Kazakh Agrotechnical Research University OJS
Not a member yet
1120 research outputs found
Sort by
ПРОТОКОЛ ПОЛНОГЕНОМНОГО СЕКВЕНИРОВАНИЯ И ГЕНОТИПИРОВАНИЯ ИЗОЛЯТОВ RABIES VIRUS: бешенство; ПЦР; секвенирование; филогенетическое дерево; штамм; изолят; генотип.
No full textThe purpose of this work is to describe a protocol for whole genome sequencing of clinical samples of Rabies lyssavirus RNA on the Illumina MiSeq platform. Previously, genotyping of the rabies virus circulating in Kazakhstan was based on the nucleoprotein gene sequence (N gene). This paper describes a method for sequencing and genotyping whole genome sequences of local rabies virus isolates. The protocol describes the methods of sample preparation, sequencing and genotyping currently used for epidemiological analysis not only of Rabies lyssavirus, but also for other viral pathogens such as SARS-CoV-2, Influenza and others. As a result, consensus sequences of the genomes of five Rabies lyssavirus isolates selected in the Atyrau region were obtained. Phylogenetic analysis was carried out and genotypes were assigned. All isolates belong to the clade Cosmopolitan CA1. The studied isolates form a single cluster with phylogenetically close isolates from Western Russia: Nizhny Novgorod region, Voronezh region, Lipetsk region, Vladimir region, Samara region.Цель данной работы - описание протокола полногеномного секвенирования клинических образцов РНК Rabies lyssavirus на платформе Illumina MiSeq. Ранее, генотипирование вируса бешенства, циркулирующего на территории Казахстана, проводилось на основе последовательности гена нуклеопротеина (N ген). В данной работе описывается способ секвенирования и генотипирования полногеномных последовательностей местных изолятов вируса бешенства. В протоколе описываются методы пробоподготовки, секвенирования и генотипирования применяемые в настоящее время для эпидемиологического анализа не только Rabies lyssavirus, но и для других вирусных возбудителей, таких как SARS-CoV-2, Influenza и других. В итоге, были получены консенсусные последовательности геномов 5 изолятов Rabies lyssavirus отобранных в Атырауской области. Проведён филогенетический анализ и присвоены генотипы. Все изоляты принадлежат кладе – Cosmopolitan CA1. Исследуемые изоляты формируют единый кластер с филогенетически близкими изолятами из Западной России: Нижегородской области, Воронежской области, Липетской области, Владимирской области, Самарской области.Цель данной работы - описание протокола полногеномного секвенирования клинических образцов РНК Rabies lyssavirus на платформе Illumina MiSeq. Ранее, генотипирование вируса бешенства, циркулирующего на территории Казахстана, проводилось на основе последовательности гена нуклеопротеина (N ген). В данной работе описывается способ секвенирования и генотипирования полногеномных последовательностей местных изолятов вируса бешенства. В протоколе описываются методы пробоподготовки, секвенирования и генотипирования применяемые в настоящее время для эпидемиологического анализа не только Rabies lyssavirus, но и для других вирусных возбудителей, таких как SARS-CoV-2, Influenza и других. В итоге, были получены консенсусные последовательности геномов 5 изолятов Rabies lyssavirus отобранных в Атырауской области. Проведён филогенетический анализ и присвоены генотипы. Все изоляты принадлежат кладе – Cosmopolitan CA1. Исследуемые изоляты формируют единый кластер с филогенетически близкими изолятами из Западной России: Нижегородской области, Воронежской области, Липетской области, Владимирской области, Самарской области
СОЛТҮСТІК ҚАЗАҚСТАН ЖАҒДАЙЫНДА ШЫҒУ ТЕГІ ӘРТҮРЛІ МАЙБҰРШАҚ СОРТТАРЫНЫҢ ШАРУАШЫЛЫҚ-БИОЛОГИЯЛЫҚ ҚҰНДЫЛЫҒЫН АНЫҚТАУ
Get PDFCurrently, there is an acute shortage of vegetable protein in the nutrition of people and the feeding of farm animals. This problem can be solved by introducing leguminous crops into production, of which Glycinemax (L.) Merr soy is the most promising. A serious obstacle to increasing the acreage under soybeanswas the lack of varieties adapted to local meteorological conditions. Currently, it is important to carry out work on the adaptation of varieties that combine precocity, high yield and product quality. Sowing and evaluation of the collection nursery were carried out according to the "Methodological guidelines for the study of leguminous crops" developed by the All-Russian Institute of Plant Breeding named after N.I.Vavilov (VIR). Field research was conducted in accordance with the methodology "Methods of studying collections of leguminous crops".A comprehensive assessment of soybean varieties according to economicallyvaluable characteristics and yield was carried out, and the relationship of qualityindicators of soybean varieties and elements of the product structure with yield wasestablished. According to the results of the study, on the basis of precocity, Neihe 58,Heihe 33. Heihe 49, Bara, Beidou 26, Beidou 51, Suiyang 1 varieties differed. Thegrowing season of these varieties was 90-92 days. The varieties Heihe 33, Heihe 35,Bar, Heihe 44, Heihe 49, Beidou 26, Beidou 43, Huajiong 2; LongKen 310, Kenfeng6 showed high productivity. This indicator ranged from 10.2-12.8 c/ha. The varietiesHuajiong 2, Beidou 43, Beidou 26, Heihe 49, Bara, Heihe 33 and Heihe 35 had highindicators in terms of fat and protein content in soybean grains. The fat contentranged from 17.2 to 21.4%, and the protein content was 35.7-41.8%. The greatestnumber of beans in the plant was found in the varieties Heihe 44, Heihe 49, Beidou26, Beidou 36, the number of beans varied from 19.0 to 29.7. Over the years ofresearch, the mass of 1000 grains ranged from 123.2 to 151.2 grams.Soybeancultivars with valuable economic and biological characteristics are sources as asource material in the breeding process.