Kazakh Agrotechnical Research University OJS
Not a member yet
1120 research outputs found
Sort by
ВЗАИМОСВЯЗЬ ЦВЕТОВЫХ РАЗЛИЧИЙ МУКИ И ЗЕРНА С ЗОЛЬНОСТЬЮ И СИЛОЙ МУКИ РАЗЛИЧНЫХ СОРТОВ МЯГКОЙ ПШЕНИЦЫ
Get PDFThe research was carried out in the “Scientific and Production Center of Grain Farming named after A.I. Barayev” LLP, in the laboratory of biochemistry and technological assessment of the quality of agricultural crops. Experimental data on the color characteristics, ash content of grain and flour, rheological properties of the dough of 19 varieties of spring soft wheat grown in the Akmola region are presented. Varieties are provided for study by the department of soft breeding. The study of the milling properties of varieties and the quality of flour obtained from their grain is a relevant objective that requires comprehensive research. In the course of the research, the regularities of changing the color of flour and grain depending on the ash content and flour strength of the studied varieties were established. Based on the comparison of correlations characterizing the obtained dependencies, the choice of indicators for assessing the quality of flour and soft wheat grain is justified. The results obtained are the scientific and practical basis for predicting the production of flour of the highest grade by grain color, as well as ash content and specific work of dough deformation.Зерттеулер "А.И. Бараев атындағы астық шаруашылығы ғылыми-өндірістік орталығы" ЖШС ауыл шаруашылығы дақылдарының сапасын технологиялық бағалау және биохимия зертханасында жүргізді. Ақмола облысы жағдайында өсірілген жаздық жұмсақ бидай 19 сортының түс сипаттамасы, астық пен ұнның күлділігі, реологиялық қасиеттерінің эксперименттік деректері келтірілген. Сорттар зерттеуге бидай селекциясы бөлімінен ұсынылған. Сорттардың ұнға тартылу қасиеттері және ұнның сапасын бағалау жан-жақты зерттеуді қажет ететін өзекті мәселе болып табылады. Зерттеу барысында сараланған сорттардың ұн күлі мен күшіне байланысты ұн мен дән түсінің өзгеру заңдылықтары анықталды. Алынған тәуелділіктерді сипаттайтын корреляциялық байланыстарды салыстыру негізінде жұмсақ бидай ұны мен дәнінің сапасын бағалау үшін көрсеткіштерді таңдау негізделген. Алынған нәтижелер астықтың түсіне, сондай-ақ күлділігі және қамырдың пішінсіздену жұмысына сәйкес жоғары сұрыпты ұнды алуды болжау үшін ғылыми-практикалық негіз болып табылады.Исследования проводили в ТОО «Научно-производственный центр зернового хозяйства им. А.И. Бараева», в лаборатории биохимии и технологической оценки качества с/х культур. Приведены экспериментальные данные цветовых характеристик, зольности зерна и муки, реологических свойств теста 19 сортов яровой мягкой пшеницы, выращенных в условиях Акмолинской области. Сорта предоставлены на изучение отделом селекции пшеницы. Изучение мукомольных свойств сортов и качества муки, полученной из их зерна, является актуальной задачей, которая требует всесторонних исследований. В ходе исследований установлены закономерности изменения цвета муки и зерна в зависимости от зольности и силы муки изучаемых сортов. На основе сопоставления корреляционных связей, характеризующих полученные зависимости, обоснован выбор показателей для оценки качества муки и зерна мягкой пшеницы. Полученные результаты являются научно-практической основой для прогноза получения муки высшего сорта по цвету зерна, а также зольности и удельной работе деформации теста
ДОСТИЖЕНИЕ СЕЛЕКЦИИ ХЛОПЧАТНИКА В КАЗАХСТАНЕ
Get PDFThe development of principles for the management of heredity and variability, the conservation and rational use of the gene pool of agricultural plants, in particular, varieties of intensive cotton, is one of the main tasks of scientists working in the field of genetics and selection of this crop. In the process of solving them, the hybridization of varieties and lines obtained by different methods, as well as the method of selecting parental pairs, are widely used. Cotton is a facultative self-pollinating plant, and its biological responsiveness depends on the genetic structure of the population, population homeostasis, as well as natural and artificial selection in specific growing conditions. It is shown that intra-varietal crossing of cotton is one of the powerful factors in improving the vitality of plants, contributing to intensive growth and development, increasing heterosis capacity in the first and, to some extent, in subsequent generations. The wilt resistance of foreign varieties, varieties, numbers of cotton G. Hirsutum L. and G. Barbadense L. has been determined. For the first time, early ripening, wilt-resistant, highly productive lines and varieties of cotton have been created, which have a growing season of 115-120 days, a raw cotton weight of one box of 6.2-6.6 g, a fiber yield of 38.5-40.8%, a yield of 40 ,0-45.0 c/ha and fiber quality IV-V type, which are unique materials in genetic breeding work. Donor cultivars have been identified as carriers of valuable additive effects of genes both in terms of individual parameters, which is of great genetic and breeding importance. The genetic differences of the studied varieties are shown and the presence of genotypes resistant to extreme environmental conditions is revealed. The created lines and varieties of cotton in the future will serve as the starting material for further genetic and breeding work.
