Kazakh Agrotechnical Research University OJS
Not a member yet
1120 research outputs found
Sort by
АҚ ДӨҢМАҢДАЙДЫҢ (HYPOPHTHALMICHTHYS MOLITRIX) ШӘУЕТТЕРІН ӘРТҮРЛІ КРИОПРОТЕКТОРЛАРМЕН КРИОКОНСЕРВАЦИЯЛАУ
Get PDFThe article discusses cryopreservation of silver carp sperm using various cryoprotectors. Cryopreservation of fish reproductive cells is an urgent direction in the strategy of preserving genetic biodiversity, as well as the development of fisheries and aquaculture. Two cryoprotective solutions containing the following components were used in the cryopreservation process: 1) 60mm NaCl, 3 mM sucrose, 5% ethylene glycol and 22% methanol; 2) 110 mM NaCl, 240 mM KCl, 3.5 mm CaCl2, 1.5 mM MgCl2, 4.3 mM NaHCO3 and 18% DMSO. According to the research results, the fish-breeding qualities of the native sperm of the silver carp averaged 97.2 ± 1.04%. According to the research results, the fish-breeding qualities of the native sperm of the silver carp before equilibration averaged 97.2 ± 1.04%. After balancing, the motility of spermatozoa based on solution No. 1 was 85.2%, and on the basis of solution No. 2 – 87.4%, respectively. Based on the results obtained, solution No. 2 (DMSO 18%) is successful. When using this solution, the motility of silver carp spermatozoa at 10 seconds after sperm activation was 19%, and within a minute 10.4%, respectively. When using solution No. 1 based on methanol and ethylene glycol, average sperm motility values of 10% at 10 seconds and average motility values within a minute of 6% were obtained. The rate of freezing of silver carp sperm in two solutions had approximately the same rateВ статье рассмотрены криоконсервация спермы белого толстолобика с использованием различных криопротекторов. Криоконсервация репродуктивных клеток рыб является актуальным направлением в стратегии сохранения генетического биоразнообразия, а также развития рыбного хозяйства и аквакультуры. В процессе криоконсервации были использованы два криопротекторных раствора, содержащий следующие компоненты: 1) 60 mM NaCl, 3 mM сахарозы, этиленгликоль 5% и метанол 22%; 2) 110 mM NaCl, 240 mM KCl, 3,5 mM CaCl2, 1,5 mM MgCl2, 4,3 mM NaHCO3 и 18% ДМСО. По результатам исследований, рыбоводные качества нативной спермы белого толстолобика в среднем составило 97,2±1,04%. После эквилибрации подвижность сперматозодов на основе раствора №1 составило 85,2%, а на основе раствора №2 – 87,4% соответственно. Исходя из полученных результатов успешным является раствор №2 (ДМСО 18%). При использовании этого раствора подвижность сперматозоидов белого толстолобика на 10 секунде после активации спермы составило 19%, а в течение минуты 10,4% соответственно. При использование раствора №1 на основе метанола и этиленгликоля были получены средние показатели подвижности сперматозоидов 10% на 10 секунде и средние значения подвижности в течение минуты 6%. Скорость заморозки спермы белого толстолобика по двум растворам имели примерно одинаковую скоростьМақалада ақ дөңмаңдайдың шәуеттерін әртүрлі криопротекторларды қолдана отырып криоконсервациялау қарастырылды. Балықтардың репродуктивті жасушаларын криоконсервациялау генетикалық биоалуантүрлілікті сақтау, сондай-ақ балық шаруашылығы мен аквакультураны дамыту стратегиясының өзекті бағыты болып табылады. Криоконсервация процесінде екі криопротекторлық ерітінді бар компоненттер қолданылды: 1) 60 mM NaCl, 3 mM сахароза, этиленгликоль 5% және метанол 22%; 2) 110 mM NaCl, 240 mM KCl, 3,5 mM CaCl2, 1,5 mM MgCl2, 4,3 mM NaHCO3 және 18% ДМСО. Зерттеу нәтижелері бойынша ақ дөңмаңдайдың нативті шәуеттерінің сапасы орта есеппен 97,2±1,04% құрады. Эквилибрациядан кейін №1 ерітіндіде шәуеттердің қозғалғыштығы 85,2%, ал №2 ерітіндіде 87,4% құрады. Алынған нәтижелер бойынша №2 ерітінді (ДМСО 18%) тиімді болып табылды. Бұл ерітіндіні қолданған кезде ақ дөңмаңдайдың шәуеттерін белсендірілгеннен кейін 10 секундта сперматозоидтардың қозғалғыштығы 19%, ал бір минут ішінде 10,4% құрады. Метанол мен этиленгликоль негізіндегі №1 ерітіндіні пайдаланған кезде сперматозоидтардың орташа қозғалғыштығы 10 секундта 10% және бір минут ішінде орташа қозғалғыштығы 6% құрады. Екі ерітінді бойынша сперматозоидтардың мұздату жылдамдығы шамамен бірдей жылдамдыққа ие болды
ИЗУЧЕНИЕ КОЛЛЕКЦИОННОГО МАТЕРИАЛА ЛОМКОКОЛОСНИКА СИТНИКОВОГО (Psathyrostachys junceus) В УСЛОВИЯХ СЕВЕРНОГО КАЗАХСТАНА
Get PDFThis article presents the results of the study in a collection nursery in the conditions of Northern Kazakhstan of 99 samples of the Psathyrostachys juncea (wild rye), of various ecological and geographical origin, from various countries of the world: Kazakhstan, Russia, CIS countries, as well as China, Mongolia, Canada, USA, Afghanistan. The research was carried out in Akmola region in the “Scientifc and Production Center of Grain Farming named after A.I. Barayev” LLP. The samples of the Psathyrostachys juncea were studied according to agronomic characters: height, pasture mass yield, dry matter yield, seed yield, regrowth intensity after mowing, resistance to diseases and pests, plant development capacity, drought resistance, winter hardiness and feed quality (content of crude protein and crude fiber). On average, for two years of study, according to the main limiting features of the region, 25 samples of the Psathyrostachys juncea (wild rye) were isolated, which exceeded the Shortandinsky standard (75.9 g/m2 and 25.8 g/m2, 2.4 g/m2) in terms of pasture mass yield, by 6.1 - 104.9%, in terms of dry matter yield by 6.2 – 105.0%, in terms of seed yield by 4.2-158.3%. As a result of the study in the collection nursery of the Psathyrostachys juncea, 25 samples of various agronomic characters, possessing valuable signs and properties, which will later be used in breeding when creating varieties of the Psathyrostachys juncea, were identified according to the complex of economically valuable features. The scope of using the results is crop production, selection.В данной статье представлены результаты изучения в коллекционном питомнике в условиях Северного Казахстана 99 образцов ломкоколосника (волоснеца) ситникового, различного эколого-географического происхождения, из различных стран мира: Казахстана, России, стран ближнего зарубежья, а также Китая, Монголии, Канады, США, Афганистана. Исследования проводились в Акмолинской области в ТОО «Научно производственный центр зернового хозяйства имени А.