Kazakh Agrotechnical Research University OJS
Not a member yet
1120 research outputs found
Sort by
EPIDEMIOLOGICAL MONITORING THE PESTE DES PETITS RUMINANTS IN THE REPUBLIC OF KAZAKHSTAN
Get PDFPeste des petits ruminants (PPR) is a highly contagious viral disease of sheep and goats, as well as wild small ruminants, occurring mainly in acute or subacute clinical forms. PPR causes great economic damage to the small-scale sheep and goat farming and as the whole states. The article presents epidemiological monitoring and analysis of preventive measures carried out in Kazakhstan against PPR. The country’s territory is conditionallydivided into two safe zones (territories with and without vaccination). Specific PPR prevention is carried out in a safe zone with vaccination (buffer zone), which includes five regions and a city of republican significance (Almaty, Zhambyl, Zhetysu, Kyzylorda, Turkestan regions and Shymkent). In 2018-2022 from 3225570 to 6733974 sheep and goats were vaccinated in buffer zones annually. At the same time, vaccination coverage from thetotal number of susceptible animals was 15.2-36.8%.Planned monitoring diagnostic studies have confirmed the epidemiological well-being of the country in terms of PPR. Over the past 5 years, 86,830 serological and 482 molecular genetic studies have been conducted, with negative results in all cases. Serological monitoring of «risk zones of possible infection» for the presence of antibodies to the PPR virus in susceptible pets also confirmed the absence of infection in the studied territories.Peste des petits ruminants (PPR) is a highly contagious viral disease of sheep and goats, as well as wild small ruminants, occurring mainly in acute or subacute clinical forms. PPR causes great economic damage to the small-scale sheep and goat farming and as the whole states. The article presents epidemiological monitoring and analysis of preventive measures carried out in Kazakhstan against PPR. The country’s territory is conditionallydivided into two safe zones (territories with and without vaccination). Specific PPR prevention is carried out in a safe zone with vaccination (buffer zone), which includes five regions and a city of republican significance (Almaty, Zhambyl, Zhetysu, Kyzylorda, Turkestan regions and Shymkent). In 2018-2022 from 3225570 to 6733974 sheep and goats were vaccinated in buffer zones annually. At the same time, vaccination coverage from thetotal number of susceptible animals was 15.2-36.8%.Planned monitoring diagnostic studies have confirmed the epidemiological well-being of the country in terms of PPR. Over the past 5 years, 86,830 serological and 482 molecular genetic studies have been conducted, with negative results in all cases. Serological monitoring of «risk zones of possible infection» for the presence of antibodies to the PPR virus in susceptible pets also confirmed the absence of infection in the studied territories.Peste des petits ruminants (PPR) is a highly contagious viral disease of sheep and goats, as well as wild small ruminants, occurring mainly in acute or subacute clinical forms. PPR causes great economic damage to the small-scale sheep and goat farming and as the whole states. The article presents epidemiological monitoring and analysis of preventive measures carried out in Kazakhstan against PPR. The country’s territory is conditionallydivided into two safe zones (territories with and without vaccination). Specific PPR prevention is carried out in a safe zone with vaccination (buffer zone), which includes five regions and a city of republican significance (Almaty, Zhambyl, Zhetysu, Kyzylorda, Turkestan regions and Shymkent). In 2018-2022 from 3225570 to 6733974 sheep and goats were vaccinated in buffer zones annually. At the same time, vaccination coverage from thetotal number of susceptible animals was 15.2-36.8%.Planned monitoring diagnostic studies have confirmed the epidemiological well-being of the country in terms of PPR. Over the past 5 years, 86,830 serological and 482 molecular genetic studies have been conducted, with negative results in all cases. Serological monitoring of «risk zones of possible infection» for the presence of antibodies to the PPR virus in susceptible pets also confirmed the absence of infection in the studied territories
TREMATODA AND CESTODA SPECIES IN CYPRINID FISH FROM SMALL LAKES OF THE KOSTANAY REGION
Get PDFThis study presents data on the epizootiological monitoring of parasitic diseases in fish from Kostanay region. It confirms the presence of previously identified permanent natural foci of opisthorchiasis in the southern districts, specifically in the Uly-Zhilanchik and Torgay rivers. Additionally, the research conducted in Zhangeldy and Amangeldy districts revealed the existence of biohelminths with both epizootiological and epidemiological significance. This study aimed to investigate the presence of parasites dangerous to humans and carnivores in cyprinid fish species. Specifically, it focused on identifying the second intermediate hosts for opisthorchiasis, metorchiasis, and ligulosis: ide (Leuciscus idus) and bream (Abramis brama). From 2021 to 2023 seven reservoirs of the Kostanay region were the monitoring objects of the parasitological situation: Verkhnetobolskoe reservoir, rivers: Torgay, Uly-Zhilanchik, Zhaldama, Tobol, Zhelkuar, Akkol Lake, where shellfish bitiniids, waterfowl and crustaceans live in large numbers, as the first intermediate host of pathogens Opisthorchis felineus (Metorchis bilis), Ligula imestinalis. Examination of eight ide (Leuciscus idus) specimens caught in the Uly Zhilanchik River revealed the presence of metacercariae of two parasitic trematodes: O.felineus and M.bilis, while the prevalence was 18.5% and 8.3%, and the infestation intensity was 1-3 and 2, respectively. In the Amangeldy region, metacercariae O. Felineus and plerocercoids Ligula imestinalis were found in two fish species: one individual of the ide species and two individuals of the bream species caught from the Torgai River. At the same time, the prevalence was 6.6% and 16.6%, and the infestation intensity was 