Kazakh Agrotechnical Research University OJS
Not a member yet
1120 research outputs found
Sort by
Австралиялық қызыл қысқышты шаянды Cherax quadricarinatus өсіруге арналған тұйық сумен қамтамасыз ету жүйесін құру
Get PDFBackground and Aim. The Australian red-claw crayfish Cherax quadricarinatus (von Martens, 1868) is a promising species for aquaculture due to its high reproductive capacity and adaptability. However, traditional fish farming systems do not account for the specific biological needs of crayfish, which reduces cultivation efficiency. The aim of this study was to develop a recirculating aquaculture system to optimize conditions for intensive cultivation of young crayfish, increase bioproductivity and reduce resource costs.
Materials and Methods. The system comprises a metal frame with multi-tiered polypropylene trays (height 12-20 cm, water depth 6-14 cm), a water supply and drainage system with adjustable fittings, a mechanical drum filter, a coil-type biological filter with a water reservoir, a UV lamp for bactericidal treatment, and an aerator.
Results. The installation of a recirculating aquaculture system proved effective in the cultivation of young Australian red-claw crayfish (Cherax quadricarinatus) resulting in an average body weight of 2.9 g, a survival rate of 44.4-46.2%, and productivity of 131.5 g/m2 over an 80-day cultivation period. Water supply and purification were adjusted progressively to minimize operating costs.
Conclusion. Modernization of the recirculating aquaculture system (RAS) and optimization of water treatment reduced electricity and water consumption and improved operational performance. Tray sectioning helped decrease cannibalism, while stable water quality was maintained through mechanical, biological, and UV filtration. The developed RAS enables cost-effective and environmentally sustainable crayfish production, thereby overcoming seasonality. The system can also be adapted for other crustacean species, contributing to the sustainable development of aquaculture.Алғышарттар мен мақсат. Австралиялық қызыл қысқышты шаян Cherax quadricarinatus (von Martens, 1868) жоғары репродуктивтілігі және бейімділігінің арқасында аквакультурада перспективалы түр болып табылады. Дегенмен, дәстүрлі балық өсіру жүйелері шаян тәрізділердің ерекшеліктерін ескермейді, нәтижесінде бұл оның өсіру тиімділігін төмендетеді. Зерттеудің мақсаты шаян жас дарақтарының қарқынды өсіру жағдайын оңтайландыру, биоөнімділікті арттыру және ресурс шығындарын азайту үшін тұйық сумен қамтамасыз ету қондырғысын әзірлеу.
Материалдар мен әдістер. Қондырғы көп деңгейлі полипропиленді науалары бар металл жақтауды (биіктігі 12-20 см, су тереңдігі 6-14 см), реттеу құбырлары бар суды беру және ағызу жүйесін, механикалық барабан сүзгісін, су жинақтаушысы бар «змеевик» түріндегі биологиялық сүзгіні, бактерицидті өңдеуге арналған ультракүлгін шамды және аэраторды қамтиды.
Нәтижелер. Тұйық сумен қамтасыз ету қондырғысы Австралиялық қызыл қысқышты шаянның (Cherax quadricarinatus) жас дарақтарын өсіруде тиімділік көрсетті, нәтижесінде орташа жалпы салмақ 2,9 г, өміршеңдік 44,4-46,2% аралығында болып, өнімділік деңгейі 80 тәулік ішінде 131,5 г/м² құрады. Шығындарды азайту үшін сумен жабдықтауды реттеу және суды тазарту кезекті түрде жүзеге асырылды.
Қорытынды. Тұйық сумен қамту жүйесінің модернизациясы және су дайындауды оңтайландыру электр энергиясын тұтынумен қатар, су шығындарын азайттып өнімділікті жақсартты. Науаларды бөлу каннибализмді төмендетіп, судың тұрақты сапасы механикалық, биологиялық және бактерицидтік тазартумен қамтамасыз етілді. Әзірленген тұйық сумен қамтамасыз ету қондырғысы маусымдықты ескерусіз, шаяндардың үнемді және тұрақты өндірісін қамтамасыз етеді. Қондырғы аквакультураның тұрақты дамуына ықпал ететін басқа шаян тәрізділер түрлерін өсіруге мүмкіндік береді.Алғышарттар мен мақсат. Австралиялық қызыл қысқышты шаян Cherax quadricarinatus (von Martens, 1868) жоғары репродуктивтілігі және бейімділігінің арқасында аквакультурада перспективалы түр болып табылады. Дегенмен, дәстүрлі балық өсіру жүйелері шаян тәрізділердің ерекшеліктерін ескермейді, нәтижесінде бұл оның өсіру тиімділігін төмендетеді. Зерттеудің мақсаты шаян жас дарақтарының қарқынды өсіру жағдайын оңтайландыру, биоөнімділікті арттыру және ресурс шығындарын азайту үшін тұйық сумен қамтамасыз ету қондырғысын әзірлеу.
