Kazakh Agrotechnical Research University OJS
Not a member yet
1120 research outputs found
Sort by
АНИЗАКИДОЗ ПРОМЫСЛОВЫХ РЫБ В ЗАПАДНО- КАЗАХСТАНСКОЙ ОБЛАСТИ И ИХ ЗООНОЗНЫЙ ПОТЕНЦИАЛ
Get PDFThe results of the study of commercial fish from freshwater reservoirs of the West Kazakhstan region for the presence of anisakidosis larvae, pathogenic for humans, are presented. Humans become infected by eating raw, salted, pickled, or undercooked fish infested with parasite larvae. The results of the conducted studies indicate the presence of Anisakis simplex larvae in commercial fish from freshwater reservoirs of the region. Out of 10 fish species, 6 species were infected. Of these, the most extensive invasion (100%) was in perch and pike from the Ural River, in perchfrom the Kushum River, and in pike from the Bitik reservoir. A large percentage of fish infection was registered in the spring. The number of larvae was insignificant and varied from 2 to 12 specimens, with an average intensity of at least two parasites per fish. All larvae showed locomotor activity, which indicates their zoonotic potential for the final consumer. Ichthyoparasitological studies for the presence of anisakid larvae are important for ensuring the quality and safety of fish products. To prevent this parasitosis, it is necessary to strengthen control and sanitary andeducational work among the population.Батыс Қазақстан облысының тұщы су қоймаларындағы кәсіптік балықтарды адам үшін патогенді анисакидоз дернәсілдерінің болуына зерттеу нәтижелері берілген. Адамдар паразиттердің дернәсілдерімен зақымдалған шикі, тұздалған, маринадталған немесе шала пісірілген балықтарды жеу арқылы ауруды жұқтырады. Жүргізілген зерттеулердің нәтижелері облыстың тұщы су қоймаларының кәсіптік балықтарында Anisakis simplex личинкаларының бар екендігін көрсетеді. Балықтың 10 түрінің 6 түрі ауруға шалдыққан. Олардың ішінде ең ауқымды шабуыл (100%) Жайық өзенінен алабұға мен көксеркеде, Көшім өзенінен алабұғада және Бітік су қоймасынан көксеркеде болды. Балық инфекциясының үлкен пайызы көктемде тіркелді. Дернәсілдердің саны мардымсыз болды және 2-ден 12 үлгіге дейін өзгерді,орташа қарқындылығы бір балыққа кемінде екі паразит болды. Барлық дернәсілдер қозғалыс белсенділігін көрсетті, бұл олардың өміршеңдігі мен жұқпалылығын көрсетеді. Балықтарда тірі анисакис дернәсілдерінің болуы түпкілікті тұтынушы үшін ықтимал қауіпті көрсетеді. Қауіпсіздікті қамтамасыз ету үшін кәсіптік балықтарда анисакид дернәсілдерінің болуына балықтарды ихтиопаразитологиялық зерттеудің маңызы зор. Бұл паразиттердің алдын алу үшін халық арасында бақылау мен санитарлық-ағарту жұмыстарын күшейту қажет.Приведены результаты исследования промысловых рыб из пресноводных водоемов Западно-Казахстанской области на наличие личинок анизакидоза, патогенных для человека. Люди заражаются, употребляя в пищу сырую, соленую, маринованную или недостаточно термически обработанную рыбу, инвазированную личинками паразита. Результаты проведенных исследований свидетельствуют о присутствии личинок Anisakis simplex у промысловых рыб из пресноводных водоемов области. Из 10 видов рыб зараженными были 6 видов. Из них наибольшая экстенсивность инвазии (100 %) была у окуня и щуки из р. Урал, у окуня из р. Кушум, у щуки из Битикского водохранилища. Большой процент зараженности рыб зарегистрирован в весенний период. Количество личинок было незначительным и варьировалось от 2 до 12 экземпляров, со средней интенсивностью не менее двух паразитов на рыбу. Все личинки показали двигательную активность, что говорит об их зоонозномпотенциале для окончательного потребителя. Результаты ихтиопаразитологических исследований имеют важное значение для обеспечения качества и безопасности рыбной продукции. Для профилактики данного паразитоза необходимо усиление контроля и санитарно- просветительской работы среди населения
СОСТОЯНИЕ ЗАГРЯЗНЕНИЯ ДОННЫХ ОТЛОЖЕНИЙ КАСПИЙСКОГО МОРЯ ОТ ДОБЫЧИ НЕФТИВ КАЗАХСТАНЕ: донное отложение; макросы; анализ; иссследования;тяжелые металлы; макрозообентос.
