Prof. Dr. İsmail Kara Religious Life in Türkiye Archive

Uyar, Sefa

İl müftülüğünde 'FETÖ' iddiası

Altınok, Melih

Aleviler CHP'ye mahkûm olur mu?

Solak, Halil

Vatikan, Türk tarihine ışık tutuyor

Rahşan Tekşen'in "Kitapların da Bir Kaderi Var" başlıklı İsmail Kara ile yaptığı röportajı

Kara, İsmail

Tekşen, Rahşan

Kitapların da Bir Kaderi Var

Dursun, Yusuf

MUSTAFA GÜLALİ
Prof. Dr.
İsmail Kara:
"Mehmet Akif,
Yaşadığı Döne
min Gerçek Bir
Tercümanıdır/
Mehmet (
Akif'in
Bedbahtlığı
MUCİP KINA
Mehmet
J Akif
Üzerinde
Düşünmek
MUSTAFA ÖZÇELİK
iman dolu bir sine:
MEHMET AKİF ERSOY
Akif, dönemin bütün aydınlan gibi çöküş
şartlarının yol açtığı acıları derin bir şekil
de yüreğinde hissediyor ve bir çıkış yolu
arıyordu.
YUSUF DURSUN
ŞAİR-VAZAR
Topluma Yön Veren Şair:
Mehmet Akif Ersoy
D
ünya tarihine bakıldığında,
toplumlara yön veren in￾sanların, daha başka me￾ziyetlerinin yanında güzel
söz söyleme yeteneğine de sahip
oldukları görülür. Güzel söz söyle￾menin bir yolu da konuşmayı şiirle
beslemekten geçer. Şiir, cevherinde
yatan belagat sayesinde muhatabı
üzerinde kalıcı etkiler bırakır.
Şiirin, bir topluma nasıl yön ver￾diğine dair, Enes (r.a.) tarafından
Hazreti Peygamber'den (s.a.v.) şöy￾le bir hadis nakledilmiştir:
"Resulullah (s.a.v.) Umretü'l-kaza
sırasında Mekke'ye girdiği zaman,
şairi Abdullah ibn-i Revaha, önünde
yürüyor ve şu şiiri okuyordu: "Ey kâ￾fir çocukları (Resulullah'a) yol açın!
Bugün ona gelen vahiy adına, size
öyle bir vururuz ki tepenizi yerinden
uçurur ve dostu dostuna unutturur."
Bunu gören Hz. Ömer: "Ey ibn-i
Revaha! Sen Resulullah’ın (s.a.v.)
önünde ve Allah'ın Harem bölgesin￾de şiir mi okuyorsun?" dedi. Ancak
Resulullah, ‘Ey Ömer bırak onu.
Onun şiirleri, Mekkeli kâfirlere ok￾tan daha çabuk tesir eder!’ diyerek
müdahale etti." Bu hadisin ışığında
bakılınca Mehmet Akif Ersoy’un şi￾irleriyle topluma yön veren bir şair
olduğu görülür.
Üstadın topluma yön vermedeki
başarısında elbette yetiştiği döne￾min ve aile ortamının da büyük payı
vardır.
Akif'in yetiştiği dönem, Osmanlı
Devleti'nin hasta adam ilan edildi￾ği ve bu görüşün dönemin devlet
adamlarına ve aydınlarına uğursuz
bir hastalık gibi bulaştığı, çöküş
şartlarının hemen herkeste çözül￾me, umutsuzluk, panik meydana
getirdiği, buna rağmen hemen her￾kesin bir şeyler yapma çabasında
olduğu bir dönemdir. Şairin ailesi de
memleketin içinde bulunduğu sıkın￾tılara kayıtsız kalmayan bir ailedir ve
çocuklarını da bu şuurla yetiştirmiş￾lerdir.
Mehmet Akif Ersoy annesinden
duyarlı olmayı, sağduyuyu, kendi￾ni bir ülküye adamayı, bir şair gibi
düşünmeyi; babasından ise atak￾lığı, mücadele azmini, yılmaz ve
her vuruşmada daha da çelikleşen
bir savaş adamlığını, gözü pekliği,
korkmazlığı, ürkmezliği, umutsuzlu￾ğa düşmemeyi öğrenmiştir.
Akif, İstanbul'un en Türk, en yerli
ve en yoksul mahallelerinden birin￾de doğdu ve yaşadı. Hayatı burada
tanıdı ve keşfetti, toplumsal dokuyu
