Kazakh Agrotechnical Research University OJS
Not a member yet
1120 research outputs found
Sort by
АГРОМЕЛИОРАЦИЯЛЫҚ ШАРАЛАР – ТИІМДІ ТАБЫС КӨЗІ
Get PDFIn irrigated agriculture of the Turkestan region, due to improper implementation of agro-reclamation measures and worn-out drainage systems, the level of mineralized groundwater increases, which leads to secondary salinization of soils, which negatively affects soil fertility and cotton yields. The introduction into production of modern integrated agro-reclamation technologies to improve the agro-reclamation conditions of soils, based on the rational use of irrigated land, is currently an urgent problem. The scientific and practical significance of the conducted research lies in the effective application of intensive agro reclamation complex measures for the prevention of soil salinization processes in the Turkestan region in order to optimize the agrophysical properties of soils. Research methods – Experimental studies were conducted in 2020 2022 at the Agricultural Experimental Station of cotton and Melon growing. All the methodological requirements for the method of laying field experiments according to the method of the Union (1981), adopted in irrigation conditions for field and vegetation experiments with cotton, have been met. In the scientific work, studies were conducted to determine the yield of the domestic zoned cotton variety Maktaaral - 4017. In the results of the research work, it was found (var. 4) that when carrying out measures for deep loosening of the soil by 55 cm and laser planning of the soil, the volume mass of the soil (density) improves, i.e. in spring, the volume mass of the soil, on average in a layer of 0-30 cm, was 1.30 g/cm3, which improved by 0.008 g/cm3 compared to the control. Salinization trends are increasing in the soil conditions of the Turkestan region from year to year. Therefore, in the prevention of negative factors negatively affecting the land, reducing the salt content in saline lands and improving the conditions of gray soil, as well as in increasing the yield of cotton, these effective methods of intensive agro reclamation are the value and practical significance of research work.Түркістан облысының суармалы егіншлігінде, агромелиоративтік шаралардың дұрыс жүргізілмеуі, тік кәрізді ұңғымалардың тозуы салдарынан, минералданған жер асты суларының деңгейі көтеріліп, топырақтың екінші тұздануына соқтырып отыр, бұл келеңсіз жағдайлар, топырақ құнарлығы мен мақта өнімділігіне кері әсерін тигізіп отыр. Суармалы жерлерді ұтымды пайдалану негізінде, топырақтың агромелиоративтік жағдайларын жақсарту бойынша, заманауи кешенді агромелиорациялық технологияларды өндіріске ендіру, қазіргі таңда өзекті мәселе болып отыр. Жүргізілген зерттеулердің ғылыми практикалық маңыздылығы - Түркістан облысындағы топырақтың сортаңдану үдерістерінің алдын-алу бойынша, топырақтың агрофизикалық қасиеттерін оңтайландыру мақсатында, қарқынды агромелиорациялық кешенді шараларды тиімді қолдану болып табылады. Жұмыстың зерттеу әдістері мен әдістемесі – «Мақта және бақша ауыл шаруашылығы тәжiрибе станциясының» эксперименталдық алқабында «Мақтаға жүргізілетін далалық-вегетациялық тәжiрибелер әдiстемесі» (А.И. Имамалиев, Союз НИХИ, 1981) бойынша, барлық талаптарға сүйене жүргiзiлдi. Ғылыми жұмыста Мақтаарал-4017 отандық аудандастырылған мақта сортының өнімділігін анықтау бойынша зерттеулер жүргізілді. Зерттеу жұмысының негізгі нәтижелері мен қорытындылары бойынша, атқарылған жұмыстың 4-ші нұсқасында, топырақты 55 см тереңдікке терең қопсытуды қолдану мен үйлесімді топырақты лазерлік тегістеу шараларын қолданғанда, топырақтың көлемдік салмағына (тығыздығы) оңтайлы әсері анықталды, яғни, көктемде, топырақтың көлем салмағы, орташа 0-30 см қабатта 1,30 г/см3 құрады, бұл бақылаулы нұсқамен салыстырғанда 0,008 г/см3 дәрежеге жақсарғаны баяндалған. Түркістан облысының топырақ жағдайларында, жылдан жылға сортаңдану үрдістері көбейіп келеді. Сондықтан да суармалы егіншіліктің тиімділігіне кері әсер ететін келеңсіз факторлардың алдын-алуын, сортаңданған жерлердің тұз құрамын төмендету және сұр топырақтың жағдайларын жақсарту, сондай-ақ мақта дақылының өнімділігін арттыруда, бұл қарқынды агромелиорациялық тиімді әдіс - зерттеудің құндылығы мен жұмыс нәтижелерінің практикалық маңыздылығы болып саналады.Түркістан облысының суармалы егіншлігінде, агромелиоративтік шаралардың дұрыс жүргізілмеуі, тік кәрізді ұңғымалардың тозуы салдарынан, минералданған жер асты суларының деңгейі көтеріліп, топырақтың екінші тұздануына соқтырып отыр, бұл келеңсіз жағдайлар, топырақ құнарлығы мен мақта өнімділігіне кері әсерін тигізіп отыр. Суармалы жерлерді ұтымды пайдалану негізінде, топырақтың агромелиоративтік жағдайларын жақсарту бойынша, заманауи кешенді агромелиорациялық технологияларды өндіріске ендіру, қазіргі таңда өзекті мәселе болып отыр. Жүргізілген зерттеулердің ғылыми практикалық маңыздылығы - Түркістан облысындағы топырақтың сортаңдану үдерістерінің алдын-алу бойынша, топырақтың агрофизикалық қасиеттерін оңтайландыру мақсатында, қарқынды агромелиорациялық кешенді шараларды тиімді қолдану болып табылады. Жұмыстың зерттеу әдістері мен әдістемесі – «Мақта және бақша ауыл шаруашылығы тәжiрибе станциясының» эксперименталдық алқабында «Мақтаға жүргізілетін далалық-вегетациялық тәжiрибелер әдiстемесі» (А.И. Имамалиев, Союз НИХИ, 1981) бойынша, барлық талаптарға сүйене жүргiзiлдi. Ғылыми жұмыста Мақтаарал-4017 отандық аудандастырылған мақта сортының өнімділігін анықтау бойынша зерттеулер жүргізілді. Зерттеу жұмысының негізгі нәтижелері мен қорытындылары бойынша, атқарылған жұмыстың 4-ші нұсқасында, топырақты 55 см тереңдікке терең қопсытуды қолдану мен үйлесімді топырақты лазерлік тегістеу шараларын қолданғанда, топырақтың көлемдік салмағына (тығыздығы) оңтайлы әсері анықталды, яғни, көктемде, топырақтың көлем салмағы, орташа 0-30 см қабатта 1,30 г/см3 құрады, бұл бақылаулы нұсқамен салыстырғанда 0,008 г/см3 дәрежеге жақсарғаны баяндалған. Түркістан облысының топырақ жағдайларында, жылдан жылға сортаңдану үрдістері көбейіп келеді. Сондықтан да суармалы егіншіліктің тиімділігіне кері әсер ететін келеңсіз факторлардың алдын-алуын, сортаңданған жерлердің тұз құрамын төмендету және сұр топырақтың жағдайларын жақсарту, сондай-ақ мақта дақылының өнімділігін арттыруда, бұл қарқынды агромелиорациялық тиімді әдіс - зерттеудің құндылығы мен жұмыс нәтижелерінің практикалық маңыздылығы болып саналады