2 and 1, respectively. Parasitic diseases of fish were not detected in the waters of Denisovsky and Zhitikarinsky districts. Based on Polymerase Chain Reaction (PCR) analyses conducted using specific primers at the National Center of Biotechnology LLP laboratory in Astana, Kazakhstan, two distinct types of opisthorchid parasites were identified in two ide (Leuciscus idus) specimens collected from Kostanay region. The species were confirmed to be Opisthorchis felineus and Methorchis bilis (PCR protocol dated April 24, 2023).This study presents data on the epizootiological monitoring of parasitic diseases in fish from Kostanay region. It confirms the presence of previously identified permanent natural foci of opisthorchiasis in the southern districts, specifically in the Uly-Zhilanchik and Torgay rivers. Additionally, the research conducted in Zhangeldy and Amangeldy districts revealed the existence of biohelminths with both epizootiological and epidemiological significance. This study aimed to investigate the presence of parasites dangerous to humans and carnivores in cyprinid fish species. Specifically, it focused on identifying the second intermediate hosts for opisthorchiasis, metorchiasis, and ligulosis: ide (Leuciscus idus) and bream (Abramis brama). From 2021 to 2023 seven reservoirs of the Kostanay region were the monitoring objects of the parasitological situation: Verkhnetobolskoe reservoir, rivers: Torgay, Uly-Zhilanchik, Zhaldama, Tobol, Zhelkuar, Akkol Lake, where shellfish bitiniids, waterfowl and crustaceans live in large numbers, as the first intermediate host of pathogens Opisthorchis felineus (Metorchis bilis), Ligula imestinalis. Examination of eight ide (Leuciscus idus) specimens caught in the Uly Zhilanchik River revealed the presence of metacercariae of two parasitic trematodes: O.felineus and M.bilis, while the prevalence was 18.5% and 8.3%, and the infestation intensity was 1-3 and 2, respectively. In the Amangeldy region, metacercariae O. Felineus and plerocercoids Ligula imestinalis were found in two fish species: one individual of the ide species and two individuals of the bream species caught from the Torgai River. At the same time, the prevalence was 6.6% and 16.6%, and the infestation intensity was 2 and 1, respectively. Parasitic diseases of fish were not detected in the waters of Denisovsky and Zhitikarinsky districts. Based on Polymerase Chain Reaction (PCR) analyses conducted using specific primers at the National Center of Biotechnology LLP laboratory in Astana, Kazakhstan, two distinct types of opisthorchid parasites were identified in two ide (Leuciscus idus) specimens collected from Kostanay region. The species were confirmed to be Opisthorchis felineus and Methorchis bilis (PCR protocol dated April 24, 2023).This study presents data on the epizootiological monitoring of parasitic diseases in fish from Kostanay region. It confirms the presence of previously identified permanent natural foci of opisthorchiasis in the southern districts, specifically in the Uly-Zhilanchik and Torgay rivers. Additionally, the research conducted in Zhangeldy and Amangeldy districts revealed the existence of biohelminths with both epizootiological and epidemiological significance. This study aimed to investigate the presence of parasites dangerous to humans and carnivores in cyprinid fish species. Specifically, it focused on identifying the second intermediate hosts for opisthorchiasis, metorchiasis, and ligulosis: ide (Leuciscus idus) and bream (Abramis brama). From 2021 to 2023 seven reservoirs of the Kostanay region were the monitoring objects of the parasitological situation: Verkhnetobolskoe reservoir, rivers: Torgay, Uly-Zhilanchik, Zhaldama, Tobol, Zhelkuar, Akkol Lake, where shellfish bitiniids, waterfowl and crustaceans live in large numbers, as the first intermediate host of pathogens Opisthorchis felineus (Metorchis bilis), Ligula imestinalis. Examination of eight ide (Leuciscus idus) specimens caught in the Uly Zhilanchik River revealed the presence of metacercariae of two parasitic trematodes: O.felineus and M.bilis, while the prevalence was 18.5% and 8.3%, and the infestation intensity was 1-3 and 2, respectively. In the Amangeldy region, metacercariae O. Felineus and plerocercoids Ligula imestinalis were found in two fish species: one individual of the ide species and two individuals of the bream species caught from the Torgai River. At the same time, the prevalence was 6.6% and 16.6%, and the infestation intensity was 2 and 1, respectively. Parasitic diseases of fish were not detected in the waters of Denisovsky and Zhitikarinsky districts. Based on Polymerase Chain Reaction (PCR) analyses conducted using specific primers at the National Center of Biotechnology LLP laboratory in Astana, Kazakhstan, two distinct types of opisthorchid parasites were identified in two ide (Leuciscus idus) specimens collected from Kostanay region. The species were confirmed to be Opisthorchis felineus and Methorchis bilis (PCR protocol dated April 24, 2023)
ПЕРСПЕКТИВНЫЙ СЕЛЕКЦИОННЫЙ МАТЕРИАЛ ЯРОВОЙ МЯГКОЙ ПШЕНИЦЫ
Get PDFTo increase the yield of wheat in the conditions of the sharply continental climate of Northern Kazakhstan, it is necessary in breeding programs to focus the attention of breeders on the creation of competitive varieties resistant to limiting environmental factors. The purpose of the study was to select a promising breeding material of spring soft wheat, characterized by high productivity, good commodity quality indicators for transfer to the State variety testing. The research methodology is generally accepted in breeding programs. Phenological observations (seedlings, earing, ripening), drought resistance, lodging resistance were carried out in accordance with the methodology of variety testing of agricultural plants of the Republic of Kazakhstan. Commodity classification of grain varieties was carried out on the basis of the requirements of the national standard STRK 1046-2008, baking quality was determined on the basis of classification standards. Screening of breeding material (20 lines of spring soft wheat) was carried out on the experimental fields of LLP «Scientific Production Center of Grain Farming named after A.I. Barayev» in 2020-2022. For three years of research, out of 20 lines of spring soft wheat, 7 lines were identified that significantly exceeded the standards in terms of yield: 342/08; 233/10; 241/14; 189/14; 182/14; 143/09 and 83/05. According to the grain quality indicators, 2 lines were identified, which,according to the classification standards, belong to strong wheats: 342/08 and 143/09. Based on a complex of economically valuable traits, 2 promising lines were selected: 342/08 and 143/09, which are recommended for transfer to the State Variety Test.