriptive survey model and used the Moral Judgment Test (MUT), developed by George Lind and adapted into Turkish by Nermin Çiftçi (2001), to collect data on students' moral reasoning. A Personal Information Form was also administered to gather demographic and educational background data. Non-parametric statistical methods (Mann-Whitney U and Kruskal-Wallis H tests) were used in the data analysis. The findings revealed that students' average moral judgment C-score was 27.76, indicating a moderate level of moral reasoning. While no statistically significant differences were found across variables such as age, gender, grade level, school type, residential background, parental education level, or number of siblings, a significant difference emerged in relation to family income. Students from lower-income families demonstrated higher moral judgment levels than their peers in higher-income groups. The results underscore the complex and multifaceted nature of moral development and highlight that moral reasoning cannot be attributed solely to economic status or demographic categories. Based on the findings, the study recommends restructuring values education in schools to address diverse socio-educational needs, enhancing collaboration between families and school guidance services, and revisiting the content and delivery methods of religious education courses. Keywords: Moral,Moral judgment ,Moral Judgment Test (Moralischer–Urteil–Test- MUT), Moral Developmen
Investigation of the role of signal-transducing adaptor proteins in periodontal disease
No full text07.05.2026 tarihine kadar kullanımı yazar tarafından kısıtlanmıştır.Amaç: Sinyal ileten adaptör protein ailesi üyeleri STAP-1 ve STAP-2 kanser, hücre büyümesi ve bağışıklık yanıtı gibi önemli biyolojik süreçlerde rol oynamaktadır. Bu çalışmanın amacı STAP-1 ve STAP-2 ile regülasyonlarında rol alan STAT3 ve STAT5A proteinlerinin; ayrıca inflamasyon ve apoptoz ile ilişkili NLRP3 ve CASP3 düzeylerinin farklı periodontal duruma sahip bireylerin dişeti, dişeti oluğu sıvısı (DOS) ve tükürük örneklerinde değerlendirilmesidir. Materyal ve Metod: Sistemik açıdan sağlıklı 75 katılımcı periodontal sağlıklı (n=25), gingivitis (n=25) ve periodontitis (n=25) olmak üzere 3 gruba ayrılmıştır. STAP-1, STAP-2, STAT3, STAT5A, NLRP3 ve CASP3 seviyeleri DOS ve tükürükte ELISA ile incelenmiştir. Sistemik olarak sağlıklı 60 katılımcı ise eşit sayıda ve aynı gruplara ayrılmış ve hastalardan dişeti örnekleri toplanmıştır. Dişetindeki gen ekspresyon seviyeleri ise RT-qPCR analizi ile incelenmiştir. Bulgular: Periodontitisli hastalarda STAT3 ve CASP3 DOS toplam miktarlarının arttığı, STAT5A'nın ise azaldığı saptanmıştır (p < 0.05). Periodontitisli hastalarda tükürükte STAT3, CASP3 ve NLRP3 artmış, STAP-1 ve STAT5A ise azalmış olarak bulunmuştur (p < 0.05). STAP-1, STAT3, CASP3 ve NLRP3 dişeti gen ekspresyon seviyeleri periodontitis varlığında yukarı yönlü regüle olurken, STAP-2 ve STAT5A ise aşağı yönlü regüle olmuştur. STAT3 dişeti, DOS ve tükürükte CASP3 ve NLRP3 ile potizif korelasyon göstermiştir. CASP3 ve NLRP3 gen ekspresyonları ile STAP-1 arasında pozitif, STAP-2 ve STAT5A ile negatif korelasyonlar gözlenmiştir (p < 0.05). Sonuç: STAP-1, STAP-2, STAT3 ve STAT5A periodontal hastalık patogenezinde rol oynayabilir. Periodontitisteki STAT3 artışı tükürük, dişeti ve DOS'ta inflamasyon ve apoptoz ile ilişkili olabilir. Anahtar kelimeler: DOS, Periodontal inflamasyon, STAP, STATAim: Signal-transducing adaptor protein (STAP) family members STAP-1 and STAP-2 play important roles in key biological processes such as cancer, cell growth, and immune responses. The aim of the present study was to evaluate STAP-1 and STAP-2, along with their regulatory proteins STAT3 and STAT5A, as well as NLRP3 and CASP3—molecules associated with inflammation and apoptosis—in gingival tissue, gingival crevicular fluid (GCF), and saliva samples from individuals with different periodontal