IN VITRO POTATO VARIABILITY AND ITS EFFECT ON TUBER NUTRITIONAL PROPERTIES
Get PDFA comparative analysis of nine somaclonal Dutch selection “Alladin” potato variants test results was carried out using a modified Murashige-Skoog medium with different concentrations of hormones, vitamins and growth stimulants. As a result of the work carried out, 100% callus formation providing from leaf explants and more than 90% shoot formation without the use of additional steps associated with their rooting optimal protocols for in vitro cultivation of potatoes were defined. According to morphological characteristics 9 initial lines were selected among the Dutch selec-tion of “Alladin” potato variety regenerated plants using these protocols. The tubers of the second reproduction obtained from these lines were used for the analysis of bi-ochemical parameters (starch, soluble sugars, proteins). As a result, lines with the maximum starch content were identified, 2 lines out of 9 exceeded the control sample by 3.3% and 10.7%. The protein content in the tubers of 7 somaclonal variants from 1% to 10.6% exceeded this indicator in the control. In comparison to the control, the sugar content was significantly lower (from 37.9 to 54%) in 3 studied samples. The results obtained are of great practical interest for further breeding studies to consoli-date them and create new dietary and table varieties of potatoes. Based on the ob-tained somaclonal variants, new promising potato varieties adapted to the soil and climatic conditions of Northern Kazakhstan can be obtained.A comparative analysis of nine somaclonal Dutch selection “Alladin” potato variants test results was carried out using a modified Murashige-Skoog medium with different concentrations of hormones, vitamins and growth stimulants. As a result of the work carried out, 100% callus formation providing from leaf explants and more than 90% shoot formation without the use of additional steps associated with their rooting optimal protocols for in vitro cultivation of potatoes were defined. According to morphological characteristics 9 initial lines were selected among the Dutch selec-tion of “Alladin” potato variety regenerated plants using these protocols. The tubers of the second reproduction obtained from these lines were used for the analysis of bi-ochemical parameters (starch, soluble sugars, proteins). As a result, lines with the maximum starch content were identified, 2 lines out of 9 exceeded the control sample by 3.3% and 10.7%. The protein content in the tubers of 7 somaclonal variants from 1% to 10.6% exceeded this indicator in the control. In comparison to the control, the sugar content was significantly lower (from 37.9 to 54%) in 3 studied samples. The results obtained are of great practical interest for further breeding studies to consoli-date them and create new dietary and table varieties of potatoes. Based on the ob-tained somaclonal variants, new promising potato varieties adapted to the soil and climatic conditions of Northern Kazakhstan can be obtained.A comparative analysis of nine somaclonal Dutch selection “Alladin” potato variants test results was carried out using a modified Murashige-Skoog medium with different concentrations of hormones, vitamins and growth stimulants. As a result of the work carried out, 100% callus formation providing from leaf explants and more than 90% shoot formation without the use of additional steps associated with their rooting optimal protocols for in vitro cultivation of potatoes were defined. According to morphological characteristics 9 initial lines were selected among the Dutch selec-tion of “Alladin” potato variety regenerated plants using these protocols. The tubers of the second reproduction obtained from these lines were used for the analysis of bi-ochemical parameters (starch, soluble sugars, proteins). As a result, lines with the maximum starch content were identified, 2 lines out of 9 exceeded the control sample by 3.3% and 10.7%. The protein content in the tubers of 7 somaclonal variants from 1% to 10.6% exceeded this indicator in the control. In comparison to the control, the sugar content was significantly lower (from 37.9 to 54%) in 3 studied samples. The results obtained are of great practical interest for further breeding studies to consoli-date them and create new dietary and table varieties of potatoes. Based on the ob-tained somaclonal variants, new promising potato varieties adapted to the soil and climatic conditions of Northern Kazakhstan can be obtained
ИССЛЕДОВАНИЕ СУТОЧНЫХ ИЗМЕНЕНИЙ ЖИВОЙ МАССЫ БЫЧКОВ НА БАЗЕ ЭКСПЕРИМЕНТАЛЬНОЙ ВЕСОВОЙ ПЛАТФОРМЫ
Get PDFThe primary indicators beef cattle grow are body weight and average daily gain. The animal\u27s weights daily changes have not been studied in sufficient detaildue to the laboriousness and conventional weighing methods stressfulness. The body weight changes during the day study became possible with the use of automaticweighing platforms that measures animal’s weights, for instance, during cattle drinking or feeding. In terms of the work, the statistical studies of the weighing dataof bulls Kazakh white-headed breed were carried out. The data was obtained from the stress-free weighing platform, previously developed at S.Seifullin Kazakh AgroTechnical Research University named after. S. Seifullin. The per hour body weight changes of 10 bulls of the Kazakh white-headed breed were analyzed during 16 days of observation. The absolute changes in the body weight of bulls for every 24 hours were 22.5±10.15 kg or 6.81±2.86% relative to their full body weight. The hourly dynamic of drinking and bull\u27s average live weight changes was studied.