Қазіргі уақытта адамдардың тамақтануы мен ауылшаруашылық жануарларын азықтандыруда өсімдік ақуызының жетіспеушілігі байқалады.Бұл мәселені дәнді-бұршақдақылдарды өндіріске еңгізу арқылы шешуге болады, олардың ішінде ең перспективтісі майбұршақ Glycinemax (L.) Merr болып табылады. Майбұршақтың егістік алқаптарын ұлғайтуға жергілікті метеорологиялық жағдайларға бейімделген сорттардың болмауы айтарлықтай кедергі келтіреді. Қазіргі уақытта майбұршақ сорттарын ерте пісетін, жоғары өнімділік пен өнім сапасы бағытында жұмыс жүргізу маңызды. Жүргізілген зерттеудің негізгі мақсаты - Солтүстік Қазақстанның құрғақ далалы аймағы жағдайында шығу тегі әртүрлі майбұршақ сорттарын кешенді бағалау және селекцияда одан әрі пайдалану үшін бейімделген формаларды анықтау және ұсыну. Коллекциялық питомникті cебу және бағалау Н.И.Вавиловатындағы Бүкілресейлік өсімдік шаруашылығы институты (БРӨШИ) әзірлеген «Дәнді- бұршақ дақылдарын зерттеудің әдістемелік нұсқауы» бойынша жүргізілді.Танаптық зерттеулер "Дәнді-бұршақты дақылдарының коллекциясын зерттеу әдістері" әдістемесіне сәйкес жүргізілді. Майбұршақ сорттарын шаруашылық-құнды белгілері мен өнімділігі бойынша кешенді бағалау жүргізілді, сондай-ақ майбұршақ сорттарының сапа көрсеткіштерімен өнімнің құрылым элементтерінің өнімділікпен байланысы анықталды. Зерттеу нәтижелері бойынша ерте пісу белгісі бойынша Heihe 58, Heihe 33. Heihe 49, Бара, Beidou 26, Beidou 51, Suiyang 1сорттары ерекшеленді. Бұл сорттардың вегетациялық кезеңі 90-92 күн құрады. Жоғары өнімділікті Heihe 33, Heihe 35, Бара, Heihe 44, Heihe 49, Beidou 26, Beidou 43, Huajiong 2;LongKen 310, Kenfeng 6 көрсетті. Бұл көрсеткіш 10,2-12,8 ц/га аралығында ауытқыды. Майбұршақ сорттарының дәніндегі жоғары май және ақуыз мөлшері бойынша Huajiong 2, Beidou 43, Beidou 26, Heihe 49, Бара, Heihe 33 және Heihe 35 сорттары жоғары көрсеткіштерге ие болды. Май мөлшері 17,2-21,4% аралығында болса, ақуыз мөлшері 35,7-41,8 % құрады. Өсімдіктегі бұршаққаптардың ең көп саны Heihe 44, Heihe 49, Beidou 26, Beidou 36сорттарында анықталды, бұршаққаптар саны 19,0-29,7 аралығында болды. Зерттеу жылдары 1000 дән массасы 123,2-ден 151,2 граммға дейін ауытқыды. Майбұршақтың құнды шаруашылық-биологиялық белгілері бар сорттары селекциялық процессте бастапқы материал көздеріретінде қолдану ұсынылды.Қазіргі уақытта адамдардың тамақтануы мен ауылшаруашылық жануарларын азықтандыруда өсімдік ақуызының жетіспеушілігі байқалады.Бұл мәселені дәнді-бұршақдақылдарды өндіріске еңгіз арқылы шешуге болады, олардың ішінде ең перспективтісі майбұршақ Glycinemax (L.) Merr болып табылады. Майбұршақтыңегістік алқаптарын ұлғайтуға жергілікті метеорологиялық жағдайларға бейімделген сорттардың болмауы айтарлықтай кедергі келтіреді. Қазіргі уақытта майбұршақ сорттарын ерте пісетін, жоғары өнімділік пен өнім сапасы бағытында жұмыс жүргізу маңызды. Жүргізілген зерттеудің негізгі мақсаты - Солтүстік Қазақстанның құрғақ далалы аймағы жағдайында шығу тегі әртүрлі майбұршақ сорттарын кешенді бағалау және селекцияда одан әрі пайдалану үшін бейімделген формалардыанықтау және ұсыну. Коллекциялық питомникті cебу және бағалау Н.И.Вавиловатындағы Бүкілресейлік өсімдік шаруашылығы институты (БРӨШИ) әзірлеген «Дәнді- бұршақ дақылдарын зерттеудің әдістемелік нұсқауы» бойынша жүргізілді.Танаптық зерттеулер "Дәнді-бұршақты дақылдарының коллекциясын зерттеу әдістері" әдістемесіне сәйкес жүргізілді. Майбұршақ сорттарын шаруашылық-құнды белгілері мен өнімділігі бойынша кешенді бағалау жүргізілді, сондай-ақ майбұршақ сорттарының сапа көрсеткіштерімен өнімнің құрылым элементтерінің өнімділікпен байланысы анықталды. Зерттеу нәтижелері бойынша ерте пісу белгісі бойынша Heihe 58, Heihe 33. Heihe 49, Бара, Beidou 26, Beidou 51, Suiyang 1сорттары ерекшеленді. Бұл сорттардың вегетациялық кезеңі 90-92 күн құрады. Жоғары өнімділікті Heihe 33, Heihe 35, Бара, Heihe 44, Heihe 49, Beidou 26, Beidou 43, Huajiong 2;LongKen 310, Kenfeng 6 көрсетті. Бұл көрсеткіш 10,2-12,8 ц/га аралығында ауытқыды. Майбұршақ сорттарының дәніндегі жоғары май және ақуыз мөлшері бойынша Huajiong 2, Beidou 43, Beidou 26, Heihe 49, Бара, Heihe 33 және Heihe 35 сорттары жоғары көрсеткіштерге ие болды. Май мөлшері 17,2-21,4% аралығында болса, ақуыз мөлшері 35,7-41,8 % құрады. Өсімдіктегі бұршаққаптардың ең көп саны Heihe 44, Heihe 49, Beidou 26, Beidou 36 сорттарында анықталды, бұршаққаптар саны 19,0-29,7 аралығында болды. Зерттеу жылдары 1000 дән массасы 123,2-ден 151,2 граммға дейін ауытқыды. Майбұршақтың құнды шаруашылық-биологиялық белгілері бар сорттары селекциялық процессте бастапқы материал көздері ретінде қолдану ұсынылды
YIELD AND QUALITY OF SPRING CAMELINA SEEDS IN THE CONDITIONS OF NORTHERN KAZAKHSTAN: camelina; fungicides; disinfectants; crop structure; oil content; sowing time; еxtrasol.