conditions. Materials and Methods: Seventy-five systemically healthy participants were divided into three groups: periodontally healthy (n = 25), gingivitis (n = 25), and periodontitis (n = 25). STAP-1, STAP-2, STAT3, STAT5A, NLRP3 and CASP3 levels in GCF and saliva were measured using ELISA. Additionally, gingival tissue samples were collected from 60 systemically healthy participants equally distributed across the same periodontal groups, and gene expression levels were analyzed using RT-qPCR. Results: In patients with periodontitis, total GCF levels of STAT3 and CASP3 were significantly increased, while STAT5A was decreased (p < 0.05). In saliva, STAT3, CASP3, and NLRP3 were significantly elevated, whereas STAP-1 and STAT5A were reduced (p < 0.05). In gingival tissues, STAP-1, STAT3, CASP3 and NLRP3 gene expression levels were upregulated in the presence of periodontitis, whereas STAP-2 and STAT5A were downregulated. STAT3 expression in gingiva, GCF, and saliva showed positive correlations with CASP3 and NLRP3. CASP3 and NLRP3 gene expression levels demonstrated positive correlations with STAP-1 and negative correlations with STAP-2 and STAT5A (p < 0.05). Conclusion: STAP-1, STAP-2, STAT3 and STAT5A may play roles in the pathogenesis of periodontal disease. The observed increase in STAT3 levels in saliva, gingiva and GCF in periodontitis may be associated with inflammation and apoptosis. Keywords: GCF, Periodontal inflammation, STAP, STA
Adaptive learning rate and the effect of complex numbers on machine learning
No full textÖğrenme katsayısı, yapay sinir ağlarının eğitim performansını doğrudan etkileyen temel hiperparametrelerden biridir. Bu parametrenin uygun seçilmemesi, ağın yakınsama hızını, genelleme kabiliyetini ve eğitim sürecini olumsuz yönde etkilemektedir. Literatürde bu problemin çözümü için adaptif öğrenme katsayıları, hata temelli dinamik ayarlamalar ve katman bazlı yöntemler önerilmiş olmakla birlikte kesin ve genel bir çözüm geliştirilememiştir. Sabit bir öğrenme katsayısının kullanımından kaynaklanan sınırlamaları gidermek amacıyla KarcıFANN yöntemi kullanılmaktadır. KarcıFANN yöntemi, kesir dereceli türev yapısı nedeniyle bazı durumlarda karmaşık değerler üretmektedir. Eğitim sürecinde reel bileşenlerin işlenmesi, bilgi kaybına ve optimizasyon kararsızlıklarına yol açabilmektedir. Bu tezde, YSA'larda karşılaşılan bu problemleri çözmek amacıyla karmaşık değer kullanımının öğrenmeye etkisi incelenmektedir. Bu doğrultuda reel ve sanal bileşenleri birlikte işleyen bir yöntem önerilmektedir. Digits, MNIST Rotation 45°, 2BFT-Digits ve 2BFT-MNIST Rotation 45° veri setleri kullanılarak yapılan sınıflandırma sürecinde; reel değerlerin kullanıldığı Reel model, reel ve sanal bileşenlerin birlikte kullanıldığı Kompleks model ile karmaşık değerin genlik bilgisini değerlendiren Abs modeli kullanılmıştır. Elde edilen sonuçlar, Kompleks modelin en yüksek performansa sahip olduğunu ve Reel modelin frekans dönüşümlü verilerde düşük performans sergilediğini göstermiştir. Ayrıca, Abs modelinde faz bilgisi kullanılamadığından başarımın düştüğü görülmüşür. Bu bulgular, karmaşık sayılarla hesaplamaların, KarcıFANN'ın öğrenme performansını belirgin biçimde artırdığını kanıtlamıştır. KarcıFANN ve klasik YSA yöntemlerinin performansları, Kuzushiji-MNIST, GinaPrior2 ve Sign-MNIST veri setlerinin sınıflandırılmasında karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. Ayrıca, SGD, Momentumlu GD ve Adam optimizasyon yöntemleri ile KarcıFANN'ın yakınsama davranışları XOR problemi üzerinde incelenmiştir. Son olarak KarcıFANN'ın farklı hata fonksiyonları (MSE, RMSE ve MAE) ile kullanımının modellerin performansına etkileri incelenmiştir. Anahtar Kelimeler: KarcıFANN, yapay sinir ağları, SGD, Momentumlu GD, ADAMThe learning coefficient is one of the fundamental hyperparameters that directly affects the training performance of artificial neural networks. An improper selection of this