No full textThe present study was an attempt by the authors to identify the impact of oil production carried out in the Caspian Sea on the quality of the surrounding oil and gas production platforms of the aquatic environment. In the period 2019-2021, comprehensive marine studies were conducted to assess the state of biological resources. The licensed area of the Caspian Sea deposits was selected as the object of research. All studies were conducted according to standard methods accepted in international practice. The samples were collected in summer (July‐August) and autumn (September). By analyzing the materials of environmental studies, it was established that there were no concentrations of biogenic elements in seawater in excess of the normative indicators. It was found that concentrations of petroleum products were exceeded in the water at several stations in summer and autumn. The concentration of pesticides in the water of the Caspian Sea in 2021 was not detected. It was found that in the tested regions in 2021 there was no concentration of biogenic elements in seаwater above the normative indicators, i.e. the amount of metals was fundamentally stable and basically slightly different. Fluctuations in the concentration of most of the metals found indicate variability depending on the time and moment of the year, precipitation is mainly influenced by the mosaic characteristic of sedimentary rocks. Emissions from the accumulation of heavy metals correspond to the data of long-term observations and are characteristic of the north-eastern part of the Caspian Sea. The largest biomass is occupied by macro-fruit nutrient structures in the lower Kairan deposit, which is due to an approximately equal share of mollusks and worms in the total biomass. In other places, the biomass of macros issmall and consists mainly of worms, snails or crustaceans.Цель. Настоящее исследование явилось попыткой авторов выявить влияние осуществляемой в Каспийском море добычи нефти на качество окружающих нефтегазодобывающих платформ водной среды. Материал и методы. В период 2019-2021 г. проведены комплексные морские исследования по оценке состояния биологических ресурсов В качестве объекта исследования выбран лицензионный участок месторождений Каспийского моря. Все исследования проводились по стандартным, принятых в международной практике методам. Сбор проб осуществлялся в летний (июль‐август) и осенний (сентябрь). Результаты. Анализом материалов экологических исследований, установлено отсутствии в морской воде сверх нормативных показателей концентрации биогенных элементов. Установлено, что на нескольких станциях летом и осенью в воде были превышены концентрации нефтепродуктов. Концентрации пестицидов в воде Каспия в 2021 году не обнаружено. Заключение. Установлено, что в тестируемых регионах в 2021 году отсутствует в морской воде сверх нормативных показателей концентрация биогенных элементов, т.е. количество металлов было в корне стабильным и в основном немного отличалось. Колебания концентрации большинства найденных металлов указывают на изменчивость в зависимости от времени и момента года, на осадки в основном влияет мозаика, характерная для осадочных пород. Выбросы при накоплении тяжелых металлов соответствуют данным многолетних наблюдений и характерны для северо-восточной части Каспийского моря.Наибольшую биомассу занимают макрософтовые питательные структуры на нижнем Кайранском месторождении, что обусловлено примерно равной долей моллюсков и червей в общей биомассе. В других местах биомасса макросов невелика и состоит в основном из червей, улиток или ракообразных. Настоящее исследование явилось попыткой авторов выявить влияние осуществляемой в Каспийском море добычи нефти на качество окружающих нефтегазодобывающих платформ водной среды. В период 2019-2021 г. проведены комплексные морские исследования по оценке состояния биологических ресурсов В качестве объекта исследования выбран лицензионный участок месторождений Каспийского моря. Все исследования проводились по стандартным, принятых в международной практике методам. Сбор проб осуществлялся в летний (июль‐август) и осенний (сентябрь). Анализом материалов экологических исследований, установлено отсутствии в морской воде сверх нормативных показателей концентрации биогенных элементов. Установлено, что на нескольких станциях летом и осенью в воде были превышены концентрации нефтепродуктов. Концентрации пестицидов в воде Каспия в 2021 году не обнаружено. Установлено, что в тестируемых регионах в 2021 году отсутствует в морской воде сверх нормативных показателей концентрация биогенных элементов, т.е. количество металлов было в корне стабильным и в основном немного отличалось. Колебания концентрации большинства найденных металлов указывают на изменчивость в зависимости от времени и момента года, на осадки в основном влияет мозаика, характерная для осадочных пород. Выбросы при накоплении тяжелых металлов соответствуют данным многолетних наблюдений и характерны для северо-восточной части Каспийского моря.Наибольшую биомассу занимают макрософтовые питательные структуры на нижнем Кайранском месторождении, что обусловлено примерно равной долей моллюсков и червей в общей биомассе. В других местах биомасса макросов невелика и состоит в основном из червей, улиток или ракообразных
УСТОЙЧИВОСТЬ К АНТИБИОТИКАМ ИЗОЛЯТОВ ESCHERIHIA COLI, КОНТАМИНИРУЮЩИХ СЫРЫ
No full textThe article presents the results of microbiological studies of contamination of cheese realized in retail chains with the species Escherichia coli. In 38 cheese samples produced by 11 enterprises of Akmola and East Kazakhstan regions, E.coli was detected in 18 samples. In the course of research, commercial Compact Dry plates (R-Biopharm AG, Germany) were used to isolate E.coli. Morphological and biochemical properties of 18 bacterial strains isolated from cheese samples were studied using standard microbiological methods.Resistance of found E.coli isolates to antibiotic drugs (bacitracin, streptomycin, levomecitin, benzylpenicillin, tetracycline, gentamicin, kanamycin, erythromycin, oxacillin, kanamycin) was studied by the disc-diffuse method. As a result of these studies, E.coli isolates from the Kazakhstan market’s cheese were resistant to Benzylpenicillin and Bacitracin antibiotics. Thus, widespread use of antimicrobials in agriculture and veterinary clinical practice leads to formation of resistant E.coli strains. The study of antibiotic resistance allows to identify the biological features of the microorganism and assess the risk of contamination of products with bacterial strains high resistance to antibiotics.Мақалада сауда желілерінде сатылатын ірімшіктердің Escherihia coli бактериясымен ластануының микробиологиялық зерттеу нәтижелері келтірілген. Ақмола және Шығыс Қазақстан облыстарының 11 кәсіпорны өндірген 38 ірімшік үлгілерінің 18-нен E.coli табылды. Зерттеу барысында, ірімшік сынамаларынан E.coli бактерияларын бөліп алу мақсатында коммерциялық Compact Dry (R-Biopharm AG, Германия) табақшалары қолданылды. Ірімшік үлгілерінен оқшауланған грам-теріс бактериялардың морфологиялық және биохимиялық қасиеттері талданды.