Материалдар мен әдістер. Қондырғы көп деңгейлі полипропиленді науалары бар металл жақтауды (биіктігі 12-20 см, су тереңдігі 6-14 см), реттеу құбырлары бар суды беру және ағызу жүйесін, механикалық барабан сүзгісін, су жинақтаушысы бар «змеевик» түріндегі биологиялық сүзгіні, бактерицидті өңдеуге арналған ультракүлгін шамды және аэраторды қамтиды.
Нәтижелер. Тұйық сумен қамтасыз ету қондырғысы Австралиялық қызыл қысқышты шаянның (Cherax quadricarinatus) жас дарақтарын өсіруде тиімділік көрсетті, нәтижесінде орташа жалпы салмақ 2,9 г, өміршеңдік 44,4-46,2% аралығында болып, өнімділік деңгейі 80 тәулік ішінде 131,5 г/м² құрады. Шығындарды азайту үшін сумен жабдықтауды реттеу және суды тазарту кезекті түрде жүзеге асырылды.
Қорытынды. Тұйық сумен қамту жүйесінің модернизациясы және су дайындауды оңтайландыру электр энергиясын тұтынумен қатар, су шығындарын азайттып өнімділікті жақсартты. Науаларды бөлу каннибализмді төмендетіп, судың тұрақты сапасы механикалық, биологиялық және бактерицидтік тазартумен қамтамасыз етілді. Әзірленген тұйық сумен қамтамасыз ету қондырғысы маусымдықты ескерусіз, шаяндардың үнемді және тұрақты өндірісін қамтамасыз етеді. Қондырғы аквакультураның тұрақты дамуына ықпал ететін басқа шаян тәрізділер түрлерін өсіруге мүмкіндік береді
Оптимизация протокола ПЦР-диагностики вироида веретеновидности клубней картофеля (Рotato spindle tuber viroid, PSTVd)
Get PDFBackground and Aim. Potato tuber spindle viroid (hereinafter - PSTVd, viroid) is a dangerous quarantine pathogen capable of causing significant economic losses in agriculture. An urgent task is the development of a molecular diagnostic method for PSTVd to ensure its early detection. The aim of this study was to optimize the reverse transcriptase polymerase chain reaction (RT-PCR) method using specific primers for the diagnosis of PSTVd.
Materials and Methods. For the diagnosis of PSTVd, primers PSTVd-for-XbaI, PSTVd-rev-BamHI, PS88M, PS89P, PS7P, PS7M, Vir1, and Vir2, which are specific to viroid, were selected. This article provides a brief description of RT-PCR diagnostics of both domestic and foreign samples of PSTVd. The temperature gradient of primer annealing was also studied to optimize the reaction.
Results. The application of the proposed RT-PCR scheme using selected primers demonstrated high efficiency in diagnosing of PSTVd in plant material.
Conclusion. The optimized RT-PCR protocols using specific primers can be successfully applied for early diagnosis of PSTVd in plant material. The results of the study are important for phytosanitary monitoring and quality control of seed potatoes in the Republic of Kazakhstan.Предпосылки и цель. Вироид веретеновидности клубней картофеля (далее - ВВКК, вироид) представляет собой новый опасный карантинный патоген, способный вызывать значительный ущерб сельскому хозяйству. Актуальной задачей является разработка молекулярной диагностики ВВКК для его раннего выявления. Целью настоящего исследования является оптимизация метода обратнотранскриптазной полимеразной цепной реакции (ОТ-ПЦР) с использованием специфичных праймеров для диагностики ВВКК.
Материалы и методы. Для диагностики ВВКК был проведен подбор праймеров PSTVdfor- XbaI, PSTVd-rev-BamHI, PS88M, PS89P, PS7P, PS7M, Vir1 и Vir2, которые специфичны к вироиду. В статье приводится краткая характеристика ОТ-ПЦР диагностики отечественных и зарубежных образцов ВВКК. Также был изучен температурный градиент отжига праймеров для оптимизации реакции.
Результаты. Применение предложенной схемы ОТ-ПЦР, с использованием подобранных праймеров, показала высокую эффективность при диагностике ВВКК в растительном материале.