parameter can negatively impact the network's convergence rate, generalization ability, and overall training process. Although adaptive learning coefficients, error-based dynamic adjustments, and layer-based methods have been proposed in the literature to solve this problem, a precise and universal solution has not yet been developed. To overcome the limitations arising from the use of a fixed learning coefficient, the KarcıFANN method is employed. Due to its fractional-order derivative structure, the KarcıFANN method can produce complex values in certain cases. Processing only the real components during training can lead to information loss and optimization instabilities. In this thesis, the effect of using complex values on learning in artificial neural networks (ANNs) is examined. Accordingly, a method that processes real and imaginary components together is proposed.In the classification process carried out using the Digits, MNIST Rotation 45°, 2BFT-Digits, and 2BFT-MNIST Rotation 45° datasets, three models were used: the Real model, which uses only real values, the Complex model, which uses both real and imaginary components together, and the Abs model, which evaluates only the magnitude information of the complex values. The results showed that the Complex model achieved the highest performance, while the Real model exhibited lower performance on frequency-transformed data. Moreover, since the Abs model does not utilize phase information, its performance was found to decrease. These findings demonstrate that computations using complex numbers significantly enhance the learning performance of the KarcıFANN method. The performances of KarcıFANN and classical ANN methods were comparatively evaluated on the Kuzushiji-MNIST, GinaPrior2, and Sign-MNIST datasets. In addition, the convergence behaviors of KarcıFANN with SGD, Momentum-based GD, and Adam optimization methods were examined using the XOR problem. Finally, the effects of using different loss functions (MSE, RMSE, and MAE) with KarcıFANN on model performance were analyzed. Keywords: KarcıFANN, artificial neural networks, SGD, momentum-based GD, ADA
Synthesis and biological properties of benzimidazole-2-selenone compounds with cyclopentyl function
No full textKanser ve antimikrobiyal direnç giderek yaygınlaşan küresel bir sağlık sorunu olarak önemini korumaktadır. Başta kataliz olmak üzere antimikrobiyal ve antioksidan özellikleriyle tanınan N-Heterosiklik karben kompleksleri üzerine çalışmalar artış göstermektedir. Düşük toksisite ve yüksek biyolojik aktivite potansiyelleri nedeniyle, NHC bileşikleri kanser araştırmalarında önemli bir yer edinmiştir. Selenyum, glutatyon ve tiyoredoksin redüktaz gibi enzimlerin bileşenine katılarak immün sistemini desteklemektedir. Selenyumun, biyolojik aktiviteye sahip bir eser element olması nedeniyle hazırlanan Se-NHC bileşiklerinin biyolojik aktiviteleri de ilgi çekmektedir. Bu çalışmada, yeni Se-NHC bileşikleri sentezlenerek antimikrobiyal ve antikanser aktiviteleri araştırıldı. Çalışma kapsamında, azota bağlı farklı hacimli ve fonksiyonel grup içeren alkil grupları ile siklopentil grubu taşıyan benzimidazol türevleri kullanılarak yeni karben öncülleri (2a-2j) sentezlendi. Bu öncül benzimidazolyum tuzlarının selenyum ile etkileştirilmesiyle Se-NHC bileşikleri (3a-3j) elde edilmiş olup, tüm bileşiklerin yapıları 1H NMR, 13C NMR ve FT-IR, HR-MS teknikleri ile karakterize edildi. Sentezlenen bileşiklerin disk difüzyon yöntemi ile C. albicans ve C. glabrata mayalarına karşı antifungal aktiviteleri; S. aureus, P. aeruginosa ve E. coli bakterilerine karşı antibakteriyal aktiviteleri incelendi. Ayrıca MTT testi kullanılarak BEAS-2B (insan sağlıklı akciğer hücresi), SH-SY5Y (insan beyin kanseri hücresi), HCT-116 (insan kolon kanseri hücresi), MCF-7 (insan meme kanseri hücresi) ve A549 (insan akciğer kanseri hücresi) hücre hatları üzerindeki antikanser aktiviteleri belirlenerek IC50 değerleri