Kazakh Agrotechnical Research University OJS
Not a member yet
1120 research outputs found
Sort by
EFFECT OF SALICYLIC ACID AND OXALIC ACID ON THE RESISTANCE TO WHEAT RUST DISEASE (BASIDIOMYCETES, UREDINALES, PUCCINIA)
Get PDFWheat rust pathogens belong to genus Puccinia, family Pucciniaceae, order Uredinales and class Basidiomycetes. During epiphytosis, the fungus causes significant damage to crops, disrupts assimilation processes in plants and reduces photosynthesis. Spring soft wheat Arai variety was tested for rust resistance. In this study, we used different concentrations of salicylic acid and oxalic acid. We treated the wheat seeds and seedlings with different concentrated acids. In the context of the artificial epidemic, during the rooting, dulling and germination stages of wheat development, we were infected with spores of yellow rust (Puccinia striiformis f.sp. tritici), brown rust (Ruccinia tritici Erikss) and stem rust (Puccinia graminis Pers. F. Sp. Tritici). We tested the effect of different concentrations of salicylic acid and oxalic acid on wheat rust disease.. The results of the study showed that the seeds were found to be moderately resistant to yellow rust of wheat treated with concentrated acid 0.25 mM SA + 0.1 mM OA (1) and 0.25 mM SA + 0.2 mM OA (3). 0.5 mM SA + 0.2 mM OA (2) was immunocompromised to brown rust when treated with concentrated acid spray. In organic agriculture, the chemical control of deafness in wheat leads to environmental pollution, in addition is not economically viable and a realistic way to combat it. Therefore, we need to look for effective ways for disease control. The data obtained in the study allow to fight against yellow rust and brown rust of wheat.Wheat rust pathogens belong to genus Puccinia, family Pucciniaceae, order Uredinales and class Basidiomycetes. During epiphytosis, the fungus causes significant damage to crops, disrupts assimilation processes in plants and reduces photosynthesis. Spring soft wheat Arai variety was tested for rust resistance. In this study, we used different concentrations of salicylic acid and oxalic acid. We treated the wheat seeds and seedlings with different concentrated acids. In the context of the artificial epidemic, during the rooting, dulling and germination stages of wheat development, we were infected with spores of yellow rust (Puccinia striiformis f.sp. tritici), brown rust (Ruccinia tritici Erikss) and stem rust (Puccinia graminis Pers. F. Sp. Tritici). We tested the effect of different concentrations of salicylic acid and oxalic acid on wheat rust disease.. The results of the study showed that the seeds were found to be moderately resistant to yellow rust of wheat treated with concentrated acid 0.25 mM SA + 0.1 mM OA (1) and 0.25 mM SA + 0.2 mM OA (3). 0.5 mM SA + 0.2 mM OA (2) was immunocompromised to brown rust when treated with concentrated acid spray. In organic agriculture, the chemical control of deafness in wheat leads to environmental pollution, in addition is not economically viable and a realistic way to combat it. Therefore, we need to look for effective ways for disease control. The data obtained in the study allow to fight against yellow rust and brown rust of wheat.Wheat rust pathogens belong to genus Puccinia, family Pucciniaceae, order Uredinales and class Basidiomycetes. During epiphytosis, the fungus causes significant damage to crops, disrupts assimilation processes in plants and reduces photosynthesis. Spring soft wheat Arai variety was tested for rust resistance. In this study, we used different concentrations of salicylic acid and oxalic acid. We treated the wheat seeds and seedlings with different concentrated acids. In the context of the artificial epidemic, during the rooting, dulling and germination stages of wheat development, we were infected with spores of yellow rust (Puccinia striiformis f.sp. tritici), brown rust (Ruccinia tritici Erikss) and stem rust (Puccinia graminis Pers. F. Sp. Tritici). We tested the effect of different concentrations of salicylic acid and oxalic acid on wheat rust disease.. The results of the study showed that the seeds were found to be moderately resistant to yellow rust of wheat treated with concentrated acid 0.25 mM SA + 0.1 mM OA (1) and 0.25 mM SA + 0.2 mM OA (3). 0.5 mM SA + 0.2 mM OA (2) was immunocompromised to brown rust when treated with concentrated acid spray. In organic agriculture, the chemical control of deafness in wheat leads to environmental pollution, in addition is not economically viable and a realistic way to combat it. Therefore, we need to look for effective ways for disease control. The data obtained in the study allow to fight against yellow rust and brown rust of wheat
УСТОЙЧИВОСТЬ ГЕНОТИПОВ НУТА К ГРИБНЫМ БОЛЕЗНЯМ