Ауылшаруашылығы өсімдіктерінің гендік қорларын сақтау және ұтымды пайдалану, атап айтқанда, мақта сорттарының қарқынды типтерін және тұқымқуалаушылық пен өзгергіштікті басқару принциптерін әзірлеу, мақта шаруашылығы саласындағы генетика мен селекцияны жұмыс жүргізіп ғалымдардың басты міндеттерінің бірі болып табылады. Бұл мәселені шешу барысында әртүрлі әдістермен алынған сорттар мен линияларды будандастыру, сонымен қатар ата-аналық жұптарды таңдау әдісі кеңінен қолданылады. Мақта – факультативті өздігінен тозаңданатын өсімдік, оның биологиялық сезімталдығы популяцияның генетикалық құрылымына, популяция гомеостазына, сондай-ақ нақты өсу жағдайында табиғи және жасанды сұрыптауға байланысты болады. Мақтаның ішкісорттық шағылыстыруы өсімдіктердің тіршілігін арттырудың, қарқынды өсу мен дамуға ықпал ететін, бірінші және белгілі бір дәрежеде кейінгі ұрпақтарда гетерозис қуатын арттырудың қуатты факторларының бірі екендігі де атап көрсетілген. G.Hirsutum L. және G. Barbadense L. мақтаның сандары, сорттары бойынша, шетелдік сорттық үлгілерінің солма ауруына төзімділігі анықталды. Мақтаның вегетациялық кезеңі 115-120 күн, бір қауашақ мақта салмағы 6,2-6,6 г, талшық шығымдылығы 38,5-40,8%, өнімділігі 40,0-45,0 ц/га және талшық сапасы IV-V типті, мақтаның генетикалық селекциялық жұмыстағы бірегей материалдар болып табылатын, алғаш рет мақтаның ерте пісетін, солма ауруына төзімді, өнімділігі жоғары мақта сорттары шығарылды. Донорлық сорттар жеке параметрлері бойынша да гендердің құнды аддитивті әсерлерін тасымалдаушылар ретінде анықталды, бұл үлкен генетикалық және селекциялық маңызы бар болып саналады. Зерттелетін сорттардың генетикалық айырмашылықтары көрсетіліп, қоршаған ортаның экстремалды жағдайларына төзімді генотиптердің болуы анықталды. Мақтаның құрылатын линиялары мен сорттары болашақта одан әрі генетикалық және селекциялық жұмыстардың бастапқы материалы болады.
Разработка принципов управления наследственностью и изменчивостью, сохранения и рационального использования генофонда сельскохозяйственных растений, в частности, сортов хлопчатника интенсивного типа, является одной из главных задач ученых, работающих в области генетики и селекции этой культуры. В процессе их решения широко используются гибридизация сортов и линий, полученных разными методами, а также метод подбора родительских пар.Хлопчатник - факультативно самоопыляющееся растение, и его биологическая отзывчивость зависит от генетической структуры популяции, популяционного гомеостаза, а также естественного и искусственного отбора в конкретных условиях произрастания. Показано, что внутрисортовое скрещивание хлопчатника является одним из мощных факторов в улучшении жизненности растений, способствующих интенсивному росту и развитию, повышаеющему гетерозисную мощность в первом и в некоторой степени в последующих поколениях.Определена вилтоустойчивость зарубежных сортообразцов, сортов, номеров хлопчатника G. HirsutumL. и G. BarbadenseL.Впервые созданы скороспелые, вилтоустойчивые, высокопродуктивные, линии и сорта хлопчатника, которые обладают вегетационным периодом 115-120 дней, массой хлопка-сырца одной коробочки 6,2-6,6 г, выходом волокна 38,5-40,8%, урожайностью 40,0-45,0 ц/га и качеством волокна IV-V типа, являющиеся уникальными материалами в генетико-селекционной работе.Выявлены сорта-доноры носители ценных аддитивных эффектов генов как по отдельным параметрам, что имеет важное генетическое и селекционное значение.Показано генетическое различия изучаемых сортов и выявлено наличие генотипов, устойчивых к экстремальным условиям среды.Созданные линии и сорта хлопчатника в перспективе послужат исходным материалом для дальнейшей генетической и селекционной работы
ПУТИ ПОВЫШЕНИЯ ПРОДУКТИВНОСТИ ХЛОПЧАТНИКА
No full textIn the agriculture of the Turkestan region, all agricultural products are obtained as a result of the use of chemicals and pesticides. Excessive use of fertilizers and pesticides pollutes the soil and the environment with nutrients and has a negative impact on the human body. In recent years, organic fertilizers have not been used in irrigated lands; therefore, dehumification progresses in gray soils and leads to soil degradation. Therefore, in cotton growing, along with increasing soil fertility and productivity, the use of intensive technologies to obtain high-quality cotton products is relevant. Under the conditions of progressive dehumification of the soil, scientific research was carried out in order to increase soil fertility and obtain environmentally friendly cotton products. Түркістан облысының ауыл шаруашылығында, барлық ауылшаруашылығы өнімдері, химиялық және пестицидтерді қолдану нәтижесінде алынып отыр. Тыңайтқыштар мен пестицидтерді шамадан тыс пайдалану, топырақ пен қоршаған ортаны биогендік элементтермен ластап, адам ағзасына да кері әсерін тигізіп отыр. Топырақтың құнарлылығын арттыратын органикалық мелиоранттар, соңғы жылдары қолданылмай келеді, соның нәтижесінде, сұр топырақтарда гумус құрамдары төмендеп, сұртопырақтар деградацияға ұшырап отыр. Сондықтан да, мақта саласында, топырақ құнарлылығы мен өнімділікті арттырумен қатар, сапалы мақта өнімдерін алатын қарқынды технологияларды қолдану өзекті мәселе болып отыр. Осыған орай, топырақтың дегумификация үдерісі жағдайында, топырақ құнарлылығын арттыру және мақтадан экологиялық таза мақта өнімдерін алу мақсатында, ғылыми жұмыстары жүргізілді. Зерттеу жұмыстары, бағдарламалық-нысаналы қаржыландыру (BR10764907, BR10765017 аясында жүргізілді. Топырақтың құнарлылығын арттыратын органикалық мелиоранттар, соңғы жылдары қолданылмай келеді, соның нәтижесінде, сұр топырақтарда гумус құрамдары төмендеп, сұртопырақтар деградацияға ұшырап отыр. Сондықтан да, мақта саласында, топырақ құнарлылығы мен өнімділікті арттырумен қатар, сапалы мақта өнімдерін алатын қарқынды технологияларды қолдану өзекті мәселе болып отыр. Осыған орай, топырақтың дегумификация үдерісі жағдайында, топырақ құнарлылығын арттыру және мақтадан экологиялық таза мақта өнімдерін алу мақсатында, ғылыми жұмыстары жүргізілді. Зерттеу жұмыстары, бағдарламалық-нысаналы қаржыландыру (BR10764907, BR10765017 аясында жүргізілді.В сельском хозяйстве Туркестанской области, вся сельскохозяйственная продукция получается в результате применения химикатов и пестицидов. Чрезмерное использование удобрений и пестицидов загрязняет почву и окружающую среду биогенными элементами и оказывает негативное влияние на организм человека. В последние годы, в орошаемых землях не применяются органические удобрений, исходя из этого, в сероземных почвах прогрессируют дегумификации и ведёт к её деградации почвы. Поэтому в хлопководстве, наряду с повышением плодородия почв и урожайности, применение интенсивных технологий для получения качественной хлопковой продукции является актуальным. В условиях прогрессирующего дегумификации почвы, были проведены научные исследования, в целях повышения плодородия почвы и получения экологически чистой хлопковой продукции
ИЗВЛЕЧЕНИЕ И ИДЕНТИФИКАЦИЯ ПОЛИФЕНОЛЬНЫХ КОМПОНЕНТОВ ИЗ РАСТЕНИЙ SERRATULA CORONATA L. И SALSOLA COLLINA PALL. С ИСПОЛЬЗОВАНИЕМ РАЗЛИЧНЫХ ТЕХНОЛОГИЧЕСКИХ ПАРАМЕТРОВ
Get PDFThe work investigated the shoot of Serratula coronata L. and Salsola collina Pall. The plants were collected on the territory of the Karaganda region in various phases of vegetating to determine the most optimal age of the taxon for the presence of biologically active polyphenols. To determine the optimal conditions for the extraction of active extractive substances and polyphenolic components from the plants, several types of solvents with minimal toxic effect were used: ethanol in various concentrations and 0.1 N sodium bicarbonate solution. The qualitative and quantitative content of the main flavonoids in the composition of the obtained extracts was determined by high-performance liquid chromatography (HPLC).