hesaplandı.Cancer and antimicrobial resistance continue to pose significant global health challenges. Recently, there has been an increasing interest in N-heterocyclic carbene (NHC) complexes, primarily because of their established catalytic, antibacterial, and antioxidant capabilities. Owing to their low toxicity and high potential for biological activity, NHC compounds have gained considerable attention in cancer research. Selenium supports the immune system by participating within the composition of essential enzymes like glutathione and thioredoxin reductases. Given its role as a biologically active trace element, the biological activity of Se-NHC compounds has also attracted significant interest. This study involved the synthesis of novel Se-NHC compounds and the examination of their antibacterial and anticancer properties. A series of new carbene precursors (2a–2j) were synthesized using benzimidazole derivatives bearing cyclopentyl groups and alkyl substituents with varying steric and functional properties attached to the nitrogen atom. The corresponding Se-NHC compounds (3a–3j) were then obtained by reacting these benzimidazolium salts with selenium. The structures of all synthesized compounds were characterized using 1H NMR, 13C NMR, FT-IR, and HR-MS techniques. The antifungal activities of the compounds were evaluated against Candida albicans and Candida glabrata using the disk diffusion method, while their antibacterial activities were tested against Staphylococcus aureus, Pseudomonas aeruginosa, and Escherichia coli. Furthermore, the anticancer activities of the compounds were assessed using the MTT assay on several cell lines, including BEAS-2B (normal human lung cells), SH-SY5Y (human neuroblastoma), HCT-116 (human colon cancer), MCF-7 (human breast cancer), and A549 (human lung cancer), and their IC50 values were calculated
Globalization and nationalism transformation of national identity in Turkey
No full textBu çalışma, küreselleşme sürecinin Türkiye'de ulusal kimlik üzerinde yarattığı dönüşümü analiz etmeyi amaçlamaktadır. Osmanlı'dan Cumhuriyet'e taşınan çok katmanlı kimlik mirası, küreselleşmenin etkisiyle yeniden şekillenmekte; ulusal kimlik, küresel etkileşimler karşısında hem direnç hem de uyum mekanizmaları geliştirerek kendini yeniden üretmektedir. Bu bağlamda çalışmanın temel sorunsalı, küreselleşmenin Türkiye'de ulusal kimlik algısını nasıl dönüştürdüğü ve bu dönüşüm karşısında toplumun ve devletin ne tür tepkiler veya stratejiler geliştirdiğidir. Çalışmanın kapsamı, küreselleşme sonrası dönemde Türkiye'de ulusal kimliğin ideolojik, kültürel ve siyasal düzlemlerde geçirdiği değişim ve bu değişime karşı ortaya çıkan tepkisel veya bütünleştirici yaklaşımlar üzerine odaklanmaktadır. Modernleşme, tarihsel hafıza ve kimlik inşası gibi temalar üzerinden kurulan analiz, belirli bir dönem veya olayla sınırlı olmayıp, genel bir kavramsal ve sosyolojik çerçevede yürütülmektedir. Araştırmanın sınırlılığı, ulusal kimliğin dönüşümüne dair tüm etnik, mezhepsel ya da sınıfsal kırılmaları detaylıca ele almak yerine, daha çok küreselleşmenin doğrudan etkilediği üst anlatılar ve toplumsal tepkiler üzerinden bir çözümleme yapmasıdır. Yerel kimlik gruplarına ilişkin derinlemesine alan çalışmaları bu çalışmanın kapsamı dışında bırakılmıştır. Çalışmanın temel bulgusu, küreselleşmenin ulusal kimlikleri küresel düzeyde homojenleştirerek farklılıkları ortadan kaldırmak yerine onları daha dinamik, çatışmalı ve çoğulcu bir yapıya dönüştürdüğüdür. Türkiye örneğinde bu dönüşüm hem siyasi söylemlerde hem de gündelik yaşamda farklı biçimlerde görünür hale gelmekte; ulusal kimlik, küresel modernite karşısında kimi zaman direnç gösteren, kimi zaman ise yeni biçimlere uyum sağlayan bir yapıya evrilmektedir. Bu yönüyle çalışma, küreselleşmenin ulusal kimlikler üzerindeki etkisini anlamak ve bu etkiye verilen tepkileri analiz etmek açısından özgün bir örnek sunmaktadır. Anahtar Kelimeler: Küreselleşme, milliyetçilik, ulusal kimlik, Türkiye, kimlik dönüşümü, hibrit kimlikler, homojenleşme, heterojenleşmeThis study aims to analyze the transformation of national identity in Turkey as a result of the globalization process. The multi-layered identity heritage inherited from the Ottoman Empire to the Republic is being reshaped under the influence of globalization; national identity, in the face of global interactions, is developing both resistance and adaptation mechanisms to reproduce itself. In this context, the central research question of the study is how globalization has transformed the perception of national identity in Turkey and what types of responses or strategies society and the state have developed in response to this transformation. The scope of the study focuses on the ideological, cultural, and political changes in national identity in Turkey in the post-globalization era, as well as the reactive or integrative approaches that emerged in response to these changes. The analysis established through themes such as modernization, historical memory, and identity construction is not limited to a specific period or event, but rather conducted within a general conceptual and sociological framework. The limitation of the research is that it does not address all ethnic, sectarian, or class-based fractures in detail regarding the transformation of national identity, but rather focuses on an analysis of the overarching narratives and societal responses directly affected by globalization. In-depth field studies on local identity groups are beyond the scope of this study. The main finding of the research is that globalization does not homogenize national identities and eliminate differences on a global level but transforms them into a more dynamic, conflictual, and pluralistic structure. In the case of Turkey, this transformation is manifested in different forms both in political discourses and in everyday life; national identity evolves into a structure that sometimes resists and sometimes adapts to new forms in the face of global modernity. In this regard, the study offers a unique example for understanding the impact of globalization on national identities and analyzing the responses to this impact. Keywords: Globalization, nationalism, national identity, Türkiye, identity transformation, hybrid identities, homogenization, heterogenizatio
The effect of a cognitive behavioral therapy-based and motivational interviewing-supported psychoeducation program on emotional eating and psychological resilience in individuals with obesity
No full textAmaç: Araştırma, obez bireylerde BDT temelli ve MG destekli psikoeğitimin duygusal yeme ve psikolojik dayanıklılık üzerine etkisini incelemek amacıyla yapıl-mıştır. Materyal ve metot: Bu araştırma, randomize kontrollü deneysel tasarımda gerçekleştirilmiştir. Diyetisyen polikliniklerine başvuran 116 obez bireyden, katılım kriterlerini karşılayan 84'ü randomize edilerek deney (n=42) ve kontrol (n=42) grupla-rına atanmıştır. Çalışma, 81 katılımcı (40 deney, 41 kontrol) ile tamamlanmış-tır.Deney grubuna sekiz hafta süren, yapılandırılmış bir BDT ve MG temelli psikoeği-tim programı uygulanırken, kontrol grubu standart bakım almıştır.Katılımcıların duy-gusal yeme ve psikolojik dayanıklılık düzeyleri, girişim öncesi, hemen sonrası ve iki ay sonraki izlemde Duygusal Yeme Ölçeği (DYÖ) ve Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği (PDÖ) ile ölçülmüştür. Veriler, iki yönlü karma desenli ANOVA ile analiz edilmiştir. Bulgular: Analiz sonuçları, müdahalenin hem duygusal yeme (Grup x Zaman Etkileşimi: F(1,79) = 37.263, p < .001, ?p² = 0.321) hem de psikolojik dayanıklılık (Grup x Zaman Etkileşimi: F(1,79) =20.303 , p < .001, ?p² =0.204) üzerinde istatistik-sel olarak anlamlı ve güçlü bir etki yarattığını göstermiştir. Deney grubunda duygusal yeme puanlarında gözlenen anlamlı düşüş ve psikolojik dayanıklılık puanlarında göz-lenen