E-books' platform Księgarnia Akademicka Publishing
Not a member yet
2260 research outputs found
Sort by
Migrujące Wilno: Lata 1915-1994
No full textMIGRATION IN VILNIUS: 1915–1994
For centuries, migration processes have played a significant role in the life of Vilnius. Even the first mention of Vilnius in 1323 refers to the importance of the movement of people for the city and looks forward to the arrival of new Vilniusites. Migration processes in the city intensified in times of political change (wars, uprisings, revolutions, etc.) or social cataclysms (fires, famines, disease out- breaks, etc.). With each passing century, the importance and significance of migration has increased. It was perhaps in the twentieth century that this had the strongest impact on the city’s community. That was when not just thousands but tens and even hundreds of thousands of people were caught up in the whirl of migration. At the center of this maelstrom were the inhabitants of Vilnius who more than once were in the focus of interest for several countries. These interests led to the deformation and re-creation of the identity of the Vilniusites. The most drastic changes took place during the Second World War and the early post-war years, when the city lost almost all of its former inhabitants. Paradoxically, it was migration that facilitated the growth of the city and its social environment. In the twentieth century, Vilnius went through several major transformations: first it was a city of a guberniya of the tsarist empire, then it became a city on the outskirts of Poland (with much higher ambitions to be seen as the country’s cultural capital), and, finally, the actual capital. For some groups of the residents of Vilnius, for example, Jews, Vilnius was a world-class city of special significance. It was also equally special or unique for Lithuanians, Poles, and Belarusians.Autorka niniejszej książki skupia się przede wszystkim na procesach migracyjnych XX wieku i ich znaczeniu dla Wilna i jego mieszkańców. Analizuje, w jaki sposób migracje zmieniły oblicze miasta, jaki wpływ miały one na tożsamość mieszkańców i rozwój społeczności – opisuje wpływ stałej migracji ludności na rozwój demograficzny Wilna i wyjaśnia, dlaczego dawni mieszkańcy miasta zniknęli i w jaki sposób pojawili się nowi
Migrujące Wilno: Lata 1915-1994
No full textMIGRATION IN VILNIUS: 1915–1994
For centuries, migration processes have played a significant role in the life of Vilnius. Even the first mention of Vilnius in 1323 refers to the importance of the movement of people for the city and looks forward to the arrival of new Vilniusites. Migration processes in the city intensified in times of political change (wars, uprisings, revolutions, etc.) or social cataclysms (fires, famines, disease out- breaks, etc.). With each passing century, the importance and significance of migration has increased. It was perhaps in the twentieth century that this had the strongest impact on the city’s community. That was when not just thousands but tens and even hundreds of thousands of people were caught up in the whirl of migration. At the center of this maelstrom were the inhabitants of Vilnius who more than once were in the focus of interest for several countries. These interests led to the deformation and re-creation of the identity of the Vilniusites. The most drastic changes took place during the Second World War and the early post-war years, when the city lost almost all of its former inhabitants. Paradoxically, it was migration that facilitated the growth of the city and its social environment. In the twentieth century, Vilnius went through several major transformations: first it was a city of a guberniya of the tsarist empire, then it became a city on the outskirts of Poland (with much higher ambitions to be seen as the country’s cultural capital), and, finally, the actual capital. For some groups of the residents of Vilnius, for example, Jews, Vilnius was a world-class city of special significance. It was also equally special or unique for Lithuanians, Poles, and Belarusians.Autorka niniejszej książki skupia się przede wszystkim na procesach migracyjnych XX wieku i ich znaczeniu dla Wilna i jego mieszkańców. Analizuje, w jaki sposób migracje zmieniły oblicze miasta, jaki wpływ miały one na tożsamość mieszkańców i rozwój społeczności – opisuje wpływ stałej migracji ludności na rozwój demograficzny Wilna i wyjaśnia, dlaczego dawni mieszkańcy miasta zniknęli i w jaki sposób pojawili się nowi
Seminarium nauczycielskie męskie w Starym Sączu (1903–1936): Uczniowie, absolwenci, pracownicy. Tom 1
No full textMEN’S TEACHERS’ SEMINARY IN STARY SĄCZ (1903–1936): STUDENTS, GRADUATES, AND STAFF
This book is a pioneering monograph of one of the best-known educational institutions in the Sądecki region. It traces the history and operation of the Men’s Teachers’ Seminary (Seminarium Nauczycielskie Męskie) in Stary Sącz from its establishment to its dissolution, addressing both socio-political conditions and the everyday life of the school. Particular attention is devoted to the profiles of pupils and alumni – their social origins, periods of attendance, subsequent professional trajectories, and the roles they played in local communities as teachers, civic activists, and soldiers. Given the breadth of material and the large number of biographical entries, the work has been divided into two volumes. Volume I brings together entries on pupils and alumni – i.e., the school’s own attendees – from A to Ł; Volume II covers M to Ż, and additionally includes school staff and a register of external secondary-school candidates who sat the final examination (matura) at the Men’s Teachers’ Seminary in Stary Sącz without having been enrolled there. The monograph rests on a rich evidentiary base—above all archival records and printed primary sources—supplemented by extensive secondary literature. The publication aligns with current scholarship on the history of education in Poland and constitutes a significant contribution to the study of education in the Sądecczyzna region, within Austro-Hungarian Galicia and the Second Polish Republic.