Ірі қара мал дамуының негізгі көрсеткіштері тірідей салмағы және орташа тәуліктік салмақ өсімі болып табылады. Жануарлардың салмағының тәуліктікөзгерістері толықтай зерттелмеген, оның себебі дәстүрлі әдістермен салмақ өлшеу барысында жануарлардың күйзеліске ұшырауы және көп уақыт алатын ауқымды шара. Жануарлардың тірі салмағының тәулік ішінде өзгеруін зерттеу автоматтандырылған таразы платформаларын қолдану арқылы мүмкін болды, мысалы, жануардың су ішу немесе азықтандыру процесінде салмағын өлшеу. Жүргізілген жұмыстардың аясында, С.Сейфуллин атындағы С.Сейфуллин атындағы Қазақ агротехникалық зерттеу университетінде жасалған күйзеліссіз салмақ өлшеу платформасынан алынған, қазақтың ақбас тұқымды бұқаларының салмағын өлшеу деректеріне статистикалық зерттеулер жүргізілді. Қазақтыңақбас тұқымының 10 бас бұқасының 16 күндік бақылаудағы тірідей салмағының өзгеруіне талдау жасалды. Бұқалардың тірі салмағының абсолютті өзгерістері әрбір 24 сағатта 22,5±10,15 кг немесе олардың тірі салмағына қатынасы 6,81±2,86% құрады. Әр сағаттық су ішу динамикасы және бір тәулік ішінде бұқалардың орташа тірі салмағының өзгеруі зерттелді.Основными показателями развития крупного рогатого скота являются живая масса и среднесуточный привес. Суточные изменения веса животных исследованы недостаточно подробно по причине трудоёмкости и стресса, получаемого животными в процессе взвешивания традиционными методами. Исследование изменений живой массы в течение суток стало возможным с применением автоматических весовых платформ, взвешивающих животных, например, в процессе питья или кормления. В рамках работы проведены статистические исследования данных взвешивания бычков казахской белоголовой породы, полученных от платформы бесстрессового взвешивания, ранее разработанной в Казахском агротехническом исследовательском университете имени С. Сейфуллина. Проанализированы изменения живой массы 10 бычков казахской белоголовой породы в течение 16 дней наблюдений. Абсолютные изменения живой массы бычков в течение каждых24 часов составили 22,5±10,15 кг или 6,81±2,86% относительно их живой массы. Изучена почасовая динамика питья и изменений средней живой массыбычков в течение суток
ҚАЗАҚСТАННЫҢ КЛИМАТТЫҚ ЖАҒДАЙЫНДАҒЫ ЕКІ ЖАҚТЫ КҮН МОДУЛЬДЕРІНІҢ ТИІМДІЛІГІНЕ ЭКСПЕРИМЕНТТІК ЗЕРТТЕУ
Get PDFBifacial solar modules consist of solar cells that absorb solar radiation from both the front and the back. They convert solar energy into electrical energy from two surfaces, that is, from the front and back. The solar radiation conversion efficiency of such solar modules on the front side is several percent higher than on the rear, and reaches 18-19%. And the efficiency of the solar module at the back is 14-15%. Double-sided solar modules can increase electricity generation by up to 50% compared to traditional single-sided solar modules. There are enough publications proving that these modules can effectively absorb rays reflected from the earth\u27s surface or other objects. In the article, the authors prove that bifacial solar modules are very promising for use in the conditions of central Kazakhstan.Екі жақты күн модульдері алдыңғы жағынан да, артқы жағынан да күн радиациясын сіңіретін фотоэлементтерден жасалған. Олар күн энергиясын екі бетінен, яғни беткі және артқы жақтарынан электр энергиясына түрлендіреді. Бұндай күн модульдері алдыңғы жағындағы күн радиациясының түрлендіру тиімділігі артқы жағындағыға қарағанда бірнеше пайызға жоғары болады және 18-19% жетеді. Ал артқы жағындағы күн модулінің тиімділігі 14-15% болады. Екі жақты күн модульдері дәстүрлі бір жақты күн модульдерімен салыстырғанда электр энергиясын өндіруді 50% дейін арттыруға мүмкіндік береді. Аталған модульдердің жер бетінен немесе басқа заттардан шағылысқан сәулелерді тиімді сіңіре алатындығы дәлелденген басылымдар жеткілікті. Мақалада авторлар екі жақты күн модульдері орталық Қазақстан жағдайында пайдалану өте перспективалы екендігін дәлелдейді.Екі жақты күн модульдері алдыңғы жағынан да, артқы жағынан да күн радиациясын сіңіретін фотоэлементтерден жасалған. Олар күн энергиясын екі бетінен, яғни беткі және артқы жақтарынан электр энергиясына түрлендіреді. Бұндай күн модульдері алдыңғы жағындағы күн радиациясының түрлендіру тиімділігі артқы жағындағыға қарағанда бірнеше пайызға жоғары болады және 18-19% жетеді. Ал артқы жағындағы күн модулінің тиімділігі 14-15% болады. Екі жақты күн модульдері дәстүрлі бір жақты күн модульдерімен салыстырғанда электр энергиясын өндіруді 50% дейін арттыруға мүмкіндік береді. Аталған модульдердің жер бетінен немесе басқа заттардан шағылысқан сәулелерді тиімді сіңіре алатындығы дәлелденген басылымдар жеткілікті. Мақалада авторлар екі жақты күн модульдері орталық Қазақстан жағдайында пайдалану өте перспективалы екендігін дәлелдейді
ФОТОСИНТЕТИКАЛЫҚ БЕЛСЕНДІЛІК ЭЛЕМЕНТТЕРІНІҢ ЖӘНЕ БИОМЕТРИЯЛЫҚ КӨРСЕТКІШТЕРДІҢ ШЫҒУ ТЕГІ ӘРТҮРЛІ МАЙБҰРШАҚ СОРТТАРЫНЫҢ ӨНІМДІЛІГІН ҚАЛЫПТАСТЫРУҒА ӘСЕРІ
Get PDFPhotosynthesis, during which organic compounds are formed, determines the productivity of plants. It is well known that the structural organization of the photosynthetic apparatus is capable of self-regulation and adaptive rearrangements by changing environmental conditions. The purpose of the research was to study the features of the photosynthetic activity of soybean varieties of various origins in the arid conditions of Northern Kazakhstan. The studies were carried out according to generally accepted research methods. The studies revealed that at the beginning of the growing season, the increase in biomass is slow, then the growth rate increases and the maximum values of photosynthetic activity and biometric indicators are noted in the second half of the development of the culture. This trend is observed in all studied soybean varieties, in various gradations. This is primarily due to meteorological conditions, which (lack of precipitation and high-temperature background) strongly influenced growth processes, especially in the first half of the growing season. The hydrothermal coefficient in the development phase of soybean varieties varied from 0.4 to 0.7, significantly influencing the formation of photosynthetic activity elements and biometric indicators of the studied soybean varieties.