Get PDFFungal disease is an important and widespread disease in chickpeas (Cicer arietinum L.) throughout the world. The disease is especially severe in cool and humid weather. Selection for host resistance is an effective means of controlling this disease. This article has attempted to summarize the progress made in identifying sources of resistance, genetics and selection for resistance, and genetic variation among pathogen populations. Current trends in climate change towards warming require the introduction of new crops with high drought resistance into agricultural production. Chickpea is such a crop, the world\u27s sown area of which exceeds 12.5 million hectares. This article presents the results of phytopathological monitoring and immunological evaluation of 87 varieties and lines of chickpeas to fungal diseases. Of all the 86 genotypes studied on a natural and artificial infectious background, 17 samples and lines of chickpeas were selected for resistance to ascochitosis and fusarium: Ikarda 1, K 2197, Krasnokutsky 36, Zavolzhsky, Sphere, Vector, K 118, K2814, Flip 10-159C, Flip93-93C, Flip 82-150C, Flip 10-206C, Flip 03-34/1, Flip 12-22, Flip 00-21, Flip 97-126, Flip 98-30. Based on the results of the study, highly productive samples of chickpeas with a seed weight from plants from 15 to 16g were identified - these are (k151-16.2g; k118 - 15.2g; k2814 -15.4g; Flip98-73 -16.4g; k2956 Obraztsov Chiflik 1 - 15.2g; Flip 02-70- 16.0g).Саңырауқұлақ ауруы бүкіл әлемде ноқаттың (Cicer arietinum L.) маңызды және кең таралған ауруы болып табылады. Ауру әсіресе салқын және ылғалды ауа-райында тез таралады. Өсімдік егесінің төзімділігін таңдау бұл аурумен күресудің тиімді құралы болып табылады. Бұл мақалада төзімділік көздерін, генетика мен төзімділікке іріктеу және патогендік популяциялар арасындағы генетикалық вариацияны анықтауда қол жеткізілген жетістіктерді қорытындылауға тырысты. Климаттың жылынуға қарай өзгеруінің ағымдағы тенденциялары ауыл шаруашылығы өндірісіне құрғақшылыққа төзімділігі жоғары жаңа дақылдарды енгізуді талап етеді. Ноқат – дүние жүзіндегі егістік көлемі 12,5 миллион гектардан асатын дақыл. Бұл мақалада ноқаттың саңырауқұлақ ауруларына қарсы 87 сорты мен линиясының фитопатологиялық мониторингі және иммунологиялық бағалау нәтижелері берілген. Табиғи және жасанды жұқпалы фон бойынша зерттелген барлық 86 генотиптен аскохитоз мен фузариозға төзімділігі үшін ноқаттың 17 үлгілері мен линиялары таңдалды: Икарда 1, К 2197, Краснокутский 36, Заволжский, Сфера, Вектор, К 118, Ф281 10-159C , Flip93-93C, Flip 82-150C, Flip 10-206C, Flip 03-34/1, Flip 12-22, Flip 00-21, Flip 97-126, Flip 98-30. Зерттеу нәтижелері бойынша тұқымдық салмағы 15-тен 16г-ға дейінгі өсімдіктерден алынған ноқаттың жоғары өнімді үлгілері анықталды – бұлар (к151-16,2г; k118-15,2г; k2814-15,4г; Flip98-73-16,4г) ;k2956 Образцов Чифлик 1 - 15,2 г; Flip 02-70- 16,0 г).Грибные болезни является важным и широко распространенным заболеванием нута (Cicer arietinum L.) во всем мире. Болезнь протекает особенно тяжело в прохладную и влажную погоду. Селекция на устойчивость к хозяину является эффективным средством борьбы с этим заболеванием. В этой статье были предприняты попытки обобщить прогресс, достигнутый в выявлении источников устойчивости, генетики и селекции на устойчивость, а также генетической изменчивости среди популяции патогенов. Современные тенденции в изменении климата в сторону потепления требуют введения в сельскохозяйственное производство новых культур высокой засухостойкостью. Именно такой культурой является нут, мировые площади посева которого превышают 12,5 млн.га. В данной статье проведены результаты фитопатологического мониторинга и иммунологическая оценка 87 сортов и линий нута к грибным болезням. Из всех изученных 86 генотипов на естественном и искусственном инфекционном фоне по устойчивости к аскохитозу и фузариозу были отобраны 17 образцов и линий нута это: Икарда 1, К 2197, Краснокутский 36, Заволжский, Сфера, Вектор, К 118, К2814, Flip 10-159C, Flip93-93C, Flip 82-150C, Flip 10-206C, Flip 03-34/1, Flip 12-22, Flip 00-21, Flip 97-126, Flip 98-30. По итогам исследования выделены высокопродуктивные образцы нута с массой семян с растений от 15 до 16гр,- это (к151- 16,2 гр; к118 – 15,2гр; к2814 -15,4гр; Flip98-73 -16,4гр; к2956 Obraztsov Chiflik 1 – 15,2гр; Flip 02-70- 16,0гр)
ОСОБЕННОСТИ ВОДНОГО И ПИТАТЕЛЬНОГО РЕЖИМОВ СЕРО-БУРЫХ ПОЧВ В СЕЗОННЫХ ПАСТБИЩАХ ПУСТЫННОЙ ЗОНЫ ЮГО-ВОСТОЧНОГО ПРИБАЛХАШЬЯ
Get PDFIn Kazakhstan, out of the 188.0 million hectares of pasture land available, 80.0 million hectares are concentrated mainly near settlements. At the same time, in general, the livestock of all animal species is concentrated in this territory, and they are currently undergoing degradation. Due to irrational use and violation of traditional grazing rules near settlements, the subjects experience a shortage of pastures, and remote distant areas are used inefficiently. Therefore, at present, it is important not only to increase the productivity of fodder lands, but also the organization of distant pasture animal husbandry. A special role in the implementation of the latter is occupied by the water and thermal regime of soils, on which the yield of pasture fodder depends. In this connection, this paper presents the results of studies of the water and thermal regimes of gray-brown soils in the system of perennial and seasonal pastures of the desert zone of the southeastern Balkhash region. The results found that in the identified 4 independent areas, the total moisture reserve of desert gray-brown soils by the end of the study compared with the spring period decreased by almost 2 times, due to the consumption of plants during the growing season. Seasonal use of pastures had a positive impact on the physical condition of the soil, as well as an increase in the content of fertility elements from 0.87 to 0.94% in a layer of 0-10 cm of soil.