Бөлініп алынған E. Coli изоляттарының антибиотик препараттарына (бацитрацинге, стрептомицинге, левомецитинге, бензилпенициллинге, тетрациклинге, гентамицинге, канамицинге, эритромицинге, оксацилинге, канамицинге) сезімталдығы дискілі диффузды әдіспен зерттелді.
Антибиотикке тұрақтылығын зерттеу микроорганизмнің биологиялық ерекшеліктерін анықтауға және тағамдардың резистенттігі жоғары бактерия штамдарымен контаминациялану қаупін бағалауға мүмкіндік береді.
Жүргізілген зерттеудің нәтижесінде Қазақстан нарығында сатылатын ірімшіктерден бензилпенициллин және бацитрацин антибиотиктеріне резистентті E.coli изоляттары бөлінді. Ауыл шаруашылығында және ветеринарлық клиникалық тәжірибеде микробқа қарсы дәрілерді кеңінен қолдану антибиотикке төзімді және көптеген патогендік факторлары бар E. coli штамдарының пайда болуына әкеледі.В статье представлены результаты микробиологических исследований контаминация сыра, реализуемого в торговых сетях, видом Escherihia coli. В произведенных 11 предприятиями Акмолинской и Восточно-Казахстанской областей 38 образцах сыра бактерия E.coli была обнаружена в 18 пробах. В ходе исследований для выделения E.coli использовали коммерческие пластины Compact Dry (R-Biopharm AG, Германия). Морфологические и биохимические свойства 18 штаммов бактерий, выделенных из образцов сыра, исследовали по стандартным микробиологическим методам. Чувствительность выделенных изолятов E.coli к антибиотическим препаратам (бацитрацину, стрептомицину, левомецитину, бензилпенициллину, тетрациклину, гентамицину, канамицину, эритромицину, оксацилину, канамицину) изучали диско-диффузным методом. В результате настоящих исследований из сыров, продаваемых на рынке Казахстана, были выделены изоляты E.coli, резистентные к антибиотикам бензилпенициллин и бацитрацин. Таким образом, широкое применение противомикробных препаратов в сельском хозяйстве и ветеринарной клинической практике приводит к образованию резистентных штаммов E.coli. Исследование антибиотикорезистентности позволяет выявить биологические особенности микроорганизма и оценить риск контаминации продуктов штаммами бактерий с высокой резистентностью к антибиотикам
«ЦЕОБАЛЫҚ» ПРЕБИОТИГІН ЖАЙЫН БАЛЫҚТАРЫНЫҢ (CLARIAS GARIEPINUS) НЕГІЗГІ РАЦИОНЫНА ҚОЛДАНҒАН КЕЗДЕГІ ӨСУ КӨРСЕТКІШТЕРІНЕ ӘСЕРІН ЗЕРТТЕУ: жайын балығы; азықтық қоспа; пребиотик; салмақ; өсім; рацион; физиологиялық күйі.
No full textThe article presents the fish-breeding, biological and physiological justification while using the prebiotic "Ceobalyk" as part of production compound feeds for clary catfish grown in a hot spring. Experimental studies were conducted on the basis of the fisheries of "TENGRYFISH" LLP. A balanced compound feed was fed to the control group of fish, and in addition to the main diet, the prebiotic "Ceobalyk" in the amount of 5% and 10% was administered to the two experimental groups.The duration of the study was 61 days. It was proved that the introduction of prebiotic into the main feed had a positive effect on the growth rates of catfish and their physiological state. The absolute increase in the fish of the experimental groups during the growing period with the addition of a prebiotic in relation to the control was higher by 4.9% and 13.6%, respectively.The survival rate in the second variant was 96%. As a result of the research, the optimal dose of the prebiotic "Ceobalyk" in the amount of 5% in the composition of production compound feeds for clary catfish was established. The results obtained indicate the expediency of using the prebiotic "Ceobalyk" in fish farming and the prospect of further studying its effect on the physiological and biochemical parameters of the organism of clary catfish.Мақалада жайын балықтарының негізгі ас үлесіне «Цеобалық» пребиотигін қосу кезіндегі балықтардың өсу көрсеткіштері мен физиологиялық жағдайын зерттеу нәтижелері берілген. Тәжірибелік зерттеулер «TENGRYFISH» ЖШС-де жүргізілді. Бақылау тобының негізгі азығының құрамына пребиотикалық азықтық қоспа қосылмады, ал қалған екі тәжірибелік топтардың негізгі азығына «Цеобалык» пребиотигі 5% және 10% мөлшерде қосылды. Зерттеу жұмысының ұзақтығы 61 тәулікті құрады. Жұмыстың алынған нәтижесі негізгі азық құрамына пребиотикті азықтық қоспаны қосып балықтарды қоректендірген топтардың өсу көрсеткіштері жоғары болғанын және физиологиялық күйлері жақсы болғанын көрсетті. Пребиотик қосылған азықпен қоректенген балықтардың тәжірибелік топтарының абсолютті өсімі бақылау тобымен салыстырғанда 4,9% және 13,6% жоғары болды. Екінші топтағы балықтардың өмір сүру қабілеті 96%-ды құрады. Алынған қорытындылар бойынша «Цеобалык» пребиотигін балықтардың негізгі азығына 5% мөлшерде қосу оңтайлы болатындығы анықталды. Зерттеу жұмысы бойынша алынған нәтижелер «Цеобалык» пребиотигін балықтардың негізгі рационына пребиотикалық азықтық қоспа ретінде қолдануға болатындығын және пребиотиктің жайын балықтарының ағзасына оң әсер ете алатындығын көрсетті.