İnönü Üniversitesi Kurumsal Akademik Arşivi
Not a member yet
26000 research outputs found
Sort by
Development of a disposable test kit for the determination of blood coagulation rate in patiens using warfarin applying to cardiology clinic
No full textAmaç: Bu çalışmada, warfarin kullanan hastalarda INR ölçümünü taşınabilir, güvenilir ve ekonomik bir şekilde gerçekleştirebilmek için yanal akış tabanlı bir test kiti geliştirilmesi ve değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Test kitinin performansı üzerinde etkili olan membran türü, yüzey aktif madde kullanımı ve parametre optimizasyonu gibi faktörler sistematik bir şekilde incelenmiştir. Materyal ve metot: Çalışmada kullanılan yanal akış tabanlı test kiti, farklı membran türleri (İTK ve NC) ve yüzey aktif maddeler (Tween20 ve SDS) ile optimize edilmiştir. Performans değerlendirmelerinde Taguchi ve TOPSIS yöntemlerinden yararlanılmıştır. Testlerin klinik doğruluğunu belirlemek için ROC analizi uygulanmış ve kitin INR ölçümünde etkinliği değerlendirilmiştir. Bulgular: Yüzey aktif madde türleri arasında, Tween20'nin akış hızını artırdığı ancak varyasyona neden olduğu, SDS'nin ise daha kararlı bir akış sağladığı belirlenmiştir. ROC analizi sonuçları, test kitinin INR ölçümünde orta düzeyde bir ayırt ediciliğe sahip olduğunu göstermiştir. TOPSIS analizi ile en uygun parametre kombinasyonları belirlenerek maliyet ve zaman tasarrufu sağlanmıştır. Sonuç: Bu çalışma, warfarin kullanan hastalarda INR ölçümü için geliştirilmiş yanal akış tabanlı test kitinin klinik pratikte kullanılabilir bir alternatif sunduğunu ortaya koymuştur. Test kitinin düşük maliyetli ve taşınabilir yapısı, özellikle laboratuvar erişiminin sınırlı olduğu bölgelerde önemli avantajlar sunmaktadır. Anahtar Kelimeler: Yanal Akış Testi, INR Ölçümü, Warfarin, Taguchi Yöntemi, TOPSIS, Membran Performansı.Aim: This study aimed to develop and evaluate a portable, reliable, and cost effective lateral flow-based test kit for INR measurement in patients using warfarin. Factors influencing the performance of the test kit, such as membrane type, surfactant usage, and parameter optimization, were systematically analyzed. Material and method: The lateral flow-based test kit used in the study was optimized with different membrane types (TLC and NC) and surfactants (Tween20 and SDS). Performance evaluations were carried out using Taguchi and TOPSIS methods. The clinical accuracy of the test was assessed through ROC analysis, evaluating the kit's effectiveness in INR measurement. Results: Among surfactants, Tween20 increased flow rate but caused variations, whereas SDS ensured more stable flow. ROC analysis results showed that the test kit exhibited moderate discriminatory power in INR measurement. TOPSIS analysis identified optimal parameter combinations, achieving time and cost efficiency. Conclusion: This study demonstrated that the developed lateral flow-based test kit offers a viable alternative for INR measurement in patients using warfarin. The kit's low-cost and portable design provides significant advantages, particularly in regions with limited access to laboratories. Keywords: Lateral Flow Test, INR Measurement, Warfarin, Taguchi Method, TOPSIS, Membrane Performanc
Investigation of the effects of Saxagliptin in an experimental diabetes model established In Vitro and In Vivo