No full textThe results of the studies on the effect of the use of biological and chemical preparations sown against the background of different sowing dates on the structure of the crop and the quality of seeds of camelina are reflected. The studies were carried out in 2018-2020 on the experimental plot of NJSC " S. Seifullin Kazakh Agrotechnical University" in Akmola region. As a result of the research, it was found that the highest in terms of yield structure were options with a sowing date of May 25-30. The maximum number of pods on average was noted in the late sowing options, both with the insecticidal (75.2 pcs/plant) and fungicidal (74.7 pcs/plant) treatment of crops sown with Extrasol treated seeds. The number of seeds in the pod did not depend on the combined use of the biological and chemical preparations, but had a slight increase in that indicator when sown at a later date (by 8.6 - 1.1%). The yield of spring camelina slightly changed depending on the use of each preparation separately and exceeded the control by 0.11-0.34 t/ha when sown on May 15-20 and by 0.54-0.76 t/ha when sown on May 25-30. Variants using Extrasol + Piktor significantly increased the yield of camelina seeds. According to the oil content, there was a slight increase in the fat content in the variants treated with the drugs, compared with the control. However, the use of the Extrasol + Piktor complex increased the oil content to 39.74 - 40.05%, which was higher than in the control and in the variant of the combined use of Extrasol with an insecticide and separately. The same pattern was noted for the protein content in the seeds.The results of the studies on the effect of the use of biological and chemical preparations sown against the background of different sowing dates on the structure of the crop and the quality of seeds of camelina are reflected. The studies were carried out in 2018-2020 on the experimental plot of NJSC " S. Seifullin Kazakh Agrotechnical University" in Akmola region. As a result of the research, it was found that the highest in terms of yield structure were options with a sowing date of May 25-30. The maximum number of pods on average was noted in the late sowing options, both with the insecticidal (75.2 pcs/plant) and fungicidal (74.7 pcs/plant) treatment of crops sown with Extrasol treated seeds. The number of seeds in the pod did not depend on the combined use of the biological and chemical preparations, but had a slight increase in that indicator when sown at a later date (by 8.6 - 1.1%). The yield of spring camelina slightly changed depending on the use of each preparation separately and exceeded the control by 0.11-0.34 t/ha when sown on May 15-20 and by 0.54-0.76 t/ha when sown on May 25-30. Variants using Extrasol + Piktor significantly increased the yield of camelina seeds. According to the oil content, there was a slight increase in the fat content in the variants treated with the drugs, compared with the control. However, the use of the Extrasol + Piktor complex increased the oil content to 39.74 - 40.05%, which was higher than in the control and in the variant of the combined use of Extrasol with an insecticide and separately. The same pattern was noted for the protein content in the seeds.The results of the studies on the effect of the use of biological and chemical preparations sown against the background of different sowing dates on the structure of the crop and the quality of seeds of camelina are reflected. The studies were carried out in 2018-2020 on the experimental plot of NJSC " S. Seifullin Kazakh Agrotechnical University" in Akmola region. As a result of the research, it was found that the highest in terms of yield structure were options with a sowing date of May 25-30. The maximum number of pods on average was noted in the late sowing options, both with the insecticidal (75.2 pcs/plant) and fungicidal (74.7 pcs/plant) treatment of crops sown with Extrasol treated seeds. The number of seeds in the pod did not depend on the combined use of the biological and chemical preparations, but had a slight increase in that indicator when sown at a later date (by 8.6 - 1.1%). The yield of spring camelina slightly changed depending on the use of each preparation separately and exceeded the control by 0.11-0.34 t/ha when sown on May 15-20 and by 0.54-0.76 t/ha when sown on May 25-30. Variants using Extrasol + Piktor significantly increased the yield of camelina seeds. According to the oil content, there was a slight increase in the fat content in the variants treated with the drugs, compared with the control. However, the use of the Extrasol + Piktor complex increased the oil content to 39.74 - 40.05%, which was higher than in the control and in the variant of the combined use of Extrasol with an insecticide and separately. The same pattern was noted for the protein content in the seeds
THE STUDY OF THE PHYSICO-CHEMICAL PROPERTIES OF MODIFIED ORGANIC FERTILIZER AND INVESTIGATION OF THEIR INFLUENCE TO THE PROCESSES OF GROWTH AND DEVELOPMENT OF HEDGE SEEDLINGS: humate; fertilizer; modified; biopreparation; hedge; soil; humic substances.