Солтүстік Қазақстанның күрт континентальды климаты жағдайында бидай өнімділігін арттыру үшін селекциялық бағдарламаларда селекционерлердің назарын сыртқы ортаның шектеуші факторларына төзімді, бәсекеге қабілетті сорттарды шығаруға аудару қажет. Зерттеудің мақсаты мемлекеттік сұрыптық сынаққа беру үшін жоғары өнімді, жақсы тауарлық сапа көрсеткіштерімен сипатталатын жаздық жұмсақ бидайдың келешегі бар селекциялық жадығаттарын іріктеу болды. Зерттеу әдістемесі селекциялық бағдарламаларда жалпы қабылданған. Фенологиялық бақылаулар (егін көгі, масақтану, пісіп-жетілу), құрғақшылыққа төзімділік, жатып қалуға төзімділігі Қазақстан Республикасының ауыл шаруашылығы өсімдіктерінің сорт сынауын жүргізу әдістемесіне сәйкес орындалды. Астық сорттарының тауарлық классификациясы СТРК 1046-2008 ұлттық стандартының талаптары негізінде жүргізілді, классификациялық стандарттар негізінде нан пісіру сапасы анықталды. Жаздық жұмсақ бидайдың 20 үлгісін зерттеу 2020-2022 жылдары «А.И. Бараев атындағы астық шаруашылығы ғылыми-өндірістік орталығы» ЖШС тәжірибелік танаптарында жүргізілді. Үш жылдық зерттеу барысында жаздық жұмсақ бидайдың 20 үлгісінен өнімділігі бойынша 7 үлгі ерекшеленді: 342/08; 233/10; 241/14; 189/14; 182/14; 143/09 және 83/05. Астық сапа көрсеткіштері бойынша күшті бидай қатарына жататын 2 үлгі бөлінді: 342/08 және 143/09. Шаруашылық құнды белгілер кешені бойынша келешегі бар 2 линиялар таңдалды: 342/08 және 143/09, олар мемлекеттік сортсынауға ұсынылатын болады.Для повышения урожайности пшеницы в условиях резкоконтинентального климата Северного Казахстана, необходимо в селекционных программах акцентировать внимание селекционеров на создание конкурентоспособных сортов устойчивых к лимитирующим факторам внешней среды. Целью исследования являлся отбор перспективного селекционного материала яровой мягкой пшеницы, характеризующегося высокой продуктивностью, хорошими товарными показателями качества для передачи на Государственное сортоиспытание. Методика исследований общепринятая в селекционных программах. Фенологические наблюдения (всходы, колошение,созревание), засухоустойчивость, устойчивость к полеганию выполнялись в соответствии с методикой проведения сортоиспытания сельскохозяйственных растений РК. Товарная классификация зерна сортов осуществлялась на основе требований национального стандарта СТРК 1046-2008, хлебопекарные качества определяли на основе классификационных норм. Скрининг селекционного материала (20 линий яровой мягкой пшеницы) осуществлялся на опытных полях ТОО «Научно-производственный центр зернового хозяйства им. А.И. Бараева» в 2020-2022 гг. За три года исследований из 20 линий яровой мягкой пшеницы выделены 7 линий, достоверно превосходящих стандарты по урожайности: 342/08; 233/10; 241/14; 189/14; 182/14; 143/09 и 83/05. По показателям качества зерна выделены 2 линии, относящиеся согласно классификационным нормам к сильным пшеницам: 342/08 и 143/09. По комплексу хозяйственно ценных признаков отобраны 2 перспективные линии: 342/08 и 143/09, которые рекомендуются для передачи на Государственное сортоиспытание
ВЛИЯНИЕ НАСЕКОМЫХ-ОПЫЛИТЕЛЕЙ НА ПРОДУКТИВНОСТЬ СОРТА ГОРЧИЦЫ САРЕПТСКАЯ РУШЕНА В УСЛОВИЯХ КЛИМАТА СУХОЙ СТЕПИ СЕВЕРНОГО КАЗАХСТАНА
Get PDFInsect pollinators have a very important influence on the productivity of a number of entomophilic crops. Some of them owed their coexistence in nature to this type of insects because they are not able to form a crop at all without pollination by insects, while others will have a meager harvest. Therefore, aspects of the study impacting insect pollinators on the productivity of entomophilic crops in the North of Kazakhstan are of special significance. The influence of insect pollinators on grain productivity of mustard has not been studied in the region. Species composition of insect pollinators in the steppe zone of Northern Kazakhstan not studied. For the first time, as part of this study, the species composition of insect pollinators was studied in the North of Kazakhstan, and the number of visits to them during the flowering of mustard plants was studied. Studies have shown that the pollination of mustard plants by insect pollinators is a very effective technology in improving its grain productivity. The research was focused on permanent study area of S. Seifullin Kazakh Agro Technical University NCJSC (A.I. Barayev Research and Production Center for Grain Farming LLP, Nauchny village, Shortandy district, Akmola region). The permanent study area is located on the southern carbonate black earth. The object of the research was the variety of brown mustard Rushen. Mustard crops were planted on May 30 with a rate of 2.5 million germination seeds per hectare. Two options were studied in the experiment: one without pollination and the second with pollination of mustard plants by insect pollinators. In the experiment, more flowering mustard plants were pollinated by insect pollinator species such as the Honey Bee (Apis mellifera L.), the Flower Hoverflies (Myiatropa florea L.); the Common Wasp (Vespula vulgaris L.); and the Bumblebee (Agrous F). Other insect pollinator species showed low attendance of mustard plants during flowering. The greatest number of insect pollinators in the experiment was observed at lunchtime, but in the morning and evening the number of insect pollinators on the flowers of the brown mustard Rushen plant decreased significantly. The results of the research have shown that insect pollinators contribute to an increase in the yield of seeds of the variety of brown mustard Rushen up to 60%.