No full textAmaç: Diyabet, insülin metabolizmasındaki bozulmalar sonucu gelişen kronik bir hastalıktır ve uzun süreli hiperglisemi diyabetik nöropatiye (DN) yol açmaktadır. Bu çalışmada, bir DPP-4 inhibitörü olan Saksagliptin'in (Sax) DN modellerindeki etkinliği değerlendirilmiştir. Materyal ve Metot: Çalışmada 40 adet Balb-c ırkı erkek fare kontrol, DN, DN+Sax-2 ve DN+Sax-10 olmak üzere 4 gruba ayrıldı (n=10). Kontrol dışındaki gruplara intraperitonal olarak tek doz streptozotosin (150mg/kg) enjekte edildi ve 21 gün süresince DN modeli oluşması için beklenildi. Kontrol grubuna bir uygulama yapılmazken, DN grubuna serum fizyolojik, DN+Sax-2 ve DN+Sax-10 gruplarına ise sırasıyla 2 ve 10mg/kg dozlarında Sax, oral gavaj yoluyla 15 gün süresince uygulandı. Bu süre boyunca farelerde nosiseptif davranış testleri (hot plate, tail flick, von Frey) gerçekleştirildi. 15.gün fareler dekapite edilerek pankreas ve kan dokuları toplandı. Çalışmanın in vitro basamağında ise 1-2 günlük Wistar Albino cinsi sıçanlardan dorsal kök gangliyonları (DKG) 24 saat yüksek glikoza maruz bırakıldı ve Sax'ın hücre canlılığına etkisi ile kullandığı hücresel yolak belirlendi. Elde edilen sonuçlar SPSS paket programında uygun istatistiksel yöntemler kullanılarak analiz edildi ve p<0.05 anlamlı kabul edildi. Bulgular: Sax'ın farelerde DN grubuna kıyasla ağrı eşiğini arttırdığı (p<0.05), antioksidan ve antiinflamatuar etkiler gösterdiği (p<0.05) ve pankreasın histolojik bütünlüğünü korumaya yardımcı olduğu belirlendi (p<0.05). Ayrıca Sax'ın DKG'de fosfoinositid-3 kinaz yolağını kullanarak hücre canlılığını arttırdığı tespit edildi (p<0.05). Sonuç: STZ kaynaklı diyabetik nöropatide, DPP-4 enzim inhibitörü olan Sax, terapötik potansiyel etkiler göstermektedir. Anahtar Kelimeler: Diyabet, DKG, Nöropatik Ağrı, SaksagliptinAim: Diabetes is chronic disease caused by impaired insulin metabolism and prolonged hyperglycemia leads to diabetic neuropathy (DN). In study, we evaluated efficacy of Saxagliptin (Sax), DPP-4 inhibitor, in DN models. Material and Method: In study, 40 Balb-c male mice were divided into 4 groups as control, DN, DN+Sax-2 and DN+Sax-10 (n=10). Groups except control were injected intraperitoneally with single dose of streptozotocin (150mg/kg) and waited for 21 days for formation of DN model. While no treatment was given to control group, saline was administered to DN group and Sax was administered to DN+Sax-2 and DN+Sax-10 groups at doses of 2 and 10mg/kg, respectively, by oral gavage for 15 days. During this period, nociceptive behavioral tests (hot plate, tail flick, von Frey) were performed. On 15th day, mice were decapitated, pancreas and blood tissues were collected. In in vitro step of study, dorsal root ganglia (DRG) of 1-2 day old Wistar Albino rats were exposed to high glucose for 24 hours and effect of Sax on cell viability and cellular pathway used were determined. Results were analyzed using appropriate statistical methods in SPSS package program and p<0.05 was considered significant. Results: It was determined Sax increased pain threshold (p<0.05), showed antioxidant and anti-inflammatory effects (p<0.05) and helped to maintain histological integrity of pancreas in mice compared to DN group (p<0.05). In addition, Sax was found to increase cell viability by utilizing phosphoinositide-3 kinase pathway in DRG (p<0.05). Conclusion: Sax, DPP-4 enzyme inhibitor, shows potential therapeutic effects in STZ-induced diabetic neuropathy. Key Words: Diabetes, DRG, Neuropathic Pain, Saxaglipti
Biochemical and physiological responses to Phragmidium violaceum (Schultz) G. Winter in Rubus L.