No full textThe main objective of the study is to develop an environmentally friendly technology and organize the production of biological products, as well as to conduct laboratory and field tests to determine the effectiveness of the effect of chelate complex biological products based on potassium humate, enriched with NPK and Mo. A description of the technology for obtaining potassium humate is shown, as well as physical and chemical characteristics, chemical composition and mass fraction of humic acids in terms of dry matter. The article presents the results of field trials on the effect of growth-stimulating organic fertilizer on hedge seedlings (elm and spirea) on the territory of the Astana Botanical Garden (Astana). Today, landscaping plays an important role in the development of any city. When choosing plants for hedges, it is necessary to take into account a number of indicators, such as unpretentiousness, stress resistance, adaptation to environmental conditions, etc. An important element in maintaining these factors is the use of additional feeding, in the form of biological preparations based on potassium humate. As a result of vegetation experiments, an effective effect of modified organic biopreparations (MOB with NPK, MOB with Mo) was established, in which a stimulating effect on the growth of new shoots and a significant increase in the biomass of elm seedlings was observed. Biological preparations also had a beneficial effect on spirea hedge bushes, which manifested itself in a significant increase in plant height.The main objective of the study is to develop an environmentally friendly technology and organize the production of biological products, as well as to conduct laboratory and field tests to determine the effectiveness of the effect of chelate complex biological products based on potassium humate, enriched with NPK and Mo. A description of the technology for obtaining potassium humate is shown, as well as physical and chemical characteristics, chemical composition and mass fraction of humic acids in terms of dry matter. The article presents the results of field trials on the effect of growth-stimulating organic fertilizer on hedge seedlings (elm and spirea) on the territory of the Astana Botanical Garden (Astana). Today, landscaping plays an important role in the development of any city. When choosing plants for hedges, it is necessary to take into account a number of indicators, such as unpretentiousness, stress resistance, adaptation to environmental conditions, etc. An important element in maintaining these factors is the use of additional feeding, in the form of biological preparations based on potassium humate. As a result of vegetation experiments, an effective effect of modified organic biopreparations (MOB with NPK, MOB with Mo) was established, in which a stimulating effect on the growth of new shoots and a significant increase in the biomass of elm seedlings was observed. Biological preparations also had a beneficial effect on spirea hedge bushes, which manifested itself in a significant increase in plant height
TRICHODERMA САҢЫРАУҚҰЛАҚТАРЫНЫҢ БИОМАССАСЫ МЕН ТИТРІНЕ ДЕГИДРАТАЦИЯНЫҢ ӘСЕРІ: Триходермин-KZ биопрепараты; Trichoderma саңырауқұлағының биомассасы; өсу белсенділігі; температуралық режим; субстрат; қоректік орта; титр.
No full textThe optimal drying temperature was determined to obtain the biofertilizer Trichodermin-KZ, on the basis of strains of fungi of the genus Trichoderma, in the microbiology laboratory of the Department of Soil Science and Agrochemistry of the Kazakh Agrotechnical University named after S. Seifullin for 60 days. In the field of plant protection, fungi belonging to the genus Trichoderma are widely used as a biological agent to combat pathogens. The main parameters like titer and biomass of biofertilizer based on trichodermal fungi in liquid, dry, paste-like types, must be checked on the creating stage. The article conducted a comparative study of different temperature conditions of drying biomass of the Trichoderma fungus. It is shown that different temperature regimes affect the mass of the biofertilizer and its titer. In this research, it was found that the temperature and duration of drying strongly affect the growth and spore formation of Trichoderma mycelium. It was noted that drying trichoderm biomass at a temperature of 30°C even for up to 30 minutes, the titer of the biofertilizer is high, radial growth of the mycelium is provided. Dehydration at a temperature of 35-43°C for 20 25 minutes allows sufficient development of mycelium,obtaining high-titer biomass. It has a positive effect on the extraction process and does not lead to changes in the fungicidal characteristics of the biofertilizer after drying and is the most optimal according to the results of the study. As a result of mathematical processing of the obtained results, a correlation relationship between the biomass titer and the drying temperature was established. It was found that the higher the drying temperature and time interval, the lower the biomass titer.С.Сейфуллин атындағы Қазақ агротехникалық университетінің топырақтану және агрохимия кафедрасының микробиология зертханасында Trichoderma туысының саңырауқұлақ штамдары негізінде Триходермин-KZ биотыңайтқышын алу үшін кептірудің оңтайлы температурасын анықтау 60 тәулік бойы жүргізілді. Ауыл шаруашылық топырақтарында пестицидтердің шектен тыс қолданылуын қысқартудың немесе шектеудің бірден-бір тиімді жолы биологиялық бақылау болып табылады. Өсімдікті қорғау саласында ауру қоздырғыштармен күресу мақсатында биологиялық агент ретінде Trichoderma туысына жататын саңырауқұлақтар кеңінен қолданылады. Триходермалық саңырауқұлақтар негізінде жасалатын сұйық, құрғақ, паста тәрізді биопрепарат түрлерін жасау кезінде ең негізгі параметр болып препарат титрі және биомассасы саналады. Мақалада Trichoderma саңырауқұлағының биомассасын кептірудің әртүрлі температуралық жағдайларына салыстырмалы зерттеу жүргізілді. Әр түрлі температуралық режимдер биопрепараттың массасына және оның титріне әсер ететіні көрсетілген. Зерттеу жұмыстары барысында температура мен кептіру ұзақтығының триходерманың мицелийінің өсуіне және спора түзуіне әртүрлі әсер ететіні анықталды. Триходерма биомассасын 30°C температурада тіпті 30 минутқа дейін кептіргенде биопрепараттың титрі жоғары болатыны, мицелийдің радиальді өсу қамтамасыз етілетіні байқалды. 