Заключение. Оптимизированные протокола ОТ ПЦР с использованием специфичных праймеров может быть успешно применена для ранней диагностики ВВКК в растительном материале.
Результаты исследования имеют важное значение для фитосанитарного мониторинга и контроля качества семенного картофеля в Республике Казахстан.Предпосылки и цель. Вироид веретеновидности клубней картофеля (далее - ВВКК, вироид) представляет собой новый опасный карантинный патоген, способный вызывать значительный ущерб сельскому хозяйству. Актуальной задачей является разработка молекулярной диагностики ВВКК для его раннего выявления. Целью настоящего исследования является оптимизация метода обратнотранскриптазной полимеразной цепной реакции (ОТ-ПЦР) с использованием специфичных праймеров для диагностики ВВКК.
Материалы и методы. Для диагностики ВВКК был проведен подбор праймеров PSTVdfor- XbaI, PSTVd-rev-BamHI, PS88M, PS89P, PS7P, PS7M, Vir1 и Vir2, которые специфичны к вироиду. В статье приводится краткая характеристика ОТ-ПЦР диагностики отечественных и зарубежных образцов ВВКК. Также был изучен температурный градиент отжига праймеров для оптимизации реакции.
Результаты. Применение предложенной схемы ОТ-ПЦР, с использованием подобранных праймеров, показала высокую эффективность при диагностике ВВКК в растительном материале.
Заключение. Оптимизированные протокола ОТ ПЦР с использованием специфичных праймеров может быть успешно применена для ранней диагностики ВВКК в растительном материале.
Результаты исследования имеют важное значение для фитосанитарного мониторинга и контроля качества семенного картофеля в Республике Казахстан
Солтүстік Қазақстан аумағында карантинді арамшөптердің фитосанитарлық мониторингісі мен күресу шаралары
Get PDFBackground and Aim. The study aimed to obtain comprehensive information on the distribution and degree of harmfulness of quarantine weeds in the territory of Northern Kazakhstan. The results obtained will serve as a basis for assessing the phytosanitary status of the region and developing effective measures to control and limit the spread of these species.
Materials and Methods. The research was carried out in 2025. The study used generally accepted plant protection methods in determining the spread of quarantine weeds, as well as the improved Abbot formula in calculating the biological effectiveness of herbicides.
Results. This article presents the results of diagnostics and monitoring of quarantine weeds in Northern Kazakhstan. Quarantine species were monitored in Akmola, North Kazakhstan, Kostanay, and Pavlodar regions. According to the results of surveys, creeping mustard (pink) was found in all of the above regions, and field dodder was detected in Akmola and Pavlodar regions.
Conclusion. The main phases of growth and development of quarantine weeds in the territory of Northern Kazakhstan during the study year occurred from the third decade of April to the third decade of July. The effectiveness of non selective herbicides based on the active ingredient glyphosate, against creeping mustard (pink) ranged from 85.0 to 94.0%.Алғышарттар мен мақсат. Мақалада келтірілген зерттеу жұмыстары Солтүстік Қазақстан аумағындағы карантинді арамшөптердің таралуы мен зияндылық дәрежесі бойынша кешенді ақпарат алуға бағытталған. Алынған ғылыми нәтижелер өңірдің фитосанитариялық жағдайын бағалауға және аталған карантинді арамшөптердің таралуын бақылау мен шектеудің тиімді шараларын әзірлеуге негіз болмақ.
Материалдар мен әдістер. Ғылыми-зерттеу жұмыстары 2025 жылы жүргізілді. Зерттеу барысында карантинді арамшөптердің таралуын анықтауда өсімдік қорғауда жалпы қабылданған әдістер, сондай-ақ, гербицидтердің биологиялық тиімділігін есептеуде Абботтың жетілдірілген формуласы қолданылды.
Нәтижелер. Мақалада Солтүстік Қазақстан аумағында карантинді арамшөптердің фитосанитарлық мониторингісі мен күресу шараларының нәтижелері келтірілді. Карантинді нысандарға мониторинг жұмыстары Ақмола, Солтүстік Қазақстан, Қостанай және Павлодар облыстарында жүргізілді. Ғылыми-зерттеу жұмыстарының нәтижелерінде жоғарыда аталған барлық облыстар жағдайында карантинді арамшөп Жатаған (қызғылт) укекіре анықталды, ал Арам сояу Ақмола және Павлодар облыстары жағдайында тіркелді.