No full textArazi çalışmalarında, pilot bölge olarak seçilen Malatya ili Battalgazi ilçesine bağlı Eskimalatya bölgesinde, Rubus L.'nin Phragmidium violaceum ile enfekte olan ve olmayan bitki örnekleri Temmuz, Ağustos, Eylül ve Ekim aylarında analiz için alındı. Rubus'da Phragmidium violaceum mikrofungusunun oluşturduğu strese karşı pigment sistemi ile antioksidan sistem üzerindeki etkileri, toplam fenol içeriğinde meydana gelen değişimler ve elektron mikroskobu ile de fungusun özellikleri değerlendirildi. Bulgularımızda, P. violaceum ile enfekte olan Rubus'un bitki savunma sisteminde etkili olan antioksidan enzimler ve pigment sistemi ile patojene karşı önemli tepkiler oluşturduğu saptandı. Pigment sisteminde Temmuz ve Ağustos aylarında artış, Eylül ve Ekim aylarında ise düşme gözlendi. Karotenoid içeriğinde de Temmuz ayı dışındaki diğer aylarda azalma gözlendi. POD, KAT, GR, GST ve SOD aktivitesi ve GSH içeriği tüm aylarda artış gösterdi. SOD aktivitesi Temmuz ve Ekim ayında kontrol gruplarına kıyasla artış, göstermiş olup Ağustos ve Eylül aylarında azaldığı saptandı. MDA içeriğinde de Temmuz ve Ağustos aylarında azalma, Eylül ve Ekim aylarında ise artış saptandı. Oransal su içeriğinde de tüm aylarda kontrol gruplarına kıyasla azalma gösterdi. Elde edilen veriler genel olarak değerlendirildiğinde P. violaceum'un bitkide hem oksidatif strese kuraklık stresine neden olduğu saptandıIn the field studies, samples of Rubus L. plants infected and not infected with Phragmidium violaceum were taken for analysis in July, August, September and October in Eskimalatya region of Battalgazi district of Malatya province, which was selected as the pilot area. The effects of Phragmidium violaceum microfungus on pigment system and antioxidant system against stress in Rubus, changes in total phenol content and the properties of the fungus were evaluated by electron microscope. In our findings, it was determined that Rubus infected with P. violaceum created significant responses against the pathogen with antioxidant enzymes and pigment system that are effective in the plant defense system. An increase was observed in pigment system in July and August, while a decrease was observed in September and October. A decrease was observed in carotenoid content in other months except July. POD, CAT, GR, GST and SOD activity and GSH content increased in all months. SOD activity increased in July and October compared to control groups, and decreased in August and September. MDA content also decreased in July and August, and increased in September and October. Relative water content also decreased in all months compared to control groups. When the data obtained were evaluated generally, it was determined that P. violaceum caused both oxidative stress and drought stress in the plant
Ahlat tombstones and their interpretation on ceramic surface
No full textTürkler Orta Asya, İran ve Anadolu'da idari, sivil ve dini alanda pek çok eşsiz eserler inşa etmişlerdir. Bu eserlerden dini yapılar içerisinde sayılan mezar taşları bulunmaktadır. Bu mezar taşlarına en iyi örnekler Bitlis'in Ahlat ilçesinde yer alan Selçuklu dönemine ait mezar taşları gösterilebilir. Ahlat'taki Selçuklu mezar taşları Türk İslam sanatı anlayışı doğrultusunda üretilmiştir. Ahlat'ta farklı dönem ve kültürlere ait mezar taşları da bulunmaktadır. Ancak araştırma konusu olarak Selçuklu dönemine ait mezar taşları ele alınıp incelenmiştir. Ahlat Selçuklu mezar taşlarındaki bitkisel, geometrik, hayvansal ve mitolojik süslemelerden yola çıkılarak tasarımlar yapılıp, üç boyutlu ve pano şeklinde özgün seramik formların üretilmesi amaçlanmaktadır. Bu amaçla, toplamda 11 adet çalışma gerçekleştirilmiştir. Söz konusu çalışmalar, kalıp elle şekillendirme ve mühürleme yöntemleri kullanılarak üç boyutlu ve pano ürünleri üretilmiştir. Ürünlerde, 950 derece bisküvi pişirimi ve 1050 derece sırlı pişirim uygulanmıştır. Renklendirme işlemlerinde ise genellikle eskitme, kırmızı, turkuaz ve siyah renkler ağırlıklı olarak tercih edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Ahlat, Selçuklu, Mezar Taşı, SeramikTurks have built many unique works in the administrative, civil and religious fields in Central Asia, Iran and Anatolia. Among these works, there are tombstones considered as religious structures. The best examples of these tombstones are the tombstones belonging to the Seljuk period in Ahlat district of Bitlis. Seljuk tombstones in Ahlat were produced in line with the understanding of Turkish Islamic art. There are also tombstones belonging to different periods and cultures in Ahlat. However, tombstones belonging to the Seljuk period were taken as the subject of research and examined. Designs are made based on the plant, geometric, animal and mythological ornaments on Ahlat Seljuk tombstones and it is aimed to produce original ceramic forms in the form of three-dimensional panels. For this purpose, a total of 11 studies were carried out. The studies in question produced three-dimensional and panel products using mold, hand-forming and sealing methods. 