Książka stanowi pionierską monografię jednej z najbardziej znanych instytucji edukacyjnych w regionie sądeckim. Autor przedstawił w zarysie historię i funkcjonowanie Seminarium Nauczycielskiego Męskiego w Starym Sączu od momentu jego powstania do likwidacji, odnosząc się zarówno do uwarunkowań społeczno-politycznych, jak i do codzienności życia szkolnego. Szczególną uwagę poświęcił jednak sylwetkom uczniów i absolwentów – ich pochodzeniu społecznemu, okresowi pobytu w szkole, dalszym losom zawodowym i roli, jaką odegrali w lokalnych społecznościach jako nauczyciele, społecznicy, żołnierze. Ze względu na obszerność materiału i dużą liczbę biogramów opracowanie podzielono na dwa tomy. W pierwszym tomie zgrupowano biogramy uczniów i absolwentów – wychowanków szkoły – od A do Ł, w drugim zaś– od M do Ż, ponadto kadrę pracowniczą oraz wykaz maturzystów z obcych szkół, którzy zdawali maturę w Seminarium Nauczycielskim Męskim w Starym Sączu, nie będąc jego uczniami. Monografia opiera się na bogatym materiale źródłowym – przede wszystkim archiwaliach i źródłach drukowanych – z wykorzystaniem licznych opracowań. Publikacja wpisuje się w nurt badań nad historią oświaty w Polsce i stanowi ważny przyczynek do dziejów edukacji na Sądecczyźnie, w Galicji austro-węgierskiej i w Drugiej Rzeczypospolitej
Samorząd terytorialny na Dolnym Śląsku: Sprawy, dylematy i wyzwania
No full textPublikacja Samorząd terytorialny na Dolnym Śląsku. Sprawy, dylematy i wyzwania wpisuje się w tegoroczny jubileusz 35-lecia reformy samorządowej z 8 marca 1990 r. To właśnie wtedy odbudowano samorząd gminny, przywracając podmiotowość wspólnotom lokalnym i dając nowy impuls do rozwoju prawie 2500 gmin. Monografia nie tylko diagnozuje stan polskiej samorządności, lecz także wskazuje na różnorodne problemy i wyzwania stojące przed samorządem terytorialnym, takie jak wojna w Ukrainie, kryzys energetyczny, skutki pandemii, potrzeba nowego podejścia do bezpieczeństwa publicznego, procesy migracyjne, depopulacja miast i miasteczek, w tym dolnośląskich, zarządzanie oświatą i służbą zdrowia, powódź 2024 r. w regionie czy skażenie rzeki Odry (złota alga). Aby się z nimi zmierzyć, władze lokalne muszą podejmować szereg wieloaspektowych działań. Właśnie o tych kwestiach piszą Autorzy prezentowanej publikacji, oferując czytelnikowi wgląd w złożone zagadnienia dotyczące skutecznego zarządzania rozwojem regionalnym
Jednostka Wojskowa NIL: Współczesność – historia – tradycja
No full textKsiążka Jednostka Wojskowa Nil. Współczesność – historia – tradycja realizuje kilka istotnych celów, co wpływa na strukturę niniejszego opracowania. Podstawowym z nich jest chęć zapoznania czytelników z JW NIL, jednostką wychodzącą naprzeciw zmieniającym się warunkom, a przez to i różnym zapotrzebowaniom na jej działanie. Kolejnym celem, dla którego realizacji powstała książka, jest potrzeba kompleksowego wskazania elementów, na których budowany jest etos żołnierzy służących w JW NIL. Zarówno patron gen. August Emil Fieldorf, jak i żołnierze Kedywu, do których nawiązuje swą tradycją JW NIL, stanowią doskonały punkt wyjścia do budowania ducha współczesnej jednostki Wojsk Specjalnych. Oprócz zaprezentowania działalności i tradycji tytułowej jednostki niniejsze opracowanie zachęca czytelników do dotknięcia historii zapisanej w przestrzeni geograficznej. Wskazując miejsca związane z bohaterami, na których buduje swą tożsamość JW NIL, książka bez wątpienia wzmacnia przekaz, dając odbiorcy możliwość bezpośredniego znalezienia się w miejscach opisywanych na jej stronach
Nowy Aliszan: Źródła do dziejów Ormian polskich od XIII do XVIII wieku w przekładzie na język polski