Фотосинтез, в процессе которого образуются органические соединения, определяет продуктивность растений. Общеизвестно, что структурная организация фотосинтетического аппарата способна к саморегуляции и адаптивным перестройкам в соответствии с меняющимися условиями внешней среды. Цель исследований состояла в изучении особенностей фотосинтетической деятельности сортов сои различного происхождения в засушливых условиях Северного Казахстана. Исследования проведены согласно общепринятых методов исследований. В исследованиях выявлено, что в начале вегетации нарастание биомассы идет медленно, затем темпы приростов увеличиваются, максимальные значения показателей фотосинтетической активности и биометрических показателей отмечается во второй половине развития культуры. Эта тенденция отмечается у всех изучаемых сортов сои, в различных градациях. Это в первую очередь связано с метеорологическими условиями, которые оказали (отсутствие осадков и высокий температурный фон) сильное влияние на ростовые процессы, особеннов первой половине вегетации. Гидротермический коэффициент в фазы разития сортов сои изменялся от 0,4 до 0,7, что в свою очередь значительно повлиял на формирование элементов фотосинтетической активности и биометрических показателей изучаемых сортов сои.Фотосинтез, органикалық қосылыстар түзілетін процессте өсімдіктердің өнімділігін анықтайды. Фотосинтетикалық аппараттың құрылымдық ұйымы қоршаған ортаның өзгермелі жағдайларына сәйкес өзін-өзі реттеуге және бейімделгіш қайта құруға қабілетті екені белгілі. Зерттеу жұмысының мақсаты Солтүстік Қазақстанның құрғақ жағдайында шығу тегі әртүрлі майбұршақ сорттарының фотосинтездік белсенділігінің ерекшеліктерін зерттеу болды. Зерттеулер жалпы қабылданған зерттеу әдістеріне сәйкес жүргізілді. Зерттеу нәтижелері көрсеткендей, дақылдың вегетациялық кезеңінің басында биомассаның өсуі баяу жүріп, содан кейін өсу қарқыны артады, фотосинтетикалық белсенділіктің және биометриялық көрсеткіштердің максималды мәндері дақылдың өсіп-дамуының екінші жартысында байқалады. Бұл тенденция барлық зерттелген майбұршақ сорттарында әртүрлі градацияларда байқалады. Бұл, ең алдымен, метеорологиялық жағдайларға байланысты (жауын-шашынның болмауы және жоғары температуралық фон) өсу процестеріне, әсіресе вегетациялық кезеңнің бірінші жартысында қатты әсер етті. Майбұршақ сорттарының даму фазасындағы гидротермиялық коэффициент 0,4-тен 0,7-ге дейін өзгерді, өз кезегінде фотосинтетикалық белсенділік элементтерінің қалыптасуына және зерттелетін майбұршақ сорттарының биометриялық көрсеткіштеріне айтарлықтай әсер етті
ОЦЕНКА ПИТАТЕЛЬНОСТИ РАЦИОНОВ КОРМЛЕНИЯ ДОЙНЫХ КОРОВ ГОЛШТИНСКОЙ ПОРОДЫ В ТОО «МОЛОЧНАЯ ФЕРМА «АЙНА» АКМОЛИНСКОЙ ОБЛАСТИ
Get PDFDairy cattle of foreign selection with a milk production level of more than 7,000 kg of milk per lactation require an appropriate level of feeding. In this regard, there is a need to revise the feeding standards for dairy cows in accordance with modernachievements in nutritional science, such as the NRC-Nutrient requirements of dairy cattle, compiled under the guidance of the Dairy Cattle Nutrition Subcommittee of the Animal Nutrition Committee of the Board of the agriculture and national resources of the United States have developed. These standards use the latest advances in the feeding of high productive lactating and dry cows, young cattle, the use of which in the United States of America has now made it possible to achieve more than 10,000 kg per cow. The goal of the research was to study the nutritional value of dairy cows rationsmin the LLP “Dairy Farm “Ayna” and adjust them in accordance with NRC standards. In the rations of high productive cows LLP “Dairy Farm “Ayna”, before adjusting according to NRC standards, there was a situation typical of dairy farms in the Northern region of the Republic of Kazakhstan, namely: low content of crude protein (12-15% DM) and excess of crude fiber (25-40% CB), which was manifested in the incomplete milk productivity of a dairy herd. Increasing the nutritional value of rations for feeding dairy cows according to NRC standards, namely, the content of crude protein from 15.3% DM to 16.6% DM, starch from 19.2% DM to 33% DM, and metabolic energy from 9.83 MJ/kg DM to 10.6 MJ/kg DM, allowed to increase daily milk yield from 19.21 kg/head/day in September 2022 to 28.8 kg/head/day in March 2023. This indicates that adequate provision of dairy cows with basic nutrients during lactation allows the genetic potential of the Holstein breed in available forage and climatic conditions of the northern region of our republic.Сүт өнімділігі бір лактацияда 7000 кг-нан асатын шетелдік селекцияның сүтті ірі қарасы тиісті деңгейде азықтандыруды қажет етеді. Осыған байланысты Америка Құрама Штаттарының ауыл шаруашылығы және ұлттық ресурстар кеңесінің жетекшілігімен құрастырылған NRC - Сүтті ірі қара малының қоректік заттарға қажеттілік нормалары (Nutrient requirements of dairy cattle) ғылымының заманауи жетістіктеріне сәйкес сауын сиырларды азықтандыру стандарттарын қайта қарау қажеттілігі туындады. Бұл стандарттарда Америка Құрама Штаттарында сиырдың бір жылдық лактациясын 10000 кг-ға жеткізуге мүмкіндік берген сауын және буаз сиырларды, тайыншаларды азықтандырудың соңғы жетістіктері қолданылады. Зерттеудің мақсаты – «Айна» сүт фермасы» ЖШС сауын сиырларының рациондарының азықтық құндылығын зерттеу және оларды NRC стандарттарына сәйкестендіру. «Айна» сүт фермасы» ЖШС жоғары өнімді сиырлардың рационында зерттеу басталғанға дейін Қазақстан Республикасының Солтүстік өңіріндегі сүтті-тауарлы фермаларына тән жағдай болды, атап айтқанда: құрғақ заттағы шикі ақуыздың төмендігі (12- 15%) және шикі талшықтың жоғарылығы (25-40%). Бұл рационды қолдану барысында сүт өнімділігінің төменділігі байқалды. «Айна» сүт фермасы» ЖШС-нің сауын сиырларының азықтандыру рационын NRC стандарттарына сәйкес түзету, атап айтқанда, құрғақ заттағы шикі ақуызды 15,3%-дан 16,6%-ға, крахмалды 19,2%-дан 33%-ға дейін, жалпы энергияны 9,83 МДж/кг-нан 10,6 МДж/кг арттыру тәуліктік сүт өнімділігін 2022 жылғы қыркүйектегі 19,21 кг-нан 2023 жылғы наурызда 28,8 кг-ға дейін арттыруға мүмкіндік берді. Бұл сауын сиырларды лактация кезеңінде қажетті қоректік заттармен және энергиямен жеткілікті мөлшерде қамтамасыз ету - біздіңреспубликамыздың солтүстік өңірінде қолда бар жемшөптік және климаттық жағдайда голштейн тұқымының генетикалық әлеуетін толық көрсетуге мүмкіндік беретінін көрсетеді.