It was found that the most appropriate time period for collecting Serratula Coronata L. begins with the third decade of May and ends in the first half of June. Analysis of the degree of extractivity of plant raw materials showed that raw materials must be collected before the onset of increased air temperature. There is no time and weather limits to collect Salsola collina Pall plant raw materials, due to the fact that the habitat of this plant is arid places. However, the vegetative period was observed only in late May – early June, and the collection during this period is not productive due to the beginning of an accumulation of plant mass. Therefore, the beginning of July is the recommended time for collecting Serratula Coronata L.Қарағанды облысының аумағында өсетін тәжді түймебас (Serratula coronata L.) және қаңбақ сораң (Salsola collina Pall.) өсімдіктерінің жерүсті бөліктеріне кешенді зерттеу жүргізілді, биологиялық белсенді полифенолдардың болуын зерттеу мақсатында таксонның ең оңтайлы жасын анықтау үшін өсудің әртүрлі фазаларында жинақтау жүргізілді.Зерттелетін өсімдіктерден белсенді экстрактивті заттар мен полифенол компоненттерін алу процесінің оңтайлы шарттарын анықтау үшін минималды уытты әсері бар еріткіштердің бірнеше түрі қолданылды: әртүрлі концентрациядағы этил спирті, сонымен қатар 0,1 н. натрий гидрокарбонатының ерітіндісі. Алынған сығындылардағы негізгі флавоноидтардың сапалық және сандық құрамы жоғары өнімді сұйықтық хроматографиясы арқылы анықталды.
Serratula Coronata L. жинау үшін ең қолайлы уақыт мамырдың үшінші онкүндігі мен маусымның бірінші жартысы аралығында екені анықталды. Өсімдік шикізатының экстрактивтілік дәрежесін талдау шикізатты ауа температурасының жоғарылауы басталғанға дейін жинау керектігін көрсетті. Қаңбақ сораңның (Salsola Collina Pall.) өсімдік шикізатын жинау жағдайында бұл өсімдіктің өсу аймағы құрғақ жерлер болғандықтан, уақыт пен ауа-райы бойынша шектеулер белгіленбеген. Дегенмен, вегетациялық кезең тек мамырдың аяғынан маусым айының басына дейінгі аралықта ғана байқалатынын және бұл кезеңдегі жинау өсімдік массасының жиынтығы басталуына байланысты өнімді емес екенін есте ұстаған жөн, осылайша Salsola Collina Pall жинағын шілде айында бастау ұсынылады.Проведено комплексное исследование надземных частей растений серпухи венценосной (Serratula coronata L.) и солянки холмовой (Salsola collina Pall.) произрастающие на территории Карагандинской области, сбор которых производился в различных фазах произрастания для определения наиболее оптимального возраста таксона на наличие биологически активных полифенолов. Для определения оптимальных условий процесса извлечения действующих экстрактивных веществ и полифенольных компонентов из исследуемых растений были использованы несколько видов растворителей, обладающих минимальным токсическим эффектом: этиловый спирт в различных концентрациях, а также 0,1 н. раствор бикарбоната натрия. Качественное и количественное содержание основных флавоноидов в составе полученных экстрактов было определено методом высокоэффективной жидкостной хроматографии. Установлено, что для сбора Serratula Coronata L. наиболее целесообразным является период времени с третьей декады мая по первую половину июня. Анализ степени экстрактивности растительного сырья показал, что сырье необходимо собирать до наступления повышенной температуры воздуха. В случае сбора растительного сырья солянки холмовой временных и погодных ограничений как таковых не установлено, ввиду того что ареалом обитания данного растения являются засушливые места. Однако стоит учитывать, что вегетативный период был замечен только в период конец мая – начало июня и сбор в данный период не является продуктивным ввиду начала набора растительной массы, тем самым сбор Salsola сollina Pall. рекомендуется начинать в июле месяце
ИССЛЕДОВАНИЕ ВЛИЯНИЯ АЦЕТИЛИРОВАНИЯ НА ФИЗИКО-ХИМИЧЕСКИЕ СВОЙСТВА КАРТОФЕЛЬНОГО И ПШЕНИЧНОГО КРАХМАЛОВ
Get PDFAcetylation increases the water-resistant properties of starches, which is important when using them to obtain composite biodegradable materials. This article presents the results of studies on the effect of acetylation of native wheat and potato starches with glacial acetic acid on the physicochemical properties of polysaccharides and the study of the potential of using modified starches to obtain a composite mixture of biodegradable films. Comparative studies of the physicochemical properties of polysaccharides and their modifiers have shown that acetylation leads to a decrease in the proportion of amylose in starch, and also reduces the swelling of starch. It was found that the degree of substitution in starches increases only at the initial stages of the acetylation reaction, which is possibly due to the rheology of starches common to starches during swelling and gelatinization. With a decrease in the amount of the acetylating agent, a more uniform course of the reaction is observed, the granules destroyed after absorbing the maximum amount of moisture still have access points for substitution with acetyl groups, the reaction proceeds more slowly, but deeper. The solubility of modified starches is more dependent on the reaction time. The optimal technological parameters for the production of acetylated starches have been determined. So, for potato starch, the following are optimal: the concentration of acetic glacial acid is 1:5, the reaction time is 60 minutes; for wheat starch: concentration of acetic glacial acid 1:7, reaction time 40 minutes.