И. Бараева». Образцы ломкоколосника ситникового изучались по хозяйственно-ценным признакам: высоте, урожайности пастбищной массы, урожайности сухого вещества, урожайности семян, интенсивности отрастания после укосов, устойчивости к болезням и вредителям, мощности развития растений, засухоустойчивости, зимостойкости и качеству корма (содержанию сырого протеина и сырой клетчатки). В среднем за два года изучения по основным лимитирующим признакам региона выделено 25 образцов ломкоколосника (волоснеца) ситникового, которые превысили стандарт Шортандинский (75,9 г/м2 и 25,8 г/м2, 2,4 г/м2) по урожайности пастбищной массы, на 6,1-104,9%, по урожайности сухого вещества на 6,2 105,0 %, по урожайности семян на 4,2-158,3 %. В результате изучения в коллекционном питомнике ломкоколосника ситникового по комплексу хозяйственно-ценных признаков выделено 25 образцов различного эколого-географического происхождения, обладающие ценными признаками и свойствами, которые в дальнейшем будут использоваться в селекции при создании сортов ломкоколосника ситникового. Область использования результатов – растениеводство, селекция.В данной статье представлены результаты изучения в коллекционном питомнике в условиях Северного Казахстана 99 образцов ломкоколосника (волоснеца) ситникового, различного эколого-географического происхождения, из различных стран мира: Казахстана, России, стран ближнего зарубежья, а также Китая, Монголии, Канады, США, Афганистана. Исследования проводились в Акмолинской области в ТОО «Научно производственный центр зернового хозяйства имени А.И. Бараева». Образцы ломкоколосника ситникового изучались по хозяйственно-ценным признакам: высоте, урожайности пастбищной массы, урожайности сухого вещества, урожайности семян, интенсивности отрастания после укосов, устойчивости к болезням и вредителям, мощности развития растений, засухоустойчивости, зимостойкости и качеству корма (содержанию сырого протеина и сырой клетчатки). В среднем за два года изучения по основным лимитирующим признакам региона выделено 25 образцов ломкоколосника (волоснеца) ситникового, которые превысили стандарт Шортандинский (75,9 г/м2 и 25,8 г/м2, 2,4 г/м2) по урожайности пастбищной массы, на 6,1-104,9%, по урожайности сухого вещества на 6,2 105,0 %, по урожайности семян на 4,2-158,3 %. В результате изучения в коллекционном питомнике ломкоколосника ситникового по комплексу хозяйственно-ценных признаков выделено 25 образцов различного эколого-географического происхождения, обладающие ценными признаками и свойствами, которые в дальнейшем будут использоваться в селекции при создании сортов ломкоколосника ситникового. Область использования результатов – растениеводство, селекция
РЕЗУЛЬТАТЫ ЭКОЛОГИЧЕСКОГО ИСПЫТАНИЯ (ЭСИ) СОРТОВ ЧЕЧЕВИЦЫ В УСЛОВИЯХ ОБЫКНОВЕННЫХ ЧЕРНОЗЕМОВ СЕВЕРНОГО КАЗАХСТАНА
Get PDFThe relevance of the research lies in the fact that with the annual growing area under lentils in the North Kazakhstan region, the choice of officially presented varieties is relatively limited, while most of the crops are sown with foreign varieties. The scientifc research assumed a comparative environmental testing of lentil varieties of different origins (breeding centers in Kazakhstan, Russia, Canada). The research techniques involved field carrying outs at the station, as well as laboratory measurement of the structural parameters of lentil plants. According to the results of the study, small-seeded lentil varieties Aida and Viceroy were identified based on a set of indicators. The results obtained are justified by an increase in the yield of the studied varieties, phenological observations, as well as indicators of the yield structure. Determining the correlation between yield and structure indicators showed that the formation of lentil yield is largely influenced by the following indicators: the number of beans per plant, the number of grains per plant, the weight of 1000 grains and the number of grains in a bean. According to the analysis of the dependence of the yield structure indicators on the vegetation season, a high correlation ratio of connections was noted only with the height of attachment of the lower beans and the height of the plant, moderate closeness of connections with the weight of 1000 grains. The practical utility of the conducted research consists in obtaining reliable data on the ecological adaptability of individual lentil varieties on the chernozem soils of Northern Kazakhstan, with their potential use by farms to increase production levels.Актуальность исследований заключается в том, что при ежегодно растущих площадях посева чечевицы в Северо-Казахстанской области, выбор официально представленных сортов довольно ограничен, при этом большая часть посевов засевается зарубежными сортами. Научные исследования предполагали сравнительное экологическое испытание сортов чечевицы различного происхождения (селекционные центры Казахстана, России, Канады). Методика исследований предполагала полевую закладку опытов в стационаре, а также лабораторную оценку структурных показателей растений чечевицы. По результатам исследования, по комплексу показателей выделены сорта мелкосемянной чечевицы Аида и Viceroy. Полученные результаты обоснованы повышением урожайности исследуемых сортов, фенологическими наблюдениями, а также показателями структуры урожая. Определение корреляционной взаимосвязи между урожайностью и показателями структуры, показало, что на формирование урожайности чечевицы в большей степени влияют показатели: число бобов на одном растении, число зерен на растении, масса 1000 зерен и количество зерен в бобе. По анализу зависимости показателей структуры урожайности от вегетационного периода отмечена высокая теснота связей, только с высотой прикрепления нижних бобов и высотой растения, умеренная теснота связей с массой 1000 зерен. Практическая ценность проведенных исследований заключается в получении достоверных данных по экологической приспособленности отдельных сортов чечевицы на черноземах Северного Казахстана, с потенциальным их использованием фермерскими хозяйствами для повышения уровня производства.