Қазақстанда қолда бар 188,0 млн га жайылымдық жердің 80,0 млн га жері негізінен елді мекендердің маңында шоғырланған. Сонымен қатар, жалпы алғанда, бұл аумақта барлық жануарлар түрлерінің малдары шоғырланған және олар қазіргі уақытта деградацияға ұшырауда. Елді мекендер маңында ұтымсыз пайдалану және дәстүрлі мал жаю ережелерін бұзу салдарынан субъектілер жайылымдық жерлер тапшылығын сезініп, шалғайдағы аумақтар тиімсіз пайдаланылуда. Сондықтан қазіргі уақытта мал азықтық алқаптардың өнімділігін арттыру ғана емес, алыстағы жайылымдық мал шаруашылығын ұйымдастырудың маңызы зор. Соңғысын жүзеге асыруда жайылымдық жем-шөптің шығымдылығы тәуелді топырақтың су-термиялық режимі ерекше рөл атқарады. Осыған байланысты бұл жұмыста Балқаш өңірінің оңтүстік-шығысындағы шөлді аймақтың көпжылдық және маусымдық жайылымдар жүйесіндегі сұр-қоңыр топырақтардың су-термиялық режимдерін зерттеу нәтижелері берілген. Нәтижелер анықталған 4 дербес аумақта шөлді сұр-қоңыр топырақтардың жалпы ылғал қорының көктемгі кезеңмен салыстырғанда зерттеудің соңына қарай өсімдіктердің вегетациялық кезеңде тұтынуына байланысты 2 есеге жуық азайғаны анықталды. Жайылымдық жерлерді маусымдық пайдалану топырақтың физикалық жағдайына оң әсерін тигізді, сонымен қатар топырақтың 0-10 см қабатындағы құнарлы элементтердің мөлшері 0,87-ден 0,94% -ға дейін артты.В Казахстане, практически из имеющихся в наличии 188,0 млн.га пастбищных угодий 80,0 млн.га сосредоточены в основном вблизи населенных пунктов. При этом, в основном, поголовья всех видов животных концентрируется на этой территории, и они в настоящее время подвергаются деградации. Из-за нерационального использования и нарушение традиционных правил выпаса вблизи населенных пунктов, субъекты испытывают дефицит пастбищ, а отдаленные отгонные участки используется неэффективно. Поэтому в настоящее время актуальным является не только повышение продуктивности кормовых угодий, но и организация отгонно-пастбищного животноводства. Особую роль в реализации последней занимает водный и тепловой режим почв, от которых зависит урожайность пастбищного корма. В связи, с чем в этой работе представлены результаты исследований водного и теплового режимов серо-бурых почв в системе многолетних и сезонных пастбищ пустынной зоны юго-восточного Прибалхашья. Результатами установлено, что на выделенных 4-х самостоятельных участках общий запас влаги пустынных серо-бурых почв к концу исследований по сравнению с весенним периодом сократилась практический в 2 раза, что обусловлено потреблением растений в течение вегетационного периода. Сезонное использование пастбищ положительно сказалось на физическом состоянии почвы, а также на увеличении содержания элементов плодородия от 0,87 до 0,94% в слое 0-10см почвы
ИСПОЛЬЗОВАНИЕ ЭКОЛОГИЧЕСКИХ СИСТЕМ НА ПОСАДКАХ КАРТОФЕЛЯ
No full textIn connection with the relevance of scientific work in 2020, studies were conducted on a comparative assessment of the use of ozonized water in various potato varieties in the fight against pests and increasing the resistance and productivity of potato agrophytocenosis to pests in the West Kazakhstan region. Today, plant protection issues are considered in the general context of the processes and trends observed in agriculture. If at the stage of widespread introduction of intensive technologies for the cultivation of agricultural crops, the main attention was paid to the means of chemicalization, including the maximum use of pesticides, at present energy and resource-saving technologies of cultivation of crops with eco-friendly systems of protection against pests are of paramount importance. In the course of the study, high-yielding and pest-resistant potato varieties adapted to soil and climatic conditions were identified, and the use of the consumed amount of ozonized water was tested as the most effective method of pest control; increasing the yield and quality of developed potatoes and an economic assessment of the developed method is given. Solving the main economic problems in production, allows you to effectively use access to equipment and material resources of scientific and technological progress.