Насекомые-опылители оказывают весьма существенное влияние на продуктивность ряда энтомофильных культур. Отдельные из них своим сосуществованием в природе обязаны именно этому виду насекомых – без опыления насекомыми они вообще не способны формировать урожай, у других урожай будет мизерным. В этой связи, вопросы, связанные с изучением влияния насекомых-опылителей на продуктивность энтомофильных культур на севере Казахстана приобретают особую актуальность. Изучение влияния насекомых-опылителей на зерновую продуктивность горчицы в данном регионе не проводилось. Видовой состав насекомых-насекомых опылителей в степной зоне Северного Казахстана не изучен. В первые, в рамках настоящей работы на Севере Казахстана изучен видовой состав насекомых-опылителей, изучена численность их посещения в период цветения растений горчицы. В результате проведенных исследований установлено, что опыление растений горчицы насекомыми-опылителями является весьма эффективным технологическим приемом в деле повышения ее зерновой продуктивности. Исследования проводились на базе полевого стационара НАО «КАТУ им. С. Сейфуллина» (ТОО «НПЦ зернового хозяйства им. А.И. Бараева, Акмолинская область, Шортандинский район, п. Научный). Стационар расположен на южных карбонатных черноземах. Объектом для исследований послужил – сорт горчица сарептская Рушена. Посев горчицы проводили 30 мая с нормой высева 2,5 млн. всхожих семян на 1 га. В опыте изучалось два варианта: вариант без опыления и вариант с опылением растений горчицы насекомыми- опылителями. В проводимом эксперименте большем количестве цветущие растения горчицы посещали такие виды насекомых-опылителей, как пчела медоносная (Apis mellifera L.), журчалка цветочная (Myiatropa florea L.); оса обыкновенная (Vespula vulgaris L.); шмель полевой (Bombus agrorum F.). Другие виды насекомых-опылителей характеризовались низкой численность посещения растений горчицы в период ее цветения. Наибольшее количество насекомых-опылителей в проводимом эксперименте наблюдалось в обеденное время, в утреннее и вечернее время численность насекомых опылителей на цветках растений сорта горчица сарептская Рушена значительно снижалось. Результаты проводимых исследований показали, что насекомые опылители способствуют повышению урожая семян сорта горчица сарепская Рушена до 60%.Насекомые-опылители оказывают весьма существенное влияние на продуктивность ряда энтомофильных культур. Отдельные из них своим сосуществованием в природе обязаны именно этому виду насекомых – без опыления насекомыми они вообще не способны формировать урожай, у других урожай будет мизерным. В этой связи, вопросы, связанные с изучением влияния насекомых-опылителей на продуктивность энтомофильных культур на севере Казахстана приобретают особую актуальность. Изучение влияния насекомых-опылителей на зерновую продуктивность горчицы в данном регионе не проводилось. Видовой состав насекомых-насекомых опылителей в степной зоне Северного Казахстана не изучен. В первые, в рамках настоящей работы на Севере Казахстана изучен видовой состав насекомых-опылителей, изучена численность их посещения в период цветения растений горчицы. В результате проведенных исследований установлено, что опыление растений горчицы насекомыми-опылителями является весьма эффективным технологическим приемом в деле повышения ее зерновой продуктивности. Исследования проводились на базе полевого стационара НАО «КАТУ им. С. Сейфуллина» (ТОО «НПЦ зернового хозяйства им. А.И. Бараева, Акмолинская область, Шортандинский район, п. Научный). Стационар расположен на южных карбонатных черноземах. Объектом для исследований послужил – сорт горчица сарептская Рушена. Посев горчицы проводили 30 мая с нормой высева 2,5 млн. всхожих семян на 1 га. В опыте изучалось два варианта: вариант без опыления и вариант с опылением растений горчицы насекомыми- опылителями. В проводимом эксперименте большем количестве цветущие растения горчицы посещали такие виды насекомых-опылителей, как пчела медоносная (Apis mellifera L.), журчалка цветочная (Myiatropa florea L.); оса обыкновенная (Vespula vulgaris L.); шмель полевой (Bombus agrorum F.). Другие виды насекомых-опылителей характеризовались низкой численность посещения растений горчицы в период ее цветения. Наибольшее количество насекомых-опылителей в проводимом эксперименте наблюдалось в обеденное время, в утреннее и вечернее время численность насекомых опылителей на цветках растений сорта горчица сарептская Рушена значительно снижалось. Результаты проводимых исследований показали, что насекомые опылители способствуют повышению урожая семян сорта горчица сарепская Рушена до 60%
ВЛИЯНИЕ ПОГОДНЫХ УСЛОВИЙ СТЕПНОЙ ЗОНЫ СЕВЕРНОГО КАЗАХСТАНА НА ПРОДУКТИВНОСТЬ ЯРОВОЙ МЯГКОЙ ПШЕНИЦЫ
Get PDFDue to the increasing climate changes, the study of the level of variability of spring wheat productivity in the conditions of the steppe zone of Northern Kazakhstan, depending on the nature of precipitation, is very relevant. Currently, there is an opinion in the north of Kazakhstan that the highest yield of spring wheat can be obtained only at a later sowing date. The conducted research has established that the late sowing of spring wheat in the steppe zone of Northern Kazakhstan does not always contribute to increasing the productivity of this crop. The high yield (26.9 c/ha) of the studied varieties of spring wheat in the experiment was noted at an early sowing date. In the years with precipitation in the middle of summer, the maximum yield of the studied wheat varieties did not exceed 20.5 c/ha. The practical significance and novelty of this work lies in the fact that on the basis of this work it is shown that in the conditions of the dry steppe of northern Kazakhstan, the yield of spring wheat varieties does not always correlate with late sowing dates. The conducted studies have shown that out of the ten years studied, only 30% accounted for years with precipitation in the middle of the summer period, 60% accounted for the maximum precipitation, which was shifted to the beginning of the summer period and only one year (10%) was represented by precipitation, which was shifted to the late summer period. The research was carried out on the basis of LLP "North Kazakhstan Agricultural Company" (North Kazakhstan region, Shagalaly village). Arable lands of the farm are represented by carbonate chernozems. The predecessor is black steam. Sowing dates: 10V, 15V, 20V, 25V, 30V, 05VI. The research was carried out within the framework of the program: "Building a decision-making system for the production of basic types of agricultural crops based on the adaptation of the DSSAT model of agricultural growth and development. an integrated management system for livestock production based on Smart technologies with the formation of an information base of scientific and technical documentation on agro technologies for agricultural entities in order to create Smart systems in agriculture".