Актуальность исследований заключается в том, что при ежегодно растущих площадях посева чечевицы в Северо-Казахстанской области, выбор официально представленных сортов довольно ограничен, при этом большая часть посевов засевается зарубежными сортами. Научные исследования предполагали сравнительное экологическое испытание сортов чечевицы различного происхождения (селекционные центры Казахстана, России, Канады). Методика исследований предполагала полевую закладку опытов в стационаре, а также лабораторную оценку структурных показателей растений чечевицы. По результатам исследования, по комплексу показателей выделены сорта мелкосемянной чечевицы Аида и Viceroy. Полученные результаты обоснованы повышением урожайности исследуемых сортов, фенологическими наблюдениями, а также показателями структуры урожая. Определение корреляционной взаимосвязи между урожайностью и показателями структуры, показало, что на формирование урожайности чечевицы в большей степени влияют показатели: число бобов на одном растении, число зерен на растении, масса 1000 зерен и количество зерен в бобе. По анализу зависимости показателей структуры урожайности от вегетационного периода отмечена высокая теснота связей, только с высотой прикрепления нижних бобов и высотой растения, умеренная теснота связей с массой 1000 зерен. Практическая ценность проведенных исследований заключается в получении достоверных данных по экологической приспособленности отдельных сортов чечевицы на черноземах Северного Казахстана, с потенциальным их использованием фермерскими хозяйствами для повышения уровня производства
АГРОМЕТЕОРОЛОГИЧЕСКИЕ УСЛОВИЯ ВЕГЕТАЦИОННОГО ПЕРИОДА И ПРОДУКТИВНОСТЬ ГОРОХА: МЕРЫ АДАПТАЦИИ:
Get PDFThe intensification of sustainable pea production in the conditions of changes in agrometeorological indicators depends on the improvement and development of tillage and seeding systems. The idea of research is rational use of natural and climatic resources by agro-ecological zones of the country, intensification of sustainable pea production on the basis of development of soil tillage and sowing systems in crop rotation. The study of tillage and sowing systems was carried out in longstanding stationary field experiments on southern carbonate and ordinary chernozemic soil. The paper presents the effectiveness of various tillage and seeding systems and their impact on the hydrophysical properties of the soil, soil fertility, weed infestation of crops and on increasing sustainability of pea production under drought conditions. The research results have shown the effectiveness of minimum tillage and direct seeding systems in the effective use of soil and water resources. The analysis of the relationship of perennial agrometeorological indicators and cultivation systems with the productivity of pea in Northern Kazakhstan is carried out. The correlation coefficient of pea productivity with agrometeorological factors is 0.83. The inclusion of pea in crop rotation is one of the ways to diversify crop production and increase the financial stability of agricultural producers. The direct seeding and the minimum tillage system reduce the unit production cost of pea by 35-40%. The use of minimum tillage and direct seeding system in drought ridden years increases the yield of peas by more than 6 times in comparison with the conventional tillage system. In wet years, the crop yield of pea grain against the background of minimum tillage and direct seeding increases by 1.5-2.0 times. The use of nitrogen and phosphorus fertilizers increases the productivity of peas by 1.5 c/ha. The intensification of pea growing systems is aimed at the effective use of agro-climatic indicators, reducing the variation in pea yield depending on weather conditions. The regularity of pea productivity has been established depending on the degree of availability of heat and moisture resources in soil zones.Интенсификация устойчивого производства гороха в условиях изменения агрометеорологических показателей зависит от совершенствования и разработки систем обработки почвы и посева. Идея исследований - рациональное использование природных и климатических ресурсов по агроэкологическим зонам страны, интенсификация устойчивого производства гороха на основе разработки систем обработки почвы и посева в плодосменных севооборотах. Изучение систем обработки почвы и посева проводились в многолетних стационарных полевых опытах на южных карбонатных и обыкновенных черноземных почвах. В статье рассматривается эффективность различных систем обработки почвы и посева и их влияние на водно физические свойства почвы, плодородие почвы, засорённость посевов, на повышение устойчивости производства гороха в засушливых условиях. Результаты исследований показали эффективность минимальных систем обработки почвы и прямого посева в эффективном использовании почвенных и водных ресурсов. Проведен анализ взаимосвязи многолетних агрометеорологических показателей и систем выращивания с продуктивностью культуры гороха в Северном Казахстане. Коэффициент корреляции продуктивности гороха с агрометеорологическим факторами составляет 0,83. Включение культуры гороха в севооборот является одним из путей диверсификации растениеводства и по- вышения финансовой устойчивости сельхозтоваропроизводителей. Система прямого посева и минимальная система обработки почвы снижают себестоимость производства единицы продукции гороха на 35-40%. Применение системы минимальной обработки почвы и прямого посева в засушливые годы повышает урожайность гороха более чем в 6 раз в сравнении с традиционной системой обработки почвы. Во влажные годы урожайность зерна гороха на фонах минимальной обработки почвы и прямого посева повышается в 1,5-2,0 раза. Применение азотных и фосфорных удобрений повышает продуктивность гороха на 1.5 ц/га. Интенсификация систем выращивания гороха направлена на эффективное использование агроклиматических показателей, снижение вариации урожайности гороха в зависимости от погодных условий. Установлена закономерность продуктивности гороха в зависимости от степени обеспеченности ресурсами тепла и влаги по почвенным зонам.