İnönü Üniversitesi Kurumsal Akademik Arşivi
Not a member yet
26000 research outputs found
Sort by
THE EMERGENCE OF THE STATE IN THE LATE CHALCOLITHIC PERIOD: THE CASE OF ARSLANTEPE
No full textYerleşik yaşama geçilmesiyle birlikte insanlar, günlük yaşamlarını sürdürebilmek için basit planlı konutlar inşa etmişlerdir. Arslantepe'de yapılan kazılarda da Geç Kalkolitik VIII. katmanda bu tür erken yerleşim mimarisinin olduğu görülmektedir. Bir sonraki evre VII. katmanda elit konutlar ve tapınakların tespit edilmesi, yapıların işlevsel ve ölçeksel açıdan çeşitlendiğini göstermektedir. VIA katmanına dair bulgular analiz edildiğinde ise keşfedilen saray kompleksi, idari, dini ve ekonomik gelişmelerin, merkezi bir otorite etrafında şekillendiğini açığa çıkarmaktadır. Kabul salonu, tapınaklar, arşiv, depo, silahlık gibi işlevsel odaların koridorlarla birbirine bağlanması, bürokratik organizasyonun oluştuğunu doğrulamaktadır. Mevcut mimari düzenlemeler, toplumsal yapıda da dönüşümlerin gerçekleştiğini göstermektedir. İnsanların aynı toprakların üzerinde birarada yaşaması, toplumun en küçük yapı birimi olan aile kavramının nicelik olarak genişlemesine olanak tanımıştır. Ortak değerler etrafında toplanan bireyler yaşam tarzının getirmiş olduğu farklılıklarla beraber sınıflara ayrılmaya başlamış ve eşitlikçi yapı ortadan kaybolmuştur. Arslantepe'de toplumsal örgütlenmeyle beraber güç, otorite ve statü üzerinden hiyerarşik bir yapı ortaya çıkmıştır. Toplumsal tabakalaşma üretim ve tüketim biçimlerini doğrudan etkileyerek birçok faaliyet alanının ortaya çıkmasına neden olmuştur. Arslantepe'de tarım, hayvancılık ve madencilik alanındaki gelişmelerin yanı sıra çanak çömlek buluntuları ile mühürleme işlemleri, ekonomik koşullar üzerinde bir yönlendirme yapıldığını kanıtlamaktadır. Tüm bu veriler erken devlet sürecinin temel yapı taşlarıdır. Anahtar Kelimeler: Geç Kalkolitik, Arslantepe, Saray, Tapınak, Erken Devlet, Mühür, Çanak çömlekWith the transition to a settled life, people began to build simply planned houses in order to sustain their daily lives. Excavations carried out at Arslantepe have revealed that such early examples of settlement architecture existed in the Late Chalcolithic Level VIII. The discovery of elite residences and temples in the following phase, Level VII, indicates that the architectural structures diversified in terms of both function and scale.When the findings related to Level VIA are analyzed, the discovered palace complex reveals that administrative, religious, and economic developments were organized around a central authority. The connection of functional rooms—such as the audience hall, temples, archive, storerooms, and armory—through corridors confirms the emergence of a bureaucratic organization. The existing architectural arrangements also indicate that transformations occurred within the social structure. The fact that people began to live together on the same land enabled the quantitative expansion of the family concept, which represents the smallest unit of society. Individuals gathered around shared values started to divide into classes along with the differences brought about by their lifestyles, and the egalitarian structure gradually disappeared. In Arslantepe, along with social organization, a hierarchical structure emerged based on power, authority, and status. Social stratification directly influenced the modes of production and consumption, leading to the emergence of various spheres of activity. In addition to developments in agriculture, animal husbandry, and metallurgy, the discoveries of pottery and sealing practices at Arslantepe provide evidence that economic conditions were being regulated. All these findings constitute the fundamental building blocks of the early state formation process. Keywords: Late Chalcolithic, Arslantepe, Palace, Temple, Early State, Seal, Potter
Evaluation of skeletal and dental effects of two mini screw and four mini screw assisted rapid palatal expansion appliances using cone-beam computed tomography