В связи с все возрастающими изменениями климата изучение в условиях степной зоны Северного Казахстана уровня изменчивости продуктивности яровой пшеницы в зависимости от характера выпадения атмосферных осадков является весьма актуальным. В настоящее время на севере Казахстана наиболее высокий урожай яровой пшеницы можно получить только в более поздний срок посева. Проведенными исследованиями установлено, что поздний срок посева яровой пшеницы в степной зоне Северного Казахстана не всегда способствует повышению продуктивности данной культуры. Высокая урожайность (26,9 ц/га) у изучаемых сортов яровой пшеницы в проводимом эксперименте отмечалась при раннем сроке посева. В годы с проявлением осадков в середине лета максимальная урожайность у изучаемых сортов пшеницы не превышала 20,5 ц/га. Практическая значимость и новизна настоящей работы заключается в том, что в условиях сухой степи северного Казахстана урожайность сортов яровой пшеницы не всегда коррелирует с поздними сроками посева. Из десяти изучаемых лет только 30% приходилось на годы с выпадением осадков в середине летнего периода, 60% приходилось на максимум осадков, который был смещен на начало летнего периода и только один год (10%) был представлен атмосферными осадками, которые были смещены на позднелетний период. Исследования проводились на базе ТОО «Северо Казахстанская СХОС» (Северо-Казахстанская область, п. Шагалалы). Пахотные земли хозяйства представлены карбонатными черноземами. Предшественник – черный пар. Сроки посева: 10.05.2022, 15.05.2022, 20.05.2022, 25.05.2022, 30.05.2022, 05.06.2022.В связи с все возрастающими изменениями климата изучение в условиях степной зоны Северного Казахстана уровня изменчивости продуктивности яровой пшеницы в зависимости от характера выпадения атмосферных осадков является весьма актуальным. В настоящее время на севере Казахстана наиболее высокий урожай яровой пшеницы можно получить только в более поздний срок посева. Проведенными исследованиями установлено, что поздний срок посева яровой пшеницы в степной зоне Северного Казахстана не всегда способствует повышению продуктивности данной культуры. Высокая урожайность (26,9 ц/га) у изучаемых сортов яровой пшеницы в проводимом эксперименте отмечалась при раннем сроке посева. В годы с проявлением осадков в середине лета максимальная урожайность у изучаемых сортов пшеницы не превышала 20,5 ц/га. Практическая значимость и новизна настоящей работы заключается в том, что в условиях сухой степи северного Казахстана урожайность сортов яровой пшеницы не всегда коррелирует с поздними сроками посева. Из десяти изучаемых лет только 30% приходилось на годы с выпадением осадков в середине летнего периода, 60% приходилось на максимум осадков, который был смещен на начало летнего периода и только один год (10%) был представлен атмосферными осадками, которые были смещены на позднелетний период. Исследования проводились на базе ТОО «Северо Казахстанская СХОС» (Северо-Казахстанская область, п. Шагалалы). Пахотные земли хозяйства представлены карбонатными черноземами. Предшественник – черный пар. Сроки посева: 10.05.2022, 15.05.2022, 20.05.2022, 25.05.2022, 30.05.2022, 05.06.2022
ВЛИЯНИЕ РАЗРАБОТАННОГО ОБОГАЩЕННОГО КОРМА НА МОРФОЛОГИЧЕСКИЕ ПОКАЗАТЕЛИ ЯИЦ ПЕРЕПЕЛОК
Get PDFThis article presents the results of a study on the effect of enriched feed on the morphological parameters of quail eggs. The experiment was carried out on the basis of quail farms. The choice of the principle for constructing the scheme of experience is one-factor. According to the principle of analogues, 2 groups of birds were formed- control (CG) and experimental (EG). The keeping of the birds was the same, the differences were only in feeding. In the mass of eggs, no differences were found between the groups, the ratio of protein to yolk was 1.38±0.10 in the CG and 1.43±0.08 in the EG. A significant difference between groups was observed in term of yolk color (P<0.05). When evaluating egg quality indicators, a high positive correlation was established between egg mass and egg white mass, the ratio of egg white to yolk. As a result of the study, it was found that quails fed with the developed Layer feed had twice the number of eggs than the feed used on the farm. Thus, the use of the developed feed allows not only to increase egg productivity, but also to maintain the morphological parameters of quail eggs within the normal range.В данной статье представлены результаты исследования по изучению влияния обогащенного корма на морфологические показатели перепелиных яиц. Опыт проводился на базе перепелеводческих фермы. Выбор принципа построения схемы опыта является однофакторным. По принципу аналогов сформированы 2 группы птиц контрольная (КГ) и опытная (ОГ). Содержание птиц было одинаковым, различия были только в кормлении. В массе яиц различий между группами не обнаружено, отношение белка к желтку составляла в КГ - 1,38±0,10 и ОГ 1,43±0,08. Достоверная разница между группами наблюдали по показателю цвета желтка (P<0,05). При оценке показателей качества яиц была установлена высокая положительная корреляция между массой яйца с массой белка, отношением белка к желтку. В результате проведенного исследования, было установлено, что у перепелок, получавших разработанный корм Layer, количество яиц превышало в два раза тех, которые получали корм, используемый в хозяйстве. Таким образом, использование разработанного корма позволяет не только повысить яичную продуктивность, но и сохранить морфологические показатели перепелиных яиц в пределах нормы.