Қорытынды. Зерттеу жылы Солтүстік Қазақстан аумағында карантинді арамшөптердің негізгі өсіп дамуы кезеңдері сәуір айының III онкүндігінен шілде айының III онкүндігі аралығында өтті. Жатаған укекіреге қарсы қолданылған глифосат әсер етуші заты негізіндегі жаппай әсер ететін гербицидтердің тиімділігі – 85,0 - 94,0% құрады.Алғышарттар мен мақсат. Мақалада келтірілген зерттеу жұмыстары Солтүстік Қазақстан аумағындағы карантинді арамшөптердің таралуы мен зияндылық дәрежесі бойынша кешенді ақпарат алуға бағытталған. Алынған ғылыми нәтижелер өңірдің фитосанитариялық жағдайын бағалауға және аталған карантинді арамшөптердің таралуын бақылау мен шектеудің тиімді шараларын әзірлеуге негіз болмақ.
Материалдар мен әдістер. Ғылыми-зерттеу жұмыстары 2025 жылы жүргізілді. Зерттеу барысында карантинді арамшөптердің таралуын анықтауда өсімдік қорғауда жалпы қабылданған әдістер, сондай-ақ, гербицидтердің биологиялық тиімділігін есептеуде Абботтың жетілдірілген формуласы қолданылды.
Нәтижелер. Мақалада Солтүстік Қазақстан аумағында карантинді арамшөптердің фитосанитарлық мониторингісі мен күресу шараларының нәтижелері келтірілді. Карантинді нысандарға мониторинг жұмыстары Ақмола, Солтүстік Қазақстан, Қостанай және Павлодар облыстарында жүргізілді. Ғылыми-зерттеу жұмыстарының нәтижелерінде жоғарыда аталған барлық облыстар жағдайында карантинді арамшөп Жатаған (қызғылт) укекіре анықталды, ал Арам сояу Ақмола және Павлодар облыстары жағдайында тіркелді.
Қорытынды. Зерттеу жылы Солтүстік Қазақстан аумағында карантинді арамшөптердің негізгі өсіп дамуы кезеңдері сәуір айының III онкүндігінен шілде айының III онкүндігі аралығында өтті. Жатаған укекіреге қарсы қолданылған глифосат әсер етуші заты негізіндегі жаппай әсер ететін гербицидтердің тиімділігі – 85,0 - 94,0% құрады
Determination of the residual content of antibiotics in feed on a Randox analyzer
Get PDFBackground and Aim. Antibiotics are widely used in animal husbandry to prevent diseases and stimulate growth, but their residual content in animal feed and products poses a significant risk of antibiotic resistance. The purpose of this article is to substantiate the need to use organic feed, free of antibiotics, to reduce the risks of antibiotic resistance and improve the quality of livestock products.
Materials and Methods. In this work, the content of antibiotics in various types of feed (succulent, roughage and concentrated) was analyzed using the Randox method. The study showed that in many samples, the antibiotic content exceeds detection limits, especially for streptomycin (86.43 parts per billion), quinolones (35.56 parts per billion) and tetracyclines (17.56 parts per billion). In coarse feeds, concentrations of ceftifur (29.28 parts per billion) and quinolones (11.92 parts per billion) also exceed detection limits, while in concentrated feeds, levels of streptomycin (24.25 parts per billion) and quinolones (20.14 parts per billion) remain significant.
Results. Statistical analysis revealed significant differences between the feed groups for tamfenicol (p=0.002), tylosin (p=0.006) and tetracycline (p=0.02), which confirms the need for enhanced control and monitoring of antibiotic residues. The absence of official maximum permissible levels (MPL) for antibiotics in feed in Kazakhstan requires the development and implementation of regulatory regulations.
Conclusion. The transition to the use of organic feed and alternative methods of preventing animal diseases seems to be a promising solution to reduce the risk of antibiotic resistance and improve the safety of livestock products.Background and Aim. Antibiotics are widely used in animal husbandry to prevent diseases and stimulate growth, but their residual content in animal feed and products poses a significant risk of antibiotic resistance. The purpose of this article is to substantiate the need to use organic feed, free of antibiotics, to reduce the risks of antibiotic resistance and improve the quality of livestock products.
Materials and Methods. In this work, the content of antibiotics in various types of feed (succulent, roughage and concentrated) was analyzed using the Randox method. The study showed that in many samples, the antibiotic content exceeds detection limits, especially for streptomycin (86.43 parts per billion), quinolones (35.56 parts per billion) and tetracyclines (17.56 parts per billion). In coarse feeds, concentrations of ceftifur (29.28 parts per billion) and quinolones (11.92 parts per billion) also exceed detection limits, while in concentrated feeds, levels of streptomycin (24.25 parts per billion) and quinolones (20.14 parts per billion) remain significant.