No full textAmaç: Bu çalışmanın amacı iki mini vida ve dört mini vida destekli hızlı üst çene genişletmesi (MARPE) uygulanan genç erişkin hastalardaki iskeletsel, dentoalveolar ve dental etkilerin KIBT verileri üzerinden retrospektif olarak değerlendirilmesidir. Materyal ve Metot: Çalışmanın materyali, İnönü Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Ortodonti Anabilim Dalı'nda MARPE tedavisi uygulanmış hastaların arşiv kayıtlarının retrospektif olarak taranmasıyla elde edilmiştir. Dahil edilme kriterlerini karşılayan 30 birey eşit olarak 2 gruba (iki mini vida destekli MARPE - dört mini vida destekli MARPE) ayrılmıştır. İskeletsel, dentoalveolar ve dental parametreler aynı yazılım programında (3D Slicer 5.7.0, Boston, MA, ABD) değerlendirilmiştir. Bulgular: Çalışmada her iki grupta iskeletsel, dentoalveolar ve dental düzeyde anlamlı değişiklikler gözlenmiştir. Grup içi karşılaştırmalarda tüm iskeletsel parametrelerde anlamlı artış saptanmıştır (p<0,001). Dentoalveolar düzeyde posterior bölgelerde belirgin transversal genişleme ve bukkal kemik kalınlığında azalma görülmüştür. Dental düzeyde transversal genişleme ve inklinasyon ölçümlerinde anlamlı değişiklikler izlenmiştir. Gruplar arası karşılaştırmalarda, dört mini vida destekli MARPE grubunda J sağ-sol, NG, NT, PT, posterior palatal genişlik, ANS ve PNS artışları ile BMG, PMG, CF, P1–F, P2–F ve Cc ölçümlerinde istatistiksel olarak daha fazla artış belirlenmiştir (p<0,05) Sonuç: MARPE tedavisi, genç erişkinlerde anlamlı transversal genişleme sağlamıştır. Dört mini vida destekli grupta anterior ve posterior bölgelerde daha fazla iskeletsel genişleme elde edilmesi, vida sayısının genişleme miktarı ve açılma paternini etkilediğini göstermiştir. Ayrıca bukkal kortikal kemik kalınlığında azalma, alveolar kret yüksekliğinde artış görülmüştür. Dental inklinasyon değişimleri dentoalveolar devrilmeyi göstermiştir. Anahtar Kelimeler: Hızlı Üst Çene Genişletme, KIBT, MARPE, Mini VidaAim: The aim of this study was to retrospectively evaluate the skeletal, dentoalveolar, and dental effects of mini-screw assisted rapid palatal expansion (MARPE) using appliances supported by two or four mini-screws in young adult patients, based on CBCT data. Materials and Methods: The study samples was obtained by retrospectively screening the archival records of patients who underwent MARPE treatment at the Department of Orthodontics, Faculty of Dentistry, İnönü University. Thirty individuals who met the inclusion criteria were equally assigned into two groups (two mini-screw assisted MARPE and four mini-screw assisted MARPE). Skeletal, dentoalveolar, and dental parameters were assessed using the same software program (3D Slicer 5.7.0, Boston, MA, USA). Results: Significant skeletal, dentoalveolar, and dental changes were observed in both groups. Intragroup comparisons revealed significant increases in all skeletal parameters (p <0.001). At the dentoalveolar level, marked transverse expansion in the posterior regions and a reduction in buccal bone thickness were noted. Dental assessments demonstrated significant changes in transverse width and dental inclination. Intergroup comparisons showed that increases in J width, NG, NT, PT, posterior palatal width, ANS and PNS expansion, as well as BMG, PMG, CF, P1–F, P2–F, and Cc measurements, were significantly greater in the four-mini-screw MARPE group (p < 0.05). Conclusion: MARPE treatment produced significant transverse expansion in young adults. Greater skeletal expansion in both anterior and posterior regions in the four-mini-screw group indicates that the number of mini-screws influences both the magnitude and the pattern of expansion. Dentoalveolar expansion was significant in both groups. A reduction in buccal cortical bone thickness, a increase in alveolar crest height were also noted. Changes in dental inclination reflected dentoalveolar tipping. Keywords: CBCT, MARPE, Miniscrew, Rapid Maxiller Expansio
The mediating role of quality perception in the impact of halal and kosher certifications on consumer purchase intention: The case of Brussels
No full textBu çalışmanın temel amacı, helal ve koşer belgeli ürünlerin tüketici satın alma niyeti üzerindeki etkisini ve bu etkideki kalite algısının aracılık rolünün olup olmadığının belirlenmesidir. Çalışmanın alt amaçlarında helal ve koşer belgelerinin kalite algısına etkisinin tespit edilmesi; helal ve koşer belgelerinin satın alma niyetine etkisinin belirlenmesi ve kalite algısının satın alma niyetine etkisinin tespit edilmesi yer almaktadır. Çalışma, Belçika'nın başkenti Brüksel'de yapılmıştır. Brüksel, etnik kökeni farklı çok sayıda insanın yaşadığı bir şehir olmasından kaynaklı çeşitli kültürlerin bir arada olduğu bir şehirdir. Hristiyanların yoğunlukta olduğu bununla birlikte Musevi ve Müslümanların sayısının da gün geçtikçe artmasıyla özellikle helal tüketimin önem kazandığı bir şehir olan Brüksel'de çevrimiçi ve yüz yüze anketler yapılarak 555 kişiye ulaşılmıştır. Elde edilen veriler SPSS 26 programı ve aracılık analizi için Andrew F. Hayes tarafından geliştirilen SPSS Process v4.2 eklentisi kullanılarak analiz edilmiştir. Çalışmadaki bağımsız değişken olan helal ve koşer belgeleri tek faktör; bağımlı değişken olan satın alma niyeti tek faktör ve aracı değişken olan kalite