950 degree biscuit firing and 1050 degree glaze firing were applied to the products. In the coloring processes, generally antique, red, turquoise and black colors were preferred. Keywords: Ahlat, Selçuklu, Tombstone, Ceramic
Selenium N-heterocycic carbene compounds and their biological properties
No full textBakteri ve mayaların çoğu ilaca karşı direnç göstermesi, araştırmacıları daha etkili yeni ilaçlar bulmaya yöneltmiştir. Karbenler, organik kimyada çeşitli tepkimelerde, özellikle katılım ve yeniden düzenlenme süreçlerinde önemli rol oynar. Birçok heterosiklik karben kompleksinin antimikrobiyal, antioksidan ve antikanser ajan olarak önemli biyolojik aktivitelere sahip oldukları bulunmuştur. Selenyum, düşük konsantrasyonlarda insanlar için toksik olmayan temel mikro besindir. Selenyum içeren bileşikler, çeşitli fizyolojik işlevleri değiştirme kabiliyetleri nedeniyle ilaç araştırmalarında umut vadeden adaylardır. Selenyum- N-heterosiklik karben (NHC) bileşikleri antikanser, antimikrobiyal, antioksidan, antiinflamatuar, antiviral, antinörodejeneratif, antidepresan, antineoplastik aktiviteler sunarlar. Bu çalışmada farklı hacimli ve fonksiyonel bileşenler içeren alkil grupları 1-(2,2-dietoksietil) benzimidazole bağlanarak yeni karben bileşikleri (1a-h) sentezlendi. Bu öncül imidazolyum tuzlarının selenyum ile etkileştirilmesiyle Se-NHC bileşikleri (2a-h) sentezlendi. Öncül benzimidazolyum tuzlarının ve Se-NHC bileşiklerinin yapıları 1H NMR, 13C NMR ve mikroanaliz yöntemleri ile aydınlatıldı. Sentezlenen bileşiklerin antimikrobiyal aktiviteleri C. albicans ve C. glabrata mayalarına, E. coli, S. aureus ve P. aeruginosa bakterilerine karşı incelendi ve MIC (?g / mL) değerleri hesaplandı.The resistance of bacteria and yeasts to most drugs has led researchers to find new, more effective drugs. Carbenes play an important role in various reactions in organic chemistry, especially in addition and rearrangement processes. Many heterocyclic carbene complexes have been found to have important biological activities as antimicrobial, antioxidant and anticancer agents. Selenium is an essential micronutrient that is non-toxic to humans at low concentrations. Selenium-containing compounds are promising candidates in drug research due to their ability to alter various physiological functions. Selenium-N-heterocyclic carbene (NHC) compounds offer anticancer, antimicrobial, antioxidant, anti-inflammatory, antiviral, antineurodegenerative, antidepressant, antineoplastic activities. In this study, new carbene compounds (1a-h) were synthesized by coupling alkyl groups containing different bulky and functional components to 1-(2,2-diethoxyethyl) benzimidazole. Se-NHC compounds (2a-h) were synthesized by interacting these precursor benzimidazolium salts with selenium. The structures of the precursor imidazolium salts and Se-NHC compounds were elucidated by 1H NMR, 13C NMR and microanalysis methods. The antimicrobial activities of the synthesized compounds were investigated against C. albicans and C. glabrata yeasts, E. coli, S. aureus and P. aeruginosa bacteria and MIC (?g/ml) values were calculated
Optimization of the economic load dispatch of regional power systems in turkey with different algorithms
No full textEkonomik yük dağıtımı geçmişten günümüze gelene kadar önemi artarak devam eden bir problem olarak karşımıza çıkmaktadır. Günümüz şartları ve teknolojinin hızla büyümesi ile birlikte enerji talebi hızla artmaktadır. Bu talebi karşılayacak enerji kaynaklarının yetersiz kalması nedeniyle güç sistemlerinin en uygun koşullarda işletilmesi önemli hale gelmiştir. Enerjinin önemli rol oynadığı günümüzde, savaşın, ambargoların ve ekonominin ciddi etkileri de göz önüne alınarak özellikle dünyada enerjiye olan ihtiyacı karşılamak için ülkeler eski kapatılan termik santrallerini dahi yeniden devreye almak için çalışmalar yapmaktadır. Bu nedenle termik santrallerin çalışma maliyetlerinin minimize edilmesi ülkemizde de önemli hale gelmiştir. Enerji maliyetleri düşünülerek