Results. Statistical analysis revealed significant differences between the feed groups for tamfenicol (p=0.002), tylosin (p=0.006) and tetracycline (p=0.02), which confirms the need for enhanced control and monitoring of antibiotic residues. The absence of official maximum permissible levels (MPL) for antibiotics in feed in Kazakhstan requires the development and implementation of regulatory regulations.
Conclusion. The transition to the use of organic feed and alternative methods of preventing animal diseases seems to be a promising solution to reduce the risk of antibiotic resistance and improve the safety of livestock products.Background and Aim. Antibiotics are widely used in animal husbandry to prevent diseases and stimulate growth, but their residual content in animal feed and products poses a significant risk of antibiotic resistance. The purpose of this article is to substantiate the need to use organic feed, free of antibiotics, to reduce the risks of antibiotic resistance and improve the quality of livestock products.
Materials and Methods. In this work, the content of antibiotics in various types of feed (succulent, roughage and concentrated) was analyzed using the Randox method. The study showed that in many samples, the antibiotic content exceeds detection limits, especially for streptomycin (86.43 parts per billion), quinolones (35.56 parts per billion) and tetracyclines (17.56 parts per billion). In coarse feeds, concentrations of ceftifur (29.28 parts per billion) and quinolones (11.92 parts per billion) also exceed detection limits, while in concentrated feeds, levels of streptomycin (24.25 parts per billion) and quinolones (20.14 parts per billion) remain significant.
Results. Statistical analysis revealed significant differences between the feed groups for tamfenicol (p=0.002), tylosin (p=0.006) and tetracycline (p=0.02), which confirms the need for enhanced control and monitoring of antibiotic residues. The absence of official maximum permissible levels (MPL) for antibiotics in feed in Kazakhstan requires the development and implementation of regulatory regulations.
Conclusion. The transition to the use of organic feed and alternative methods of preventing animal diseases seems to be a promising solution to reduce the risk of antibiotic resistance and improve the safety of livestock products
Bacteriological monitoring of infectious epididymitis of rams: Bacteriological monitoring of infectious epididymitis of rams
No full textBackground and Aim. Currently, infectious epididymitis of rams (IER) is registered in over 100 countries, including Kazakhstan. The aim of this work is to conduct bacteriological monitoring of infectious epididymitis of rams in the territory of the Republic of Kazakhstan.
Materials and Methods. A total of 1.205 biological samples (907 whole blood samples and 298 tissue specimens) were collected by the Laboratory of Brucellosis from sheep flocks in 17 regions of Kazakhstan. Serological and bacteriological methods were used. Biological properties of the isolated Brucella cultures were determined by studying their culture morphological, tinctorial, biochemical properties, carbon dioxide demand during their growth, ability to excrete hydrogen sulfide, growth on media with dyes - basic fuchsin and thionine, reaction with tripaflavin and R and S sera, thermoagglutination reaction and White-Wilson staining.
Results. As a result of research of 1205 samples of biomaterial 2 cultures of B.ovis species were isolated (from one animal of Zhambyl and from the second one of Turkestan regions). Both Brucella strains received strain passports containing descriptions of their phenotypes and genotypes and documentation required for further strain depositing. Summarizing the results of bacteriological studies with bioassay it can be stated that the study of biological properties of pathogens circulating in the epizootic focus is one of the main links of epizootological control of diseases, allowing to reliably identify sources and reservoirs of infection, to build a scientifically based effective scheme of anti-epizootic measures aimed at preventing infection of humans and animals.
Conclusion. The genus and species affiliation of the isolated brucella cultures to the species B. ovis in terms of their biological properties was confirmed by the results of a biological assay on guinea pigs. The results of the conducted bacteriological monitoring indicate the presence of sporadic cases of IER in some economic entities of the Republic of Kazakhstan, which requires increasing the coverage of the studied sheep population during the planned mass diagnostic activities.Background and Aim. Currently, infectious epididymitis of rams (IER) is registered in over 100 countries, including Kazakhstan. The aim of this work is to conduct bacteriological monitoring of infectious epididymitis of rams in the territory of the Republic of Kazakhstan.