Ацетилендіру крахмалдардың суға төзімділік қасиеттерін арттырады, бұл композиттік биологиялық ыдырайтын материалдарды алу үшін оларды пайдалану кезінде маңызды. Бұл мақалада бидайдың және картоп крахмалдарының мұзды сірке қышқылымен ацетилендіруінің полисахаридтердің физикалық-химиялық қасиеттеріне әсері және биоыдырайтын қабықшалардың композиттік қоспасын алу үшін модификацияланған крахмалдардың пайдалану мүмкіндіктерін зерттеу нәтижелері берілген. Полисахаридтер мен олардың модификаторларының физика-химиялық қасиеттерін салыстырмалы зерттеулер ацетилендірілген крахмалдағы амилоза үлесінің төмендеуіне әкелетінін, сонымен қатар крахмалдың ісінуін азайтатынын көрсетті. Крахмалдардағы орынбасу дәрежесі тек ацетилдену реакциясының бастапқы кезеңдерінде жоғарылайтыны анықталды, бұл ісіну және желатинизация кезінде крахмалдарға ортақ реологиясына байланысты болуы мүмкін. Ацетилдеу агентінің мөлшері азайған кезде реакцияның біркелкі жүруі байқалады, ылғалдың максималды мөлшерін сіңіргеннен кейін түйіршіктер әлі де ацетил топтарымен алмасу реакциясы жүру үшін кіру нүктелеріне ие, реакция баяу, бірақ тереңірек жүреді. Модификацияланған крахмалдардың ерігіштігі реакция уақытына көбірек тәуелді. Ацетилденген крахмалдарды өндірудің оңтайлы технологиялық параметрлері анықталды. Сонымен, картоп крахмалы үшін мыналар оңтайлы: сірке мұз қышқылының концентрациясы 1:5, реакция уақыты 60 минут; бидай крахмалы үшін: сірке мұзды қышқылының концентрациясы 1:7, реакция уақыты 40 минут.Ацетилирование увеличивает водорезистентные свойства крахмалов, что немаловажно при использовании их для получения композитных биоразлагаемых материалов. В данной статье представлены результаты исследований по влиянию ацетилирования ледяной уксусной кислотой нативного пшеничного и картофельного крахмалов на физико-химические свойства полисахаридов и изучению потенциала использования модифицированных крахмалов для получения композиционной смеси биоразлагаемых пленок. Сравнительные исследования физико-химических свойств полисахаридов и их модификатов показали, что ацетилирование приводит к снижению доли амилозы в крахмале, а также снижает набухаемость крахмала. Выявлено, что степень замещения в крахмалах растет только на начальных этапах реакции ацетилирования, что возможно связано с реологией крахмалов, общих для крахмалов, во время набухания и клейстеризации. С уменьшением количества ацетилирующего агента наблюдается более равномерное течение реакции, гранулы, разрушенные после вбирания в себя максимального количества влаги, все еще имеют точки доступа для замещения ацетильными группами, реакция протекает медленнее, но глубже. Растворимость модифицированных крахмалов больше зависит от времени прохождения реакции. Определены оптимальные технологические параметры получения ацетилированных крахмалов. Так, для картофельного крахмала оптимальными являются: концентрация уксусной ледяной кислоты 1:5, время реакции 60 минут; для пшеничного крахмала: концентрация уксусной ледяной кислоты 1:7, длительность реакции 40 минут
ӨНДІРУШІ-БҰҚАЛАРДЫҢ ҰРЫҚТАНДЫРУ ҚАБІЛЕТІН БАҒАЛАУДЫҢ ЗАМАНАУИ ӘДІСТЕРІ
Get PDFAn improved scheme of andrological research is proposed, including an assessment of the quality of sperm, a score assessment of sexual reflexes, morphological and ultrasound examination of the semen. This andrological study will make it possible to comprehensively diagnose violations of the reproductive ability of breeding bulls. According to the results of the score assessment of sexual reflexes, 8 bulls were assigned to the group with high reproductive ability, 14 bulls with good, 2 heads with low, 1 bull with bad. Of the 6 bulls of the Kazakh white-headed breed, which belong to group II, despite a good level of sexual reflex, 2 have low sperm quality. Morphological study of the offspring showed that in 2 out of 3 bulls they were asymmetric, one bull was from a group with good reproductive ability.There is a correlation between the shape, size and quality of sperm, sperm motility in 2 bulls was 5 ± 0.3 points, and in 1 bull - 8 ± 0.01 points. Ultrasound examination of the seeds showed that in bulls with high and good reproductive capacity (65%), the structure of the seeds was smooth, oval in shape, and the protein shell wasa highly echogenic capsule. Morphological changes with an uneven contour were found in the parenchyma structure of bull semen (35%) from the group with low and weak reproductive ability. Hyperechogenic zones scattered throughout the parenchyma of the semen were revealed in 4 bulls with low sperm quality.Мaқaлaдa өндіpуші-бұқaлapды aндpологиялық зepттeудің дәстүpлі әдістepінe қосa, aндpологиялық зepттeудің жeтілдіpілгeн сұлбaсы ұсынылып, ұpық сaпaсын бaғaлaу, жыныс peфлeкстepін бaллдық шкaлaмeн aнықтaу, жыныс оpгaндapын зepттeу әдістepінe қосымшa ұмaны моpфологиялық зepттeу жәнe eнді ультpaдыбыстық зepттeу әдістepін қолдaнудың нәтижeсі көpсeтілгeн. Aтaлғaн әдістep aндpологиялық зepттeулepді нaқтылaуғa көмeк бepeді жәнe дe өндіpуші - бұқaлapдың көбeю қaбілeтінің бұзылуын кeшeнді түpдe диaгностикaлaуғa мүмкіндік бepeді. Жыныс peфлeкстepін бaллдық шкaлaмeн бaғaлaу нәтижeсі бойыншa ұдaйы өндіpу қaбілeті жоғapы (I) топқa – 8, ұдaйы өндіpу қaбілeті жaқсы (II) – 14 бұқa, ұдaйы өндіpу қaбілeті төмeн (III)топқa – 2 бaс, ұдaйы өндіpу қaбілeті нaшap (IV) – 1 бұқa жaтқызылды. Жыныс peфлeксі бойыншa II топтaғы 6 қaзaқтың aқбaс тұқымды бұқaлapының ішіндe 2-уіндe жыныс peфлeкс дeңгeйі жaқсы болғaнынa қapaмaстaн, олapдa ұpық сaпaсы төмeн eкeндігі aнықтaлды. Жeтілдіpілгeн aндpологиялық зepттeу бойыншa eнді моpфологиялық зepттeу нәтижeсіндe eні aссимeтpиялы 3 бұқaның eкeуіндe ұpықтaндыpу қaбілeті төмeн, біp бұқa ұpықтaндыpу қaбілeті жaқсы топтaн eді. Бұдaн eннің фоpмaсы мeн ұpық сaпaсы apaсындa бaйлaныс бap eкeндігін aйтa aлaмыз, 2 бұқaдa спepмийлep қозғaлғыштығы 5±0,3 бaлл, aл 1 бұқaдa - 8±0,01 бaллды құpaды. УДЗ нәтижeсіндe ұдaйы өндіpу қaбілeті жоғapы жәнe жaқсы бұқaлapдың (65%) eн құpылымы біpтұтaс, пішін сопaқ, aқ қaбығы кaпсулaсының эхогeнділігі жоғapы eкeндігі aнықтaлды. Aл, төмeнгі жәнe нaшap ұдaйы өндіpу қaбілeтті (35%) eнінің моpфологиялық құpылым тeгіс eмeс контуpaлы, пapeнхимaсындa өзгepістepaнық көpінді. Ұpық сaпaсы төмeн 4 бұқaдa eнінің паренхимасында шaшыpaңқы гипepэхогeнді aймaқтap aнықтaлды.