anlamlı artış, iki aylık izlem döneminde de korunmuştur. Kontrol grubunda ise anlamlı bir değişiklik saptanmamıştır. Sonuç: BDT ve MG ilkelerini bütünleştiren psikoeğitim, obez bireylerde hem duygusal yeme davranışını azaltmada hem de psikolojik dayanıklılığı artırmada etkili ve kalıcı sonuçlar sunan bir müdahale modelidir. Anahtar kelimeler: Bilişsel davranışçı terapi, Duygusal yeme, Motivasyonel görüşme, Obezite, Psikiyatri hemşireliği, Psikoeğitim, Psikolojik dayanıklılıkObjective: This research was conducted to determine the effect of CBT-based and MI-supported psychoeducation on emotional eating and psychological resilience in individuals with obesity. Material and method: This study was conducted using a randomized control-led experimental design. Of the 116 obese individuals who applied to dietitian outpati-ent clinics, 84 who met the inclusion criteria were randomized into experimental (n = 42) and control (n = 42) groups. The study was completed with 81 participants (40 experimental, 41 control). The experimental group received a structured CBT- and MI-based psychoeducation program over eight weeks, while the control group received standard care. Participants' levels of emotional eating and psychological resilience were measured at baseline, immediately after the intervention, and at a two-month follow-up using the Emotional Eating Scale (EES) and the Psychological Resilience Scale (PRS). Data were analyzed using a two-way mixed-design ANOVA. Results: The analyses revealed that the intervention had a statistically signifi-cant and strong effect on both emotional eating (Group × Time Interaction: F(1,79) = 37.263, p < .001, ?p² = 0.321) and psychological resilience (Group × Time Interaction: F(1,79) =20.303 , p < .001, ?p² =0.204). The significant decrease in emotional eating scores and increase in psychological resilience scores observed in the experimental group were maintained during the two-month follow-up period. No significant changes were found in the control group. Conclusion: Psychoeducation integrating the principles of CBT and MI repre-sents an effective and sustainable intervention model for both reducing emotional ea-ting behaviors and enhancing psychological resilience in obese individuals. Keywords: Psychoeducation, Psychiatric nursing, Obesity, Cognitive behavio-ral therapy, Motivational interviewing, Emotional eating, Psychological resilience
Segmentation of microscopic cell images using deep learning methods
No full textHücre, organizmaların temel biyolojik işlemlerini gerçekleştirmeleri için kritik öneme sahip en küçük yapı birimidir. Hücrelerin analiz edilmesi, temel biyolojik araştırmaların klinik tanı ve tedavi süreçlerinde önemli bir yere sahiptir. Analiz süreci, medikal verinin işlenmesini gerektiren karmaşık bir süreçtir. Bu süreçte, medikal görüntülerin anlamlandırılması için hücre sınıflandırma ve hücre bölütleme teknikleri kullanılmaktadır. Hücre sınıflandırma, belirli biyolojik özelliklere dayanarak hücrelerin ayrıştırılmasını sağlayan teknikleri içerir. Hücre bölütleme ise, bireysel hücrelerin sınırlarını tespit etmeye odaklanan teknikleri içerir. Bu teknikler, mikroskobik hücre görüntülerinin değişken yapısı, farklı boyama ve görüntüleme teknikleri gibi çeşitli zorluklarla karşı karşıyadır. Bu zorlukların üstesinden gelmek için çeşitli derin ağ mimarileri geliştirilmiştir. Bu tez çalışmasında, hücre bölütleme ve hücre sınıflandırma görevlerine yönelik, derin ağ mimarilerini temel alan uygulamalar geliştirilmiştir. İlk olarak, farklı derin ağ mimarilerinin hücre bölütleme performansları incelenmiştir. Yapılan çalışmada, DeepLabv3+ mimarisi 0,8957 Jaccard değeri ve 0,9429 Dice değeri ile en iyi sonucu veren mimari olmuştur. Daha sonraki çalışmalarda hücre bölütleme görevini gerçekleştiren yeni bir derin öğrenme mimarisi olan RaUNet önerilmiştir. U-Net mimarisinin atlama bağlantılarına ters dikkat modülü entegre edilerek RaUNet mimarisi