katı yakıtlı santrallerin minimum ve maksimum aktif güç değerleri arasında çalışması istenmektedir. Bu noktada ekonomik yük dağıtımı, reaktif güç optimizasyonu ve optimal güç akışı çalışmalarında etkili sonuçlar ortaya koydukça önem kazanmaya devam edecektir. Bu tez çalışmasında Türkiye'de bulunan bölgesel güç santrallerinde Ekonomik Yük Dağıtımı (EYD) probleminin Sıralı En küçük Kareler Programlama (Sequential Least Squares Programming – SLSQP) optimizasyon algoritması ile tezde kullanılan ve literatürde yer alan Genetik Algoritma (GA), Yapay Arı Kolonisi (YAK) algoritması, Tabu Arama (TA) algoritması ve Tavlama Benzetimi (TB) algoritmalarıyla çözümü yer almaktadır. İlk olarak 8 generatör ve 22 baradan oluşan enerji sistemine uygulanan GA, YAK ve SLSQP algoritmalarının 80530 /h değerine SLSQP algoritmasının ulaştığı, ayrıca elde edilen bu sonuca da 0.00706 saniye gibi çok kısa bir sürede ulaştığı tablolar halinde anlatılıp detaylandırılmıştır. Kısaca algoritmalar ile hem en düşük maliyet hem de optimum sonuca ne kadar sürede ulaştıklarının sonuçları karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir. Analizler sonucunda generatör maliyetleri minimum olacak şekilde optimum çalışma koşulları belirlenmeye çalışılmıştır.Economic load dispatch appears as a problem whose importance has steadily increased from the past to the present. With today's conditions and the rapid growth of technology, energy demand is rising sharply. Because the available energy sources have proven insufficient to meet this demand, it has become important to operate power systems under the most favorable conditions. In an era when energy plays a critical role and given the serious impacts of war, embargoes, and economic pressures countries around the world are even working to bring previously decommissioned thermal power plants back online in order to satisfy their energy needs. For this reason, minimizing the operating costs of thermal power plants has also become important in our country. Taking energy costs into account, solid?fuel plants are required to operate between their minimum and maximum active?power limits. At this point, as economic load dispatch, reactive?power optimization, and optimal?power?flow studies continue to yield effective results, their importance will only grow. In this thesis work, the Economic Load Dispatch (ELD) problem at regional power plants in Turkey is solved using the Sequential Least Squares Programming (SLSQP) optimization algorithm together with the Genetic Algorithm (GA), Artificial Bee Colony (ABC) algorithm, Tabu Search (TS) algorithm, and Simulated Annealing (SA) algorithm both those used in this study and those reported in the literature. First, for the 8?generator, 22?bus system, the consistent cost result of /h achieved by GA, ABC, and SLSQP is presented, along with the very short optimization time of just 0.00914 seconds for SLSQP. Next, for the 6?generator, 14?bus system, it is shown that GA, TS, SA, and SLSQP produce closely comparable cost outcomes. Moreover, tables detail that SLSQP attains the best cost of /h and reaches this solution in only 0.00706 seconds. In short, the algorithms' performances both in terms of lowest cost and convergence time are analyzed comparatively. Based on these analyses, the study seeks to determine the optimal operating conditions that minimize generator costs
The effect of perceived social support and psychological flexibility in parents of children with special needs on sexual satisfaction and avoidance of pregnancy
No full textAmaç: Araştırma, özel gereksinimi olan çocukların ebeveynlerinde algılanan sosyal destek ve psikolojik esnekliğin cinsel yaşam doyumuna ve gebelikten kaçınmaya etkisini belirlemek amacıyla yapıldı. Materyal ve Metot: Tanımlayıcı nitelikte olan bu araştırmanın örneklemini Van ilinde bulunan rehabilitasyon merkezlerindeki özel gereksinimli çocukların ebeveynleri oluşturdu. Araştırma Temmuz 2024- Mart 2025 tarihleri arasında yapıldı. Veriler Kişisel Bilgi Formu, Psikolojik Esneklik Ölçeği, Golombok-Rust Cinsel Doyum Ölçeği, Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği ve Gebelikten Kaçınma Ölçeği ile toplandı. Verilerin istatistiksel değerlendirilmesinde; sayı, yüzdelik dağılım, tek yönlü varyans analizi, bağımlı gruplarda t testi, korelasyon-regresyon testi kullanıldı. Bulgular: Araştırmada sosyal destek ile cinsel doyum arasında (r = 0.292; p = 0.001) ve psikolojik esneklik ile cinsel doyum arasında pozitif ve anlamlı bir ilişki bulundu (r = 0.281; p = 0.002). Sosyal