Мaқaлaдa өндіpуші-бұқaлapды aндpологиялық зepттeудің дәстүpлі әдістepінe қосa, aндpологиялық зepттeудің жeтілдіpілгeн сұлбaсы ұсынылып, ұpық сaпaсын бaғaлaу, жыныс peфлeкстepін бaллдық шкaлaмeн aнықтaу, жыныс оpгaндapын зepттeу әдістepінe қосымшa ұмaны моpфологиялық зepттeу жәнe eнді ультpaдыбыстық зepттeу әдістepін қолдaнудың нәтижeсі көpсeтілгeн. Aтaлғaн әдістep aндpологиялық зepттeулepді нaқтылaуғa көмeк бepeді жәнe дe өндіpуші - бұқaлapдың көбeю қaбілeтінің бұзылуын кeшeнді түpдe диaгностикaлaуғa мүмкіндік бepeді. Жыныс peфлeкстepін бaллдық шкaлaмeн бaғaлaу нәтижeсі бойыншa ұдaйы өндіpу қaбілeті жоғapы (I) топқa – 8, ұдaйы өндіpу қaбілeті жaқсы (II) – 14 бұқa, ұдaйы өндіpу қaбілeті төмeн (III)топқa – 2 бaс, ұдaйы өндіpу қaбілeті нaшap (IV) – 1 бұқa жaтқызылды. Жыныс peфлeксі бойыншa II топтaғы 6 қaзaқтың aқбaс тұқымды бұқaлapының ішіндe 2-уіндe жыныс peфлeкс дeңгeйі жaқсы болғaнынa қapaмaстaн, олapдa ұpық сaпaсы төмeн eкeндігі aнықтaлды. Жeтілдіpілгeн aндpологиялық зepттeу бойыншa eнді моpфологиялық зepттeу нәтижeсіндe eні aссимeтpиялы 3 бұқaның eкeуіндe ұpықтaндыpу қaбілeті төмeн, біp бұқa ұpықтaндыpу қaбілeті жaқсы топтaн eді. Бұдaн eннің фоpмaсы мeн ұpық сaпaсы apaсындa бaйлaныс бap eкeндігін aйтa aлaмыз, 2 бұқaдa спepмийлep қозғaлғыштығы 5±0,3 бaлл, aл 1 бұқaдa - 8±0,01 бaллды құpaды. УДЗ нәтижeсіндe ұдaйы өндіpу қaбілeті жоғapы жәнe жaқсы бұқaлapдың (65%) eн құpылымы біpтұтaс, пішін сопaқ, aқ қaбығы кaпсулaсының эхогeнділігі жоғapы eкeндігі aнықтaлды. Aл, төмeнгі жәнe нaшap ұдaйы өндіpу қaбілeтті (35%) eнінің моpфологиялық құpылым тeгіс eмeс контуpaлы, пapeнхимaсындa өзгepістepaнық көpінді. Ұpық сaпaсы төмeн 4 бұқaдa eнінің паренхимасында шaшыpaңқы гипepэхогeнді aймaқтap aнықтaлды
ПЕРСПЕКТИВНЫЕ КОРМОВЫЕ КУЛЬТУРЫ ДЛЯ ПОВЫШЕНИЯ ЭФФЕКТИВНОСТИ СЫРЬЕВОГО КОНВЕЙЕРА В УСЛОВИЯХ СУХОСТЕПНОЙ ЗОНЫ
Get PDFThe relevance of the research lies in the need to create raw materialconveyors for farms containing small cattle by selecting the most productivefodder crops in the conditions of the dry-steppe zone. This article presents the dataobtained by scientists during field research in the conditions of the dry steppezone, in which the purpose of the research was to determine forage crops andgrass mixtures, their resistance to weeds, when using them in the raw materialconveyor, and to determine productivity when the cover crop is included invarious mowing periods. In accordance with the data provided, it can be arguedthat of the scientifically substantiated crop types presented for research, the mostproductive crops in the raw material conveyor system under the presentedconditions were Sudanese grass with a yield of 16.9 t/ha in the uncovered version,and a grass mixture of peas + Sudanese grass - 23.6 t/ha, and of single-speciescrops, at the same time, the dynamics of accumulation of green mass in the rawmaterial conveyor system in the variant with oat cover turned out to be similar,but the yield of crops and grass mixtures turned out to be up to 5% higher than inthe variant without cover. It should be noted that the crops presented for the study- fodder millet, paiza, also showed good yields in the variant with the use of coverculture.Зерттеудің өзектілігі құрғақ дала зонасы жағдайында ең өнімді жемшөпдақылдарын таңдау арқылы ұсақ қара малы бар фермалар үшін шикізатконвейерлерін құру қажеттілігінде жатыр. Бұл мақалада ғалымдар құрғақдала аймағында далалық зерттеулер жүргізу кезінде алынған мәліметтеркелтірілген, онда зерттеудің мақсаты жемшөп дақылдары мен шөпқоспаларын, олардың арамшөптерге төзімділігін, оларды шикізатконвейерінде пайдалану кезінде және әр түрлі шөп шабу кезінде дақылдардықосу кезінде өнімділікті анықтау болды. Жоғарыда келтірілген мәліметтергесәйкес, зерттеуге ғылыми негізделген дақылдардың түрлерінен, ұсынылғанжағдайларда шикізат конвейері жүйесіндегі ең өнімді дақылдар - жамылғысыжоқ нұсқада өнімділігі 16,9 т/га болатын судан шөбі және бұршақ+суданшөбі-23,6 т/га, ал бір типті дақылдардан, мысалы, сонымен қатар, сұлыжамылғысы бар нұсқада шикізат конвейері жүйесінде жасыл массаныңжинақталу динамикасы ұқсас болды, бірақ дақылдар мен шөп қоспаларыныңөнімділігі жабынсыз нұсқаға қарағанда 5% - ға дейін жоғары болды. Айтакетсек, зерттеуге ұсынылған дақылдар – жемшөп, тары, пайза, сонымен қатаржабық дақылдарды қолдана отырып, жақсы өнімділікті көрсеттіАктуальность исследований заключена в необходимости создания сырьевых конвейеров для хозяйств, содержащие мелкий рогатый скот, путемподбора наиболее продуктивных кормовых культур в условиях сухостепной зоны. В данной статье представлены данные, полученные учеными при проведении полевых исследований в условиях сухостепной