Интенсификация устойчивого производства гороха в условиях изменения агрометеорологических показателей зависит от совершенствования и разработки систем обработки почвы и посева. Идея исследований - рациональное использование природных и климатических ресурсов по агроэкологическим зонам страны, интенсификация устойчивого производства гороха на основе разработки систем обработки почвы и посева в плодосменных севооборотах. Изучение систем обработки почвы и посева проводились в многолетних стационарных полевых опытах на южных карбонатных и обыкновенных черноземных почвах. В статье рассматривается эффективность различных систем обработки почвы и посева и их влияние на водно физические свойства почвы, плодородие почвы, засорённость посевов, на повышение устойчивости производства гороха в засушливых условиях. Результаты исследований показали эффективность минимальных систем обработки почвы и прямого посева в эффективном использовании почвенных и водных ресурсов. Проведен анализ взаимосвязи многолетних агрометеорологических показателей и систем выращивания с продуктивностью культуры гороха в Северном Казахстане. Коэффициент корреляции продуктивности гороха с агрометеорологическим факторами составляет 0,83. Включение культуры гороха в севооборот является одним из путей диверсификации растениеводства и по- вышения финансовой устойчивости сельхозтоваропроизводителей. Система прямого посева и минимальная система обработки почвы снижают себестоимость производства единицы продукции гороха на 35-40%. Применение системы минимальной обработки почвы и прямого посева в засушливые годы повышает урожайность гороха более чем в 6 раз в сравнении с традиционной системой обработки почвы. Во влажные годы урожайность зерна гороха на фонах минимальной обработки почвы и прямого посева повышается в 1,5-2,0 раза. Применение азотных и фосфорных удобрений повышает продуктивность гороха на 1.5 ц/га. Интенсификация систем выращивания гороха направлена на эффективное использование агроклиматических показателей, снижение вариации урожайности гороха в зависимости от погодных условий. Установлена закономерность продуктивности гороха в зависимости от степени обеспеченности ресурсами тепла и влаги по почвенным зонам
VETERINARY SANITARY EXAMINATION AND HELMINTOSIS COMPARATIVE MONITORING OF FISH OF WATER SOURCES OF KORGALZYN DISTRICT, AKMOLA REGION
Get PDFThis article presents the results of studies on helminthological diseases of carp species living in the rivers Nura, Tengiz, Birtaban, Shalkar, Uyaly, Sholak, Alkasor of the Korgalzhyn region. 226 studied fish samples were subjected to comparative monitoring using helminthological methods. When examining the fish of the reservoirs of the Korgalzhyn district of the Akmola region, 41.1% of the fish were found unfit for organoleptic indicators. As a result of laboratory studies, fish samples taken from the Sholak, Alkasor and Uyaly rivers were recognized as unsuitable, while the indicators of the studied fish from the Nura river and lakes Shalkar, Tengiz, Birtaban were within the normal range. According to the study, 6.4% of diplostomiasis in Lake Shalkar and 28.6% of opisthorchiasis in Lake Alkasor are affected by helminthiases. 16.6% postdiplostomiasis in the lakes Shalkar and Birtaban, 10.5% opisthorchiasis in the Nura River. In Lake Sholak, ligulase was 9.1% .This article presents the results of studies on helminthological diseases of carp species living in the rivers Nura, Tengiz, Birtaban, Shalkar, Uyaly, Sholak, Alkasor of the Korgalzhyn region. 226 studied fish samples were subjected to comparative monitoring using helminthological methods. When examining the fish of the reservoirs of the Korgalzhyn district of the Akmola region, 41.1% of the fish were found unfit for organoleptic indicators. As a result of laboratory studies, fish samples taken from the Sholak, Alkasor and Uyaly rivers were recognized as unsuitable, while the indicators of the studied fish from the Nura river and lakes Shalkar, Tengiz, Birtaban were within the normal range. According to the study, 6.4% of diplostomiasis in Lake Shalkar and 28.6% of opisthorchiasis in Lake Alkasor are affected by helminthiases. 16.6% postdiplostomiasis in the lakes Shalkar and Birtaban, 10.5% opisthorchiasis in the Nura River. In Lake Sholak, ligulase was 9.1% .This article presents the results of studies on helminthological diseases of carp species living in the rivers Nura, Tengiz, Birtaban, Shalkar, Uyaly, Sholak, Alkasor of the Korgalzhyn region. 226 studied fish samples were subjected to comparative monitoring using helminthological methods. When examining the fish of the reservoirs of the Korgalzhyn district of the Akmola region, 41.1% of the fish were found unfit for organoleptic indicators. As a result of laboratory studies, fish samples taken from the Sholak, Alkasor and Uyaly rivers were recognized as unsuitable, while the indicators of the studied fish from the Nura river and lakes Shalkar, Tengiz, Birtaban were within the normal range. According to the study, 6.4% of diplostomiasis in Lake Shalkar and 28.6% of opisthorchiasis in Lake Alkasor are affected by helminthiases. 16.6% postdiplostomiasis in the lakes Shalkar and Birtaban, 10.5% opisthorchiasis in the Nura River. In Lake Sholak, ligulase was 9.1%
WASTE AND BY-PRODUCTS FROM THE MEAT INDUSTRY AS A SOURCE OF BIOACTIVE COMPOUNDS
Get PDFThe aim of this review was to summarize existing knowledge on bioactive peptides from the waste and by-products from meat industry and identify future directions of research. Reducing food waste and transforming it into food and feed is a step toward the achievement of economic development while reducing adverse effects on the environment. Meat production and consumption have increased in recent years. Above 20% of meat is wasted in Europe throughout the different steps in the production chain. Meat waste and by-products are rich sources of proteins, bioactive compounds, essential amino acids, vitamins and minerals, and have a potential to be further used for dietary and non-dietary purposes. Bioactive peptides often have health-promoting effects such as antioxidant, anti-hypertensive, anti-inflammatory, antimicrobial and antitumor activities when ingested and absorbed by human beings. Some bioactive peptides were shown to reduce the risk of development of cancer, diabetes and cardiovascular disease, which are among the most common diseases currently. Several methods to isolate bioactive peptides from meat