algısı tek faktörlüdür. Çalışmada, değişkenler tüketicilerin demografik özelliklerine göre de incelenmiştir. Yapılan analizler sonucunda helal ve koşer belgelerinin satın alma niyetini istatistiksel olarak etkilediği tespit edilmiştir. Helal ve koşer belgelerinin kalite algısını istatistiksel olarak etkilediği tespit edilmiştir. Kalite algısının satın alma niyetini istatistiksel olarak etkilediği tespit edilmiştir. Son olarak, helal ve koşer belgelerinin tüketici satın alma niyeti üzerinde kalite algısının aracı rolünün olduğu görülmüştür.The main purpose of this study is to determine the effect of halal and kosher certified products on consumer purchase intention and whether quality perception has a mediating role in this effect. The sub-objectives of the study include determining the effect of halal and kosher certificates on quality perception; determining the effect of halal and kosher certificates on purchase intention and determining the effect of quality perception on purchase intention. The study was conducted in Brussels, the capital of Belgium. Brussels is a city where various cultures coexist due to the fact that it is a city where many people of different ethnic origins live. In Brussels, a city where Christians are predominant but halal consumption is gaining importance due to the increasing number of Jews and Muslims, 555 people were reached through online and face-to-face surveys. The data obtained were analyzed using the SPSS 26 program and the SPSS Process v4.2 plug-in developed by Andrew F. Hayes for mediation analysis. The independent variable in the study, halal and kosher certificates, is a single factor; the dependent variable, purchase intention, is a single factor and the mediator variable, quality perception, is a single factor. In the study, variables were examined according to the demographic characteristics of consumers. As a result of the analysis, it was determined that halal and kosher certificates statistically affect purchase intention. It has been found that halal and kosher certificates statistically affect quality perception. It has been found that quality perception statistically affects purchase intention. Finally, it has been seen that halal and kosher certificates have a mediating role in quality perception on consumer purchase intention
Production, characterization and optimization of microbial cellulose using Kombucha Culture
No full textBu çalışmada, simbiyotik bir mikroorganizma topluluğu olan kombucha kültürü kullanılarak mikrobiyal selüloz (MS) üretimi gerçekleştirilmiş, elde edilen ürünün karakterizasyonu yapılmış ve üretim koşulları optimize edilmiştir. Kombucha kültürü, çay ve şeker içeren steril bir ortamda statik fermantasyon koşullarında 14 gün süreyle inkübe edilmiştir. Fermentasyon sonunda yüzeyde oluşan mikrobiyal selüloz tabakası saflaştırılarak analizlere hazırlanmıştır. Farklı karbon kaynakları (sükroz, glukoz, mannitol) ve pH değerleri (3.0, 4.0, 5.0, 6.0, 7.0) üretim verimliliği üzerinde değerlendirilmiş ve optimum üretim koşulları belirlenmiştir. En yüksek verim glukoz içeren ve pH 5.0'de yürütülen fermentasyonlarda elde edilmiştir. Karakterizasyon çalışmaları kapsamında FTIR, SEM, XRD, DTA ve TGA analizleri yapılmıştır. Analiz sonuçları, üretilen mikrobiyal selülozun yapısal bütünlüğünü, kristalliğini ve termal dayanıklılığını doğrulamıştır. Bu sonuçlar, kombucha kültürünün mikrobiyal selüloz üretiminde etkili bir biyolojik ajan olduğunu ve üretim veriminin çevresel koşulların optimizasyonu ile artırılabileceğini göstermektedir. Ayrıca, elde edilen mikrobiyal selülozun yapısal özellikleri, ileri düzey biyomalzeme uygulamaları için umut vadetmektedir.In this study, microbial cellulose (MC) was produced using kombucha culture, a symbiotic consortium of microorganisms. The resulting biopolymer was characterized, and the production conditions were optimized. The kombucha culture was incubated in a sterilized tea and sucrose medium under static fermentation conditions for 14 days. At the end of the fermentation period, the cellulose pellicle formed on the surface was harvested, purified, and subjected to analytical evaluations. Various carbon sources (sucrose, glucose, mannitol) and pH levels (3.0, 4.0, 5.0, 6.0, 7.0) were tested to determine their effect on production efficiency. The highest yield was achieved at pH 5.0 and using sucrose as the carbon source. Characterization of the obtained microbial cellulose was performed using FTIR, SEM, XRD, DTA and TGA analyses. The results confirmed the structural integrity, crystallinity, and thermal stability of the cellulose samples. Overall, the findings demonstrate that kombucha culture is an effective biological agent for microbial cellulose production. Moreover, optimizing environmental conditions can significantly improve production efficiency. The obtained microbial cellulose possesses promising structural features for advanced biomaterial applications