В данной статье представлены результаты исследования по изучению влияния обогащенного корма на морфологические показатели перепелиных яиц. Опыт проводился на базе перепелеводческих фермы. Выбор принципа построения схемы опыта является однофакторным. По принципу аналогов сформированы 2 группы птиц контрольная (КГ) и опытная (ОГ). Содержание птиц было одинаковым, различия были только в кормлении. В массе яиц различий между группами не обнаружено, отношение белка к желтку составляла в КГ - 1,38±0,10 и ОГ 1,43±0,08. Достоверная разница между группами наблюдали по показателю цвета желтка (P<0,05). При оценке показателей качества яиц была установлена высокая положительная корреляция между массой яйца с массой белка, отношением белка к желтку. В результате проведенного исследования, было установлено, что у перепелок, получавших разработанный корм Layer, количество яиц превышало в два раза тех, которые получали корм, используемый в хозяйстве. Таким образом, использование разработанного корма позволяет не только повысить яичную продуктивность, но и сохранить морфологические показатели перепелиных яиц в пределах нормы
ЭКСПРЕСС-АНАЛИЗ ФИТОСАНИТАРНОГО РИСКА ВИРОИДА ВЕРЕТЕНОВИДНОСТИ КЛУБНЕЙ КАРТОФЕЛЯ (POTATO SPINDLE TUBER VIROID, PSTVD) ДЛЯ ТЕРРИТОРИИ РЕСПУБЛИКИ КАЗАХСТАН
Get PDFThe article gives the results of the analysis of potato varietal samples for the presence of a dangerous quarantine object for the territory of the Republic of Kazakhstan - potato spindle tuber viroid by а reverse transcriptase polymerase chain reaction with using six different pairs of primers. In the working collection of potato varieties and hybrids of the Non-Commercial Joint-Stock Company «S. Seifullin Kazakh AgroTechnical Research University» were revealed 1 sample in 2021 and 19 samples in 2022 of Kazakh and foreign selection with fragments having a molecular mass characteristic to the potato spindle tuber viroid.Cases of potato spindle tuber viroid detection served as a signal for conducting an express pest risk analysis for the country. In accordance with EPPO Standard PM 5/5 (1) "Guidelines on pest risk analysis: decision-support scheme for an express pest risk analysis", a resume of the express pest risk analysis has been formed. The results of the analysis confirm the need to change the status of the quarantine facility in the country. The results of the research, formed in the resume, will be transferred to the appropriate plant quarantine authorities.Мақалада Қазақстан Республикасының аумағы үшін қауіпті карантиндік объект – картоп түйнектерінің ұршық тәрізді вироидін болуына кері транскрипті полимеразды тізбекті реакция әдісімен алты түрлі праймер жұбын қолдана отырып картоптың сұрыптық үлгілерін талдау нәтижелері келтірілген. «С.Сейфуллин атындағы Қазақ агротехникалық зерттеу университеті» Коммерциялық емес акционерлік қоғамының картоп сорттары мен гибридтерінің жұмыс коллекциясында қазақстандық және шетелдік селекциясының 2021 жылы 1 үлгі және 2022 жылы 19 үлгіден картоп түйнектерінің ұршық тәрізді вироидіне тән молекулярлық масса фрагменттері бар үлгілері анықталған.Картоп түйнектерінің ұршық тәрізді вироидінің анықталу жағдайы елімізге фитосанитариялық тәуекелділікке экспресс-талдау жүргізу үшін дабыл ретінде қызмет етті. ЕӨҚКҰ PM 5/5 (1) «Фитосанитариялық тәуекелді талдау жөніндегі нұсқаулығы: фитосанитариялық тәуекелді экспресс-талдауға арналған шешімді қолдау схемасы» стандартына сәйкес фитосанитариялық тәуекелділікті экспресс-талдаудың түйіндемесін қалыптастырды. Талдау нәтижелері елдегі карантиндік нысанның мәртебесін өзгерту қажеттілігін растайды. Түйіндемеде қалыптастырылған зерттеу нәтижелері тиісті өсімдіктер карантині органдарына берілетін болады.В статье приводятся результаты анализа сортообразцов картофеля на наличие опасного карантинного объекта для территории Республики Казахстан - вироида веретеновидности клубней картофеля методом обратнотранскриптазной полимеразной цепной реакции с использованием шести различных пар праймеров. В рабочей коллекции сортов и гибридов картофеля Некоммерческого акционерного общества "Казахского агротехнического исследовательского университета имени Сакена Сейфуллина" были выявлены 1 образец в 2021 году и 19 образцов в 2022 гг. казахстанской и зарубежной селекции с фрагментами, обладающимимолекулярной массой, характерной для вироида веретеновидности клубней картофеля.Случаи обнаружения вироида веретеновидности клубней картофеля послужили сигналом для проведения экспресс-анализа фитосанитарного риска для страны. В соответствии со Стандартом ЕОКЗР PM 5/5 (1) «Руководство по анализу фитосанитарного риска: схема поддержки принятия решения для экспресс-анализа фитосанитарного риска» сформировано резюме экспресс-анализа фитосанитарного риска. Результаты анализа подтверждают необходимость изменения статуса карантинного объекта в стране. Сформированные в резюме, результаты исследований, будут переданы в соответствующие органы карантина растений
ВЛИЯНИЕ ИННОВАЦИОННЫХ БИОЛОГИЧЕСКИХ УДОБРЕНИЙ NACLE И ФИТОП 8.67 8 НА УРОЖАЙНОСТЬ РИСА ПРИ ВЫРАЩИВАНИИ В КАЗАХСТАНСКОМ ПРИАРАЛЬЕ