destek ile gebelikten kaçınma arasında negatif ve anlamlı bir ilişki belirlendi (r = -0.376; p = 0.000). Ancak psikolojik esneklik ile gebelikten kaçınma arasında bir ilişki saptanmadı (r = -0.201; p = 0.059). Sonuç: Araştırmada sosyal destek artışının cinsel doyumu arttırdığı ve gebelikten kaçınmayı azalttığı belirlendi. Psikolojik esneklik artışının ise cinsel doyumu arttırırken gebelikten kaçınmayı etkilemediği görüldü. Anahtar Kelimeler: Cinsellik, çocuk, ebelik, ebeveyn, engelli, gebelik, psikolojik, sosyal destekAim: The study was conducted to determine the effects of perceived social support and psychological flexibility on sexual life satisfaction and pregnancy avoidance among parents of children with special needs. Material and method: The sample of this descriptive study consisted of parents of children with special needs in rehabilitation centers in Van province. The study was conducted between July 2024 and March 2025. Data were collected using the Personal Information Form, Psychological Flexibility Scale, Golombok-Rust Sexual Satisfaction Scale, Multidimensional Scale of Perceived Social Support, and Pregnancy Avoidance Scale. In the statistical evaluation of the data; number, percentage distribution, one-way analysis of variance, t-test in dependent groups, correlation-regression test were used. Results: The study found a positive and significant relationship between social support and sexual satisfaction (r = 0.292; p = 0.001) and between psychological flexibility and sexual satisfaction (r = 0.281; p = 0.002). A negative and significant relationship was found between social support and avoidance of pregnancy (r = -0.376; p = 0.000). However, no relationship was found between psychological flexibility and avoidance of pregnancy (r = -0.201; p = 0.059). Conclusion: The study found that increased social support increased sexual satisfaction and decreased avoidance of pregnancy. Increased psychological flexibility increased sexual satisfaction but did not affect avoidance of pregnancy. Keywords: Child, disabled, midwifery, parent, pregnancy, psychological, sexuality, social suppor
The effect of participation of individuals with down syndrome in recreational sports activities on the quality of life and happiness levels of their families
No full textDown Sendromlu Bireylerin Rekreatif Amaçlı Sportif Etkinliklere Katılımının Ailelerinin Yaşam Kalitesi ve Mutluluk Düzeyleri Üzerine Etkisi Amaç: Bu doktora tezinin amacı Down Sendromlu bireylerin rekreatif amaçlı sportif etkinliklere katılımlarına bağlı olarak kadın ebeveynlerinin yaşam kalitesi ve mutluluk düzeyleri üzerinde etkisinin olup olmadığının incelenmesidir. Materyal ve metot: Araştırmada karma araştırma modeli kapsamında yer alan yakınsayan paralel desen kullanılmıştır. Nicel yöntem için ön-son test kontrol gruplu eşleştirilmiş seçkisiz desen deneysel bölümde 18-25 yaş arasında olan Down Sendromlu bireylere haftada 3 gün 30'ar dakikadan oluşan toplamda 24 haftalık aerobik içerikli eğlenceli basit oyunlar uygulanmıştır. Kontrol grubuna ise herhangi bir müdahalede bulunulmamıştır. Deney ve kontrol gruplarına ön test ve son test işlemleri (Kişisel Bilgi Formu, Oxford Mutluluk Ölçeğinin Kısa Formu, Dünya Sağlık Örgütü Yaşam Kalitesi Ölçeği Kısa Formu) uygulanmıştır. Yapılan normallik analizi sonucuna göre parametrik testler yapılmıştır. Ölçeklere yönelik deneysel ve kontrol gruplarının ortalamaları ve standart sapmaları ile 2x2 faktöriyel Anova analizi yapılmıştır. Nitel araştırmalar için ise durum çalışması deseni kullanılmıştır. Kadın ebeveynlere 5 açık uçlu araştırma sorusu yöneltilmiştir. İçerik analizi ile kod, kategori ve temalar ortaya çıkarılmıştır. Bulgular: Nicel araştırma sonucuna göre deney grubunun kontrol grubuna göre mutluluk ve yaşam kalitesi ölçeğine ilişkin ön-son test puanlarının anlamlı olduğu (p<0.05), nitel araştırma sonucunda ise kadın ebeveynlerin kendileriyle ve Down Sendromlu çocuklarına ilişkin ifadelerine göre sosyal, fiziksel ve duyuşsal gelişimlerini olumlu yönde artırdığı söylenebilir. Sonuç: Down Sendromlu bireylere uygulanan sportif rekreasyon programının kadın ebeveynlerinin mutluluk düzeylerini ve yaşam kalitelerini artırdığı sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Down Sendromu, Sportif rekreasyon, Yaşam kalitesi, MutlulukThe Effect of Participation of Individuals with Down Syndrome in Recreational Sports Activities on the Quality of Life and Happiness Levels of Their Families Aim: The aim of this doctoral thesis is to investigate whether the