The mediating role of problem solving skills in the relationship between psychological flexibility and psychological resilience
No full textBu araştırmada kişilerarası ilişkileri önemli düzeyde etkileyen psikolojik sağlamlık, psikolojik esneklik ve problem çözme becerileri değişkenleri arasındaki ilişkiyi ve psikolojik sağlamlık ile psikolojik esneklik arasındaki ilişkide problem çözme becerilerinin aracı rolünü incelemek amaçlanmıştır. Araştırmaya Ankara ili Keçiören ilçesinde farklı türdeki liselerde öğrenim görmeye devam eden Yaşları 14 ve 18 arasında değişen; 275 kadın, 219 erkek toplam 494 öğrenci ile yürütülmüştür. Araştırmada katılımcıların demografik özelliklerine yönelik bilgi almak için "Kişisel Bilgi Formu", psikolojik esneklik düzeylerini tespit etmek amacıyla "Psikolojik Esneklik Ölçeği", psikolojik sağlamlık düzeylerini belirlemek için "Psikolojik Sağlamlık Ölçeği" ve problem çözme becerilerini ölçmek için "Problem Çözme Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırmada kullanılan ölçeklerin Doğrulayıcı Faktör Analizleri AMOS programıyla yapılırken; modelde yer alan değişkenler arasındaki ilişkiler Pearson korelasyon analiziyle tespit edilmiştir. Buna ek olarak psikolojik esneklik ve psikolojik sağlamlık arasındaki ilişkide problem çözme becerilerinin aracılık etkisinin anlamlılığını tespit etmek için Bootstrapp analizi gerçekleştirilmiştir. Yapılan analizler sonucunda psikolojik esneklik, psikolojik sağlamlık ve problem çözme değişkenleri arasında pozitif yönlü anlamlı ilişkiler tespit edilmiştir. Psikolojik esneklik ve psikolojik sağlamlık arasındaki ilişkide problem çözme becerilerinin aracılık etkisi incelenmiş ve problem çözme becerilerinin psikolojik esneklik ve psikolojik sağlamlık arasındaki ilişkide kısmi aracılık etkisi olduğu bulgusuna ulaşılmıştır. Elde edilen bulgular ilgili alanyazın doğrultusunda tartışılarak çeşitli öneriler sunulmuştur.In this study, it was aimed to examine the relationship between the variables of psychological resilience, psychological flexibility and problem solving skills that significantly affect interpersonal relationships and the mediating role of problem solving skills in the relationship between psychological resilience and psychological flexibility. The study was conducted with a total of 494 students, 275 female and 219 male, aged between 14 and 18, who continue to study in different types of high schools in Keçiören district of Ankara province. In the study, "Psychological Flexibility Scale" was used to determine their psychological flexibility levels, "Psychological Resilience Scale" was used to determine their psychological resilience levels and "Problem Solving Scale" was used to measure their problem solving skills. Confirmatory Factor Analyses of the scales used in the study were performed with AMOS software, and the relationships between the variables in the model were determined by Pearson correlation analysis. In addition, Bootstrapp analysis was performed to determine the significance of the mediating effect of problem solving skills in the relationship between psychological flexibility and psychological resilience. As a result of the analyses, significant positive relationships were found between psychological flexibility, psychological resilience and problem solving. The mediating effect of problem solving skills on the relationship between psychological flexibility and psychological resilience was examined and it was found that problem solving skills had a partial mediating effect on the relationship between psychological flexibility and psychological resilience. The findings obtained were discussed in line with the relevant literature and various suggestions were presented
Investigation of the Effects of Exercise on the Role of MOTS-c and Humanin in the experimental Hypertension Model