Ғылыми зерттеу жұмыстың өзектілігіне байланысты 2019-2021 жылдары зиянды организмдермен күресуде және Батыс Қазақстан облысында картоп агрофитоценозының зиянды ағзаларға тұрақтылығы мен өнімділігін арттыруда әртүрлі картоп сорттарында озондалған судың қолдануын салыстырмалы бағалау бойынша зерттеулер жүргізілді. Бүгінгі таңда өсімдіктерді қорғау мәселелері егіншілікте байқалатын процестер мен тенденциялардың жалпы контекстінде қарастырылады. Егер ауыл шаруашылығы дақылдарын өсірудің қарқынды технологияларын кеңінен енгізу кезеңінде негізгі назар химияландыру құралдарына, оның ішінде пестицидтерді барынша пайдалануға аударылса, қазіргі уақытта зиянды ағза кешенінен қорғаудың экологияландырылған жүйелері бар дақылдарды өсірудің энергия және ресурс үнемдейтін технологиялары бірінші дәрежелі мәнге ие болуда. Зерттеу барысында топырақ-климаттық жағдайларға бейімделген жоғары өнімді және зиянды ағзалармен зақымдалуына төзімді картоп сорттары анықталды және зиянды ағзаларға қарсы ең тиімді әдіс ретінде озондалған судың жұмсалатын мөлшерінің қолдануы сыналды. Картоптың өнімділігі мен сапасын арттыруда экологияландырылған жүйенің әсерін зерттей отырып, озондалған суды қолданудың тиімді жүйе ретінде белгіленіп, дамытылған әдіске экономикалық баға берілді. Өндірісте экономикалық мәселелерді шешу барысында алдыңғы орынға шығатын ғылыми-техникалық прогресс және жабдықтар мен материалдық ресурстарға қол жеткізуде тиімді пайдалануға мүмкіндік береді.В связи с актуальностью научной работы в 2020 году проведены исследования по сравнительной оценке использования озонированной воды в различных сортах картофеля в борьбе с вредными организмами и повышении устойчивости и продуктивности агрофитоценоза картофеля к вредным организмам в Западно-Казахстанской области. Сегодня вопросы защиты растений рассматриваются в общем контексте процессов и тенденций, наблюдаемых в земледелии. Если на этапе широкого внедрения интенсивных технологий возделывания сельскохозяйственных культур основное внимание было уделено средствам химизации, в том числе максимальному использованию пестицидов, то в настоящее время первостепенное значение приобретают энерго-и ресурсосберегающие технологии возделывания культур с экологизированными системами защиты от вредных организмов.В ходе исследования были выявлены высокоурожайные и устойчивые к поражению вредными организмами сорта картофеля, адаптированные к почвенно-климатическим условиям, и апробировано применение расходуемого количества озонированной воды как наиболее эффективного метода борьбы с вредными организмами, определена эффективная система использования её. Решение основных экономических задач в производстве, позволяет эффективно использовать доступ к оборудованию и материальным ресурсам научно-технического прогресса
ДӘНДІ-БҰРШАҚ ДАҚЫЛДАРЫНЫҢ ӘРТҮРЛІ ГЕНОТИПТЕРІНІҢ НЕГІЗГІ ШАРУАШЫЛЫҚТЫҚ ҚҰНДЫ БЕЛГІЛЕРІНЕ БАҒА БЕРУ
Get PDFThis article displays the main results of breeding work on peas and lentils inthe conditions of the Akmola region in the LLP "NPTSZH them. A.I. Baraev" for2015-2017. Agrotechnical measures were standard for the conditions of the region.The predecessor is pure steam. The lack of moisture, high daytime and lownighttime temperatures during the study period, had a negative impact on thedevelopment of lentils, but pea plants, due to the shorter growing season, were ableto show a high yield. As a result of a long-term comparative evaluation of samplesof leguminous crops, against the background of contrasting hydrother-malconditions, the most interesting for further work are the identified genotypes ofpeas and lentils for early maturity (lentils: FLIP 95-34L, Luhanchanka; peas:Kolpashevskiy 11, L-4 -02, UG 92-1352), a large number of beans and seeds fromone plant (lentils: k-664 and k-468; peas: Multik, Omsky non-shedding), a highmass of seeds from one plant (lentils: Dzhansha , Niva-95; peas: Orpela), highyield (lentils: Jansha, Niva-95; peas: Orpela).В данной статье отображены основные результаты селекционнойработы по гороху и чечевице в условиях Акмолинской области в ТОО«НПЦЗХ им. А.И. Бараева» за 2015-2017 годы. Агротехническиемероприятия были стандартными для условий региона. Предшественник –чистый пар. Недостаток увлажнения, высокие дневные и низкие ночныетемпературы за исследуемый период, негативно сказались на развитиичечевицы, но растения гороха, из-за более короткого вегетационногопериода, смогли показать высокий урожай. В результате многолетнейсравнительной оценки образцов зернобобовых культур, на фоне контрастныхгидротермических условий, наибольший интерес для дальнейшей работыпредставляют выделившиеся генотипы гороха и чечевицы по скороспелости(чечевица: FLIP 95-34L, Луганчанка; горох: Колпашевский 11, Л-4-02, УГ 92-1352), большому количеству бобов и семян с одного растения (чечевица: к-664 и к-468; горох: Мультик, Омский неосыпающийся), высокой массе семянс одного растения (чечевица: Джанша, Нива-95; горох: Орпела), высокойурожайности (чечевица: Джанша, Нива-95; горох: Орпела).Бұл мақалада «А.