Молочный скот зарубежной селекции с уровнем молочной продуктивности более 7 000 кг молока за лактацию требует соответствующего уровня кормления. В этой связи имеется необходимость пересмотра норм кормления дойных коров в соответствии с современными достижениями кормленческой науки, такими как NRC - Nutrient requirements of dairy cattle (Нормы потребности молочного скота в питательных веществах) составленными под руководством Совета по сельскому хозяйству и национальным ресурсам США. В данных нормах использованы последние достижения в кормлении высокопродуктивных лактирующих и сухостойных коров, применение которых позволило достигнуть в настоящее время более 10000 кг молока за лактацию. Целью исследования являлось изучение питательности рационов кормления дойных коров в ТОО «Молочная ферма «Айна» и корректировка их в соответствии с нормами NRC.В рационах кормления высокопродуктивного дойного поголовья хозяйства перед началом постановки исследований наблюдалась ситуация свойственная молочным хозяйствам северного региона РК, а именно: низкое содержание сырого протеина (12-15% СВ) и избыток сырой клетчатки (25-40 % СВ), что проявлялось в низкой молочной продуктивности дойного стада. Корректировка рационов кормления дойных коров хозяйства согласно нормам NRC, а именно повышение сырого протеина с 15,3%СВ до 16,6% СВ, крахмала с 19,2% СВ до 33% СВ, и в целом обменной энергии с 9,83 МДж/кг СВ до 10,6 МДж/кг СВ, позволило довести суточные удои с 19,21 кг/гол/сутки в сентябре 2022 г до 28,8 кг/гол/сутки в марте 2023 года. Это свидетельствует о том, что адекватное обеспечение дойных коров основными питательными веществами и энергией в период лактации позволяет в полной мере проявить генетический потенциал голштинской породы в имеющихся кормовых и природно-климатических условиях северного региона нашей республики
ВЫРАЩИВАНИЕ СУДАКА ЕВРОПЕЙСКОГО SANDER LUCIOPERCA (L.) В СИСТЕМЕ ЗАМКНУТОГО ВОДОСНАБЖЕНИЯ
Get PDFOver the past decades, aquaculture has become one of the fastest growing areas of food production and is playing an increasingly important role in the economic development of many countries [1].In the Republic of Kazakhstan, European pike perch (Sander lucioperca, L.)) is of great commercial importance and is considered one of the main exported fish species.Until recently, pikeperch rearing under closed water supply conditions (hereinafter referred to as RAS) was not carried out in our country.The industrial methods of fish farming used are mainly aimed at obtaining viable juveniles [2, 3, 4]. There are some scientific studies that consider the issues of raising replacement broodstock in RAS [5].Nature users and fish farmers in our country consider pikeperch as an object of fish farming, living in natural reservoirs, adapted to life in rivers, reservoirs and desalinated areas of the seas. In this regard, the main fishing for pikeperch is carried out in natural reservoirs.The modern vision of fish farming and, in general, the development of aquaculture in the Republic of Kazakhstan comes down to the fact that there is a need for a completely new approach to fish farming using innovative technological processes. In the post-Soviet period, fish breeding scientists [6,7] carried out work to develop biotechnology for growing pikeperch in ponds.The novelty of scientific research was a comprehensive study of the biology and adaptation of a new object of industrial fish farming, European pike perch (Sander lucioperca (L.)). The adaptation capabilities of the European pike perch (Sander lucioperca (L.)) to extreme factors of the aquatic environment have been determined: deficiency of oxygen dissolved in water, high and low concentrations of ions (pH), high concentrations of minerals.The main goal of the research is to develop technological processes for the maintenance and reproduction of European pikeperch (Sander lucioperca (L.)) in closed water supply systems.The objectives of the research were to monitor the temperature and hydrochemical conditions of water in the recirculation system when growing pikeperch, as well as to study the growth rate of pike perch.The results of scientific research will be recommended to fish farms using technologies for basin keeping pikeperch in RAS. Based on the research results, technological methods for growing European pikeperch (Sander lucioperca (L.)) in RAS will be determined.Соңғы онжылдықтарда аквамәдениет азық-түлік өндірісінің ең қарқынды дамып келе жатқан бағыттарының біріне айналды және көптеген елдердің экономикалық дамуында үлкен рөл атқарды [1].Қазақстан Республикасында еуропалық көксерке (Sander lucioperca, L.) үлкен коммерциялық маңызға ие және экспортталатын негізгі балық түрлерінің бірі ретінде қарастырылады.Көксерке тұйық жүйелі қондырғылары (бұдан әрі -ТЖҚ) жағдайында өсіру соңғы уақытқа дейін біздің елде жүргізілмеген.Балық өсірудің қолданылатын индустриялық әдістері негізінен шабақтарды алуға бағытталған [2, 3, 4]. ТЖҚ - арқылы жөндеу-аналық тобын өсіру мәселелерін қарастыратын кейбір ғылыми зерттеулер бар [5].Біздің еліміздің табиғат пайдаланушылары мен балық өсірушілері көксеркені өзендерде, су қоймаларында және теңіздердің тұзсыздандырылғанучаскелерінде өмір сүруге бейімделген табиғи су айдындарында тұратын балық өсіру объектісі деп санайды. Осыған байланысты көксеркенің негізгі балық аулауы табиғи су айдындарында жүзеге асырылады.