No full textAmaç: Mitokondriyal türevli peptitler olan 12S ribozomal ribonükleik asit tip c'nin mitokondriyal açık okuma çerçevesi (MOTS-c) ve Humanin (HN)'in kardiyovasküler hastalıklarla ilişkili biyolojik mekanizmalarda potansiyel roller üstlendiği bildirilmiştir. Bu çalışmada, deneysel hipertansiyon (HT) modeli oluşturulan sıçanlarda HT'nin MOTS-c ve HN düzeyleriyle ilişkisi ile egzersizin bu peptitler üzerindeki etkilerinin araştırılması amaçlanmıştır. Materyal ve Metot: Otuz iki erkek Sprague Dawley sıçan rastgele dört gruba ayrıldı: kontrol (K), kontrol-egzersiz (KE), hipertansiyon (HT) ve hipertansiyon-egzersiz (HTE). HT modeli, içme suyuna 6 hafta boyunca eklenen L-NAME (400 mg/L) ile oluşturuldu. Egzersiz gruplarına, son 4 hafta boyunca günde 45 dakika, 20 m/dk hızla koşu bandı egzersizi uygulandı. Süreçte kan basıncı izlendi. Deney sonunda serum, kas ve kalp dokularında MOTS-c ve Humanin; kas, böbrek ve kalp dokularında GSH ve MDA ile serum ve idrarda biyokimyasal parametreler analiz edildi. Bulgular: HT grubunda MOTS-c düzeyleri K grubuna göre anlamlı şekilde arttı (p<0.05). HTE grubunda da KE grubuna göre anlamlı artış gözlendi (p<0.01). HN düzeylerinde gruplar arasında anlamlı farklılık görülmedi. Egzersiz uygulaması, HTE grubunda kan basıncını düşürdü. HTE grubunda fraksiyonel sodyum atılımı (FeNa+) arttı (p<0.05). HT grubunda K'ye göre; HTE grubunda KE'ye göre kas dokusu GSH ve MDA düzeylerinin daha yüksek olduğu görüldü. Sonuç: MOTS-c düzeylerindeki artış, hipertansiyonla ilişkili fizyopatolojik süreçlerde bu peptidin rol oynayabileceğini göstermektedir. Ayrıca HTE grubunda gözlenen MOTS-c artışı, egzersizin MOTS-c ile HT arasındaki ilişkiyi modüle edebileceğini düşündürmektedir. Humanin düzeylerinde anlamlı fark gözlenmemesi, bu peptidin HT ve egzersiz ile ilişkisini desteklememektedir. Kas dokusundaki artmış GSH ve MDA düzeyleri ise hipertansiyonun oksidatif stres yanıtını etkilediğini göstermektedir. Anahtar kelimeler: Egzersiz, Hipertansiyon, Humanin, MOTS-cObjective: Mitochondria-derived peptides, such as MOTS-c—encoded by the mitochondrial open reading frame of 12S rRNA—and Humanin (HN), have been associated with cardiovascular regulation. This study aimed to investigate the relationship between hypertension (HT) and the levels of MOTS-c and HN, as well as the effects of exercise on these peptides in an experimental rat model. Materials and Methods:Thirty-two male Sprague Dawley rats were randomly assigned to four groups: control (K), control-exercise (KE), hypertension (HT), and hypertension-exercise (HTE). HT was induced by administering L-NAME (400 mg/L) in drinking water for six weeks. Exercise groups underwent treadmill running at 20 m/min for 45 minutes daily during the last four weeks. Blood pressure was monitored throughout. At the end, levels of MOTS-c and Humanin in serum, muscle, and heart tissues; GSH and MDA in muscle, kidney, and heart; and biochemical parameters in serum and urine were analyzed. Results: MOTS-c levels significantly increased in HT compared to C (p<0.05), and in HTE compared to KE (p<0.01). Humanin levels showed no significant differences. Exercise reduced blood pressure in HTE, with increased fractional sodium excretion (FeNa?) (p<0.05). GSH and MDA levels in muscle were higher in HT and HTE groups than their respective controls. Conclusion: MOTS-c may play a regulatory role in HT-related mechanisms and may be modulated by exercise. The unchanged HN levels suggest limited relevance to HT and exercise. Elevated GSH and MDA levels indicate increased oxidative stress in hypertensive states. Keywords: Exercise, Humanin, Hypertension, MOTS-
Evaluating the financial performance of businesses operating in the aviation sector
No full textSon yıllarda insanlar tarafından daha çok tercih edilen havayolu ulaşımı; başta ekonomik olmak üzere insanlara zaman tasarrufu, hızlı ve kolay ulaşım imkanı sağlamaktadır. Bu sebeple insanlar, havayolu ulaşımına yönelimini arttırmıştır. Günümüzde ulaşım önceliği olarak havayolunun tercih edilmesiyle beraber bu sektör gelişme kaydetmiş ve şirketler arasında rekabet ortamını oluşturmuştur. Hızla gelişip ilerleyen bu sektörde şirketler rekabete yönelik yeni stratejiler geliştirmekte ve daha iyi bir performans gösterme hedefiyle faaliyetlerini sürdürmektedirler. Bu kapsamda performans ölçümünde kullanılan finansal oranlar incelenerek havayolu-havacılık sektöründe faaliyet gösteren şirketler için temel göstergeler belirlenecektir. Belirlenen göstergelerle BİST (Borsa İstanbul)'te işlem gören 4 tane havayolu-havacılık şirketinin finansal performansları SV, PSI, LOPCOW, COBRA ve BORDA yöntemleriyle analiz edilecektir. Çalışmanın birinci bölümünde havacılık sektörü, havayolu işletmeleri, havalimanı işletmeciliği, havayolu taşımacılığı ve havaalanı yer hizmetleri hakkında bilgiler verilmiş, Dünyada ve Türkiye'de havacılık sektörü ve gelişimi hakkında bilgilere yer verilmiştir. Çalışmanın ikinci bölümünde finansal performans kavramları formülleriyle birlikte açıklanmış ve havayolu-havacılık sektöründe kullanılan finansal oranlara yer verilmiştir. Üçüncü bölümde çalışmada kullanılan Çok Kriterli Karar Verme Yöntemleri (ÇKKVY) formülleriyle birlikte açıklanmıştır. Son olarak