зоны, в которой цель исследований заключалась в определении кормовых культур итравосмесей, их устойчивости на сорные растения, при использовании их в сырьевом конвейере, и определении продуктивности при включениипокровной культуры в различные сроки скашивания. В соответствии с приведенными данными, можно утверждать, что из научно обоснованно представленных к исследованию видов культур, наиболее продуктивными культурами в системе сырьевого конвейера в представленных условияхявилась суданская трава с урожайностью 16,9 т/га в варианте без покрова, и травосмесь горох+суданская трава - 23,6 т/га, а из одновидовых культур, втоже время, динамика накопления зеленой массы в системе сырьевого конвейера в варианте с покровом овса оказалась аналогичной, но урожайность культур и травосмесей оказалась выше до 5%, чем в вариантебез покрова. Необходимо отметить, что представленные для проведения исследования культуры - кормовое просо, пайза, также показали неплохую урожайность в варианте с применением покровной культуры
ДИНАМИКА ВЫСОТЫ ГЛАВНОГО СТЕБЛЯ ГЕНОТИПОВ СРЕДНЕВОЛОКНИСТОГО ХЛОПЧАТНИКА ОТОБРАННЫХ ПО ФОТОСИНТЕТИЧЕСКИМ ТЕСТ-ПРИЗНАКАМ И ИХ ПРОДУКТИВНОСТЬ
Get PDFThe article presents some results of the comparative evaluation of varioussamples (hybrids) selected by photosynthetic test features with their parent initialforms and standard variety. The height of plants is another sign of a change in thebalance of the outflow of assimilates in plants of new varieties, it also allows youto increase the harvesting index (economic yield).Based on the conducted research, the conclusion is made and the prospectsof directed breeding work to study the relationship between the dynamics of theheight of the main stem of the genotypes of medium-fiber cotton with theirproductivity. It has been experimentally established that the hybrid combinationsstudied by us have high values of the main components, the structure of the crop(the number of boxes per plant, the mass of the raw material of one box), as well asthe yield of raw cotton, the height of plants significantly affects the value of theseindicators.Thus, measurements of the dynamics of the height of the main stem ofplants of hybrid combinations carried out in various phases of cottondevelopment indicate that, starting with the onset of the phase of mass budding(33.2 cm), this sign gradually increases, reaching its maximum values in the phase ofmass maturation of plants (109.6 cm).At the same time, the yield of raw cotton over the years of research was ina wide range from 52.0 to 121.7 g/plant. The superiority relative to maternal andpaternal forms was noted – by 2.5-73.5 g /plant.Мақалада фотосинтетикалық тест сипаттамалары бойыншатаңдалған әртүрлі үлгілерді (будандарды) олардың ата-аналық формаларымен стандартты түрлерімен салыстырмалы бағалаудың кейбір нәтижелерікелтірілген. Өсімдіктердің биіктігі жаңа сорттардың өсімдіктеріндегіассимиляттардың кету балансының өзгеруінің тағы бір белгісі, бұл соныменқатар егін жинау индексін (экономикалық дақыл) арттыруға мүмкіндікбереді.Жүргізілген зерттеулер негізінде орта талшықты мақтагенотиптерінің негізгі сабағының биіктігі динамикасының олардыңөнімділігімен өзара байланысын зерттеу бойынша бағытталған селекциялықжұмыстың келешегі туралы қорытынды жасалды. Біз зерттеген гибридтікомбинациялардың негізгі компоненттердің, дақыл құрылымының(өсімдіктегі қораптар саны, бір қораптың шикізат массасы), сондай-ақ шиттімақтаның өнімділігі жоғары мәндерге ие екендігі тәжірибе жүзіндеанықталды, өсімдіктердің биіктігі осы көрсеткіштерге айтарлықтай әсеретеді.Сонымен, мақта дамуының әртүрлі кезеңдерінде жүргізілгенгибридті комбинациялардың өсімдіктерінің негізгі сабағының биіктігідинамикасын өлшеу жаппай бүршіктену кезеңінің басталуынан (33,2 см)бастап, бұл белгі біртіндеп өсіп, өсімдіктердің жаппай жетілу кезеңіндемаксималды мәндеріне жететіндігін көрсетеді (109,6 см).Бұл ретте шитті мақтаның өнімі зерттеу жылдары бойынша 52,0-ден121,7 г/өсімдікке дейін кең ауқымда болды. Аналық және әкелік формаларғақатысты артықшылық байқалды-2,5-73,5 г/өсімдік.В статье излагаются некоторые результаты сравнительной оценки различных образцов (гибридов) отобранных по фотосинтетическим тест-признакам с их родительскими исходными формами и стандартнымсортом. Высота растений еще один признак изменения баланса оттока ассимилятов в растениях новых сортов, это так же позволяет увеличить уборочный индекс (хозяйственного урожая). На основании проведенных исследований сделан вывод и перспективности направленной селекционной работы по изучениювзаимосвязи динамики высоты главного стебля генотипов средневолокнистого хлопчатника с их продуктивности. Экспериментально установлено, что изученных нами гибридных комбинаций обладают высокими значениями основных компонентов, структуры урожая (количество коробочек на растении, масса сырца одной коробочки), а также урожайность хлопка-сырца, на величину этих показателей заметно влияют высоты растений. Так замеры динамики высоты главного стебля растений гибридныхкомбинаций, проводимые в различные фазы развития хлопчатника, указывают, что, начиная с наступление фазе массового бутонизации (33,2см), этот признак постепенно увеличиваются, достигая своймаксимальных величин в фазе массового созревания растений (109,6 см). При этом урожай хлопка-сырца по годам исследований составил в широком диапазоне от 52,0 до 121,7 г/растение. Превосходство относительно материнских и отцовских форм отмечено – на 2,5-73,5г/растение.