Мақалада жайын балықтарының негізгі ас үлесіне «Цеобалық» пребиотигін қосу кезіндегі балықтардың өсу көрсеткіштері мен физиологиялық жағдайын зерттеу нәтижелері берілген. Тәжірибелік зерттеулер «TENGRYFISH» ЖШС-де жүргізілді. Бақылау тобының негізгі азығының құрамына пребиотикалық азықтық қоспа қосылмады, ал қалған екі тәжірибелік топтардың негізгі азығына «Цеобалык» пребиотигі 5% және 10% мөлшерде қосылды. Зерттеу жұмысының ұзақтығы 61 тәулікті құрады. Жұмыстың алынған нәтижесі негізгі азық құрамына пребиотикті азықтық қоспаны қосып балықтарды қоректендірген топтардың өсу көрсеткіштері жоғары болғанын және физиологиялық күйлері жақсы болғанын көрсетті. Пребиотик қосылған азықпен қоректенген балықтардың тәжірибелік топтарының абсолютті өсімі бақылау тобымен салыстырғанда 4,9% және 13,6% жоғары болды. Екінші топтағы балықтардың өмір сүру қабілеті 96%-ды құрады. Алынған қорытындылар бойынша «Цеобалык» пребиотигін балықтардың негізгі азығына 5% мөлшерде қосу оңтайлы болатындығы анықталды. Зерттеу жұмысы бойынша алынған нәтижелер «Цеобалык» пребиотигін балықтардың негізгі рационына пребиотикалық азықтық қоспа ретінде қолдануға болатындығын және пребиотиктің жайын балықтарының ағзасына оң әсер ете алатындығын көрсетті
ВЛИЯНИЕ ИСПОЛЬЗОВАНИЯ РАЗЛИЧНЫХ НОРМ УДОБРЕНИЙ НА УРОЖАЙНОСТЬ ОЗИМОЙ ПШЕНИЦЫ ПРИ ПРЯМОМ ПОСЕВЕ НА ЮГЕ КАЗАХСТАНА
No full textThe article presents the results of scientific research on the use of different fertilizer rates for direct sowing of winter wheat for 2019-2021 in the rainfed conditions of South Kazakhstan. Research work was carried out in the experimental hospital and laboratories of the South-West Research Institute of Livestock and Plant Production. In the research, the generally accepted methods were used, which were adopted in the research methodology in Kazakhstan, 8 fertilization options were studied, including options. The results of the study showed that the use of different fertilizer rates showed an increase in yield, calculated from 4.5 c / ha to 24.1 c / ha from the control option. The highest yield was observed at the rate of P45N70, where the average yield over the years of research was 36.3 c / ha.Мақалада Қазақстанның оңтүстігінде күздік бидайды тікелей себу кезінде түрлі тыңайту мөлшерлерінің дақылдың өсіп-өнуі мен өнімділігін қалыптастыруына әсерін анықтау бойынша жүргізілген зерттеу нәтижелері келтірілген. Зерттеу жұмыстары 2018-2021 жылдар аралығында Оңтүстік-Батыс мал шаруашылығы және өсімдік шаруашылығы ғылыми-зерттеу институтының егістік стационары мен зертханаларында орындалған. Зерттеулерде Қазақстанның егіншілік саласындағы зерттеулерде қолданылатын жаппай қабылданған әдістемелер негізінде, зерттеулерде бақылауды қоса алғанда тыңайтудың 8 нұсқасы қолданылған. Зерттеу нәтижелері тікелей себумен өсіру кезінде тыңайтқыштарды қолданудың өсімдіктердің өсіп-өнуі мен өнімділігін қалыптастыруына оң әсер ететіндігін, тыңайтқыштарды пайдаланудың күздік бидай өнімділігін бақылау нұсқасымен салыстырғанда 4,5 ц/га-ден 24,1 ц/га дейін арттыратындығын көрсеткен. Ең жоғарғы өнімділік азотты-фосфорлы тыңайтқыштардың P45N70 нормасы енгізілген нұсқада, зерттеу жылдарына орташа алғанда 36,3 ц/га мөлшерінде қалыптасқан.В статье изложены результаты научных исследований по использованию разных норма удобрений при прямой посеве озимой пшениы за 2019-2021 годы в условиях богары Южного Казахстана. Исследовательские работы были проведены в опытном стационаре и лабораторий Юго-западного научно-исследовательского института животноводства и растениеводства. В исследованиях были использованы общепринятые методики, которые приняты в растениеводческих исследованиях в Казахстане, были изучены 8 вариантов удобрения, включая контрольного варианта. Результаты исследования показывал, что использования удобрений при прямом посеве положительно влияют на рост и развития, а также урожайности озимой пшеницы, использования разных норм удобрений показал рост урожайности культур составил от 4,5 ц/га до 24,1 ц/га от контрольного варианта. Наивысшый урожайность замечена в норме P45N70, где средняя урожайность за годы исслдеования составил 36,3 ц/га
ВЛИЯНИЕ КЛИМАТИЧЕСКИХ ФАКТОРОВ НА ФОРМООБРАЗОВАНИЕ ВЕРТИКАЛЬНЫХ ТЕПЛИЦ В СЕВЕРО-КАЗАХСТАНСКОЙ ОБЛАСТИ