Қазақстан Республикасында балық өсірудің және жалпы аквамәдениетті дамытудың қазіргі заманғы көзқарасы инновациялық технологиялық процестерді пайдалана отырып, балық өсіруде мүлдем жаңа тәсілдер қажет екендігіне келіп тіреледі. Совет үкметі кезеңінен кейінгі кезеңде балық өсіруші ғалымдар [6,7] тоғандарда көксерке өсірудің биотехникасын әзірлеу бойынша жұмыстар жүргізді.Ғылыми зерттеулердің жаңалығы еуропалық көксеркенің (Sander lucioperca, L.) жаңа өнеркәсіптік балық өсіру объектісінің биологиясы мен бейімделуін жан-жақты зерттеу болды. Еуропалық көксеркенің (Sander lucioperca (L.)) су ортасының экстремалды факторларына бейімделу мүмкіндіктері анықталды: суда еріген оттегінің жетіспеушілігі, иондардың жоғары және төмен концентрациясы (рН), минералдардың жоғары концентрациясы.Зерттеудің негізгі мақсаты- тұйық жүйелі қондырғылары жүйелерінде еуропалық көксеркені (Sander lucioperca (L.)) күтіп ұстау және молықтыру технологиялық процестерін пысықтау.Зерттеудің міндеттері ТЖҚ-дағы судың температуралық және гидрохимиялық режимін бақылау және көксерке өсіру кезінде сондай-ақ көксерке өсу қарқынын зерттеу болды. Ғылыми зерттеулердің нәтижелері ТЖҚ-да көксерке бассейндік ұстау технологияларын қолданатын балық өсіру шаруашылықтарына ұсынылатын болады. Зерттеу нәтижелері бойынша ТЖҚ-да еуропалық көксерке (Sander lucioperca (L.)) өсірудің технологиялық әдістері айқындалатын боладыВ течение последних десятилетий аквакультура стала одним из самых быстроразвивающихся направлений производства пищевой продукции и играет все большую роль в экономическом развитии многих стран [1]. В Республике Казахстан европейский судак (Sander lucioperca, L.)) имеет большое промысловое значение, и рассматривается, как один из основных экспортируемых видов рыб.Выращивание судака в условиях замкнутого водоснабжения (далее УЗВ) до недавнего времени в нашей стране не проводилось. Применяемые индустриальные методы рыбоводства преимущественно направлены на получение жизнестойкой молоди [2, 3, 4]. Имеются некоторые научные исследования по, рассматривающие вопросы выращивания ремонтно-маточного стада в УЗВ [5].Природопользователи и рыбоводы нашей страны считают судака, как объекта рыбоводства, обитающего в естественных водоемах, приспособленного к жизни в реках, водохранилищах и опресненных участках морей. В связи с этим основной промысел судака осуществляется в естественных водоемах.Современное видение рыбоводства и в целом развития аквакультуры в Республике Казахстан сводится к тому, что возникает необходимость совершенно нового подхода в рыбоводстве с использование инновационных технологических процессов. В постсоветский период учеными - рыбоводами [6,7] были проведены работы по разработке биотехники выращивания судака в прудах.Новизной научных исследований явилось комплексное изучение биологии и адаптации нового объекта индустриального рыбоводства европейского судака (Sander lucioperca (L.)). Определены адаптационные возможности европейского судака (Sander lucioperca (L.)) к экстремальным факторам водной среды: дефициту кислорода, растворенного в воде, высокой и низкой концентрации ионов (рН), высокой концентрации минералов.Основной целью исследований является отработка технологических процессов содержания и воспроизводства судака европейского (Sander lucioperca (L.)) в системах замкнутого водоснабжения.Задачами исследований были наблюдения за температурным и гидрохимическим режимом воды в УЗВ при выращивании судака, а также изучение скорости роста судака.Результаты научных исследований будут рекомендованы в рыбоводные хозяйства, применяющие технологии бассейнового содержания судака в УЗВ. По результатам исследований будут определены технологические приемы выращивания судака европейского (Sander lucioperca (L.)) в УЗВ
ОЦЕНКА УСТОЙЧИВОСТИ СОРТОВ СОИ К ВОЗБУДИТЕЛЮ ФУЗАРИОЗА, РАСПРОСТРАНЕННОГО В УСЛОВИЯХ СЕВЕРНОГО КАЗАХСТАНА
Get PDFIn recent years, the cultivation of soybeans for seeds has been of great interest to agricultural producers of Northern Kazakhstan. However, the Republic lags behind the leading countries in terms of yield, the cause factor of the lag is natural conditions, the use of less productive varieties, technical and technological underdevelopment. Another, equally important reason is the spread of various diseases in soybean crops, which often leads to a decrease in plant productivity. In this connection, the study and assessment of the resistance of various soybean varieties to diseases common on crops, in particular Fusarium, is important today in the conditions of Northern Kazakhstan. The study was conducted to identify the resistance of various soybean varieties to Fusarium, and to assess the effect of Fusarium spp on the morphometric parameters of soybean germinants. Birlik variety was found to be the most resistant to the disease, while Ivushka and Eldorado showed a significant reduction in germination ability and stem length in infected variants. The conventional techniques of seed inoculation and laboratory germination counting were used in the work. The results of the study can be useful when choosing a variety for soybean cultivation in conditions where there is a high probability of plant infection with Fusarium. In addition, this work can serve as a basis for further study of soybean resistance to fusarium blight.