И. Бараев атындағы АШҒӨО» ЖШС-нің Ақмола облысы жағдайында 2015-2017 жылдар аралығында, асбұршақ пен жасымық бойынша жүргізілген селекциялық жұмыстардың негізгі нәтижелері көрсетілген. Жүргізілген агротехникалық шаралар облыс жағдайына сәйкес қабылданып жүргізілген. Алғы дақыл – сүрі танап. Зерттеу кезеңіндеылғалдың жеткіліксіздігі, күндізгі жоғары және түнгі температураның төмен болуы жасымықтың дамуына кері әсерін тигізді. Алайда асбұршақ өсімдіктері вегетациялық кезеңнің қысқа болуына байланысты жоғары өнімді көрсете алды. Дәнді-бұршақ дақылдардың үлгілерін ұзақ мерзімді салыстырмалы бағалау нәтижесінде, қарама-қарсы гидротермиялықжағдайлар фонында, ғылыми және шаруашылық тұрғыдан маңызды асбұршақ пен жасымықтың келесідей генотиптері анықталған: пісіп-жетілумерзімінің қысқалығы бойынша (жасымық: FLIP 95-34L, Луганчанка; асбұршақ: Колпашевский 11, Л-4-02, УГ 92-1352), бір өсімдіктен ең көп алынған бұршаққап пен тұқымның саны бойынша (жасымық: к-664 и к-468;асбұршақ: Мультик, Омский неосыпающийся), бір өсімдіктен алынған тұқымның жоғары салмағы бойынша (жасымық: Джанша, Нива-95; асбұршақ: Орпела), жоғары өнімділігі юойынша (жасымық: Джанша, Нива-95; асбұршақ: Орпела)
ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДА ҰСАҚ КҮЙІСТІ ЖАНУАРЛАР ОБАСЫНЫҢ ТАРАЛУ ҚАУПІ ФАКТОРЛАРЫН ТАЛДАУ
Get PDFPeste des petits ruminants (PPR) is a viral transboundary disease that causes significant damage to agriculture. The article is devoted to study the susceptibility of the Republic of Kazakhstan territory to PPR spread in case of its introduction from the border territories. To identify the relationship between the number of outbreaks in each administrative district and a set of predisposing factors, a negative binomial model was applied. A number of socio economic, landscape and climatic indicators were considered as explanatory factors. In general, the applied model showed the low suitability of the Kazakhstan territory for spread of PPR. But at the same time, three clusters of districts were identified, in the south, northeast and west of the country, with an increased predicted number of outbreaks. The study results can be used to form a national strategy for PPR prevention of introduction and spread in Kazakhstan through targeted monitoring in high-risk areas.Ұсақ күйісті жануарлардың обасы (ҰКЖО) – ауыл шаруашылығына елеулі залал келтіретін вирустық трансшекаралық аурулардың бірі болып табылады. Мақала, ҰКЖО ҚР шекара маңындағы аумақтардан енген жағдайда, оның республика аймақтарында таралу бейімділігін зерттеуге арналған. Әр әкімшілік аймақтағы індет тұтанулары саны мен ықпал етуші факторлар жиынтығы арасындағы байланысты анықтау үшін теріс биномдық модель қолданылды. Әсер етуші факторлары ретінде бірқатар әлеуметтік- экономикалық, ландшафттық және климаттық көрсеткіштер қарастырылды. Тұтастай алғанда, қолданылған модель, Қазақстан аумағының ҰКЖО таралуы үшін төмен жарамдылығын көрсетті. Бірақ, сонымен бірге, елдің оңтүстігінде, солтүстік-шығысында және батысында, болжамды түрде індеттің тұтану саны арта түсуі мүмкін үш кластер анықталды. Зерттеу нәтижелері, қауіпі жоғары аудандарда мақсатты мониторинг жүргізу арқылы Қазақстанда ҰКЖО тіркелуі мен таралуының алдын алудың ұлттық стратегиясын қалыптастыру үшін пайдаланылуы мүмкін.Ұсақ күйісті жануарлардың обасы (ҰКЖО) – ауыл шаруашылығына елеулі залал келтіретін вирустық трансшекаралық аурулардың бірі болып табылады. Мақала, ҰКЖО ҚР шекара маңындағы аумақтардан енген жағдайда, оның республика аймақтарында таралу бейімділігін зерттеуге арналған. Әр әкімшілік аймақтағы індет тұтанулары саны мен ықпал етуші факторлар жиынтығы арасындағы байланысты анықтау үшін теріс биномдық модель қолданылды. Әсер етуші факторлары ретінде бірқатар әлеуметтік экономикалық, ландшафттық және климаттық көрсеткіштер қарастырылды. Тұтастай алғанда, қолданылған модель, Қазақстан аумағының ҰКЖО таралуы үшін төмен жарамдылығын көрсетті. Бірақ, сонымен бірге, елдің оңтүстігінде, солтүстік-шығысында және батысында, болжамды түрде індеттің тұтану саны арта түсуі мүмкін үш кластер анықталды. Зерттеу нәтижелері, қауіпі жоғары аудандарда мақсатты мониторинг жүргізу арқылы Қазақстанда ҰКЖО тіркелуі мен таралуының алдын алудың ұлттық стратегиясын қалыптастыру үшін пайдаланылуы мүмкін
Фитосанитарное состояние семян яровой пшеницы в условиях Северо-востока Казахстана
Get PDFPhytopathological examination of seeds becomes an obligatory technique,because of the significant seeds damage by the composition of pathogens ofsaprophytic and parasitic infections. This makes it possible to control the state ofthe seeds and competently solve protection issues. Timely examination of seedmaterial for infection with diseases can reduce the risks of financial losses and getthe expected harvest. In this paper the phytosanitary state of spring wheat seeds inthe conditions of the North-East of Kazakhstan (on the example of the Pavlodarregion) was established. The aim of the research is to determine the sowingqualities of seeds and study the composition of the pathogenic microflora of springwheat seeds. In total, 72 batches of 21 varieties of spring wheat from 6 districts ofPavlodar region were analyzed. As a result of the conducted research, a highdegree of root rot pathogens infection of seeds was revealed. The Bipolarissorokiniana, fungi of the genus Alternaria, Fusarium and pathogens of springwheat bacteriosis were determined as dominant phytopathogens. In order toimprove seed quality measures were proposed.