waste and by-products were developed. Enzymatic hydrolysis can generate hydrolyzates and certain bioactive peptides from larger proteins, and the hydrolyzates can be used as dietary supplements or as an additive to increase the protein content of food. Bioactive peptides can be isolated from the hydrolyzates and used as functional food components, dietary supplements or medicines. We concluded that wastes and by-products from the meat industry present an opportunity for the generation of health-promoting bioactive compounds which can be successfully used in food and other relevant industries. However, existing research mainly is mainly focused on theinfluence of individual bioactive peptides on certain health parameters and is mainly performed using in vitro methods. Thus, future research should be directed to assess the long-term effects of bioactive compounds as a component of the whole diet.The aim of this review was to summarize existing knowledge on bioactive peptides from the waste and by-products from meat industry and identify future directions of research. Reducing food waste and transforming it into food and feed is a step toward the achievement of economic development while reducing adverse effects on the environment. Meat production and consumption have increased in recent years. Above 20% of meat is wasted in Europe throughout the different steps in the production chain. Meat waste and by-products are rich sources of proteins, bioactive compounds, essential amino acids, vitamins and minerals, and have a potential to be further used for dietary and non-dietary purposes. Bioactive peptides often have health-promoting effects such as antioxidant, anti-hypertensive, anti-inflammatory, antimicrobial and antitumor activities when ingested and absorbed by human beings. Some bioactive peptides were shown to reduce the risk of development of cancer, diabetes and cardiovascular disease, which are among the most common diseases currently. Several methods to isolate bioactive peptides from meat waste and by-products were developed. Enzymatic hydrolysis can generate hydrolyzates and certain bioactive peptides from larger proteins, and the hydrolyzates can be used as dietary supplements or as an additive to increase the protein content of food. Bioactive peptides can be isolated from the hydrolyzates and used as functional food components, dietary supplements or medicines. We concluded that wastes and by-products from the meat industry present an opportunity for the generation of health-promoting bioactive compounds which can be successfully used in food and other relevant industries. However, existing research mainly is mainly focused on theinfluence of individual bioactive peptides on certain health parameters and is mainly performed using in vitro methods. Thus, future research should be directed to assess the long-term effects of bioactive compounds as a component of the whole diet.The aim of this review was to summarize existing knowledge on bioactive peptides from the waste and by-products from meat industry and identify future directions of research. Reducing food waste and transforming it into food and feed is a step toward the achievement of economic development while reducing adverse effects on the environment. Meat production and consumption have increased in recent years. Above 20% of meat is wasted in Europe throughout the different steps in the production chain. Meat waste and by-products are rich sources of proteins, bioactive compounds, essential amino acids, vitamins and minerals, and have a potential to be further used for dietary and non-dietary purposes. Bioactive peptides often have health-promoting effects such as antioxidant, anti-hypertensive, anti-inflammatory, antimicrobial and antitumor activities when ingested and absorbed by human beings. Some bioactive peptides were shown to reduce the risk of development of cancer, diabetes and cardiovascular disease, which are among the most common diseases currently. Several methods to isolate bioactive peptides from meat waste and by-products were developed. Enzymatic hydrolysis can generate hydrolyzates and certain bioactive peptides from larger proteins, and the hydrolyzates can be used as dietary supplements or as an additive to increase the protein content of food. Bioactive peptides can be isolated from the hydrolyzates and used as functional food components, dietary supplements or medicines. We concluded that wastes and by-products from the meat industry present an opportunity for the generation of health-promoting bioactive compounds which can be successfully used in food and other relevant industries. However, existing research mainly is mainly focused on theinfluence of individual bioactive peptides on certain health parameters and is mainly performed using in vitro methods. Thus, future research should be directed to assess the long-term effects of bioactive compounds as a component of the whole diet
АҚМОЛА ОБЛЫСЫ ЖАҒДАЙЫНДА РАПС ЕГІСТІКТЕРІНДЕ ҚЫРЫҚҚАБАТ КҮЙЕСІНІҢ ДАМУЫ МЕН ТАРАЛУЫ
Get PDFThis article provides results of research of development and spread of the diamondback moth in rapeseed crops in «A.I. Barayev scientific – industrial center of grain farming» LLC. As a result of phenological observations in «A.I. Barayev scientific – industrial center of grain farming» LLC the diamondback moth developed in three generations during the vegetation period of 2021 and in three generations - during the vegetation period of 2022. Damage is inflicted during the larvae stage of development of the diamondback moth in the form of caterpillar. Damage by caterpillars of the diamondback moth is observed in rapeseed crops from the stage of development of leaves and branches till the stage of ripening. As rapeseed grows and develops the extend of damage inflicted by caterpillars of the diamondback moth varies, but no low periods were observed and damage varies within 85-93%. According to the plan of research, crops were applied two times with chemical agents – insecticides. First time crops at the phase of 4 leaves were sprayed with mix for insects including the diamondback moth and containing Zarya microfertilizer (imidaclopride, 150 grams per liter + lambda-cygalotrine, 50 grams per liter) + Gros Phorphito LNRK (nitrogen + phosphorus P2O5 + potassium K2O + free amino acids), application rate - 0,5+2,0 grams per liter; second time – at the time of budding sprayed with mix for insects including the diamondback moth, - Latrin (lambda-cygalotrine, 50 grams per liter), application rate - 0,15 grams per liter.