35-43°C температуралық режимде 20-25 минут аралығында дегидратациялау мицелийлердің жеткілікті дамуына, жоғары титрлі биомасса алуға мүмкіндік береді. Бұл экстракция процесіне жағымды әсер етеді және кептіргеннен кейін биологиялық өнімнің фунгицидтік сипаттамаларының өзгеруіне әкелмейді және зерттеу нәтижелері бойынша ең оңтайлы болып табылады. Алынған нәтижелерді математикалық өңдеу нәтижесінде биомасса титрі мен кептіру температурасы арасындағы корреляциялық байланыс анықталды. Кептіру температурасы мен уақыты аралығы неғұрылым жоғарылаған сайын биомасса титрі де азая беретіні анықталды.С.Сейфуллин атындағы Қазақ агротехникалық университетінің топырақтану және агрохимия кафедрасының микробиология зертханасында Trichoderma туысының саңырауқұлақ штамдары негізінде Триходермин-KZ биотыңайтқышын алу үшін кептірудің оңтайлы температурасын анықтау 60 тәулік бойы жүргізілді. Ауыл шаруашылық топырақтарында пестицидтердің шектен тыс қолданылуын қысқартудың немесе шектеудің бірден-бір тиімді жолы биологиялық бақылау болып табылады. Өсімдікті қорғау саласында ауру қоздырғыштармен күресу мақсатында биологиялық агент ретінде Trichoderma туысына жататын саңырауқұлақтар кеңінен қолданылады. Триходермалық саңырауқұлақтар негізінде жасалатын сұйық, құрғақ, паста тәрізді биопрепарат түрлерін жасау кезінде ең негізгі параметр болып препарат титрі және биомассасы саналады. Мақалада Trichoderma саңырауқұлағының биомассасын кептірудің әртүрлі температуралық жағдайларына салыстырмалы зерттеу жүргізілді. Әр түрлі температуралық режимдер биопрепараттың массасына және оның титріне әсер ететіні көрсетілген. Зерттеу жұмыстары барысында температура мен кептіру ұзақтығының триходерманың мицелийінің өсуіне және спора түзуіне әртүрлі әсер ететіні анықталды. Триходерма биомассасын 30°C температурада тіпті 30 минутқа дейін кептіргенде биопрепараттың титрі жоғары болатыны, мицелийдің радиальді өсу қамтамасыз етілетіні байқалды. 35-43°C температуралық режимде 20-25 минут аралығында дегидратациялау мицелийлердің жеткілікті дамуына, жоғары титрлі биомасса алуға мүмкіндік береді. Бұл экстракция процесіне жағымды әсер етеді және кептіргеннен кейін биологиялық өнімнің фунгицидтік сипаттамаларының өзгеруіне әкелмейді және зерттеу нәтижелері бойынша ең оңтайлы болып табылады. Алынған нәтижелерді математикалық өңдеу нәтижесінде биомасса титрі мен кептіру температурасы арасындағы корреляциялық байланыс анықталды. Кептіру температурасы мен уақыты аралығы неғұрылым жоғарылаған сайын биомасса титрі де азая беретіні анықталды
МОЛОЧНАЯ ПРОДУКТИВНОСТЬ КОБЫЛ РАЗНОГО ГЕНОТИПА В УСЛОВИЯХ ТАБУННОГО СОДЕРЖАНИЯ
Get PDFThe article presents the results of a scientific study of the dairy productivity of mares of the Kazakh breed of the jabe type and New Altay-Kazakh crossbreds of the I-generation in the conditions of herd keeping. According to the results of studies of the actual milk yield of mares by the months of lactation, it was found that mares of New Altay-Kazakh crossbreds on average produced 41-42.5% more milk during 2-3 months of lactation than mares of the Kazakh breed of the jabe type. The indicators of the mass fraction of protein and fat were not the same, so, mares of the Kazakh breed of the jabe type, on average, in terms of protein content, exceeded crossbreeds by 0.07%, fat by 0.05%. In terms of udder and nipple measurements, mares of New Altay-Kazakh crossbreds of the I-generation surpassed mares of purebred Kazakh jabe in all analyzed indicators.Мақалада қазақы жылқы тұқымының жәбе типті биелерінің және новоалтай мен қазақы жылқы тұқымының I-ұрпақ буданының сүт өнімділігі, сондай-ақ табында ұстау жағдайындағы олардың зоотехникалық сипаттамасы ғылыми зерттеу нәтижелерінің негізінде келтірілген. Лактацияның 2-3-ші айлары бойынша нақты саууды зерттеу нәтижелері новоалтай мен қазақы жылқы тұқымының I-ұрпақ будан биелері, жабе типті қазақы биелерінің көрсеткіштеріне қарағанда орта есеппен 41-42,5%-ға артқы сүт бергені анықталды. Ақуыз бен майдың массалық үлесінің көрсеткіштері бірдей болған жоқ, мысалы, жабе типті қазақы тұқымды биелерде ақуыз құрамы орта есеппен новоалтай мен қазақы жылқы тұқымының I-ұрпақ будандарынан 0,07%-ға, майдан 0,05%-ға артық болды. Желін және емізік өлшемдері бойынша будан биелерінің көрсеткіштері таза тұқымды қазақы жәбе типті биелерінен асып түсті.В статье приведены результаты научного исследования молочной продуктивности кобыл казахской породы типа жабе и новоалтайско-казахских помесей I-поколения в условиях табунного содержания. По результатам исследований фактического удоя кобыл по месяцам лактации, установлено, что кобылы новоалтайско-казахских помесей в среднем на 2-3 месяце лактации продуцировали молока больше на 41-42,5%, чем кобылы казахской породы типа жабе. Показатели массовой доли белка и жира, были не одинаковые, так, кобылы казахской породы типа жабе в среднем по содержанию белка превосходили помесей (НА х КЖ) на 0,07%, жира на 0,05%. По показателям промеров вымени и сосков кобылы новоалтайско-казахских помесей I-поколения по всем анализируемым показателям превосходили кобыл чистопородных казахских жабе
ЕСТЕСТВЕННОНАУЧНАЯ ПОДГОТОВКА СТУДЕНТОВ В РАМКАХ КАЗАХСТАНСКО-ФРАНЦУЗСКОГО ПИЛОТНОГО ПРОЕКТА