No full textZbiór dokumentów ilustrujących dzieje Ormian polskich od schyłku wieku XIII do schyłku wieku XVIII został zatytułowany Nowy Aliszan na cześć Ghewonda Aliszana (Ղեւոնդ Ալիշան), mnicha z ormiańskokatolickiego zakonu mechitarystów, żyjącego w latach 1820-19011. Ghewond Aliszan urodził się w Konstantynopolu, w rodzinie zamożnego kupca handlującego antykami i numizmatami. Na chrzcie otrzymał imię Kerowpē. W 1832 roku przyjechał wraz z bratem na wyspę San Lazzaro degli Armeni w Wenecji, gdzie uczył się w szkole prowadzonej przez mechitarystów, katolicki zakon męski dla Ormian, o regule zbliżonej do benedyktyńskiej i założony w 1701 roku w Konstantynopolu przez Mechitara z Sebastii. W 1840 roku Aliszan otrzymał święcenia kapłańskie i złożył śluby zakonne, przybierając imię Ghewond (potem był też znany w Europie pod odpowiednikami tego ormiańskiego imienia – Leon, w języku włoskim: Leonzio, po francusku: Léonce).Przez pierwsze dziesięciolecia swej działalności uczył w szkołach dla chłopców, prowadzonych przez mechitarystów w Wenecji i Paryżu, sporo podróżował po Europie w sprawach naukowych, kierował zakonem. Od lat 70. XIX wieku poświęcił się już niemal wyłącznie pracom pisarskim. Był historykiem, pedagogiem, poetą, tłumaczem i edytorem, oraz we wszystkich tych przedsięwzięciach – patriotą Armenii, wtedy pozostającej pod rządami dwóch tradycyjnie niechętnych jej imperiów: perskiego i tureckiego. Patriotyzm nierozerwalnie łączył z wiarą chrześcijańską. Rezydował głównie w klasztorze weneckim. Tam też zmarł i został pochowany.Aliszan wniósł wielki wkład w literaturę i naukę ormiańską swych czasów oraz w europejskie badania nad tymi zagadnieniami. Przez wiele lat redagował zakonne czasopismo naukowe „Bazmavēp”, na którego łamach ukazało się też sporo cennych przyczynków do historii diaspory ormiańskiej na ziemiach polskich. Swe prace naukowe pisał w klasycznym języku ormiańskim, co ograniczało krąg ich odbiorców, z kolei poezję – romantyczną w swej formie – tworzył także w języku nowoczesnym. Przekładał na ormiański znaczące utwory literackie z języków: włoskiego, angielskiego, francuskiego i perskiego. Zdobył uznanie w świecie naukowym, czego dowodem były liczne członkostwa w towarzystwach badawczych całej Europy, od Petersburga po Paryż i Rzym
O powstaniu powiatów winnickiego, jampolskiego i mohylowskiego
No full textThis publication presents the first edition of Marcin Rosienkiewicz’s memoirs entitled On the Uprising of the Winnica, Yampol and Mogilev counties, which until this moment had remained in manuscript in the collections of the Polish Library in Paris (rps. MAM 1097). Marcin Rosienkiewicz, a teacher of history and literature in Krzemieniec and a participant in the November Uprising in Ukrainian lands, was deported in 1833 with a group of 234 Poles by the Austrian government to the United States, where he began a fruitful and multi-dimensional mission to represent the Polish cause and help his compatriots in America. He went down in history as the author of the first book for Poles published in the United States, the founder of the first Polish school in the country and the Polish library in Philadelphia, and the co-founder of the Polish Committee; the first Polish organization in America representing the interests of Polish immigrants. He was greatly involved in promoting Polishness and maintaining the national spirit among the exiles in the U.S., and maintained contact with those involved with the Great Emigration, including Julian Ursyn Niemcewicz, Leonard Chodźko, Adam Jerzy Czartoryski, Eustachy Januszkiewicz, Karol Sienkiewicz, and Krystyn Lach Szyrma. For years, he informed the European emigration (especially in France and England) about the activities of Polish emigrants in America and their fate, and also published articles on Polish literature under the pseudonym Polonus. Another achievement of Rosienkiewicz was saving the memory of the lives and works of emigrants from