Мақалада «А.И.Бараев атындағы Астық шаруашылығы ғылыми-өндірістік орталығы» ЖШС-гі жағдайында рапс егістіктерінде қырыққабат күйесінің дамуы мен таралуының зерттеу нәтижелері келтірілген. «А.И. Бараев атындағы Астық шаруашылығының ғылыми өндірістік орталығы» ЖШС жағдайында фенологиялық бақылаулардың нәтижелері бойынша қырыққабат күйесі 2021 жылы екі ұрпақта, 2022 жылы үш ұрпақта дамыды. Рапс егістіктерінде қырыққабат күйе жұлдызқұрттарының зияндылығы жапырақтар мен бүйірлік өсінділердің даму кезеңінен бастап, дақылдың пісу кезеңіне дейін жалғасты.Рапс өсімідігі өсіп-дамыған сайын қырыққабат күйе жұлдызқұрттарының зияндылығы әртүрлі денгейде болды, бірақ аса төмен болу кезендер байқалмады – 85-93% аралығында ауытқып тұрды. Зерттеу жұмысы жоспарына сәйкес, химиялық препараттармен - инсектицидтермен екі рет өндеу жұмыстары жүргізілді: біріншісі 4 жапырақ розетка фазасында бүрку- зиянкестер кешеніне қарсы,оның ішінде, қырыққабат күйесіне, микротыңайтқыш қосылған - Заря, с.к. (д.в.: имидаклоприд, 150 г/л + лямбда-цигалотрин, 50 г/л) + ГросФосфито - LNPK (Азот N + Фосфор (фосфит) P2O5 + Калий K2O + бос аминқышқылдары) – шығын мөлшері - 0,5 + 2,0 г/л; екіншісі - бүршіктенудің басында зиянкестер кешеніне қарсы бүрку, оның ішінде қырыққабат күйесіне - Лятрин, э.к. (д.в.: лямбда-цигалотрин, 50 г/л), шығын мөлшері - 0,15 г/л.Мақалада «А.И.Бараев атындағы Астық шаруашылығы ғылыми-өндірістік орталығы» ЖШС-гі жағдайында рапс егістіктерінде қырыққабат күйесінің дамуы мен таралуының зерттеу нәтижелері келтірілген. «А.И. Бараев атындағы Астық шаруашылығының ғылыми өндірістік орталығы» ЖШС жағдайында фенологиялық бақылаулардың нәтижелері бойынша қырыққабат күйесі 2021 жылы екі ұрпақта, 2022 жылы үш ұрпақта дамыды. Рапс егістіктерінде қырыққабат күйе жұлдызқұрттарының зияндылығы жапырақтар мен бүйірлік өсінділердің даму кезеңінен бастап, дақылдың пісу кезеңіне дейін жалғасты.Рапс өсімідігі өсіп-дамыған сайын қырыққабат күйе жұлдызқұрттарының зияндылығы әртүрлі денгейде болды, бірақ аса төмен болу кезендер байқалмады – 85-93% аралығында ауытқып тұрды. Зерттеу жұмысы жоспарына сәйкес, химиялық препараттармен - инсектицидтермен екі рет өндеу жұмыстары жүргізілді: біріншісі 4 жапырақ розетка фазасында бүрку- зиянкестер кешеніне қарсы,оның ішінде, қырыққабат күйесіне, микротыңайтқыш қосылған - Заря, с.к. (д.в.: имидаклоприд, 150 г/л + лямбда-цигалотрин, 50 г/л) + ГросФосфито - LNPK (Азот N + Фосфор (фосфит) P2O5 + Калий K2O + бос аминқышқылдары) – шығын мөлшері - 0,5 + 2,0 г/л; екіншісі - бүршіктенудің басында зиянкестер кешеніне қарсы бүрку, оның ішінде қырыққабат күйесіне - Лятрин, э.к. (д.в.: лямбда-цигалотрин, 50 г/л), шығын мөлшері - 0,15 г/л
ГРЕК ЖАҢҒАҒЫ ҚАБЫҒЫНАН СЫҒЫНДЫ ӨНДІРУ ТЕХНОЛОГИЯСЫ / ҚАЙТАРЫП АЛЫНДЫ/ОТОЗВАНО/RETRACTED 06.05.2024
No full textIn recent years, new technologies and the global food market have revealed a tendency to increase the number of high-quality new products designed to prevent various diseases and strengthen the body\u27s defenses. The possibility of using plant raw materials with antioxidant properties is being studied. The authors have developed a technology for obtaining an extract from a walnut shell. Technological processes and modes of extract production are substantiated. A scheme for obtaining the extract is presented. The extract was obtained on a emi-automatic Soxlet apparatus. To isolate antioxidant substances, the extraction method is most often used. The antioxidant activity and the amount of extraction yield are related to the solvent used. Most often, methanol, ethyl alcohol, chloroform, water, N-butanol and ethyl acetate are used to extract antioxidant compounds, but organic solvents are used for extraction for food purposes. Ethanol and water were chosen as extraction solvents not only because they lead to higher extraction yields, but also because they are safer and less toxic compared to methanol and other organic solvents.Соңғы жылдары жаңа технологиялар мен тамақ өнімдерінің әлемдік нарығында әртүрлі аурулардың алдын алуға және ағзаның қорғанысын нығайтуға арналған сапалы жаңа өнімдердің санын көбейту үрдісі анықталды. Антиоксиданттық қасиеттері бар өсімдік шикізатын пайдалану мүмкіндігі зерттелуде. Авторлар грек жаңғағы қабығынан сығынды алу технологиясын жасады. Сығынды алудың технологиялық процестері мен режимдері негізделген. Сығынды алу схемасы ұсынылған. Сығынды Сокслет жартылай автоматты аппаратында алынады. Антиоксидантты заттарды бөліп алу үшін экстракция әдісі жиі қолданылады. Антиоксиданттық белсенділік пен экстракция шығымының мөлшері қолданылатын еріткішпен байланысты. Көбінесе антиоксидантты қосылыстарды алу үшін метанол, этил спирті, хлороформ, су, N-бутанол және этил ацетаты қолданылады, бірақ органикалық еріткіштер тағамдық мақсатта қолданылады. Этанол мен су экстракциялық еріткіштер ретінде таңдалды, себебі олар экстракцияның жоғары өнімділігіне әкеліп соқтырады, сонымен қатар олар метанолмен және басқа органикалық еріткіштермен салыстырғанда қауіпсіз және аз уытты.Соңғы жылдары жаңа технологиялар мен тамақ өнімдерінің әлемдік нарығында әртүрлі аурулардың алдын алуға және ағзаның қорғанысын нығайтуға арналған сапалы жаңа өнімдердің санын көбейту үрдісі анықталды. Антиоксиданттық қасиеттері бар өсімдік шикізатын пайдалану мүмкіндігі зерттелуде. Авторлар грек жаңғағы қабығынан сығынды алу технологиясын жасады. Сығынды алудың технологиялық процестері мен режимдері негізделген. Сығынды алу схемасы ұсынылған. Сығынды Сокслет жартылай автоматты аппаратында алынады. Антиоксидантты заттарды бөліп алу үшін экстракция әдісі жиі қолданылады. Антиоксиданттық белсенділік пен экстракция шығымының мөлшері қолданылатын еріткішпен байланысты. Көбінесе антиоксидантты қосылыстарды алу үшін метанол, этил спирті, хлороформ, су, N-бутанол және этил ацетаты қолданылады, бірақ органикалық еріткіштер тағамдық мақсатта қолданылады. Этанол мен су экстракциялық еріткіштер ретінде таңдалды, себебі олар экстракцияның жоғары өнімділігіне әкеліп соқтырады, сонымен қатар олар метанолмен және басқа органикалық еріткіштермен салыстырғанда қауіпсіз және аз уытты