No full textThere is a systemic problem obstructing the improvement of the quality of preparation of the agricultural specialists due to the lack of integration between education, science and production. The limited educational opportunities, poor material and technical resource base, outdated technologies of Kazakhstan universities also negatively affect the educational process.As a result, the level of training of graduates often does not meet modern requirements.To modernize educational programs and learning, there is a need to link learning, research and introduction of new technologies in the agricultural sector. A similar problem exists in the teaching of natural sciences, in both general education schools and higher education institutions in Kazakhstan.The article discusses one way to improve student learning to maintain basic bachelor’s degree in the framework of the Kazakh-French pilot project.The new learning model is based on in-depth study of fundamental disciplines such as physics, chemistry, biology, higher mathematics and computer science.Білім, ғылым және өндіріс интеграциясының болмауына байланысты ауыл шаруашылығы мамандарын даярлау сапасын арттыруға кедергі келтіретін жүйелі мәселе бар. Қазақстандық жоғары оқу орындарының білім беру мүмкіндіктерінің шектеулілігі, материалдық-техникалық базасының әлсіздігі, ескірген технологиялары да оқу үдерісіне кері әсерін тигізуде. Соның салдарынан түлектердің дайындық деңгейі көп жағдайда заман талабына сай келмейді. Білім беру бағдарламалары мен кадрларды даярлауды жаңғырту үшін білім беруді, ғылыми-зерттеу жұмыстарын және агроөнеркәсіп кешеніне жаңа технологияларды енгізуді байланыстыру қажет. Сол сияқты Қазақстандағы жалпы білім беретін мектептерде де, жоғары оқу орындарында да жаратылыстану пәндерін оқытуда проблемалар бар. Мақалада Қазақстан-Франция пилоттық жобасы аясында бакалавриат даярлаудың базалық деңгейін қамтамасыз ету үшін студенттердің оқуын жетілдіру жолдарының бірі қарастырылған. Оқытудың жаңа моделі физика, химия, биология, жоғары математика және информатика сияқты іргелі пәндерді тереңдетіп оқытуға негізделген.Существует системная проблема, препятствующая повышению качества подготовки специалистов сельского хозяйства, обусловленная отсутствием интеграции между образованием, наукой и производством. Ограниченные образовательные возможности, слабая материально-техническая база, устаревшие технологии казахстанских вузов также негативно сказываются на образовательном процессе. В результате уровень подготовки выпускников часто не соответствует современным требованиям. Для модернизации образовательных программ и обучения необходимо связать обучение, исследования и внедрение новых технологий в агропромышленном комплексе. Аналогично существуют проблемы в преподавании естественнонаучных дисциплин, как общеобразовательных школах, так и в вузах Казахстана. В статье рассматривается один из путей совершенствования обучения студентов для обеспечения базового уровня подготовки бакалавров в рамках казахстанско-французского пилотного проекта. Новая модель обучения основана на углубленном изучении фундаментальных дисциплин, таких как физика, химия, биология, высшая математика и информатика
ИЗУЧЕНИЕ БИОХИМИЧЕСКОГО СОСТАВА ОВОЩЕЙ ОТЕЧЕСТВЕННОЙ СЕЛЕКЦИИ: каша быстрого приготовления; овощи; тыква; морковь; биохимический состав.
No full textPorridge is one of the most important processed cereal products. Useful properties are lost from processing, the biochemical composition changes and organoleptic properties deteriorate. In this connection, enrichment with natural additives is an alternative solution. The criteria for choosing vegetable supplements were their functional properties and harmonious combination with cereals. Therefore, vegetables in the form of additives, widely used, easily accessible, and not too expensive, such as carrots, and pumpkins were chosen. Studies have shown that the vitamin, mineral and amino acid composition of vegetables varies significantly depending on the type and variety of crops. The vitamin and mineral composition of carrots, regardless of variety, is superior in value to pumpkin. However, the amino acid composition of pumpkins significantly exceeds that of carrots. Thus, carrot varieties "Alau" and "Derbes", as well as pumpkin varieties "Karina", considering the chemical composition, can be used to enrich instant cereals with vitamins, minerals and amino acids.Каша - один из важнейших обработанных продуктов из злаков.Однако, из-за обработки теряются полезные свойства, изменяется биохимический состав и ухудшаются органолептические свойства конечного продукта. В связи с чем,альтернативным решением сохранения полезных или придания кашам функциональных свойств является обогащение натуральными добавками. Критериями выбора добавок были их функциональные свойства и гармоничное сочетание с зерновыми культурами, поэтому в виде добавок были выбраны широко распространённые, легкодоступные по цене овощитакие, как морковь и тыква.Проведенными исследованиями выявлено, что витаминный, минеральный и аминокислотный состав овощей значительно различается в зависимости от вида и сорта культуры. Витаминный и минеральный состав моркови в независимости от сорта, превосходит по ценности тыкву. Однако аминокислотный состав тыквы значительно превосходит состав моркови. Таким образом, морковь сорта «Алау» и «Дербес», а также тыква сорта «Карина» с учетом химического состава могут быть использованы для обогащения каш быстрого приготовления витаминами, минералами и аминокислотами.Каша - один из важнейших обработанных продуктов из злаков.Однако, из-за обработки теряются полезные свойства, изменяется биохимический состав и ухудшаются органолептические свойства конечного продукта. В связи с чем,альтернативным решением сохранения полезных или придания кашам функциональных свойств является обогащение натуральными добавками. Критериями выбора добавок были их функциональные свойства и гармоничное сочетание с зерновыми культурами, поэтому в виде добавок были выбраны широко распространённые, легкодоступные по цене овощитакие, как морковь и тыква.Проведенными исследованиями выявлено, что витаминный, минеральный и аминокислотный состав овощей значительно различается в зависимости от вида и сорта культуры. Витаминный и минеральный состав моркови в независимости от сорта, превосходит по ценности тыкву. Однако аминокислотный состав тыквы значительно превосходит состав моркови. Таким образом, морковь сорта «Алау» и «Дербес», а также тыква сорта «Карина» с учетом химического состава могут быть использованы для обогащения каш быстрого приготовления витаминами, минералами и аминокислотами
QUALITATIVE INDICATORS MAYONNESIS «DOMASHNII» FROM A MIXTURE OF VEGETABLE OILS: vegetable oil; safflower oil; flax oil; sunflower oil; fatty acid composition; mayonnaise.