oblivion, primarily August Antoni Jakubowski, the illegitimate son of Antoni Malczewski; the author of Maria.Marcin Rosienkiewicz, w chwili gdy pisze O powstaniu powiatów winnickiego, jampolskiego i mohylowskiego, ma 47 lat, za sobą bogate i burzliwe życie, w którym wszystko postawił na jedną, polską kartę. Oznaczało to wyrzeczenie się tego, co otrzymał od losu: majątku, osobistego szczęścia, wolności, pracy, komfortu życia w świecie dzieciństwa, w ojczyźnie. Jest jednym z wielu absolwentów Liceum Krzemienieckiego, którzy włączyli się w konspirację antyrosyjską: w 1830 roku wraz z innymi ochotnikami wznieca powstanie w okolicach Jampola, Winnicy i Mohylowa. Po upadku tego zbrojnego zrywu i wyjściu powstańców do Galicji (Austrii) zostaje aresztowany przez Austriaków, a jego majątek w Cesarstwie Rosyjskim ulega konfiskacie. Pomimo to wplątuje się w konspirację przygotowującą partyzantkę Zaliwskiego. Znów aresztują go Austriacy, więżą w Brnie, przewożą do Triestu, skąd 234 Polaków eksportują na dwóch fregatach do Stanów Zjednoczonych. Podczas pobytu w Ameryce niektórzy z nich nie udźwignęli ciężaru tej tęsknoty. Rosienkiewicz pozostał jej wierny – na ziemi Waszyngtona rozwinął szeroką działalność nauczyciela, biznesmena, działacza emigracyjnego, korespondenta pism polskich we Francji. Zaczął pisać (także) po angielsku. Budował wokół siebie amerykańską polską ojczyznę i w niej zamieszkał, poruszał się i musiał żyć. Przypominam te fakty nie bez powodu – żeby nakreślić egzystencjalny kontekst dla jego powstańczego wspomnienia, które nie tyle jest wspomnieniem, ile staje się w trakcie pisania czymś więcej: walką o prawdę. Prawdę historyczną, naukową i egzystencjalną. Właśnie kategorię prawdy, walkę o nią widzę jako najciekawszy składnik-ideę tej pracy, która sporo wnosi do wiedzy o lokalnych meandrach powstania listopadowego. Wydobycie jej z rękopisu i skomentowane upublicznienie tłumaczą dwa fakty: wartość dokumentacyjna i wartość świadectwa egzystencjalnego.Jarosław Ławsk
Taipingowie w Poznaniu
No full textTHE TAIPING IN POZNAŃ
In 1854, in the pages of Przegląd Poznański, a feature article ‘Tien-te and the Present Rebellion in China’ was published. It was dedicated to the Taiping great uprising that spread across China in the 19th century. This exceptional text, although forgotten today, constitutes a unique example of the Polish press interest in foreign events during the times of the partitions. For the next 150 years, no equally extensive material was published in Poland about this tragic war whose deadly toll was exceeded only by conflicts of the 20th century. The article, after being kept in libraries for many years, became again available due to digitisation, which prompted its analysis.The book pursues three main goals: a closer look at the history of the Taiping Rebellion, providing readers with an original source text and the analysis of uprising origins and paths through which the information from China arrived in Polish lands. The first part of the publication comprises the text from Przegląd Poznański, updated for spelling and punctuation, but with maintaining the original page numbering. It is enriched with numerous substantive footnotes that are intended to facilitate the modern reader understanding of the historical context and correcting inaccuracies.W 1854 roku w „Przeglądzie Poznańskim” ukazał się obszerny, kilkudziesięciostronicowy artykuł pt. Tien-te i teraźniejsze powstanie w Chinach, poświęcony trwającej ówcześnie wielkiej rebelii w tym odległym państwie. Skąd w ultrakatolickim sześciotygodniku tekst o chińskich powstańcach? Kim byli ci powstańcy i ich przywódca, tytułujący się „Cnotą Niebiańską”? Kto ów artykuł napisał? Jaką ma on wartość dla współczesnego czytelnika? Na te pytania odpowiada ta książka. Ma ona trzy cele i trzy części, z grubsza sobie odpowiadające. Cele te są następujące: przybliżyć czytelnikom historię powstania Taipingów, dać im do ręki (i analizy) interesujący tekst źródłowy oraz pokazać, jak on powstał, jakimi – równie krętymi, co przypadkowymi – drogami wieści z Chin docierały na ziemie polskie