participation of individuals with Down syndrome in recreational sports activities has an effect on the quality of life and happiness levels of their female parents. Material and method: The converging parallel design was used within the mixed research model in this study. For the quantitative method, a pre-post test control group matched randomised design was used in the experimental section, where individuals with Down syndrome aged 18-25 were given fun and simple aerobic games for 30 minutes, 3 days a week, for a total of 24 weeks. No intervention was made in the control group. Pre-test and post-test procedures (Personal Information Form, Short Form of the Oxford Happiness Scale, Short Form of the World Health Organisation Quality of Life Scale) were applied to both the experimental and control groups. Parametric tests were performed based on the results of the normality analysis. A 2x2 factorial ANOVA analysis was conducted on the means and standard deviations of the experimental and control groups for the scales. For qualitative research, a case study design was used. Five open-ended research questions were posed to female parents. Content analysis was used to identify codes, categories, and themes. Results: According to the quantitative research results, the pre-test and post-test scores of the experimental group were significantly higher than those of the control group in terms of happiness and quality of life (p<0.05). The qualitative research results indicate that female parents' statements about themselves and their children with Down syndrome suggest positive improvements in their social, physical, and emotional development. Conclusion: It has been concluded that sports recreation programmes for individuals with Down syndrome increase the happiness levels and quality of life of female parents. KeyWords: Down Syndrome, Sportive recreation, Quality of life, Happines
Predicting fall risk using machine learning and computer vision: Development of a clinical decision support system in nursing
No full textAmaç: Bu araştırma, makine öğrenmesi ve bilgisayar görüsü teknikleri ile düşme riski tahmini yapabilen ve hemşirelikte klinik karar alma süreçlerini destekleyecek bir sistem geliştirmeyi amaçlamaktadır. Materyal ve Metot: Araştırma, Aralık 2024 - Mayıs 2025 tarihleri arasında Turgut Özal Tıp Merkezi Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon servisinde tasarım ve geliştirme modeliyle yürütülmüştür. Örneklemi, düşme riski taşıyan ve araştırma kriterlerine uyan 148 birey oluşturmuştur. Katılımcıların verileri Morse Düşme Ölçeği, bilgisayar görüsü ile yürüyüş analizi ve ivmeölçer cihazları kullanılarak toplanmıştır. Görsel analizde YOLOv8 modeli ve sinir ağlarının eğitimi için Keras platformu, sınıflandırma işlemlerinde ise Lojistik Regresyon, Boosting, Karar Ağacı, Random Forest, Naive Bayes, DVM ve KEYK algoritmaları kullanılmıştır. Bulgular: Geliştirilen sistem, yürüyüşe ilişkin kinematik verileri kullanarak bireylerin düşme riskini yüksek doğruluk oranıyla sınıflandırabilmiştir. Morse Düşme Ölçeği ile sistem çıktıları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmuştur (p<0.05). Boosting tabanlı sınıflandırıcının diğer yöntemlere göre daha yüksek başarı sağladığı görülmüştür. Sonuç: Bu çalışma, bilgisayar görüsü ve makine öğrenmesi tekniklerinin klinik ortamlarda düşme riskini tahmin etmede etkili bir araç olarak kullanılabileceğini göstermiştir. Hemşirelik uygulamalarına entegre edilebilecek bu sistemin, hasta güvenliğini artırmada ve düşmeye bağlı komplikasyonları önlemede önemli katkılar sağlayabileceği sonucuna varılmıştır. Anahtar Kelimeler: Makine öğrenmesi, Bilgisayar görüsü, Düşme riski, Klinik karar destek sistemi, HemşirelikObjective: This study aims to develop a system that can predict fall risk using machine learning and computer vision techniques and support clinical decision-making processes in nursing. Materials and Methods: The research was conducted between December 2024 and May 2025 at the Physical Medicine and Rehabilitation Department of Turgut Özal Medical Centre using a design and development model. The sample consisted of 148 individuals who were at risk of falling and met the research criteria. Participants' data were collected using the Morse Fall Scale, computer vision-based gait analysis, and accelerometer devices. The YOLOv8 model and the Keras platform were used for visual analysis and training neural networks, while Logistic Regression, Boosting, Decision Tree, Random Forest, Naive Bayes, SVM, and KNN algorithms