ТТұқымдардың сапрофитті және паразитті инфекция қоздырғыштарыменайтарлықтай зақымдануына байланысты тұқымдарға фитопатологиялықсараптама жүргізу міндетті тәсілге айналып барады, ол тұқым қорының жай-күйін бақылауға және қорғау мәселелерін білікті түрде шешуге мүмкіндікбереді. Егіс материалының ауруларға шалдыққан не шалдықпағанынуақытылы зерттеу қаржылық шығындар қаупін төмендетуге және ойдағыдайөнім алуға мүмкіндік береді. Осы жұмыста Солтүстік-Шығыс Қазақстанжағдайларында (Павлодар облысы мысалында) жаздық бидай тұқымдарыныңфитоснаитарлық жай-күйі анықталды. Зерттеу мақсаты – тұқымдардыңсебуге деген сапасын анықтау; жаздық бидай тұқымдарының патогендікмикрофлорасының құрамын зерттеу. Жалпы алғанда Павлодар облысының 6ауданынан 24 сұрыпқа жататын жаздық бидайдың 72 партиясы талданды.Зерттеу нәтижесінде тұқымдардың тамыршірік қоздырғыштарымензақымдану дәрежесінің жоғары екені анықталды. Келесідей басымфитопатогендер анықталды: Bipolaris sorokiniana, Alternaria, Fusariumтұқымдас саңырауқұлақтар және жаздық бидай бактериоздарыныңқоздырғыштары. Тұқымдардың сапасын арттыру шаралары ұсынылды.В связи со значительным поражением семян составом возбудителей сапрофитной и паразитной инфекций фитопатологическая экспертиза семян становится обязательным приемом, который дает возможность контролировать состояние семенного фонда и квалифицированно решать вопросы защиты. Своевременное исследование посевного материала на зараженность болезнями позволяет снизить риски финансовых потерь и получить ожидаемый урожай. В настоящей работе установлено фитосанитарное состояние семян яровой пшеницы в условиях Северо-Востока Казахстана (на примере Павлодарской области). Цель исследования – определить посевные качества семян; исследовать состав патогенной микрофлоры семян яровой пшеницы. В общей сложности было проанализировано 45 партии яровой пшеницы 22 сортов из 6 районов Павлодарской области. В результате исследований выявлена высокая степень зараженности семян возбудителями корневых гнилей. Выявлены доминирующие фитопатогены: Bipolaris sorokiniana, грибы рода Alternaria, Fusarium и возбудители бактериозов яровой пшеницы. Предложены меры повышения качества семян
ИЗ ОПЫТА ПОДРАЩИВАНИЯ ЛИЧИНОК СИБИРСКОГО ОСЕТРА В ИНДУСТРИАЛЬНЫХ УСЛОВИЯХ
Get PDFresearch work was carried out at the fish farm of OstFish LLP to develop thetechnology of artificial reproduction and cultivation of Siberian sturgeon inindustrial conditions on the basis of closed water supply installations.The key to the successful cultivation of any fish is to reduce productionlosses at all its stages. It is especially important to avoid loss in the early stages oflife. It is known that the most difficult technological process in the cultivation offish is the cultivation of early juveniles [1, 2].The key factors of growth and survival of fish larvae include watertemperature, the content of oxygen dissolved in water, and food availability. In thisregard, the most important stage in the cultivation of fish is the rearing of larvae toa viable stage.Сібір бекіресінің жойылып бара жатқан популяциясын сақтаумақсатында «OstFish» ЖШС балық өсіру шаруашылығында тұйық суменжабдықтау қондырғылары (ТСЖҚ) базасында индустриялық жағдайлардасібір бекіресін жасанды өсімін молайту және өсіру технологиясын пысықтаубойынша ғылыми-зерттеу жұмыстары жүргізілді.Кез-келген балықты сәтті өсірудің кілті-оның барлық кезеңдеріндеөндірістік шығындарды азайту. Өмірдің алғашқы кезеңдерінде жоғалтудыболдырмау өте маңызды. Балық өсірудегі ең күрделі технологиялық процесс– ерте шыққан шабақтарды өсіру екендігі белгілі [1, 2].Балық личинкаларының өсуі мен өмір сүруінің негізгі факторларыныңқатарына судың температурасы, суда еріген оттегінің мөлшері және тамақпенқамтамасыз етілуі жатады. Осыған байланысты балық өсірудің маңыздыкезеңі - личинкаларды өміршең кезеңге дейін өсіру.В целях сохранения исчезающей популяции сибирского осетра на рыбоводном хозяйстве ТОО «OstFish» проводились научно- исследовательские работы по отработке технологии искусственноговоспроизводства и выращивания сибирского осетра в индустриальных условиях на базе установок замкнутого водоснабжения (УЗВ). Ключом к успешному выращиванию рыбы является снижение производственных потерь на всех этапах. Особенно важно избегать потерь на ранних этапах жизни. Наиболее важным и сложным технологическимпроцессом в аквакультуре является выращивание ранней молоди [1, 2]. Ключевые факторы, влияющие на рост и выживание личинок рыб, включают температуру воды, уровень растворенного в воде кислорода, активную реакцию окружающей среды и доступность корма. В связи с этим важнейшим этапом в рыбоводстве является подращивание личинок дожизнеспособной стади
АНАЛИЗ СОХРАННОСТИ ЛЕСНЫХ КУЛЬТУР В ЗЕЛЕНОЙ ЗОНЕ Г. НУР-СУЛТАНА