ЭФФЕКТИВНОСТЬ ПРИМЕНЕНИЯ ТРЕКЕРОВ ДЛЯ ОБЕСПЕЧЕНИЯ ВЕТЕРИНАРНОГО БЛАГОПОЛУЧИЯ И МОНИТОРИНГА НАХОЖДЕНИЯ ПОГОЛОВЬЯ В ТАБУННОМ КОНЕВОДСТВЕ
Get PDFRemote sensors for monitoring livestock conditions and the location of herds(trackers) are a significant component of digital technology for agriculture. Basedon the various communication standards, trackers allow users to collect theinformation they need promptly and remotely, directly from livestock locations,and then utilize that information to support decision-making and preventpotentially harmful situations.This article examines the efficacy of the tracker application to maintainlivestock wellbeing and control the location of herds in grazing-based horsebreeding. The research was conducted on six horse-breeding farms in Akmola,East Kazakhstan, Zambyl, and Pavlodar regions of the Republic of Kazakhstan.The data used in the research were provided by the farms or obtained from officialsources. As a result of the research, the authors concluded that trackers are aneffective tool for both maintaining livestock wellbeing and preventingunintentional loss of livestock in grazing-based horse breeding. However, thespecific impact of trackers highly depends on the conditions of individual farmsand the extent in which the farmers ready to accept their risks. The authorsidentified several major types of tracker effects in horse breeding and offered aformula to estimate the potential impact of the application of trackers.The horse-breeding farmers can apply the types of trackers’ effect, the fielddata on parameters of tracker application, and the suggested formula as one of thereliable, practice-based sources of information in their decision-making practiceson investment in tracker technologyАгроөнеркәсіптік кешендегі цифрлық технологиялардың негізгіэлементі ауыл шаруашылығы жануарларының болуы мен жай – күйінқашықтықтан мониторингілеу датчиктері (бұдан әрі-трекерлер) болыптабылады, оларды қолдану әртүрлі байланыс жүйелері негізінде мал басынорналастыру орындарынан тікелей өзі қызықтыратын ақпараттықашықтықтан және жедел алуға және алынған ақпаратты өндірістікшешімдерді қолдау және жағымсыз жағдайлардың туындау тәуекелдерініңалдын алу үшін пайдалануға мүмкіндік береді.Осы мақалада ветеринариялық салауаттылықты қамтамасыз ету жәнемал басының табынды жылқы шаруашылығында бақылау үшін трекерлердіқолданудың тиімділігі қарастырылған. Зерттеу Қазақстан РеспубликасыныңАқмола, Шығыс Қазақстан, Жамбыл және Павлодар облыстарындағы алтымал шаруашылығы базасында жүргізілді.Зерттеуде шаруашылықтар ұсынғанақпарат, сондай-ақ ресми статистикалық ақпарат пайдаланылды.Зерттеу нәтижесінде табындық жылқы шаруашылығында малдыңветеринариялық салауаттылығы мен қауіпсіздігін қамтамасыз етугебайланысты өзекті өндірістік міндеттерді шешуде трекерлерді қолданудыңтиімділігі анықталды. Дегенмен, трекерлерді қолдану әсерінің нақты мәнікөбінесе жеке шаруашылықтардың жағдайына және олар үшін тәуекелдіқабылдау деңгейіне байланысты. Авторлар табындық жылқышаруашылығындағы өндірістік қызметке трекерлердің әсерінің негізгітүрлерін белгілеп, осы әсерді алдын ала бағалау формуласын ұсынды.Трекер эффектінің түрлері, зерттеу барысында белгіленген трекертехнологиясының параметрлері және авторлар ұсынған формула малшаруашылығы фермалары табын жылқыларында трекерлерді пайдалануғаинвестиция салуды қарастырған кезде сенімді, тәжірибеде дәлелденгенақпарат көздерінің бірі ретінде пайдаланылуы мүмкін.Ключевым элементом цифровых технологий в АПК являются датчики дистанционного мониторинга нахождения и состояния сельскохозяйственных животных (далее – трекеры). Их применение на основе различных систем связи позволяет удаленно и оперативно получать интересующую информацию непосредственно с мест размещения поголовья и использовать полученную информацию для поддержки производственных решений и предупреждения нежелательных ситуаций. В настоящей статье рассмотрена эффективность применения трекеров для обеспечения ветеринарного благополучия и контроля за нахождением поголовья в табунном коневодстве. Исследование проведено на базе шести животноводческих хозяйств в Акмолинской, Восточно-Казахстанской, Жамбылской и Павлодарской областях Республики Казахстан. В исследовании использована информация, предоставленная хозяйствами, а также официальная статистическая информация.В результате исследования, установлена эффективность применения трекеров при решении актуальных производственных задач, связанных с обеспечением ветеринарного благополучия и сохранностью поголовья в табунном коневодстве. Однако, конкретная величина эффекта от применения трекеров в значительной степени зависит от условий отдельных хозяйств и уровня приемлемости рисков для них. Авторами установлены основные виды эффекта трекеров на производственную деятельность в табунном коневодстве и предложена формула для предварительной оценки данного эффекта.Виды эффекта трекеров, установленные в процессе исследования параметры технологии трекеров и предложенная авторами формула могут быть использованы как один из источников достоверной, подтвержденной на практике информации при рассмотрении животноводческими хозяйствами вопроса об инвестировании в применение трекеров в табунном коневодств
ВЛИЯНИЕ ИНТЕНСИФИКАЦИИ АЗОТНОГО ПИТАНИЯ НА РОСТ И РАЗВИТИЕ ЯРОВОЙ ТРИТИКАЛЕ В УСЛОВИЯХ СЕВЕРНОГО КАЗАХСТАНА: азотное удобрение; почва; пар; стерня; традиционное земледелие; минеральные удобрения; яровая тритикале