УЧАСТИЕ ЭТНИЧЕСКИХ СПЕЦПОСЕЛЕНЦЕВ В ОСВОЕНИИ ЦЕЛИННЫХ ЗЕМЕЛЬ В КАЗАХСТАНЕ
Get PDFThe plowing of virgin and fallow lands in the East of the country was the largest agrarian reform of the Soviet state in the 1950s and 1960s, in which people of different nationalities took part. There are many works in Soviet historiography that consider various aspects of the history of virgin lands. However, due to the ideologization of Soviet historical science and the limited access of researchers to party archival funds, the problems associated with attracting people who were deported to Kazakhstan in the 1930s and 1940s to labor processes in the virgin lands remained unexplored. Based on the analysis of declassified archival documentary materials, the article considers the issues of participation of ethnic special settlers in the development of virgin lands. Data from the collections of Kazakhstan archives on the number, national composition and settlement of special settlers in the virgin regions of Kazakhstan: Akmola, North Kazakhstan, Pavlodar, Kostanay and Kokchetav. On the basis of previously unknown archival documents, the level of involvement of special settlers in the labor processes for plowing virgin land and developing virgin farms in Northern Kazakhstan, their attitude to agricultural labor is analyzed. In a comparative aspect, the article considers the economic and living conditions of special settlers and virgin lands, who, unlike special settlers, arrived on the virgin land within the framework of the state program, received material and financial support from the state. Analyzing the policy of the Soviet state in securing special settlers in virgin areas in order to use their labor in agricultural production, the authors note the activation of social and political work among the deportees by local authorities. According to the authors, changes in the legal status of ethnic special settlers and their gradual rehabilitation were carried out in the context of solving state tasks to involve special settlers in labor processes on virgin land. After studying interethnic contacts in the virgin lands, the relationship between virgin lands and special settlers, the authors came to the conclusion that the policy of the Soviet state in relation to both complicated the processes of socialization of special settlers and determined the features of the formation of virgin identity in Kazakhstan.Распашка целинных и залежных земель на востоке страны стала крупнейшей аграрной реформой советского государства в 1950-1960-е гг., в реализации которой принимали участие люди разных национальностей. В советской историографии немало работ, в которых рассмотрены различные аспекты истории целины. Вместе с тем, остается малоизученной проблема вовлечения в трудовые процессы на целине народов, депортированных в Казахстан в 1930-1940-е годы. В статье на основе анализа ранее не использовавшихся архивных документальных материалов рассмотрены вопросы участия этнических спецпоселенцев в освоении целинных земель. Приводятся данные из фондов казахстанских архивов о численности, национальном составе и расселении спецпоселенцев в целинных областях Казахстана: Акмолинской, Северо-Казахстанской, Павлодарской, Кустанайской и Кокчетавской. Автор анализирует уровень вовлеченности спецпоселенцев в сельскохозяйственные трудовые процессы и их вклад в развитие целинных хозяйств Северного Казахстана. В сравнительном аспекте рассмотрены хозяйственно бытовые условия проживания спецпоселенцев и целинников, которые в отличие от спецпоселенцев прибывали на целину по государственной программе, получали материальную и финансовую поддержку от государства. Отмечено, что политика советского государства в вопросах закрепления спецпоселенцев в целинных областях с целью использования их в сельскохозяйственном производстве сопровождалась активизацией общественно-политической работы среди депортированных. Изменения в правовом положении этнических спецпоселенцев и постепенная реабилитация осуществлялись в контексте решения государственных задач по вовлечению их в трудовые процессы на целине. Изучив межэтнические контакты на целине, взаимоотношения целинников и спецпоселенцев, автор обозначил проблемы и противоречия социализации разных этнических групп. Распашка целинных и залежных земель на востоке страны стала крупнейшей аграрной реформой советского государства в 1950-1960-е гг., в реализации которой принимали участие люди разных национальностей. В советской историографии немало работ, в которых рассмотрены различные аспекты истории целины. Вместе с тем, остается малоизученной проблема вовлечения в трудовые процессы на целине народов, депортированных в Казахстан в 1930-1940-е годы. В статье на основе анализа ранее не использовавшихся архивных документальных материалов рассмотрены вопросы участия этнических спецпоселенцев в освоении целинных земель. Приводятся данные из фондов казахстанских архивов о численности, национальном составе и расселении спецпоселенцев в целинных областях Казахстана: Акмолинской, Северо-Казахстанской, Павлодарской, Кустанайской и Кокчетавской. Автор анализирует уровень вовлеченности спецпоселенцев в сельскохозяйственные трудовые процессы и их вклад в развитие целинных хозяйств Северного Казахстана. В сравнительном аспекте рассмотрены хозяйственно бытовые условия проживания спецпоселенцев и целинников, которые в отличие от спецпоселенцев прибывали на целину по государственной программе, получали материальную и финансовую поддержку от государства. Отмечено, что политика советского государства в вопросах закрепления спецпоселенцев в целинных областях с целью использования их в сельскохозяйственном производстве сопровождалась активизацией общественно-политической работы среди депортированных. Изменения в правовом положении этнических спецпоселенцев и постепенная реабилитация осуществлялись в контексте решения государственных задач по вовлечению их в трудовые процессы на целине. Изучив межэтнические контакты на целине, взаимоотношения целинников и спецпоселенцев, автор обозначил проблемы и противоречия социализации разных этнических групп.