Get PDFThe use of biological fertilizers in agriculture is becoming increasingly popular in many countries, but very little research has been done on their effect on grain yields in rice production. The article presents the results of a study on the use of complex liquid fertilizers and biological preparations to increase the yield of rice in the conditions of the Aral Sea region. The purpose of the study is the use of complex liquid fertilizers, biological preparations and the analysis of agroecological efficiency for rice growth in the conditions of the Aral Sea region. We conducted field experimental studies to determine the agroecological effectiveness of the use of complex liquid fertilizers, biological preparations and their effect on increasing rice yields. The productivity of rice was determined by the indicators of the crop structure and was characterized by fairly high correlation coefficients with them. It was found that pre-sowing seed treatment with mineral fertilizers and fertilizing with biological preparations significantly affected the crop yield, which varied 3,9-5,7 t/ha depending on the variant. The yield of rice of the «Syr Suluy» variety increases during presowing seed treatment and fertilizing with biological preparations Nacle and Phytop 8,67 by 0,2–0,3 t/ha, and when used together with a full mineral fertilizer - by 1,9-2,0 t/ha. In this regard, we recommend the complex use of the biopreparations Nacle and Phytop 8,67 with mineral fertilizer.Использование биологических удобрений в сельском хозяйстве становятся все более популярными во многих страна, но очень мало исследований по их влиянию на урожай зерна было проведено в рисоводстве. В статье приведены результаты исследования по использованию комплексных жидких удобрений и биологических препаратов для повышения урожайности риса в условиях Приаралья. Целью исследования является применение комплексных жидких удобрений, биологических препаратов и анализ агроэкологической эффективности на рост риса в условиях Приаралья. Нами были проведены полевые экспериментальные исследования для определения агроэкологической эффективности применения комплексных жидких удобрений, биологических препаратов и их влияние на повышение урожайности риса. Продуктивность риса определялось показателями структуры урожая и характеризовалось довольно высокими коэффициентами корреляции с ними. Установлено, что предпосевная обработка семян минеральные удобрения и подкормки биологическими препаратами значительно влияли на урожайность культуры, которая варьировала 3,9-5,7 т/га в зависимости от варианта. Урожайность риса сорта «Сыр Сулуы» повышается при проведении предпосевной обработки семян и подкормки биопрепаратами Nаclе и Фитоп 8,67 на 0,2-0,3 т/га, а при совместном их использовании с полным минеральным удобрением – на 1,9-2,0 т/га. В связи с этим, рекомендуем комплексно использовать биопрепараты Nаclе и Фитоп 8,67 с минеральным удобрением.Использование биологических удобрений в сельском хозяйстве становятся все более популярными во многих страна, но очень мало исследований по их влиянию на урожай зерна было проведено в рисоводстве. В статье приведены результаты исследования по использованию комплексных жидких удобрений и биологических препаратов для повышения урожайности риса в условиях Приаралья. Целью исследования является применение комплексных жидких удобрений, биологических препаратов и анализ агроэкологической эффективности на рост риса в условиях Приаралья. Нами были проведены полевые экспериментальные исследования для определения агроэкологической эффективности применения комплексных жидких удобрений, биологических препаратов и их влияние на повышение урожайности риса. Продуктивность риса определялось показателями структуры урожая и характеризовалось довольно высокими коэффициентами корреляции с ними. Установлено, что предпосевная обработка семян минеральные удобрения и подкормки биологическими препаратами значительно влияли на урожайность культуры, которая варьировала 3,9-5,7 т/га в зависимости от варианта. Урожайность риса сорта «Сыр Сулуы» повышается при проведении предпосевной обработки семян и подкормки биопрепаратами Nаclе и Фитоп 8,67 на 0,2-0,3 т/га, а при совместном их использовании с полным минеральным удобрением – на 1,9-2,0 т/га. В связи с этим, рекомендуем комплексно использовать биопрепараты Nаclе и Фитоп 8,67 с минеральным удобрением
БАҚША ДАҚЫЛДАРЫНАН ШЫРЫН ДАЙЫНДАУҒА АРНАЛҒАН КОНЦЕНТРАТ ӘЗІРЛЕУ ӘДІСІ
Get PDFThe use of gourds for food production is limited, as gourds: watermelon, melon and pumpkin are seasonal products. For this reason, the scientific relevance of the study lies in the development of an effective concentrate preparation technology for the rational and widespread use of gourds. The theme of the work is the method of preparing a concentrate for making juice from gourds. The research work was carried out from 2021 to 2022.The essence of scientific research lies in the efficient processing of gourds. The scientific and practical significance of the study lies in the fact that a technology has been developed for preparing a concentrate for the preparation of natural juice with high nutritional value from gourds of watermelons, melons and pumpkins, the optimal modes and parameters for preparing concentrates have been determined, and their quality (organoleptic, physicochemical and microbiological) has been studied.) indicators and vitamin composition. In all samples of the concentrate, according to organoleptic parameters, the consistency is homogeneous, viscous mass, color is uniform, and in the process of evaporation all concentrates slightlydarkened. The dry matter content was 36.7-40.73%, the acidity was up to 7.0-10.00Т. The microbiological indicators of juice concentrates corresponded to the safety indicators required for the requirements of sanitary rules and norms 2.3.2.1078-01. And analyzed the content of vitamins and minerals in concentrates. The results of the study showed that concentrates prepared from gourds can be used to obtain reconstituted juice. The practical significance of the study lies in the fact that ready-made concentrates have high quality indicators and are intended to expand the range of juices. Бақша дақылдарын азық-түлік өнімдерін өндіру үшін пайдалану уақыты шектеулі, өйткені бақша дақылдары: қарбыз, қауын және асқабақ маусымдық өнім болып табылады. Осы себепті зерттеудің ғылыми өзектілігі бақша дақылдарын ұтымды және кеңінен қолдану үшін концентрат дайындаудың тиімді технологиясын әзірлеу. Жұмыстың тақырыбы бақша дақылдарынан шырын дайындауға арналған концентрат әзірлеу әдісі. Зерттеу жұмысы 2021-2022 жылдар аралығын қамтыды. Ғылыми зерттеудің мәні бақша дақылдарын тиімді қайта өңдеу. Зерттеудің ғылыми және практикалық маңыздылығы бақша дақылдары қарбыз, қауын және асқабақтан тағамдық құндылығы жоғары, табиғи шырын дайындауға арналған концентрат дайындау технологиясын