No full textPolyunsaturated fatty acids account for 3.3% of the human diet in the daily market. Despite the growth in the range of mayonnaise over the past year, the problem of manufacturing domestic mayonnaise of a balanced composition that meets all the requirements for this type of product remains relevant. A comprehensive multi-level approach to assessing the nutrition of the Kazakh people revealed a wide range of nutritional status disorders. In particular, these include the consumption of animal fats and deficiency of polyunsaturated fatty acids. Polyunsaturated fatty acids are indispensable nutritional factors and their composition should correspond to 3-4% of the energy value of the diet. This article presents options for the development of mayonnaise with a balanced composition. A new functional mayonnaise product with a balanced composition of ɷ-3 and ɷ-6 fatty acids has been developed based on a mixture of vegetable oils (sunflower, linseed, and safflower) with a balanced composition of polyunsaturated fatty acids. The main physico-chemical parameters and fatty acids of a sample of a mixture of vegetable oils were determined. Humidity was determined by drying to constant weight, the mass fraction of oil according to Soxhlet, pH indicators - by the potentiometric method according to GOST 31762-2012. Based on the results of studies, taking into account the physicochemical parameters and biological properties of vegetable oil, it was found that when a new type of mayonnaise with high nutritional and biological value is obtained, human nutrition is not disturbed during use. The use of vegetable raw materials in the production of new mayonnaise with high nutritional and biological value expands the range of this type of product, increases its biological value and extends its shelf life.Polyunsaturated fatty acids account for 3.3% of the human diet in the daily market. Despite the growth in the range of mayonnaise over the past year, the problem of manufacturing domestic mayonnaise of a balanced composition that meets all the requirements for this type of product remains relevant. A comprehensive multi-level approach to assessing the nutrition of the Kazakh people revealed a wide range of nutritional status disorders. In particular, these include the consumption of animal fats and deficiency of polyunsaturated fatty acids. Polyunsaturated fatty acids are indispensable nutritional factors and their composition should correspond to 3-4% of the energy value of the diet. This article presents options for the development of mayonnaise with a balanced composition. A new functional mayonnaise product with a balanced composition of ɷ-3 and ɷ-6 fatty acids has been developed based on a mixture of vegetable oils (sunflower, linseed, and safflower) with a balanced composition of polyunsaturated fatty acids. The main physico-chemical parameters and fatty acids of a sample of a mixture of vegetable oils were determined. Humidity was determined by drying to constant weight, the mass fraction of oil according to Soxhlet, pH indicators - by the potentiometric method according to GOST 31762-2012. Based on the results of studies, taking into account the physicochemical parameters and biological properties of vegetable oil, it was found that when a new type of mayonnaise with high nutritional and biological value is obtained, human nutrition is not disturbed during use. The use of vegetable raw materials in the production of new mayonnaise with high nutritional and biological value expands the range of this type of product, increases its biological value and extends its shelf life.Polyunsaturated fatty acids account for 3.3% of the human diet in the daily market. Despite the growth in the range of mayonnaise over the past year, the problem of manufacturing domestic mayonnaise of a balanced composition that meets all the requirements for this type of product remains relevant. A comprehensive multi-level approach to assessing the nutrition of the Kazakh people revealed a wide range of nutritional status disorders. In particular, these include the consumption of animal fats and deficiency of polyunsaturated fatty acids. Polyunsaturated fatty acids are indispensable nutritional factors and their composition should correspond to 3-4% of the energy value of the diet. This article presents options for the development of mayonnaise with a balanced composition. A new functional mayonnaise product with a balanced composition of ɷ-3 and ɷ-6 fatty acids has been developed based on a mixture of vegetable oils (sunflower, linseed, and safflower) with a balanced composition of polyunsaturated fatty acids. The main physico-chemical parameters and fatty acids of a sample of a mixture of vegetable oils were determined. Humidity was determined by drying to constant weight, the mass fraction of oil according to Soxhlet, pH indicators - by the potentiometric method according to GOST 31762-2012. Based on the results of studies, taking into account the physicochemical parameters and biological properties of vegetable oil, it was found that when a new type of mayonnaise with high nutritional and biological value is obtained, human nutrition is not disturbed during use. The use of vegetable raw materials in the production of new mayonnaise with high nutritional and biological value expands the range of this type of product, increases its biological value and extends its shelf life
ЭКОНОМИЧЕСКАЯ ЭФФЕКТИВНОСТЬ ВЕДЕНИЯ ОРГАНИЧЕСКОГО СЕЛЬСКОГО ХОЗЯЙСТВА В КАЗАХСТАНЕ: органическое сельское хозяйство; экономическая эффективность; органическое земледелие; агропромышленный комплекс; сельскохозяйственные предприятия.