В последние годы, большой интерес для сельского хозяйства Северного Казахстана представляет возделывание сои на семена. Однако республика отстает по урожайности от стран-лидеров, причина отставания – природные условия, использование менее продуктивных сортов, техническое и технологическое отставание. Другой, не менее важной причиной, является распространение различных болезней на посевах сои, что часто приводит к снижению продуктивности растений. В связи с чем, изучение и оценка устойчивости различных сортов сои к распространенным на посевах болезням, в частности фузариоза, является актуальным в условиях Северного Казахстана. Исследование было проведено для выявления устойчивости различных сортов сои к фузариозу и оценки влияния Fusarium spp на морфометрические показатели проростков сои. Было установлено, что сорт Бiрлiк наиболее устойчив к микромицетам Fusarium spp, распространенным в условиях Северного Казахстана, в то время как сорта Ивушка и Эльдорадо показали значительное снижение всхожести и длины стеблей в инфицированных вариантах. В работе использовались общепринятые методики инокуляции семян и подсчета лабораторной всхожести. Результаты исследования могут быть полезны при выборе сорта для выращивания сои в условиях, где высока вероятность заражения растений фузариозом. Кроме того, данная работа может послужить базой для дальнейшего изучения устойчивости сои к фузариозу.В последние годы, большой интерес для сельского хозяйства Северного Казахстана представляет возделывание сои на семена. Однако республика отстает по урожайности от стран-лидеров, причина отставания – природные условия, использование менее продуктивных сортов, техническое и технологическое отставание. Другой, не менее важной причиной, является распространение различных болезней на посевах сои, что часто приводит к снижению продуктивности растений. В связи с чем, изучение и оценка устойчивости различных сортов сои к распространенным на посевах болезням, в частности фузариоза, является актуальным в условиях Северного Казахстана. Исследование было проведено для выявления устойчивости различных сортов сои к фузариозу и оценки влияния Fusarium spp на морфометрические показатели проростков сои. Было установлено, что сорт Бiрлiк наиболее устойчив к микромицетам Fusarium spp, распространенным в условиях Северного Казахстана, в то время как сорта Ивушка и Эльдорадо показали значительное снижение всхожести и длины стеблей в инфицированных вариантах. В работе использовались общепринятые методики инокуляции семян и подсчета лабораторной всхожести. Результаты исследования могут быть полезны при выборе сорта для выращивания сои в условиях, где высока вероятность заражения растений фузариозом. Кроме того, данная работа может послужить базой для дальнейшего изучения устойчивости сои к фузариозу
STUDIES OF FISH AND FISH PRODUCTS FOR THE PRESENCE OF HEAVY METAL SALT AND RADIONUCLIDES IN WATER BODIES OF THE WEST KAZAKHSTAN REGION
Get PDFWith the increase in production and processing industries, as well as the extraction of minerals in the territory of the Republic of Kazakhstan, it leads to pollution of the environment, ecology, wildlife and water resources of our country. All production capacities in agriculture and animal husbandry require water resources. As part of the research work, diagnostics were carried out on the content of salts of heavy metals and radioactive substances in the water bodies of the West Kazakhstan region, where they originate with transboundary rivers and an oil and gas field (KPO) is being produced. To carry out our research work, samples of fish products were taken from 15 reservoirs and 3 objects of domestic trade for laboratory testing for the content of salts of heavy metals (Pb, Cd) and radionuclides (Sr-90, Cs 134). Radioactive substances accumulate in the bones and muscles of fish, and subsequently enter the human body through ingestion. The risk of developing adverse effects on human health depends on the radiation dose. If the radiation dose is low, or if exposure occurs over a long period of time, the risk is much lower as the human body repairs damaged cells and molecules. Lead and cadmium harm the human nervous system and its mental development, it can cause kidney damage and lead to bone disease. It is necessary to constantly monitor the content of salts of heavy metals and radionuclides in fish and livestock products, since safe products are a guarantee of public health.With the increase in production and processing industries, as well as the extraction of minerals in the territory of the Republic of Kazakhstan, it leads to pollution of the environment, ecology, wildlife and water resources of our country. All production capacities in agriculture and animal husbandry require water resources. As part of the research work, diagnostics were carried out on the content of salts of heavy metals and radioactive substances in the water bodies of the West Kazakhstan region, where they originate with transboundary rivers and an oil and gas field (KPO) is being produced. To carry out our research work, samples of fish products were taken from 15 reservoirs and 3 objects of domestic trade for laboratory testing for the content of salts of heavy metals (Pb, Cd) and radionuclides (Sr-90, Cs 134). Radioactive substances accumulate in the bones and muscles of fish, and subsequently enter the human body through ingestion. The risk of developing adverse effects on human health depends on the radiation dose. If the radiation dose is low, or if exposure occurs over a long period of time, the risk is much lower as the human body repairs damaged cells and molecules. Lead and cadmium harm the human nervous system and its mental development, it can cause kidney damage and lead to bone disease. It is necessary to constantly monitor the content of salts of heavy metals and radionuclides in fish and livestock products, since safe products are a guarantee of public health.With the increase in production and processing industries, as well as the extraction of minerals in the territory of the Republic of Kazakhstan, it leads to pollution of the environment, ecology, wildlife and water resources of our country. All production capacities in agriculture and animal husbandry require water resources. As part of the research work, diagnostics were carried out on the content of salts of heavy metals and radioactive substances in the water bodies of the West Kazakhstan region, where they originate with transboundary rivers and an oil and gas field (KPO) is being produced. To carry out our research work, samples of fish products were taken from 15 reservoirs and 3 objects of domestic trade for laboratory testing for the content of salts of heavy metals (Pb, Cd) and radionuclides (Sr-90, Cs 134). Radioactive substances accumulate in the bones and muscles of fish, and subsequently enter the human body through ingestion. The risk of developing adverse effects on human health depends on the radiation dose. If the radiation dose is low, or if exposure occurs over a long period of time, the risk is much lower as the human body repairs damaged cells and molecules. Lead and cadmium harm the human nervous system and its mental development, it can cause kidney damage and lead to bone disease. It is necessary to constantly monitor the content of salts of heavy metals and radionuclides in fish and livestock products, since safe products are a guarantee of public health