çalışmanın dördüncü bölümünde ise üçüncü bölümde açıklanan yöntemlerle Borsa İstanbul'da işlem gören CLEBI (Çelebi Yer Hizmetleri), PGSUS (Pegasus Hava Yolları), TAVHL (TAV Havalimanları Holding) ve THYAO (Türk Hava Yolları)'nın 2023 yılındaki finansal performans ölçümü yapılmıştır. Likidite oranları, karlılık oranları, finansal yapı ve faaliyet oranlarından on iki tanesi seçilmiş ve veriler şirketlerin paylaştığı bilanço ve finansal tablolardan alınmıştır. Sonuçta 4 şirketin 2023 yılında göstermiş olduğu performanslar karşılaştırılarak hangi şirketin daha iyi performans gösterdiği yatırımcılara ve şirketlere sunulmuştur.Airline transportation, which has become more preferred by passengers in recent years, has advantages such as being economical, saving time and providing fast transportation. In such a competitive sector, companies should develop new strategies for competition and show a better performance. In this context, financial ratios used in performance measurement will be analyzed and basic indicators will be determined for companies operating in the airline-aviation sector. With the determined indicators, the financial performances of 4 airline-aviation companies traded on BIST will be analyzed by SV, PSI, LOPCOW, COBRA and BORDA methods. In the first part of the study, information about the aviation sector, airline companies, airport management, airline transportation and airport ground handling services is given, and information about the aviation sector and its development in the world and Turkey is given. In the second part of the study, financial performance concepts are explained with their formulas and financial ratios used in the airline-aviation sector are given. In the third section, the Multi-Criteria Decision Making methods used in the study are explained with their formulas. Finally, in the fourth part of the study, the financial performance of CLEBI (Çelebi Ground Handling Services), PGSUS (Pegasus Airlines), TAVHL (TAV Airports Holding) and THYAO (Turkish Airlines), which are traded on Borsa Istanbul, was measured in 2023 using the methods described in the third part. Twelve ratios were selected from liquidity ratios, profitability ratios, financial structure and operating ratios and the data were taken from the balance sheets and financial statements shared by the companies. As a result, the performances of the 4 companies in 2023 were compared and presented to investors and companies which company performed better
Investigation of the effect of acrylamide administration on aromatase gene expression in muscle and adipose tissues of adult male rats
No full textAmaç: Akrilamid (AKR) normalde gıdalarda olmayan ancak yüksek sıcaklıkta pişirilme sonucu oluşan ve günlük hayatta sıkça maruz kaldığımız toksik etkileri olan bir kimyasaldır. CYP19A1 geni tarafından kodlanan Aromataz, androjenlerin östrojenlere dönüşümünü katalize eder. Amacımız, AKR maruziyetinin yetişkin erkek sıçanların kas ve yağ dokularındaki aromataz gen ekspresyonu üzerindeki etkilerini incelemektir. Ayrıca, bu araştırma, E vitamininin AKR'nin erkek üreme üzerinde neden olduğu toksik etkilere karşı potansiyel koruyucu etkilerini araştırmayı hedeflemiştir. Materyal ve Metot: Bu araştırmada, 48 adet 200 ± 30 gr ağırlığında 8 haftalık erişkin erkek Spraque Dawley rat kullanılmıştır. Ratlar 5 gruba ayrılmıştır: Grup 1: Kontrol grubu (8 rat), Grup 2: Mısır yağı grubu (8 rat), Grup 3: E vitamini grubu (8 rat), Grup 4: AKR grubu (12 rat) ve Grup 5: AKR + E vitamini grubu (12 rat). Bu araştırmada tedavi grubu ratlara 56 gün boyunca, içme suyu ile AKR uygulanmış, E vitamini ve mısır yağı ise oral gavaj ile verilmiştir. Tüm grup ratlarının ad-libitum beslenerek yem ve suya sınırsız erişimi sağlamıştır. 56 günün sonunda ratlardan kan, kas ve yağ doku örnekleri toplanıp uygun şartlarda muhafaza edilmiştir. Doku örneklerinden aromataz gen ekspresyonu, Western Blot yöntemi ile analiz edilmiştir. Serum numunelerinde ise testosteron, östradiol, FSH ve LH düzeyleri ELISA yöntemi ile ölçülmüştür. Ayrıca çalışma süresince canlı hayvan ağırlıkları ile sıçanların yem ve su tüketimleri haftalık olarak kaydedilmiştir. Bulgular: Analiz sonuçlarına göre, AKR'nin kas ve yağ aromataz ekspresyonunda belirgin artışlara sebep olduğu ve testosteronu düşürerek, FSH salınımını anlamlı derecede arttırdığı ortaya konulmuştur. AKR ile E vitamininin birlikte uygulamasında E vitamini, AKR kaynaklı aromataz artışı ve testosteron düşüşü üzerinde sınırlı düzeyde bir iyileşme sağlayabilmiştir. Sonuç: Tüm bu sonuçlar, AKR uygulamasının kas ve yağ dokuda aromataz aktivitesini artırarak testosteronun östradiole dönüşümünü hızlandırarak erkek