ТОПЫРАҚ ҚАСИЕТТЕРІ МЕН МИНЕРАЛДЫ ТЫҢАЙТҚЫШТАРДЫҢ ҚЫШАНЫҢ ПРОФИ СОРТЫНЫҢ ӨНІМДІЛІГІНЕ ӘСЕРІ
Get PDFThe paper presents for the first time the results of studies conducted on the southern chernozems of the steppe zone to study the influence of mineral nutrition conditions and nitrogen-phosphorus fertilizers on the productivity and quality of the mustard Profi variety.Field experiments were conducted at a site with a humus content of 3.8%, gross nitrogen 0.25-0.30%, 10-11 mg/kg of nitrate nitrogen, 15-20 mg/kg of mobile phosphorus, 35-50 mg/100 g of potassium. The reaction of the soil solution is 8,0-8,1. In the conditions of the steppe zone, the effectiveness of phosphorus fertilizers depended on the initial content of mobile phosphorus in the soil in a layer of 0-20 cm: compared with the control variants, the highest increase was formed at the level of 31.7 and 32 mg/kg, respectively. As studies have shown, the Profi variety turned out to be more demanding on the content of basic nutrients in the soil. With an increase in the content of P2O5 according to the experimental variants, the increase in the yield of mustard seeds increased from 3.4 to 6.6 c/ha. A strong correlation has been established between the content of mobile phosphorus in the soil and the productivity of the Profi mustard variety, which makes it possible to accurately identify phosphorus deficiency. Determination of the optimum phosphorus content in the soil will ensure the formation of the maximum possible yield and high economic efficiency.
В работе впервые представлены результаты исследований, проведенных на южных черноземах степной зоны по изучению влияния условий минерального питания и азотно-фосфорных удобрений на продуктивность и качество сорта горчицы Профи. Полевые опыты закладывались на участке с содержанием гумуса 3,8%, валового азота 0,25-0,30%, 10-11 мг/кг нитратного азота, 15-20 мг/кг подвижного фосфора, 35-50 мг/100 г обменного калия. Реакция почвенного раствора 8,0-8,1. В условиях степной зоны эффективность фосфорных удобрений зависела от исходного содержания в почве подвижного фосфора в слое 0-20 см: по сравнению с контрольными вариантами, самая высокая прибавка формировалась на уровне 31,7 и 32 мг/кг соответственно. Как показали исследования, сорт Профи оказалась более требовательной к содержанию основных элементов питания в почве. При увеличении содержания Р2О5 по вариантам опыта прибавка урожая семян горчицы увеличилась от 3,4 до 6,6 ц/га. Между содержанием подвижного фосфора в почве и продуктивностью сорта Профи горчицы установлена сильная корреляция, позволяющая точно выявить дефицит фосфора. Определение оптимума содержания фосфора в почве обеспечит формирование максимально возможного урожая и высокую экономическую эффективностьЖұмыста алғаш рет дала аймағының оңтүстік қара топырақтарында минералды қоректену жағдайлары мен азотты-фосфорлы тыңайтқыштардың қышаның Профи сортының өнімділігі мен сапасына әсерін анықтау бойынша жүргізілген ғылыми зерттеу жұмыстарының нәтижелері ұсынылды. Тәжірибе танабы құрамында 3,8% қарашірік, 0,25-0,30% жалпы азот, 10-11 мг/кг нитратты азот, 15-20 мг/кг жылжымалы фосфор, 35-50 мг/100 г алмасалы калий бар. Топырақ ерітіндісінің реакциясы 8,0-8,1. Тәжірибеде фосфорлы тыңайтқыштардың тиімділігі топырақтағы жылжымалы фосфордың 0-20 см қабатындағы бастапқы құрамына байланысты болды: бақылау нұсқаларымен салыстырғанда ең жоғары өсім сәйкесінше 31,7 және 32 мг/кг деңгейінде қалыптасты. Зерттеу жұмыстары көрсеткендей, Профи сорты топырақтың негізгі қоректік заттарына деген талабының жоғарылылығы. Тәжірибе топырақтағы P2O5 мөлшерінің жоғарылауымен қыша дақылының өнімділігі 3,4-тен 6,6 ц/га-ға дейін өсенін көрсетті. Топырақтағы жылжымалы фосфордың мөлшері мен қышаның Профи сортының өнімділігі арасында фосфор тапшылығын дәл анықтауға мүмкіндік беретін күшті корреляциялық байланыс бар. Топырақтағы фосфордың оңтайлы мөлшерін анықтау дақылдан алынатын жоғары өнімге кепілдік береді және жоғары экономикалық тиімділікті қамтамасыз етеді