COMBINED IN SILICO AND EXPERIMENTAL INVESTIGATIONS OF VITAMIN D3 ENCAPSULATION BY STARCH β-OLIGOSACCHARIDE
Get PDFThe relevance of the research lies in the need to develop methods for encapsulating fat-soluble vitamins with natural oligosaccharides to increase their water solubility and use in the production of functional foods. The production ofnanostructured encapsulated vitamins is a new innovative direction in the food industry. This article presents the results of theoretical and experimental studies on the production of a clathrate complex of fat-soluble vitamin D3 (ViD3, cholecalciferol) with β-cyclodextrin (β-CD). The interaction of fat-soluble ViD3 with β-oligosaccharide was carried out by microwave activation. Encapsulation of ViD3 in the β-CD: ViD3 clathrate complex led to a change in the aggregate state of the ViD3 oil solution. The resulting supramolecular water-soluble ViD3 inclusion complex was investigated in silico by molecular docking and molecular modeling methods. The synthesized β-CD: ViD3 complex belongs to host-guest inclusion compounds and has better solubility. The spectral properties of the β-CD: ViD3 inclusion complex are characterized by the data of IR Fourier spectroscopy and the results of thermographic measurements on a differential scanning calorimeter. The activation energy of the reaction of the thermo-oxidative destruction of the β-CD: ViD3 inclusion complexes is calculated, the kinetic parameters of the thermal destruction of clathrates are determined. It is shown that the decisive role in the formation of the clathrate complex belongs to non-specific (hydrophobic, dispersion and van der Waals) interactions. The results obtained are promising for further understanding of the mechanism of molecular encapsulation of ViD3 compounds.The relevance of the research lies in the need to develop methods for encapsulating fat-soluble vitamins with natural oligosaccharides to increase their water solubility and use in the production of functional foods. The production ofnanostructured encapsulated vitamins is a new innovative direction in the food industry. This article presents the results of theoretical and experimental studies on the production of a clathrate complex of fat-soluble vitamin D3 (ViD3, cholecalciferol) with β-cyclodextrin (β-CD). The interaction of fat-soluble ViD3 with β-oligosaccharide was carried out by microwave activation. Encapsulation of ViD3 in the β-CD: ViD3 clathrate complex led to a change in the aggregate state of the ViD3 oil solution. The resulting supramolecular water-soluble ViD3 inclusion complex was investigated in silico by molecular docking and molecular modeling methods. The synthesized β-CD: ViD3 complex belongs to host-guest inclusion compounds and has better solubility. The spectral properties of the β-CD: ViD3 inclusion complex are characterized by the data of IR Fourier spectroscopy and the results of thermographic measurements on a differential scanning calorimeter. The activation energy of the reaction of the thermo-oxidative destruction of the β-CD: ViD3 inclusion complexes is calculated, the kinetic parameters of the thermal destruction of clathrates are determined. It is shown that the decisive role in the formation of the clathrate complex belongs to non-specific (hydrophobic, dispersion and van der Waals) interactions. The results obtained are promising for further understanding of the mechanism of molecular encapsulation of ViD3 compounds.The relevance of the research lies in the need to develop methods for encapsulating fat-soluble vitamins with natural oligosaccharides to increase their water solubility and use in the production of functional foods. The production ofnanostructured encapsulated vitamins is a new innovative direction in the food industry. This article presents the results of theoretical and experimental studies on the production of a clathrate complex of fat-soluble vitamin D3 (ViD3, cholecalciferol) with β-cyclodextrin (β-CD). The interaction of fat-soluble ViD3 with β-oligosaccharide was carried out by microwave activation. Encapsulation of ViD3 in the β-CD: ViD3 clathrate complex led to a change in the aggregate state of the ViD3 oil solution. The resulting supramolecular water-soluble ViD3 inclusion complex was investigated in silico by molecular docking and molecular modeling methods. The synthesized β-CD: ViD3 complex belongs to host-guest inclusion compounds and has better solubility. The spectral properties of the β-CD: ViD3 inclusion complex are characterized by the data of IR Fourier spectroscopy and the results of thermographic measurements on a differential scanning calorimeter. The activation energy of the reaction of the thermo-oxidative destruction of the β-CD: ViD3 inclusion complexes is calculated, the kinetic parameters of the thermal destruction of clathrates are determined. It is shown that the decisive role in the formation of the clathrate complex belongs to non-specific (hydrophobic, dispersion and van der Waals) interactions. The results obtained are promising for further understanding of the mechanism of molecular encapsulation of ViD3 compounds