No full textThe article discusses the issues of studying the influence of climatic factors on the shape and spatial planning solutions of vertical greenhouses, as well as the optimal use of solar energy and artificial greenhouse lighting. Since the districts of the North Kazakhstan region belong to the category of risky farms, the solution of the issue of providing the local population with vegetable products in the off-season requires the design and construction of both open and closed greenhouses. To achieve this goal, has been conducted scientific and practical research on the design and construction of enterprises for vegetable growing. Have been developed scientifically based principles and recommendations, taking into account the rational placement of greenhouses, the effective organization of their internal spaces and the impact of climatic factors.Мақалада тік жылыжайлардың пішініне және кеңістіктік-жоспарлау шешімдеріне климаттық факторлардың әсерлерін зерттеу, сонымен бірге күн энергиясын оңтайлы пайдалану және жылыжай ішін жасанды жарықтандыру мәселелері қарастырылды.Солтүстік Қазақстан облысының аудандары тәуекелді шаруашылық санатына жататындықтан, маусымаралық кезеңде жергілікті халықты көкөніс өнімдерімен қамтамасыз ету мәселесін шешу жылыжайлардың ашық түрімен бірге, жабық түрлерін де жобалауды және салуды талап етеді. Аталған мақсатқа қол жеткізу үшін жылыжайларды ұтымды орналастыруды, олардың ішкі кеңістіктерін тиімді ұйымдастыруды және климаттық факторлардың әсерлерін ескере отырып, ғылыми негізделген принциптер мен ұсыныстар әзірленіп, көкөніс шаруашылығына арналған кәсіпорындар құрылысын жобалау бойынша ғылыми-тәжірибелік зерттеулер жүргізілді.В статье рассмотрены вопросы изучения влияния климатических факторов на форму и пространственно-планировочные решения вертикальных теплиц, а также оптимального использования солнечной энергии и искусственного освещения теплицы. Поскольку районы Северо-Казахстанской области относятся к категории рискованных хозяйств, решение вопроса обеспечения местного населения овощной продукцией в межсезонье требует проектирования и строительства как открытых, так и закрытых теплиц. Для достижения данной цели проведены научно-практические исследования по проектированию и строительству предприятий для овощеводства. Разработаны научно-обоснованные принципы и рекомендации, с учетом рационального размещения теплиц, эффективной организации их внутренних пространств и воздействия климатических факторов
ВЛИЯНИЕ МИНЕРАЛЬНЫХ АЗОТНЫХ УДОБРЕНИЙ НА СОДЕРЖАНИЕ ПИТАТЕЛЬНЫХ ВЕЩЕСТВ В ПОЧВЕ ПРИ ВЫРАЩИВАНИИ ОЗИМОЙ ПШЕНИЦЫ В РАЗЛИЧНЫХ СЕВООБОРОТАХ В УСЛОВИЯХ СУХОСТЕПНОЙ ЗОНЫ ЗАПАДНОГО КАЗАХСТАНА
No full textNutrients are the most important element of soil fertility, which determines the productivity of agricultural plants. The system of application of fertilizers, methods of tillage, selection of crops in crop rotation and other agronomic measures depend on their content in the soil. It is important to create conditions for the full use of nutrients from the soil that are in a state accessible to plants. The soils of the West Kazakhstan region have a relatively low content of available nitrogen. The amount of nitrogen depends not only on the size of the crop, but also on the quality of winter wheat grain. Nitrogen enters the soil as a result of mineralization of organic matter or its fixation by nodule or free-living bacteria. An additional nitrogen resource is the application of fertilizers. In a long-term stationary experiment in the West Kazakhstan region, the influence of crop rotations and mineral nitrogen fertilizers on the dynamics of the content of basic nutrients in soft winter wheat crops was studied. The experience was laid in 2006-2008 in the fields of the research institution limited Liability Partnership "Ural Agricultural Experimental Station". The studies were carried out in 3-full grain-steam, 4-full grain-steam, 4-full grain-tillage and 5-full grain-steam crop rotations. The soil of the experimental site is dark chestnut, heavy loamy, containing 3.0-3.5% humus in the arable horizon. The data of 3 years of studies of the dynamics of nitrogen content in layers 0-20, 20-40, 0-40 cm during the growing season of agricultural crops using mineral nitrogen fertilizers are analyzed.Қоректік заттар топырақ құнарлығын ауылшаруашылық өсімдіктерінің өнімділігін анықтайтын маңызды элементі болып табылады. Тыңайтқыштарды қолдану жүйесі, топырақты өңдеу әдістері, ауыспалы егісте дақылдарды таңдау және басқа да агрономиялық шаралар олардың топырақтағы құрамына байланысты. Батыс Қазақстан облысының топырақтар құрамында азот мөлшері төмен болады. Азот мөлшерінен өнімділік мөлшері ғана емес, сонымен қатар күздік бидай дәнінің сапасы да байланысты. Азот топыраққа органикалық заттардың минералдануы немесе түйнекті, еркін өмір сүретін бактериялар бекіту нәтижесінде енеді. Азоттың қосымша ресурсы - тыңайтқыштарды қолдану болып табылады.