Parafia Łososina Górna od średniowiecza po czasy współczesne
No full textKościół pod wezwaniem Wszystkich Świętych, a także parafia w Łososinie Górnej należą do najstarszych w dawnym archidiakonacie sądeckim i w dzisiejszej diecezji tarnowskiej. W ciągu siedmiu wieków istnienia był świadkiem najważniejszych wydarzeń w życiu społeczności parafialnej. Czytelnik znajdzie w tej książce najistotniejsze informacje o dziejach parafii: od pierwszej o niej wzmianki w źródłach pisanych po czasy współczesne. Dowie się o szlacheckich fundatorach, którzy przez całe wieki wspierali parafię finansowo, łożąc na budowę kościoła i jego bieżące utrzymanie. Pozna nazwiska duszpasterzy działających w Łososinie oraz nazwiska parafian, zebrane pieczołowicie z zachowanych od początku XVII wieku ksiąg metrykalnych. Zapozna się też z obrazem miejscowej rodziny, utkanym z informacji zawartych w księgach metrykalnych. Sama świątynia, poddawana w ostatnich latach gruntownej konserwacji, stała się tematem oddzielnego rozdziału, którego Autorka, łącząc teorię z praktyką konserwatorską w Łososinie, przybliża Czytelnikom nie tylko wiedzę o budynku kościoła, ale także o jego bogatym i cennym wyposażeniu. Niniejsza opowieść o parafii jest kompletna. To wynik gruntownych studiów dokumentów rękopiśmiennych i drukowanych, rozproszonych po wielu archiwach i bibliotekach w kraju i za granicą. Zawiera niepublikowane dotąd wyniki najnowszych badań historycznych oraz konserwatorskich nad historią świątyni, a także dotyczących parafii jako instytucji i społeczności parafialnej
Od Sumeru do zimnej wojny
No full textW artykule poświęconym starożytnej Mezopotamii Marharyta Zilinskaya pochyla się nad zagadnieniem szkolnictwa i nauki pisma w starożytnym Sumerze w III tysiącleciu p.n.e. W odniesieniu do Egiptu Patryk Grancow przedstawia rytuały pogrzebowe na podstawie Bibliotheca historica Diodora Sycylijskiego, zaś Paweł Kaliciński w kontekście Cesarstwa Rzymskiego omawia mało znaną rebelię Sylwana z 355 r. W odniesieniu do średniowiecza Tymoteusz Lis analizuje rolę Lubeki jako jednego z głównych ośrodków wypraw do Prus i Inflant. Na temat prywatnej relacji Jadwigi Andegaweńskiej i Władysława Jagiełły wypowiada się Natalia Cira, przedstawiając, w jaki sposób Jan Długosz ukazał małżeństwo monarchów. Karolina Cholewa prezentuje szkockie strategie oporu wobec projektu unii 1707 r. w świetle The Lockhart Papers George’a Lockharta z Carnwath. W tekście poświęconym historii klimatu Marek Blacha przedstawia społeczną reakcję na erupcję Tambory i opisuje kulturowy wydźwięk ,,roku bez lata”, zastanawiając się przy tym, czy najpotężniejszy w historii człowieka wybuch wulkanu oddziałał jakkolwiek na kulturę ziem polskich. W ramach artykułów poświęconych XIX stuleciu Karol Graff zajmuje się I wojną karlistowską i omawia znaczenie listu generała Tomása de Zumalacárreguiego do barona Louisa Augueta de Saint Sylvaina, Damian Król natomiast dogłębnie analizuje podejście polskich historyków do polityki wewnętrznej Karola Ludwika Bonapartego z lat 1848-1852. Filip Derda pochyla się nad zagadnieniem lipca 1863 roku jako decydującego miesiąca wojny secesyjnej, zaś Piotr Chyliński omawia opór wobec poboru wojskowego w USA podczas I wojny światowej na podstawie wspomnień tzw. conscientious objectors. Tekst Marcina Musiała poświęcony jest natomiast wizycie Fidela Castro w Polsce w 1972 r. w świetle krakowskiej prasy codziennej. W dziale Aneks znajduje się sprawozdanie Zarządu KNHS UJ z kadencji Prezesa Mateusza Musiała w latach 2023-2024