oluşturulmuştur. Ters dikkat modülü U-Net mimarisindeki bilgi kaybını azaltmakta ve detay bilgilerini korumaktadır. Dört farklı veri setinde RaUNet mimarisi test edilmiştir. Üçüncü olarak, hücre bölütleme görevinde giriş görüntü kalitesine odaklanılmıştır. Bu uygulamada, hücre görüntüleri dalgacık dönüşümü kullanılarak ön işlenmiş ve farklı dalgacıklardaki görüntüler birleştirilerek bölütleme görevi için hazırlanmıştır. Uygulama iki veri seti üzerinde test edilmiştir. Son olarak da bölütleme sonucunda beyaz kan hücrelerini sınıflandıran bir sistem tasarlanmıştır. Bu sistem, çeşitli derin ağ mimarilerinin transfer öğrenme sürecinde elde ettiği özellikler ve bu özelliklerin nitelikli seçiminden oluşmaktadır. Önerilen sistem, BCCD veri seti üzerinde 0,9863 doğruluk oranı ile en yüksek sınıflandırma performansını sergilemiştir. Bu tez kapsamında geliştirilen uygulamalar güncel yöntemlere kıyasla sundukları yenilikçi ve özgün yaklaşımlar sayesinde, hekimlerin karar destek sistemlerini güçlendirme açısından dikkate değer bir potansiyele sahiptir.The cell is the smallest structural unit essential for organisms to perform fundamental biological functions. Cell analysis plays a vital role in both basic biological research and the clinical diagnosis and treatment process. This analysis is a complex process that requires the interpretation of medical data. In this process, cell classification and cell segmentation techniques are used to make sense of medical images. Cell classification involves methods that differentiate cells based on specific biological characteristics. Cell segmentation involves techniques that focus on detecting the boundaries of individual cells. These techniques face several challenges, such as the variable nature of microscopic cell images, different staining and imaging techniques. Various deep network architectures have been developed to overcome these challenges. In this thesis, applications for cell segmentation and cell classification tasks are developed based on deep network architectures. First, the cell segmentation performance of different deep network architectures are analyzed. In the study, The DeepLabv3+ architecture achieved the best results, with a Jaccard index of 0.8957 and a Dice coefficient of. In subsequent studies, a new deep learning architecture, RaUNet, was proposed to perform the cell segmentation task. The RaUNet architecture was created by integrating the inverse attention module into the skip connections of the U-Net architecture. The inverse attention module reduces the information loss in the U-Net architecture and preserves detailed information. RaUNet architecture is tested on four different datasets. Third, we focus on the input image quality in the cell segmentation task. In this application, cell images are preprocessed using wavelet transform and images with different wavelets are combined to prepare for the segmentation task. The application was tested on two datasets. Finally, a system that classifies white blood cells after segmentation is designed. This system utilizes of the features obtained by various deep network architectures in the transfer learning process and an effective feature selection process. The proposed system showed the highest classification performance with an accuracy of 0.9863 on the BCCD dataset. The applications developed within the scope of this thesis have a remarkable potential to strengthen the decision support systems of physicians thanks to the innovative and unique approaches they offer compared to current methods
Examining new dimensions of consumption habits based on superpanopticon theory