әзірлеу, концентраттарды дайындаудың оңтайлы режимдері мен параметрлерін анықтау және олардың сапалық (органолептикалық, физико-химиялық және микробиологиялық) көрсеткіштерімен дәрумендер құрамын зерттеуде. Зерттеу нәтижесінде органолептикалық көрсеткіштер бойынша барлық концентрат үлгілерінде консистенция біркелкі, тұтқыр масса, түсі біркелкі және қайнату процесінде барлық концентраттар сәл күңгірттенді. Құрғақ заттардың мөлшері 36,7-40,73%, қышқылдығы 7,0-10,00Т дейін болды. Шырын дайындауға арналған концентраттардың микробиологиялық көрсеткіштері санитарлық ережелер мен нормалар 2.3.2.1078-01талаптарына қойылатын қауіпсіздік көрсеткіштеріне сәйкес келді. Және концентраттардағы дәрумендер мен минералды заттар құрамы талданды. Зерттеу қорытындысы бақша дақылдарынан дайындалған концентраттарды қалпына келтірілген шырын алу үшін пайдалануға болатынын көрсетті. Дайын концентраттар жоғарғы сапалық көрсеткіштерге ие және шырындардың ассортиментін кеңейтуге арналған. Бақша дақылдарын азық-түлік өнімдерін өндіру үшін пайдалану уақыты шектеулі, өйткені бақша дақылдары: қарбыз, қауын және асқабақ маусымдық өнім болып табылады. Осы себепті зерттеудің ғылыми өзектілігі бақша дақылдарын ұтымды және кеңінен қолдану үшін концентрат дайындаудың тиімді технологиясын әзірлеу. Жұмыстың тақырыбы бақша дақылдарынан шырын дайындауға арналған концентрат әзірлеу әдісі. Зерттеу жұмысы 2021-2022 жылдар аралығын қамтыды. Ғылыми зерттеудің мәні бақша дақылдарын тиімді қайта өңдеу. Зерттеудің ғылыми және практикалық маңыздылығы бақша дақылдары қарбыз, қауын және асқабақтан тағамдық құндылығы жоғары, табиғи шырын дайындауға арналған концентрат дайындау технологиясын әзірлеу, концентраттарды дайындаудың оңтайлы режимдері мен параметрлерін анықтау және олардың сапалық (органолептикалық, физико-химиялық және микробиологиялық) көрсеткіштерімен дәрумендер құрамын зерттеуде. Зерттеу нәтижесінде органолептикалық көрсеткіштер бойынша барлық концентрат үлгілерінде консистенция біркелкі, тұтқыр масса, түсі біркелкі және қайнату процесінде барлық концентраттар сәл күңгірттенді. Құрғақ заттардың мөлшері 36,7-40,73%, қышқылдығы 7,0-10,00Т дейін болды. Шырын дайындауға арналған концентраттардың микробиологиялық көрсеткіштері санитарлық ережелер мен нормалар 2.3.2.1078-01талаптарына қойылатын қауіпсіздік көрсеткіштеріне сәйкес келді. Және концентраттардағы дәрумендер мен минералды заттар құрамы талданды. Зерттеу қорытындысы бақша дақылдарынан дайындалған концентраттарды қалпына келтірілген шырын алу үшін пайдалануға болатынын көрсетті. Дайын концентраттар жоғарғы сапалық көрсеткіштерге ие және шырындардың ассортиментін кеңейтуге арналған
СҰЙЫҚ ТЫҢАЙТҚЫШТЫ ТОПЫРАҚҚА АСТАРЛАЙ ЕНГІЗУГЕ АРНАЛҒАН ПЫШАҚ ІЗІНДЕГІ ҚУЫС ШАМАСЫН АНЫҚТАУ
Get PDFThe paper presents the results of experimental research conducted to determine the shape and dimensions of hollow space formed on the tillage knife trace. Experiments were conducted in a soil-bin containing soil with bulk density of 1300–1400 kg/м3 and moisture of 0.7–1.1% and with the knife velocities of 0,28 m/s, 0,42 m/s, 0,67 m/s, 1,94 m/s at tillage depth of 0.13–0.15 m. According to the results the baseline length of the soil particles falling down behind the knife movement were 10–16 mm, 18–22 mm, 30–42 mm and 45–56 mm, respectively. The deviation between experimental and theoretical indicators was low (5–6%). The expected liquid-soil particles collision line depth (b), determined by graphical analysis of video records and orthogonal projection method respectively to knife velocities are ≈12 mm, ≈15 mm, ≈20 mm, ≈28 mm. This, in turn, made it possible to determine the limit of the spray angle (130°–164°), which would be sufficient to obtain the desired moistened bandwidth and minimal work speed of agricultural unit. The limits of parameters defined in the work can be used in design calculations of the proposed liquid sprayer and its analysis using computational hydrodynamics (CFD) tools.Мақалада сұйық тыңайтқышты топырақ астына енгізуге арналған топырақ өңдеу пышағының ізінде қалыптасатын қуыс кеңістіктің өлшемдерін анықтау мақсатында жүргізілген эксперимент нәтижелері баяндалған. Эксперимент нәтижесі бойынша ылғалдылығы 0,7–1,1%, орташа тығыздығы 1300–1400 кг м3, орташа қаттылығы 7–14 кг/cм2 болған топырақта эксперименттік пышақтың 0,28 м/с, 0,42 м/с, 0,67 м/с, 1,94 м/с жылдамдықпен қозғалысы кезінде пышақ ізіне құлаған топырақ ағыны табанының орташа мәндері сәйкесінше 10–16 мм, 18–22 мм, 30–42 мм, 45–56 мм болды. Теориялық мәнмен салыстырғанда ауытқу төмен дәрежеде (5–6%). Бейнежазбаны графикалық талдау және проекциялау жолымен анықталған сұйықтық пен топырақ бөлшектерінің соқтығысу сызығы тереңдігі (b) жылдамдықтарға қатысты сәйкесінше ≈12 мм, ≈15 мм, ≈20 мм, ≈28 мм болды. Бұл өз кезегінде қажетті ылғалданған жолақ енін алу үшін жеткілікті болатын бүрку бұрышы шегін (130°–164°) анықтауға мүмкіндік берді. Жұмыста анықталған параметрлер шегі сұйық бүріккішті жобалау және оның есептік гидродинамика (CFD) құралдары көмегімен талдау жасау кезінде қолданылуы мүмкін.Мақалада сұйық тыңайтқышты топырақ астына енгізуге арналған топырақ өңдеу пышағының ізінде қалыптасатын қуыс кеңістіктің өлшемдерін анықтау мақсатында жүргізілген эксперимент нәтижелері баяндалған. Эксперимент нәтижесі бойынша ылғалдылығы 0,7–1,1%, орташа тығыздығы 1300–1400 кг м3, орташа қаттылығы 7–14 кг/cм2 болған топырақта эксперименттік пышақтың 0,28 м/с, 0,42 м/с, 0,67 м/с, 1,94 м/с жылдамдықпен қозғалысы кезінде пышақ ізіне құлаған топырақ ағыны табанының орташа мәндері сәйкесінше 10–16 мм, 18–22 мм, 30–42 мм, 45–56 мм болды. Теориялық мәнмен салыстырғанда ауытқу төмен дәрежеде (5–6%). Бейнежазбаны графикалық талдау және проекциялау жолымен анықталған сұйықтық пен топырақ бөлшектерінің соқтығысу сызығы тереңдігі (b) жылдамдықтарға қатысты сәйкесінше ≈12 мм, ≈15 мм, ≈20 мм, ≈28 мм болды. Бұл өз кезегінде қажетті ылғалданған жолақ енін алу үшін жеткілікті болатын бүрку бұрышы шегін (130°–164°) анықтауға мүмкіндік берді. Жұмыста анықталған параметрлер шегі сұйық бүріккішті жобалау және оның есептік гидродинамика (CFD) құралдары көмегімен талдау жасау кезінде қолданылуы мүмкін