No full textIn recent years, Kazakhstan, as well as around the world, has noticeably increased interest in the development of organic agriculture, contributing to the creation of high margin agricultural production and improving the quality of economic growth in the agro-industrial complex. This work is aimed at assessing the economic efficiency of agricultural enterprises with organic farming in Kazakhstan. It also seeks to analyze the viability of organic farms and their contribution to sustainable agriculture and the environment. At the same time, one of the objectives of the article is to analyze whether the latest databases of organic farms and their structure contribute to achieving the above goals. In order to comprehensively assess economic efficiency, the production base (equity, assets, liabilities) was first analyzed. Secondly, the profit indicator was used to monitor various types of profit and selected financial ratios. Data on organic farms have been taken since 2009. Primary data (for organic and traditional farms) were taken on the basis of materials from farms engaged in organic farming. For comparison, both the database of farms and the annual statistical reviews of the Bureau of National Statistics of the Agency for Strategic Planning and Reforms of the Republic of Kazakhstan were used. Kazakhstan belongs to the countries that have reserves of land for cultivation. In the 90s of the last century, due to changes in the economic and social structure in the village, 1/3 of the arable land was transformed into a fallow and pastures. Now, taking into account the accumulated experience and new technologies, it is possible to revive part of the abandoned lands into arable land at a safe ecological level. Lands with higher fertility potential can be used for organic farming. To assess the economic and financial situation of agricultural enterprises, the following financial coefficients were adopted: return on assets, return on equity, liquidity, debt, interest coverage and total asset turnover.В последние годы интерес Казахстана и всего мира направлен на развитие органического сельского хозяйства позволяющего в достаточно короткие сроки создать высокорентабельное сельскохозяйственное производство и повысить качество экономического роста АПК. Настоящая работа направлена на оценку экономической эффективности сельскохозяйственных предприятий с органическим земледелием в Казахстане. Она также стремится проанализировать жизнеспособность органических ферм и их вклад в устойчивое сельское хозяйство и окружающую среду. В то же время, одна из целей статьи состоит в том, чтобы проанализировать, способствуют ли последние базы данных органических ферм и их структура достижению вышеуказанных целей. Чтобы комплексно оценить экономическую эффективность, сначала была проанализирована производственная база (собственный капитал, активы, обязательства). Во вторых, индикатор прибыли использовался при мониторинге различных видов прибыли и выбранных финансовых коэффициентов. Данные по органическим хозяйствам были взяты с 2009 года.Первичные данные (для органических и традиционных хозяйств) были взяты на основе материалов хозяйств, занимающихся органическим земледелием. Для полноты исследования были использованы база данных фермерских хозяйств и ежегодный статистический обзор Национального бюро статистики Республики Казахстан, Агентства по стратегическому планированию и реформам. Казахстан относится к небольшой категории стран с наибольшими запасами пахотных земель. В период трансформации экономики в 1990-х годах прошлого столетия треть возделываемых земель были преобразованы в залежи и пастбища. Теперь, когда казахстанской наукой накоплено достаточно опыта и имеются новые технологии обработки пахотных земель, часть из них может быть вовлечена в севооборот. А земли с высоким уровнем плодородия можно использовать для органического земледелия. Для оценки экономического и финансового положения сельскохозяйственных предприятий были приняты следующие финансовые коэффициенты: рентабельность активов, рентабельность собственного капитала, ликвидность, задолженность, покрытие процентов и общий оборот активов.В последние годы интерес Казахстана и всего мира направлен на развитие органического сельского хозяйства позволяющего в достаточно короткие сроки создать высокорентабельное сельскохозяйственное производство и повысить качество экономического роста АПК. Настоящая работа направлена на оценку экономической эффективности сельскохозяйственных предприятий с органическим земледелием в Казахстане. Она также стремится проанализировать жизнеспособность органических ферм и их вклад в устойчивое сельское хозяйство и окружающую среду. В то же время, одна из целей статьи состоит в том, чтобы проанализировать, способствуют ли последние базы данных органических ферм и их структура достижению вышеуказанных целей. Чтобы комплексно оценить экономическую эффективность, сначала была проанализирована производственная база (собственный капитал, активы, обязательства). Во вторых, индикатор прибыли использовался при мониторинге различных видов прибыли и выбранных финансовых коэффициентов. Данные по органическим хозяйствам были взяты с 2009 года.Первичные данные (для органических и традиционных хозяйств) были взяты на основе материалов хозяйств, занимающихся органическим земледелием. Для полноты исследования были использованы база данных фермерских хозяйств и ежегодный статистический обзор Национального бюро статистики Республики Казахстан, Агентства по стратегическому планированию и реформам. Казахстан относится к небольшой категории стран с наибольшими запасами пахотных земель. В период трансформации экономики в 1990-х годах прошлого столетия треть возделываемых земель были преобразованы в залежи и пастбища. Теперь, когда казахстанской наукой накоплено достаточно опыта и имеются новые технологии обработки пахотных земель, часть из них может быть вовлечена в севооборот. А земли с высоким уровнем плодородия можно использовать для органического земледелия. Для оценки экономического и финансового положения сельскохозяйственных предприятий были приняты следующие финансовые коэффициенты: рентабельность активов, рентабельность собственного капитала, ликвидность, задолженность, покрытие процентов и общий оборот активов