üreme sisteminde yapısal ve fonksiyonel bozukluklara neden olabileceğini ve bunun sonucunda da erkek ratlarda AKR kaynaklı kısırlığın meydana gelebileceğini göstermektedir.Aim: AKR is a chemical with toxic effects that is not naturally found in foods but is frequently encountered in daily life as a result of high-temperature cooking. Aromatase, encoded by the CYP19A1 gene, catalyzes the conversion of androgens into estrogens. Our objective is to investigate the effects of AKR exposure on aromatase gene expression in the muscle and adipose tissues of adult male rats. Additionally, this research aims to explore the potential protective effects of vitamin E against the male reproductive health-damaging impacts caused by AKR. Material and Method: In this study, 48 adult male Sprague Dawley rats, 8 weeks old and weighing 200 ± 30 g, were used. The rats were divided into 5 groups: Group 1: Control group (8 rats), Group 2: Corn oil group (8 rats), Group 3: Vitamin E group (8 rats), Group 4: AKR group (12 rats), and Group 5: AKR + Vitamin E group (12 rats). In the treatment groups, AKR was administered through drinking water, while vitamin E and corn oil were given via oral gavage for 56 days. The control group was fed ad libitum, with unlimited access to food and water. At the end of the 56 days, blood, muscle, and adipose tissue samples were collected and preserved under appropriate conditions. Aromatase gene expression in tissue samples was analyzed using the Western Blot method. Serum samples were analyzed for testosterone, östradiol, FSH, and LH levels using the ELISA method. Additionally, during the study period, live animal weights and the rats' food and water consumption were recorded weekly. Results: The analysis results revealed that acrylamide caused significant increases in muscle and adipose aromatase expression and significantly increased FSH secretion while reducing testosterone levels. Treatment with vitamin E partially restored these parameters toward control levels. Conclusion: All these findings demonstrate the detrimental effects of AKR exposure on the male reproductive system at the molecular level and suggest that AKR may contribute to infertility
Effect of resveratrol on the hepsidin/ferroportin axis in a breast cancer cell line
No full textAmaç: Bu çalışmanın amacı resveratrolün meme kanseri hücre hattında hepsidin/ferroportin aksına etkisini değerlendirmektir. Materyal ve Metot: Çalışmada resvertrolün MDA-MB-231 hücre hattındaki sitotoksik dozunun belirlenmesi için MTT testi yapıldı. Resveratrolün MDA-MB-231 hücre hattında Hepsidin/Ferroportin aksına etkisini değerlendirmek için bu proteinlerin miktarlarına ELİSA ve Western Blot analizi yöntemi ile bakıldı. ELİSA testinde proteinlerin seviyeleri bağımsız iki örnekleme t-testi ile değerlendirildi. Proteinlerin miktarlarını gösteren Western Blot analizi görüntüleri İmage J programı ile analiz edildi ve istatiksel değerlendirmeler GraphPad Prism programı ile yapıldı. Bulgular: Resveratrolün MDA-MB-231 agresif meme kanseri hücre hattında IC50 konsantrasyonu 146.5 ?M olarak hesaplandı. Hem ELİSA testi hem de Western Blot analizinde kontrol grubuna kıyasla resveratrol uygulanan grupta hepsidin proteinin miktarı azalırken, ferroportin proteininin miktarı artmış olarak bulundu. Sonuç: Bu çalışmanın sonucunda, resveratrolün meme kanseri tıbbi tedavisine destek olacak bir tedavi olma ihtimali olduğu, fakat kesin önerilerde bulunmak için daha ileri in vitro, in vivo ve klinik çalışmalara ihtiyaç duyulduğu sonucuna varıldı.Aim: The aim of this study was to evaluate the effect of resveratrol on the hepsidin/ferroportin axis in a breast cancer cell line. Material and Methods: In this study, MTT assay was performed to determine the cytotoxic dose of resveratrol in MDA-MB-231 cell line. To evaluate the effect of resveratrol on the Hepsidin/Ferroportin axis in the MDA-MB-231 cell line, the levels of these proteins were examined by ELISA and Western Blot analysis. The levels of proteins in ELISA assay were evaluated by independent two-tailed t-test. Western Blot analysis images showing the levels of proteins were analyzed with Image J program and statistical evaluations were performed with GraphPad Prism program. Results: The IC50 concentration of resveratrol in the MDA-MB-231 aggressive breast cancer cell line was calculated as 146.5 ?M. In both ELISA test and Western Blot analysis, the amount of hepcidin protein was found to be decreased and the amount of ferroportin protein was found to be increased in the resveratrol-administered group compared to the control group. Conclusion: As a result of this study, it was concluded that resveratrol has the potential to be a supportive therapy for breast cancer medical treatment, but further in vitro, in vivo and clinical studies are needed to make definitive recommendations