Батыс Қазақстан облысындағы ұзақ стационарлық тәжірибеде ауыспалы егістер мен минералды азот тыңайтқыштарының күздік жұмсақ бидай егістіктеріндегі негізгі қоректік заттар құрамының динамикасына әсері зерттелді. Тәжірибе 2006-2008 жылдары "Орал ауыл шаруашылығы тәжірибе станциясы" жауапкершілігі шектеулі серіктестігі ғылыми-зерттеу мекемесінің алаңында жүргізілді. Зерттеулер 3-танапты дәндіпарлы, 4-танапты дәндіпарлы, 4-танапты дәндіотамалы және 5-танапты дәндіпарлы ауспалы егістерде жүргізілді. Тәжірибелік топырағы-қара қоңыр, ауыр сазды, егістік алқапта 3,0-3,5% қарашіріктен тұрады. Минералды азот тыңайтқыштарын қолдана отырып, ауылшаруашылық дақылдарының вегетациялық кезеңінде 0-20, 20-40, 0-40 см қабаттардағы азот құрамының динамикасын зерттеудің 3 жылдық деректері талданды.Питательные вещества являются важнейшим элементом почвенного плодородия, определяющим продуктивность сельскохозяйственных растений. От их содержания в почве зависят система применения удобрений, приемы обработки почвы, подбор культур в севообороте и другие агрономические мероприятия. Важно создавать условия для полного использования из почвы питательных веществ, находящихся в доступном для растений состоянии. Почвы Западно Казахстанской области имеют относительно невысокое содержание доступного азота. От количества азота зависит не только величина урожая, но и качество зерна озимой пшеницы. В почву азот поступает в результате минерализации органического вещества либо фиксации его клубеньковыми или свободно живущими бактериями. Дополнительным ресурсом азота является внесение удобрений. В полевом опыте в Западно Казахстанской области изучалось воздействие севооборотов и минеральных азотных удобрений на содержания нитратного азота и подвижного фосфора в посевах озимой пшеницы. Исследования проведены в 2006-2008 годах на полях ТОО «Уральская сельскохозяйственная опытная станция». Исследования проводили в 3-польном зернопаровом, 4-польном зернопаровом, 4-польном зернопропашном и 5-польном зернопаровом севооборотах. Почва опытного участка – темно-каштановая, тяжелосуглинистая, содержащая 3,0-3,5% гумуса в пахотном горизонте. Изучены данные по содержанию азота в слоях 0-20, 20-40, 0-40 см в период вегетации озимой пшеницы при применении минеральных азотных удобрений
АНАЛИЗ АГРОМЕТЕОРОЛОГИЧЕСКИХ УСЛОВИЙ ВЕГЕТАЦИОННОГО ПЕРИОДА 2020 И 2021 ГОДОВ В СЕВЕРНОМ КАЗАХСТАНЕ: ОСОБЕННОСТИ И МЕРЫ АДАПТАЦИИ К ИЗМЕНЕНИЮ КЛИМАТА
Get PDFThe article presents the results of the analysis of agrometeorological conditions in Northern Kazakhstan in 2020 and 2021: the number of hot days during the growing season of crops, the amount of precipitation, moisture availability and aridity of the growing season, the effectiveness of various tillage and sowing systems. The analysis of the results makes it possible to compare these data with long-term data of climatic indicators and their impact on the growth, development and productivity of agricultural crops. An increase in the number of hot days, an increased wind regime, the manifestation of dry winds are the main agrometeorological factors, along with precipitation, moisture availability and aridity of the growing season, affecting the level of productivity of agricultural crops. Weather conditions were one of the factors reducing the level of crop yields. A pattern of increasing the number of hot days for agricultural crops over the past 31 years, when the air temperature exceeds 32 ° C, has been revealed. The system of direct sowing, minimal tillage and sowing system reduces the vulnerability of spring wheat productivity to weather conditions.Мақалада 2020 және 2021 жылдардағы Солтүстік Қазақстандағы агрометеорологиялық жағдайларды талдау нәтижелері келтірілген: ауыл шаруашылығы дақылдарының вегетациялық кезеңі ішіндегі ыстық күндер саны, атмосфералық жауын-шашын мөлшері, вегетациялық кезеңнің ылғалмен қамтамасыз етілуі және қуаңдығы, топырақты өңдеу мен себудің әртүрлі жүйелерінің тиімділігі. Нәтижелерді талдау бұл деректерді Климаттық көрсеткіштердің көпжылдық деректерімен және олардың дақылдардың өсуіне, дамуына және өнімділігіне әсерін салыстыруға мүмкіндік береді. Ыстық күндер санының көбеюі, жел режимінің күшеюі, құрғақ желдің пайда болуы ауылшаруашылық дақылдарының өнімділік деңгейіне әсер ететін жауын-шашынмен, ылғалмен және вегетациялық кезеңнің құрғақтығымен қатар негізгі агрометеорологиялық факторлар болып табылады