burada zihnine nakşetti. Bir inanç
ikliminin güzelliği ile birlikte modern
Mehmet Akif ve İstiklal Marşı
hayatın yerli ve geleneksel olana
nasıl nüfuz ettiğini, hangi çelişkilere,
trajedilere yol açığını, neleri çürüt￾tüğünü, nelerin eskidiğini ve nelerin
yenilenmesi gerektiğini bu mahalle
hayatında gözlemledi.
Akif böyle bir ortam içinde o gü￾nün geleneğine uyularak 4,5 yaşla￾rında iken başladığı eğitim hayatını
Baytar Mektebini birincilikle bitire￾rek tamamladı.
Akif, Baytar Mektebinde okurken
çoğu kendisi gibi babasız ve yoksul
öğrencilerden oluşan arkadaşları
arasında, sağlam ve bir ömür boyu
sürecek dostlar edindi. Yine bu
okul, Akif'in sağlam bir dinî bilgi ve
sarsılmaz bir imanla, müspet bilimin
harika bir uyumunu sağlayan zihnî
yapısını oluşturdu.
Mehmet Akif, bu dönemde Ça￾talca köylerinde yağlı güreş yapa￾cak kadar güreş; Boğaz'ı tek başı￾na geçecek kadar yüzme öğrendi
ve çok okulun çok sevdiği "Doru"
isimli atıyla uzun yürüyüşlere çıktı.
Şiire ilgisi de bu yıllarda başladı.
Bütün bunlar Mehmet Akif Ersoy'un
zamanın elinden tutacak, dolayısıy￾la topluma yön verecek bir insan
olacağının habercisiydi.
işte Mehmet Akif Ersoy, böyle
Akif, Çanakkale Zaferi'ne bizzat şahit ol￾mamıştır fakat bu muazzam zafere inancı o
kadar sağlamdır ki kendini cephede bizzat
savaşan Mehmetçiklerin yerine koyabilmiş,
olayları onların gözüyle görebilmiştir.
bir ortamda yetişti ve "Baytar Mü￾fettiş Muavini" olarak İstanbul’a
tayin edildi. Görev yeri İstanbul ol￾masına rağmen Rumeli, Anadolu
ve Arabistan'ın çeşitli bölgelerinde
dört yıl süreyle devletin verdiği özel
görevlerde bulundu. Bu seyahatler
Akif'in gözlem gücünü geliştirmiş,
toplumu daha yakından tanımasını
sağlamıştır.
Bu arada çocuk yaşlarda başladı￾ğı Kur'anî hıfzetme çabalarını yoğun￾laştırdı ve hafız odu.
Akif, dönemin bütün aydınları gibi
çöküş şartlarının yol açtığı acıları de￾rin bir şekilde yüreğinde hissediyor ve
bir çıkış yolu arıyordu.
Meşrutiyetin ilanından sonra itti￾hat ve Terakki Cemiyetine üye oldu.
Ancak Akif, cemiyette üyeliğe giriş
şartlarından biri olan "Cemiyetin bü￾tün emirlerine, bilâ kayd ü şart itaat
edeceğim." şeklindeki yeminde bu￾lunan "kayıtsız şartsız itaat" bölümü￾ne itiraz etti ve sadece "iyi ve doğru
olanlarına" şeklinde düzeltilmesi şar￾tıyla yemin edebileceğini söyledi. Ve
cemiyetin yemini Akif'in istediği gibi
değiştirildi. Tek başına bu olay bile
Akif'in karakterinin ne kadar güçlü ol￾duğunun bir delilidir. O, artık topluma
örnek olan bir şahsiyettir.
Bir şiirinde sanat anlayışı konu￾sunda şöyle söylemişti:
"Şudur cihanda benim en beğendiğim
meslek;
Sözüm odun gibi olsun hakikat olsun
tek!"
Böyle bir anlayışa sahip olan
şair, elbette sadece gerçekleri anla￾tacaktı. Bu gerçek de ülkenin içine
düştüğü vahim durumdan başka bir
şey değildi.
Akif, çoğu kimsenin yaptığı gibi
sadece dertleri göstermekle kalma￾dı, onlara çözüm yolları da önerdi.