No full textThe article presents data on the study of the impact of agricultural intensification on the productivity of spring triticale, a new crop for Northern Kazakhstan. The issues of intensification of agriculture, in particular, the increase in the use of nitrogen fertilizers, are considered. The article presents the results of 4 years of research (2018-2021), the purpose of which was to study the effect of various levels of nitrogen nutrition on the growth, development and productivity of spring triticale. The grain crop was cultivated on fallow and stubble.Ammonium nitrate was applied during sowing in the rows by 4 doses in increments of 20 kg/ha (N20-80). The experiments were carried out in "Scientific-Production Center of Grain Farming named after A.I. Barayev" LLP on southern carbonate chernozem. During the study period, only 2018 was characterized by a wet growing season, and the following three years (2019 2021) were dry. The reserves of productive moisture in the meter layer of soil before sowing were satisfactory on average for four years and were-127 mm on fallow, 115 mm on stubble. N-NO3 content in the soil before sowing (in the 0-40 cm layer) was evaluated as high (22 mg/kg for fallow and 11 mg/kg for stubble). Amount of P2O5 before sowing in the 0-20 cm layer regardless of the predecessor corresponded to the elevated provision and ranged between 31-34 mg/kg of soil. Stable influence of different doses of ammonium nitrate on biometric indicators and yield of triticale during the study period was not found. With an increased and high level of availability of N-NO3 before sowing spring triticale, no increase was obtained from the introduction of ammonium nitrate, with a lower content, the dose of nitrogen fertilizer should not exceed 20 kg/ha of the active substance.В статье представлены данные по изучению влияния интенсификации земледелия на продуктивность яровой тритикале – новой культуры для Северного Казахстана. Рассматриваются вопросы интенсификации земледелия, в частности увеличения применения азотного удобрения. В статье представлены результаты 4-х лет исследований (2018-2021 гг.) целью которых было изучение влияния различных уровней азотного питания на рост, развитие и продуктивность яровой тритикале . Зерновую культуру возделывали по пару и стерне. Аммиачную селитру вносили при посеве в рядки 4-ми дозами с шагом в 20 кг/ га в д.в. (N20-80). Опыты проводились в ТОО «НПЦЗХ им. А.И. Бараева» на черноземе южном карбонатном. За период исследований только 2018 г. характеризовался влажным вегетационным периодом, а последующие три года (2019-2021 гг.) были засушливые. Запасы продуктивной влаги в метровом слое почвы перед посевом в среднем за четыре года были удовлетворительные и по пару составляли–127 мм, по стерне – 115 мм. Содержание N NО3в почве перед посевом (в слое 0-40 см), в среднем за изучаемый период, оценивалось по пару как высокое – 22 мг/кг, а по стерне как повышенное – 11 мг/кг почвы. Количество Р2О5перед посевом в слое почвы 0-20 см независимо от предшественника соответствовало повышенной обеспеченности и колебалось в пределах 31-34 мг/кг почвы. Стабильного влияния различных доз аммиачной селитры на биометрические показатели и урожайность тритикале, за исследуемый период не установлено. При повышенном и высоком уровне обеспеченности N-NО3 перед посевом яровой тритикале – прибавки от внесения аммиачной селитры не получено, при более низком содержании доза азотного удобрения не должна превышать 20 кг/га действующего вещества.В статье представлены данные по изучению влияния интенсификации земледелия на продуктивность яровой тритикале – новой культуры для Северного Казахстана. Рассматриваются вопросы интенсификации земледелия, в частности увеличения применения азотного удобрения. В статье представлены результаты 4-х лет исследований (2018-2021 гг.) целью которых было изучение влияния различных уровней азотного питания на рост, развитие и продуктивность яровой тритикале . Зерновую культуру возделывали по пару и стерне. Аммиачную селитру вносили при посеве в рядки 4-ми дозами с шагом в 20 кг/ га в д.в. (N20-80). Опыты проводились в ТОО «НПЦЗХ им. А.И. Бараева» на черноземе южном карбонатном .За период исследований только 2018 г. харак- теризовался влажным вегетационным периодом, а последующие три года (2019-2021 гг.) были засушливые. Запасы продуктивной влаги в метровом слое почвы перед посевом в среднем за четыре года были удовлетворительные и по пару составляли–127 мм, по стерне – 115 мм. Содержание N-NО3в почве перед посевом (в слое 0-40 см), в среднем за изучаемый период, оценивалось по пару как высокое – 22 мг/кг, а по стерне как повышенное – 11 мг/кг почвы. Количество Р2О5 перед посевом в слое почвы 0-20 см независимо от предшественника соответствовало повышенной обеспеченности и колебалось в пределах 31-34 мг/кг почвы. Стабильного влияния различных доз аммиачной селитры на биометрические показатели и урожайность тритикале, за исследуемый период не установлено. При повышенном и высоком уровне обеспеченности N-NО3 перед посевом яровой тритикале – прибавки от внесения аммиачной селитры не получено, при более низком содержании доза азотного удобрения не должна превышать 20 кг/га действующего вещества.