Ауа - райы жағдайлары дақылдардың өнімділігін төмендету факторларының бірі болды. Соңғы 31 жыл ішінде ауа температурасы 32 ° C-тан асқан кезде дақылдар үшін ыстық күндер санының артуының заңдылығы анықталды. Тікелей себу жүйесі, топырақты өңдеудің және егудің минималды жүйесі жаздық бидайдың ауа-райы жағдайынан өнімділігінің осалдығын төмендетеді.В статье приводятся результаты анализа агрометеорологических условий в Северном Казахстане в 2020 и 2021 годах: количество жарких дней в течение вегетационного периода сельскохозяйственных культур, количество атмосферных осадков, влагообеспеченность и засушливость вегетационного периода, эффективность различных систем обработки почвы и посева. Анализ результатов дает возможность сравнить эти данные с многолетними данными климатических показателей и их влияние на рост, развитие и продуктивность сельскохозяйственных культур. Увеличение количества жарких дней, усиленный ветровой режим, проявление суховеев являются главными агрометеорологическими факторами, наряду с осадками, влагообеспеченностью и засушливостью вегетационного периода, влияющих на уровень продуктивности сельскохозяйственных культур
Погодные условия явились одним из факторов снижения уровня урожайности сельскохозяйственных культур. Выявлена закономерность увеличения количества жарких дней для сельскохозяйственных культур в течение последних 31 лет, когда температура воздуха превышает 32оС. Система прямого посева, минимальная система обработки почвы и посева снижает уязвимость продуктивности яровой пшеницы от погодных условий
ОБОСНОВАНИЕ КОНСТРУКТИВНЫХ ПАРАМЕТРОВ ИНДИВИДУАЛЬНОГО ПРИКАТЫВАЮЩЕГО КАТКА СЕЯЛКИ ДЛЯ ПОСЕВА ТРАВ
Get PDFThe constructive parameters of an individual press roller of the seeder for sowing grass are substantiated in the given article.In accordance with the agrotechnical requirements, when sowing, the press roller must create a soil layer of optimal density at the depth of seed embedding to improve seed-soil contact and increase moisture inflow to them from the lower layers.It has been established that the formation of a soil layer of optimal density at the depth of seed embedding depends on the constructive parameters of the pack roller: the diameter and width of the rim. Based on the established shortcomings in the use of existing rolling parts of seeders, an experimental closing part of a planter for sowing grass with a packing roller with a cylindrical shape of a rim, a guide and a sector for adjusting the seeding depth has been substantiated and proposed, superior to others. In this connection, we have substantiated the diameter and width of the rim with the appropriate working grip, which ensures the rolling and destruction of the soil lump (or the clot is pressed into the soil) without creating unloading. It has been established that the diameter of the packing roller, excluding the loading of the soil in front of the roller, should not exceed 0.32 m, and the width of the rim of the roller should be at least 0.05 m. The seeder, equipped with an individual press roller with the proposed constructive parameters, passed laboratory and field tests on the sowing of seeds of the wheatgrass "Burabai" and awnless rump in 2018-2020 in the fields of the farm "Guldana" and the experimental site of the research and production campus of S.Seifullin Kazakh Agrotechnical University.Осы мақалада шөп себуге арналған сепкіштің жеке тығыздағыш катогының конструктивтік параметрлері негізделді. Агротехникалық талаптарға сәйкес себу кезінде тұқымдардың топырақпен жанасуын жақсарту және оларға төменгі қабаттардан ылғалдың келуін арттыру мақсатында тығыздағыш каток тұқымдарды енгізу тереңдігінде тығыздығы оңтайлы топырақ қабатын қалыптастыруы керек. Тұқымдарды енгізу тереңдігінде тығыздығы оңтайлы топырақ қабатын қалыптастыру катоктың конструктивтік параметрлеріне тәуелді екені анықталды: құрсаудың диаметрі және ені.
Сепкіштердің қолданыста бар тығыздағыш бөліктерін қолданудың анықталған кемшіліктерінің негізінде өзгелерден артық құрсауының формасы цилиндрлі тығыздағыш катогы бар шөп себуге арналған сепкіштің эксперименталды енгізгіш бөлігі, шылбыры және тұқымдарды енгізу тереңтігін реттеу секторы негізделді және ұсынылды. Осыған орай, біз топырақты үймей топырақ түйірінің домалауын және бұзылуын (немесе түйірдің топыраққа басылып кірілуін) қамтамасыз ететін, сәйкес жұмыс еніне ие құрсаудың диаметрін және енін негіздедік. Каток алдында топырақтың үйілуін болдырмайтын катоктың диаметрі 0,32 м. аспауы, ал катоктың құрсауының ені 0,05 м. кем болмауы керек екені анықталды. Ұсынылған конструктивтік параметрлерге ие жеке тығыздағыш катокпен жабдықталған сепкіш 2018-20 жылдары «Гүлдана» ШҚ алқаптарында және С.Сейфуллин атындағы Қазақ агротехникалық университетінің ғылыми өндірістік кампусының сынақтық участогында «Бурабай» еркекшөбінің және қылтықсыз арпабас тұқымдарын себу арқылы зертханалық-алқаптық сынақтардан өтті.