Artık onun topluma yön veren bir
şair olduğunda şüphe yoktu. Ken￾disini seven, sevmeyen herkes bu
gerçeği kabul ediyordu.
Safahat, baştanbaşa bu tür şiir￾lerle doludur. Yine de Mehmet Akif
Ersoy denilince akla gelen ilk iki şiir,
"istiklal Marşı" ve "Çanakkale Şehit￾lerine" şiirleridir. Kanaatimizce baş￾ka hiçbir eser bırakmasaydı bile bu
iki şiir, onu yaşatmaya yeterdi.
Bu iki eser, sadece birer şiir de￾ğil, aynı zamanda milletimizin tari￾hi gibidir. Özelikle, şairi tarafından
"Kahraman Ordumuza" ithaf edilen
"istiklal Marşı"nın mısraları, Türk
milletinin tarih sahnesindeki yerini
veciz bir şekilde gözler önüne ser￾mektedir.
Şiirin hemen başında yer alan
"Korkma" kelimesinin ayrı bir anla￾mı vardır. Bu söz, Mekke'den Me￾dine'ye hicret yolculuğunda sığın￾dıkları Sevr Dağı'ndaki mağarada
müşriklere yakalanma endişesi ta￾şıyan Hz. Ebubekir'e Sevgili Pey￾gamberimiz Hz. Muhammed (s.a.v.)
tarafından söylenmiş bir sözdür. Al￾lah'ın elçisi, "Korkma, Allah bizimle
beraberdir." diyerek yol arkadaşı￾nı rahatlatmıştır. Tıpkı bunun gibi
Mehmet Akif Ersoy da bu sözle, or￾dumuzun şahsında milletimize duy￾duğu güveni dile getirmektedir. Or￾tada korkulacak bir durum yoktur.
Milletimiz, içinde bulunduğu sıkıntılı
durumu aşacak kudrettedir; çünkü
onun yardımcısı Allah'tır.
Mehmet Akif Ersoy’a göre, "Me￾deniyet denilen tek dişi kalmış ca￾navar" ne kadar güçlü olursa olsun,
milletimize hiçbir şey yapamaya-
17
çaktır. Nitekim öyle olmuş ve cennet
vatanımızı istilaya yeltenen güçler
"geldikleri gibi" gitmek zorunda kal￾mışlardır. Milletimizin iman dolu gö￾ğüsleri bir canavar gibi uluyan Batılı
ve sözde medeni güçlere geçit ver￾memiş; şanlı bayrağımız, şafaklar
gibi dalgalanmaya devam etmiştir.
Mehmet Akif Ersoy'un "Çanak￾kale Şehitlerine" isimli eseri de şiir
sanatının doruk noktalarından biridir.
Şair, bu şiiri görev icabı Arap Ya￾nmadası’nda bulunurken yazmış￾tır. Akif, Çanakkale Zaferi'ne bizzat
şahit olmamıştır fakat bu muazzam
zafere inancı o kadar sağlamdır ki
kendini cephede bizzat savaşan
Mehmetçiklerin yerine koyabilmiş,
olayları onların gözüyle görebilmiştir.
Mehmet Akif Ersoy,
"Şu Boğaz harbi nedir? Var mı ki
dünyada eşi?
En kesif orduların yükleniyor dördü
beşi."
derken ne kadar acı çekmişse,
"Kimi Hindu, kimi yamyam, kimi bil￾mem ne belâ...
Hani, tauna da züldür bu rezil istilâ!"
derken de bir gerçeği bütün
dünyanın gözleri önüne sermenin
rahatlığını yaşamıştır.
Şair,
“Ne çelik tabyalar ister, ne siner has￾mından;
Alınır kal'a mı göğsündeki kat kat
iman?"
derken güvenilecek yegâne maka￾mın neresi olduğuna işaret etmiştir.
Üstat, şiirine harika bir inanç tab￾losuyla devam etmiştir:
"Vurulup tertemiz alnından, uzanmış
yatıyor,
Bir hilâl uğruna, ya Rab, ne güneşler
batıyor!
Ey, bu topraklar için toprağa düşmüş
asker!
Gökten ecdat inerek öpse o pak alnı
değer.
Sana dar gelmeyecek makberi kim￾ler kazsın?
'Gömelim gel seni tarihe' desem,