were used for classification. Findings: The developed system was able to classify individuals' fall risk with high accuracy using kinematic data related to walking. A statistically significant relationship was found between the Morse Fall Scale and the system outputs (p<0.05). The Boosting based classifier was found to be more successful than other methods. Conclusion: This study demonstrated that computer vision and machine learning techniques can be used as effective tools for predicting the risk of falling in clinical settings. It was concluded that this system, which can be integrated into nursing practices, can make significant contributions to improving patient safety and preventing complications associated with falling. Keywords: Machine learning, Computer vision, Fall risk, Clinical decision support system, Nursin
PIR controller design using optimization based on integral performance criteria
No full textGünümüzde otomatik kontrol sistemleri endüstriyel süreçlerin kararlılığını sağlamak ve istenen sistem yanıtlarını elde etmek amacıyla yaygın olarak kullanılmaktadır. Proportional–Integral–Derivative (PID) kontrolörler en sık tercih edilen yapılardan biri olup üç temel bileşeni sayesinde sistem performansını iyileştirmektedir. Ancak türev teriminin sistem kararlılığı üzerindeki olumsuz etkisi alternatif kontrolör yapılarını gündeme getirmiştir. Bu yapılardan biri olan Proportional–Integral–Retarded (PIR) kontrolörler türev terimi yerine zaman gecikmeli bir bileşen kullanarak daha kararlı ve dengeli sistem yanıtları üretmeyi hedeflemektedir. Bu tez çalışmasında öncelikle klasik PID kontrolör yapısı incelenmiş olup PID kontrolör tasarımında kullanılan Ziegler-Nichols metotları araştırılmıştır. Ziegler-Nichols PID kontrolör tasarım yöntemi kullanılarak farklı sistemler için tasarımlar yapılmıştır. Daha sonra tezin araştırma konusu olan PIR kontrolörler tanıtılmıştır. PIR kontrolörün tasarımı için integral performans kriterlerine dayalı bir yöntem sunulmuştur. Kullanılan integral performans kriterleri ISE (Integral of Squared Error), IAE (Integral Absolute Error), ITSE (Integral Time-weighted Squared Error) ve ITAE (Integral Time-weighted Absolute Error) dir. PID için K_p+K_i/s+K_d s yapısı kullanılmıştır. PIR kontrolör ise K_p+K_i/s-K_r e^(-sh) formunda modellenmiştir. Tezde sunulan optimizasyon metodu ile PIR kontrolörün parametreleri olan K_p, K_i, K_r ve h değerleri hesaplanmıştır. Farklı sistemler için PID ve PIR kontrolörler tasarlanarak birim basamak cevapları incelenmiş olup aşım oranı, yükselme süresi, yerleşme süresi gibi zamana bağlı yanıt parametrelerine bakarak performansı karşılaştırılmıştır. Optimizasyon yöntemiyle tasarlanan PIR kontrolörlerin iyi performans sağladığı gösterilmiştir.Nowadays, automatic control systems are widely used to stabilize industrial processes and achieve desired system responses. Proportional-Integral-Derivative (PID) controllers are one of the most preferred structures and improve system performance using its three basic components. However, the negative effect of the derivative term on system stability has brought alternative controller structures to the agenda. Proportional-Integral-Retarded (PIR) controllers, one of these structures, aim to produce more stable and balanced system responses by using a time-delayed component instead of the derivative term. In this thesis, firstly, the classical PID controller structure is examined and Ziegler-Nichols methods used in PID controller design are investigated. Using the Ziegler-Nichols PID controller design method, designs are made for different systems. Then PIR controllers, which are the research topic of this thesis, are introduced. A method based on integral performance criteria is presented for the design of the PIR controller. The integral performance criteria used are ISE (Integral Squared Error), IAE (Integral Absolute Error), ITSE (Integral Time-weighted Squared Error) and ITAE (Integral Time-weighted Absolute Error). For the PID, the structure K_p+K_i/s+K_d s is used. The PIR controller is modeled as K_p+K_i/s-K_r e^(-sh). The optimization method presented in this thesis is used to calculate the parameters K_p,K_i, K_r and h of the PIR controller. PID and PIR controllers are designed for different systems and their unit step responses are analyzed and their performance are compared by looking at response parameters such as overshoot rate, rise time, settling time. It is shown that the PIR controllers designed by optimization method provide good performance