No full textKolaylaştırıcı yönleriyle hayata yayılan bilişim teknolojileri, giderek daha güçlü ve kapsamlı veri toplama ile örtüşmektedir. İnsanlık tarihinin hiçbir döneminde bu kadar çok bilgi ele geçirilmemiş, kaydedilmemiş, sınıflandırılmamış ve ticari bir ürüne dönüştürülmemiştir. Kişiliğimizin, ekonomik durumumuzun, sosyal ilişkilerimizin, zaaflarımızın, geçmiş tecrübelerimizin ve gelecek ile ilgili beklentilerimizin belgelendiği süperpanoptik bir toplum haline gelmekteyiz. Gözetim, sıradan bir faaliyet haline gelirken, gözetim toplumunda yaşayan bizler çoğu zaman gözetim faaliyetlerini modern toplumsal yaşamın bir gerekliliği olarak görüyoruz. Gözetim, modern sonrası tüketim çağında yaşayan bireyler için var olmanın, konforun ve güvenliğin teminatı, bir fırsat yahut bir indirim gibi algılanmakta ve görmezden gelinmektedir. Tüketim faaliyetleri, internet ortamına taşındıkça, buradaki sanal deneyimlerimiz özellikle teknolojik yazılım ve donanıma sahip güçler tarafından verilere dönüştürülmekte; bu veriler bireylerin denetlenmesinde, kontrol edilmesinde, yönlendirilmesinde, manipüle edilmesinde ve sınıflandırılmasında kullanılmaktadır. Kapitalizm, enformasyon teknolojileri üzerinden işlemekte; elektronik teknolojiler hem yeni yatırım alanları açmak hem de bu teknolojileri kullanan insanların deneyimleri üzerinde hak iddia etmek suretiyle gücüne güç katmaktadır. Gündelik hayatın bütününe yayılan enformasyon teknolojilerine ilişkin, hayatı kolaylaştıracakları ve demokratik gelişime katkı sağlayacaklarına dair iyimserlikler her geçen gün distopyaya dönüşmektedir. Gözetim, bilim kurgunun bir konusu gibi görülmektedir. Tezimiz, gözetim olgusuna farklı bir kuram ile yaklaşmasından ötürü literatüre yeni bir bakış açısı kazandırmayı hedeflemektedir. Çalışmamızda, ilk olarak tüketim alışkanlıklarının artan oranda elektronik ortama kaydığı, elektronik ortamda gerçekleşen tüketim deneyimlerinin ise şirketler tarafından kişisel verilere dönüştürüldüğü ve gözetimin bu kişisel veriler üzerinden uygulandığı, bunun ise gerçek bireyler açısından ayırıma neden olup, bazıları için dezavantajlara, bazıları içinse ayrıcalıklar neden olabileceği savunulmaktadır.The information technologies that pervade life with their facilitative aspects are increasingly overlapping with more powerful and comprehensive data collection. At no time in human history has so much information been captured, recorded, classified and turned into a commercial product. We are becoming a superpanoptic society in which our personality, economic status, social relationships, foibles, past experiences and future prospects are documented. Surveillance has become an ordinary activity, while those of us living in a surveillance society often see surveillance as a necessity of modern social life. Surveillance is perceived and ignored as a guarantee of existence, comfort and security, an opportunity or a discount for individuals living in the post-modern age of consumption. As consumption activities move to the internet, our virtual experiences here are transformed into data, especially by forces with technological software and hardware, and these data are used to monitor, control, direct, manipulate and classify individuals. Capitalism operates through information technologies; electronic technologies both open up new investment areas and strengthen their power by claiming rights over the experiences of people who use these technologies. Optimism about information technologies, which pervade all aspects of daily life, that they will make life easier, contribute to democratic development and reduce inequalities by facilitating access to information, is turning into dystopia every day. Surveillance is seen as a subject of science fiction. Our thesis aims to bring a new perspective to the literature as it approaches the phenomenon of surveillance with a different theory. In our study, it is firstly argued that consumption habits are increasingly shifting to the electronic environment, consumption experiences in the electronic environment are transformed into personal data by companies and surveillance is applied through these personal data, which may cause discrimination for real individuals and cause disadvantages for some and privileges for others