Examining the relationship between parents' emotion socialization behaviors and their children's empathic skills
No full textDuygu sosyalleştirme anne babaların çocuklarının duygu ve deneyimlerine verdikleri tepkiler olarak tanımlanmaktadır. Bu çalışmanın temel amacı, ebeveynlerin duygu sosyalleştirme davranışlarının ve çocukların empatik becerileri arasındaki ilişkiyi incelemektir. Bu ilişkiyi incelemek amacıyla nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırma sürecinde; Malatya İli merkez ilçelerindeki (Battalgazi ve Yeşilyurt) MEB'e bağlı bağımsız anaokulları, ilkokullara bağlı anasınıflarında eğitim gören 48-72 aylık çocukların ebeveynlerinden 434 ebeveyne ulaşılmıştır. Bu çalışmada ebeveynlerin duygu sosyalleştirme davranışları ile tanımlayıcı özellikler arasında ve çocuklarının empati puanları ile tanımlayıcı özellikler arasındaki ilişkinin açıklanması için korelasyonel araştırma deseni; duygu sosyalleştirme davranışlarının empatik becerileri yordama durumu için ise yordayıcı korelasyonel araştırma deseni kullanılmıştır. Araştırmada, Ersay'ın (2014) geliştirdiği ''Çocukların Duygularına Verilen Tepkiler Ölçeği'' ile Altun, Değerli, Bolat ve Kınık'ın (2018) geliştirmiş olduğu ''Çocuklar İçin Empati Bölümü Ölçeği'' veri toplama aracı olarak kullanılmıştır. Ayrıca ebeveynlere ait demografik bilgilere ulaşmak, bunları çalışmayla ilişkilendirmek amacıyla araştırmacı tarafından hazırlanan "Kişisel Bilgi Formu" kullanılmıştır. Araştırma verilerinin analizi için istatistiksel analiz programlarından faydalanılmıştır. Analiz sonuçlarına göre ebeveynlerin çocukların duygularına verdikleri tepkiler, çocuklarının empatik becerileri üzerinde anlamlı düzeyde etkili bulunmuştur. Özellikle cezalandırıcı, büyütücü ve ihmal edici tutumların empatik gelişimi olumsuz yönde etkilediği sonucuna ulaşılmıştır. Anne ve baba eğitim düzeyinin cezalandırıcı, büyütücü ve dikkat dağıtıcı tepkiler üzerinde etkili olduğunu ve orta düzeyde etki büyüklükleriyle empatiyi şekillendirebileceği söylenebilir. Empati puanlarının cinsiyete göre karşılaştırılmasında kız çocukların empatik becerilerinin erkek çocuklara kıyasla daha gelişmiş olduğu sonucuna, anne babaların birliktelik durumuna göre karşılaştırıldığında ise birlikte yaşayan ebeveynlerin çocuklarının daha yüksek empatik beceri gösterdiği sonucuna ulaşılmıştır.Emotion socialization is defined as parents' responses to their children's emotions and experiences. The primary purpose of this study was to examine the relationship between parents' emotion socialization behaviors and children's empathic skills. A correlational survey model, a quantitative research method, was used to examine this relationship. During the research process, 434 parents of children aged 48-72 months who were attending independent kindergartens affiliated with the Ministry of National Education and preschool classes affiliated with primary schools in the central districts of Malatya Province (Battalgazi and Yeşilyurt) were contacted. In this study, a correlational research design was used to explain the relationship between parents' emotion socialization behaviors and descriptive characteristics, and between their children's empathy scores and descriptive characteristics. A predictive correlational research design was used to investigate whether emotion socialization behaviors predicted empathic skills. The study used the "Reactions to Children's Emotions Scale," developed by Ersay (2014), and the "Empathy Quotient Scale for Children," developed by Altun, Değerli, Bolat, and Kınık (2018), as data collection tools. A "Personal Information Form," developed by the researcher, was also used to access demographic information about parents and relate it to the study. Statistical analysis programs were used to analyze the research data. According to the analysis results, parents' reactions to children's emotions were found to have a significant impact on their children's empathic skills. It was concluded that punitive, nurturing, and neglectful attitudes, in particular, negatively impact empathic development. It can be said that the level of education of both parents has an impact on punitive, nurturing, and distracting reactions and can shape empathy with moderate effect sizes. Comparing empathy scores by gender revealed that girls have more developed empathic skills than boys. Comparing empathy scores by cohabitation status revealed that children of parents who live together exhibit higher empathic skills