Get PDFThe purpose of the research was to analyze the preservation of forest crops inthe green zone of the city of Nur-Sultan on conditionally forest-suitable soils.Ulmus laevis (74.79%), Acer negundo (64.68%) and Elaeagnus angustifolia(64.64%) were the most preserved in the forest cultures of the 1st stage. Averageretention varied over the years. More favorable for the preservation of all breedswere 2012 and 2013. The lowest safety was in the Elaeagnus angustifolia (84.4%),in Acer negundo and Ulmus laevis - it exceeded 90%. In Pinus sylvestris andBetula pendula poorly adapted to saline soils, this trait was 52.6 and 65.8%,respectively, which is a fairly high figure for these species. In other years, thepreservation fluctuated at an average level of 60-80%. In the forest plantations ofthe II stage, as the preservation decreases, the following tree species can beindicated: poplar (100.0%), Salix acutifolia (82.15%), Ulmus laevis (78.84%),Acer negundo (74.60%), Ribes aureum (57.61%), Malus baccata (52.40%),Elaeagnus angustifolia (50.34%), Pinus sylvestris (41.40%). The degree ofadaptability of trees to soil salinity with decreasing resistance was revealed: Ulmuslaevis, Acer negundo, Salix acutifolia, Ribes aureum, Elaeagnus angustifolia,Malus baccata, Betula pendula and Pinus sylvestris.Зерттеудің мақсаты шартты-орманға жарамды топырақта Нұр-Сұлтанқаласының жасыл аймағында орман дақылдарының сақталуын талдау болыптабылады. I кезектегі орман дақылдарында шегіршін (74,79%),сүйір жапырақты үйеңкі (64,68%) және жіңішке жапырақты жиде (64,64%) еңкөп сақталуымен ерекшеленді. Орташа сақталу жылдар бойынша әртүрлі.2012 және 2013 жылдар барлық түрлердің сақталуы үшін неғұрлым қолайлыболды. Ең аз сақталу жіңішке жапырақты жидеде болды ( 84,4%), үйеңкі меншегіршінде– 90% - дан асты. Тұзды топырақтарға нашар бейімделген кәдімгіқарағай мен қайың ағаштары үшін бұл белгі сәйкесінше 52,6 және 65,8%құрады, бұл осы түрлер үшін өте жоғары көрсеткіш. Қалған жылдары сақталу60-80% орташа деңгейде ауытқыды. II кезектегі орман дақылдарындасақталуының төмендеуіне қарай мынадай ағаш түрлерін көрсетуге болады:терек (100,0%), қызыл тал (82,15%), шегіршін (78,84%), шаған жапырақтыүйеңкі (74,60%), сары қарақат (57,61%), сібір алмасы (52,40%), жіңішкежапырақты жиде (50,34%), кәдімгі қарағай (41,40%). Тұрақтылығыныңтөмендеуіне қарай ағаштардың топырақтың тұздануына бейімделу дәрежесіанықталды: шегіршін, шаған жапырақты үйеңкі, қызыл тал, сары қарақат,жіңішке жапырақты жиде, сібір алмасы, салпыншақ қайың және кәдімгіқарағай.Целью исследований являлся анализ сохранности лесных культур в зеленой зоне г. Нур-Султан на условно-лесопригодных почвах. В лесных культурах I очереди наибольшей сохранностью отличался вяз (74,79%), клён ясенелистный (64,68%) и лох узколистный (64,64%). Средняя сохранностьразличалась по годам. Более благоприятным для сохранности всех пород были 2012 и 2013 гг. Наименьшая сохранность была у лоха узколистного(84,4%), у клёна и вяза – превышала 90%. У слабо приспособленных у засоленным почвам сосны обыкновенной и березы повислой данный признаксоставил соответственно 52,6 и 65,8%, что достаточно большой показатель для этих пород. В остальные годы сохранность колебалась на среднем уровне 60-80%. В лесных культурах II очереди по мере снижения сохранности можно указать следующие древесные породы: тополь (100,0%), ива остролистная (82,15%), вяз (78,84%), клён ясенелистный (74,60%), смородиназолотистая (57,61%), яблоня сибирская (52,40%), лох узколистный (50,34%), сосна обыкновенная (41,40%). Выявлена степень приспособленности деревьев к засолению почв по мере снижения устойчивости: вяз, клён ясенелистный, ива остролистная, смородина золотистая, лох узколистный, яблоня сибирская, береза повислая и сосна обыкновенная
EPIZOOTIC SITUATION OF ANIMAL EMCAR (BlACKLEG) ON THE TERRITORY OF THE REPUBLIC OF KAZAKHSTAN FOR 2010- 2020
Get PDFThe article presents the results of epizootological monitoring of emcar in animals based on the analysis of official reporting data of the veterinary service of the Republic of Kazakhstan for 2010-2020 and the results of the authors\u27 own research. The main epizootological indicators of the epizootic process in the country have been established, the incidence areas that affect the unfavorable and tense epizootic situation for this disease have been determined. The focality indicator on emcar, for this period of time, averaged from 1 to 4 animals, which indicates the non-contagiousness of the infection. By studying the occurrence of the disease onthe territory of the Republic of Kazakhstan over the years, the frequency of epizooties has not been established. An analysis of the monthly dynamics of the disease focus showed that blackleg manifests itself in a greater number mainly in October and November. Emcar foci are least or not registered at all in the winter months and early spring (December, January, February and March). For the period from 2010 till 2020 (11 years) on the territory of the Republic of Kazakhstan, a high degree of incidence was observed in 3 regions (West Kazakhstan, East Kazakhstan, Zhambyl), an average degree - in 3 regions (Almaty, Aktobe, Pavlodar), and in other 4 regions (Kostanay, Atyrau, Karaganda, Akmola) - the degree of incidence was low. Based on assessing and retrospective analysis of the established epizootological indicators, epizootological zoning maps were developed showing the balckleg status of each region. According to the compiled map of the epizootic situation, for the period from 2010 to 2020, 71.4% of the territory of 10 regions of the Republic of Kazakhstan turned out to be disadvantaged for animal blackleg. The territory of the remaining 4 regions (28.6%) of the republic (Kyzylorda, North Kazakhstan, Mangystau, Turkestan) is safe from animal emcar. The obtained new scientific data on the dynamics of epizootic situation onemcar on the territory of the Republic of Kazakhstan can be used in drawing up a plan and carrying out preventive measures, development of effective measures to control animal emcar.