sığmazsın."
Artık son sözü söyleme vaktidir
ve şair o vurucu beytini sadece
Mehmetçiğin değil bütün bir milletin
yüreğine nakşetmiştir:
“Ey şehit oğlu şehit, isteme benden
makber,
Sana aguşunu açmış duruyor Pey￾gamber!"
Mehmet Akif Ersoy; sadece şiir￾leriyle değil, davranışlarıyla da toplu￾ma yön vermeyi başarmıştır, istiklal
Savaşı yıllarında bizzat Mustafa Ke￾mal'in davetiyle Ankara'ya geçerek
bu mücadelenin içinde yer alması
bunun en güzel örneğidir. Gittiği
her yerde halkı istiklal mücadelesi￾ne destek olmaya çağırmış bunda
da son derece başarılı olmuştur. Bu
yolda her türlü güçlüğe göğüs ger￾mesi unutulacak gibi değildir. O, aziz
milletimizin bir ferdi olarak kendisini
daima halka hizmet etmekle vazifeli
saymıştır. Milletvekili olduğu dönem￾de bile fakir bir Anadolu köylüsü na￾sıl yaşamışsa öyle yaşamış, kendini
hiçbir zaman onlardan üstün görme￾miştir. Onun hayatı, gelecek nesille￾re aktarılacak nice ibretli vesikalarla
doludur.
Bir şiirinde,
"Toprakta gezen gölgeme toprak çe￾kilince,
Günler, şu heyulayı da er geç sile￾cektir.
Rahmetle anılmak, ebediyet budur
ama
Sessiz yaşadım kim beni nereden
bilecektir."
dese de bu millet onu hiçbir zaman
unutmamıştır. TBMM tarafından
2021 yılının, "istiklal Marşı Yılı" ilan
edilmesi, bunun en güzel örneğidir.
Dileğimiz, üstadın dediği gibi devle￾timizin ve milletimizin yeni bir istiklal
mücadelesine mecbur kalmaması￾dır. "Allah bu millete bir daha 'istik￾lal Marşı' yazdırmasın." diyen Akif,
ne kadar haklıdır, inancımız odur ki,
üstadın, örnek bir şahsiyet olarak
takdim ettiği "Asım’ın Nesli" gerek￾tiğinde tatlı canından vaz geçecek
ve bu milletin yeni bir "istiklal Mar￾şı" yazmasına fırsat vermeyecek￾tir.
Millî şairimize Allah'tan rahmet
dilerken üstadımızı şu mısralarla se￾lamlıyoruz:
rfumuı Marti
yüriuiuı
Tarihten gelir adımız,
Mehmet Ylk/. ünladımız;
Hu dünyada muradımız:
'Yiğidin anlı yürünün,
dilinin 'Nenli yürünün.
Şehitlere rahmet için,
■fil bayrağa hürmet için,
'Hak. yolunda hizmet için;
Milletim lıırilı yürünün,
■dnımin 'Nenli yürünün.
'Özü i özii bir adamdı,
Ta ezelden hür adamdı,
Mehmet dkfer adamdı,
Mehleran, nenli yürünün;
d i im in 'Nenli yürünün.
Tatlı candan vazgeçelim,
litiklâli yol neçelim,
Sonnuza dek ant içelim:
Muhabbetfanlı yürünün,
dilin in Nenli yürünün.

Topluma Yön Veren Şair: Mehmet Akif Ersoy

Özel, Mustafa

Büyük Bir Ruhun İsyan Romanı

Sakallı, Fatih

Mehmet Akif Ersoy ve "İstiklal Marşı"nın Şairin Hafızasındaki Yolculuğu

Kasım 2021 Muhit Dergisi'nin Necip Fazıl özel sayısı. (23. sayı

Akyol, Nahide Nagehan

Muhit Dergisi: Necip Fazıl Özel Sayısı

Uyanık, Necmi

Hakk’a adanmış bir ömür: Mehmet Âkif Ersoy’un hayatı ve bazı fikirleri üzerine

Şiraze Dergisi'nde yayınlanan Kudret Ayşe Yılmaz ve M. Sedat Sert'in hazırladığı sahhaflık mesleğiyle ilgili yazılar

Yılmaz, Kudret Ayşe

Sert, M. Sedat

Kitabın Muhafızı: Sahhaf

Not a member yet