В данной статье обоснованы конструктивные параметры индивидуального прикатывающего катка сеялки для посева трав. В соответствии с агротехническими требованиями при посеве прикатывающий каток должен создавать прослойку почвы оптимальной плотности на глубине заделки семянс целью улучшения контакта семян с почвой и повышения притока влаги к ним из нижних слоев. Установлено, что создание прослойки почвы оптимальной плотности на глубине заделки семян зависит от конструктивных параметров катка: диаметра и ширины обода. На основе установленных недостатков применения существующих прикатывающих частей сеялок обоснована и предложена,превосходящаядругие,экспериментальная заделывающая часть сеялки для посева травс прикатывающим катком цилиндрической формой обода, поводка и сектора настройки глубины заделки семян. В связи с чем нами обоснованы диаметр и ширина обода с соответствующим рабочим захватом, обеспечивающие перекатывание и разрушение комка почвы (или же комку вдавиться в почву) не создавая сгруживания. Установлено, что диаметр катка, исключающий сгруживания почвы перед катком не должен превышать 0,32 м., а ширина обода катка должна быть не менее 0,05м. Сеялка снабженная индивидуальным прикатывающим катком с предложенными конструктивными параметрами, прошла лабораторно-полевые испытания на посеве семян житняка "Бурабай" и костреца безостого в 2018-20 гг. на полях в КХ "Гульдана" и опытном участке научно-производственного кампуса Казахского агротехнического университета имени С. Сейфуллина.
ЭФФЕКТИВНОСТЬ ЗЕРНОПАРОВЫХ СЕВООБОРОТОВ И БЕССМЕННОГО ПОСЕВА ЯРОВОЙ ПШЕНИЦЫ В УСЛОВИЯХ СЕВЕРО-КАЗАХСТАНСКОЙ ОБЛАСТИ: яровая пшеница; бессменный посев пшеницы; зернопаровой севооборот; урожайность; выход зерна с гектара пашни; экономическая эффективность; агротехника возделывания.
No full textThe relevance of the research lies in the fact that with a rather high share of grain crops in the structure of crops in the northern regions of Kazakhstan, the most important means of further increasing the yield and gross yields of all agricultural crops is the development of science-based crop rotations, as well as the possibility of permanent cultivation of spring cereals. Scientific research involved a comparative study of grain-fallow crop rotations with a different number of fields (2, 3, 4 and 5 fields), in comparison with the permanent cultivation of spring wheat, with an assessment of the impact on productivity and economic efficiency under current production conditions. The research methodology involved field laying experiments in a hospital, as well as a laboratory assessment of the productivity of agricultural crops. According to the results of the study, the most optimal for the conditions of Northern Kazakhstan are 4 and 5-field schemes of grain fallow crop rotations with a fallow share of 20 and 25%, with an excess of grain yield per hectare of arable land by 1.1 – 2.9 centners, and efficiency by 12 – 51%. The practical value of the research is to obtain reliable data on the optimal technology of long-term cultivation of spring wheat in grain-fallow crop rotations, or permanent crops, with their potential use by farms to increase production levels.Актуальность исследований заключается в том, что при довольно высокой доле зерновых культур, в структуре посевов северных областей Казахстана, важнейшим средством дальнейшего повышения урожайности и валовых сборов всех сельскохозяйственных культур является освоение научно- обоснованных севооборотов, а также возможность бессменного возделывания яровых зерновых. Научные исследования предполагали сравнительное изучение зернопаровых севооборотов с различным количеством полей (2-х, 3- х, 4-х и 5-ти польные), в сравнении с бессменным возделыванием яровой пшеницы, с оценкой влияния на продуктивность и экономическую эффективность в настоящих условиях производства. Методика исследований предполагала полевую закладку опытов в стационаре, а также лабораторную оценку продуктивности с/х культур. По результатам исследования, наиболее оптимальными для условий Северного Казахстана являются 4-х и 5-ти польные схемы зернопаровых севооборотов с долей пара 20 и 25 %, с превышением по выходу зерна с га пашни на 1,1 – 2,9 ц, и эффективности на 12 – 51%. Практическая ценность проведенных исследований заключается в получении достоверных данных по оптимальной технологии многолетнего возделывания яровой пшеницы в зернопаровых севооборотах, или бессменных посевах, с потенциальным их использованием фермерскими хозяйствами для повышения уровня производства.Актуальность исследований заключается в том, что при довольно высокой доле зерновых культур, в структуре посевов северных областей Казахстана, важнейшим средством дальнейшего повышения урожайности и валовых сборов всех сельскохозяйственных культур является освоение научно- обоснованных севооборотов, а также возможность бессменного возделывания яровых зерновых. Научные исследования предполагали сравнительное изучение зернопаровых севооборотов с различным количеством полей (2-х, 3- х, 4-х и 5-ти польные), в сравнении с бессменным возделыванием яровой пшеницы, с оценкой влияния на продуктивность и экономическую эффективность в настоящих условиях производства. Методика исследований предполагала полевую закладку опытов в стационаре, а также лабораторную оценку продуктивности с/х культур. По результатам исследования, наиболее оптимальными для условий Северного Казахстана являются 4-х и 5-ти польные схемы зернопаровых севооборотов с долей пара 20 и 25 %, с превышением по выходу зерна с га пашни на 1,1 – 2,9 ц, и эффективности на 12 – 51%. Практическая ценность проведенных исследований заключается в получении достоверных данных по оптимальной технологии многолетнего возделывания яровой пшеницы в зернопаровых севооборотах, или бессменных посевах, с потенциальным их использованием фермерскими хозяйствами для повышения уровня производства