Мақалада Қазақстан Республикасы ветеринария қызметінің 2010-2020жылдардағы ресми есеп деректерін талдау және авторлардың жекезерттеулері нәтижелері негізінде жануарлардың қарасан ауруыныңіндеттанулық мониторинг нәтижелері баяндалады.Ел аумағындағы жануарлардың қарасан ауруының індеттік процесініңнегізгі эпизоотологиялық көрсеткіштері және осы ауру бойыншақолайсыздық пен індеттік ахуалдың шиеленісуіне әсер ететін инфекцияныңтаралу аймақтары анықталды. Осы уақыт аралығында тіркелген қарасанауруының орташа ошақтық көрсеткіші 1-ден 4 жануарға дейін болды, бұлқарасан инфекциясының аса жұқпалы еместігін көрсетеді. Осы жылдардағыРеспублика аумағында қарасанның пайда болу жиілігін зерттей келе,аурудың белгілі бір мерзімнен кейін қайталанып отыру жағдайыанықталынбады. Қарасан ошақтарының ай сайынғы динамикасын талдауауру негізінен қазан және қараша айларында көбірек көрініс беретінінкөрсетті. Індет ошақтары қыс айларында және ерте көктемде (желтоқсан,қаңтар, ақпан және наурыз) сирек кездеседі немесе мүлде тіркелмейді.2010-2020 жылдар аралығында (11 жыл) Қазақстан Республикасыныңаумағында қарасанның таралуының жоғары деңгейі 3 облыста (БатысҚазақстан, Шығыс Қазақстан, Жамбыл), орташа деңгейі 3 облыста (Алматы,Ақтөбе, Павлодар) байқалды, ал басқа 4 облыста (Қостанай, Атырау,Қарағанды, Ақмола) – қарасанның таралу деңгейі төменгі дәрежеде болды.Анықталынған эпизоотологиялық көрсеткіштерді бағалау жәнеретроспективті талдау негізінде әрбір аймақтың қарасан ауруы бойыншаіндеттік ахуалын көрсететін эпизоотологиялық аудандастыру карталарыәзірленді.Біз құрастырған қарасан бойынша індеттік ахуалдың шиеленісуқарқындылығын көрсететін картаға сәйкес, 2010-2020 жылдар аралығындаҚазақстан Республикасы аумағының 71,4% құрайтын 10 облысытерриториясы қарасан ауруынан қолайсыз, ал қалған 4 облысы (28,6%)аумағы (Қызылорда, Солтүстік Қазақстан, Маңғыстау, Түркістан) бұліндеттен таза болып есептелінді.Қазақстан Республикасы аумағындағы қарасанның індеттікжағдайының динамикасы туралы жинақталынған жаңа ғылыми мәліметтердіаурудың алдын алу шараларын жоспарлау мен жүргізу және жануарларқарасанымен күресудің тиімді шараларын дайындау кезінде пайдалануғаболады.The article presents the results of epizootological monitoring of emcar in animals based on the analysis of official reporting data of the veterinary service of the Republic of Kazakhstan for 2010-2020 and the results of the authors\u27 own research. The main epizootological indicators of the epizootic process in the country have been established, the incidence areas that affect the unfavorable and tense epizootic situation for this disease have been determined. The focality indicator on emcar, for this period of time, averaged from 1 to 4 animals, which indicates the non-contagiousness of the infection. By studying the occurrence of the disease onthe territory of the Republic of Kazakhstan over the years, the frequency of epizooties has not been established. An analysis of the monthly dynamics of the disease focus showed that blackleg manifests itself in a greater number mainly in October and November. Emcar foci are least or not registered at all in the winter months and early spring (December, January, February and March). For the period from 2010 till 2020 (11 years) on the territory of the Republic of Kazakhstan, a high degree of incidence was observed in 3 regions (West Kazakhstan, East Kazakhstan, Zhambyl), an average degree - in 3 regions (Almaty, Aktobe, Pavlodar), and in other 4 regions (Kostanay, Atyrau, Karaganda, Akmola) - the degree of incidence was low. Based on assessing and retrospective analysis of the established epizootological indicators, epizootological zoning maps were developed showing the balckleg status of each region. According to the compiled map of the epizootic situation, for the period from 2010 to 2020, 71.4% of the territory of 10 regions of the Republic of Kazakhstan turned out to be disadvantaged for animal blackleg. The territory of the remaining 4 regions (28.6%) of the republic (Kyzylorda, North Kazakhstan, Mangystau, Turkestan) is safe from animal emcar. The obtained new scientific data on the dynamics of epizootic situation onemcar on the territory of the Republic of Kazakhstan can be used in drawing up a plan and carrying out preventive measures, development of effective measures to control animal emcar.