Materials and Methods. A total of 1.205 biological samples (907 whole blood samples and 298 tissue specimens) were collected by the Laboratory of Brucellosis from sheep flocks in 17 regions of Kazakhstan. Serological and bacteriological methods were used. Biological properties of the isolated Brucella cultures were determined by studying their culture morphological, tinctorial, biochemical properties, carbon dioxide demand during their growth, ability to excrete hydrogen sulfide, growth on media with dyes - basic fuchsin and thionine, reaction with tripaflavin and R and S sera, thermoagglutination reaction and White-Wilson staining.
Results. As a result of research of 1205 samples of biomaterial 2 cultures of B.ovis species were isolated (from one animal of Zhambyl and from the second one of Turkestan regions). Both Brucella strains received strain passports containing descriptions of their phenotypes and genotypes and documentation required for further strain depositing. Summarizing the results of bacteriological studies with bioassay it can be stated that the study of biological properties of pathogens circulating in the epizootic focus is one of the main links of epizootological control of diseases, allowing to reliably identify sources and reservoirs of infection, to build a scientifically based effective scheme of anti-epizootic measures aimed at preventing infection of humans and animals.
Conclusion. The genus and species affiliation of the isolated brucella cultures to the species B. ovis in terms of their biological properties was confirmed by the results of a biological assay on guinea pigs. The results of the conducted bacteriological monitoring indicate the presence of sporadic cases of IER in some economic entities of the Republic of Kazakhstan, which requires increasing the coverage of the studied sheep population during the planned mass diagnostic activities.Background and Aim. Currently, infectious epididymitis of rams (IER) is registered in over 100 countries, including Kazakhstan. The aim of this work is to conduct bacteriological monitoring of infectious epididymitis of rams in the territory of the Republic of Kazakhstan.
Materials and Methods. A total of 1.205 biological samples (907 whole blood samples and 298 tissue specimens) were collected by the Laboratory of Brucellosis from sheep flocks in 17 regions of Kazakhstan. Serological and bacteriological methods were used. Biological properties of the isolated Brucella cultures were determined by studying their culture morphological, tinctorial, biochemical properties, carbon dioxide demand during their growth, ability to excrete hydrogen sulfide, growth on media with dyes - basic fuchsin and thionine, reaction with tripaflavin and R and S sera, thermoagglutination reaction and White-Wilson staining.
Results. As a result of research of 1205 samples of biomaterial 2 cultures of B.ovis species were isolated (from one animal of Zhambyl and from the second one of Turkestan regions). Both Brucella strains received strain passports containing descriptions of their phenotypes and genotypes and documentation required for further strain depositing. Summarizing the results of bacteriological studies with bioassay it can be stated that the study of biological properties of pathogens circulating in the epizootic focus is one of the main links of epizootological control of diseases, allowing to reliably identify sources and reservoirs of infection, to build a scientifically based effective scheme of anti-epizootic measures aimed at preventing infection of humans and animals.
Conclusion. The genus and species affiliation of the isolated brucella cultures to the species B. ovis in terms of their biological properties was confirmed by the results of a biological assay on guinea pigs. The results of the conducted bacteriological monitoring indicate the presence of sporadic cases of IER in some economic entities of the Republic of Kazakhstan, which requires increasing the coverage of the studied sheep population during the planned mass diagnostic activities
Impact of anthropogenic factors on the epidemiology of anthrax in Kazakhstan
Get PDFBackground and Aim. Despite significant success in the fight against anthrax, cases of animal and human disease are still registered in Kazakhstan. The presence of many permanently unfavorable points with numerous anthrax burial sites contributes to the maintenance of epidemiological unfavorability in the country. Moreover, active human activity in potentially dangerous zones often contributes to the activation of the epidemic process and the emergence of new infection outbreaks. The purpose of this research was to study the degree of influence of various anthropogenic factors on the epidemiology of anthrax in Kazakhstan.
Materials and Methods. The analysis object was information about anthrax outbreaks in Ka-zakhstan from 1933-2024. The study materials were data from the cadastre of stationary points unfavorable for anthrax, materials for statistical veterinary reporting, and our own records obtained during expedition trips. The data were analyzed using system modeling (Monte Carlo method) and spatial geographical analysis via the Moran autocorrelation method.
Results. In total, 4,089 outbreaks of anthrax in Kazakhstan occurred during the study period. In chronological terms, 5 historical periods were distinguished, and the analysis of the available epidemiological data for 1933–2024 indicates that the main periods of increase and decrease in the annually registered anthrax outbreaks correspond to certain periods of economic and socioeconomic change in the country and the introduction of antiepizootic measures against this infection.
Conclusion. The analysis shows a pronounced uneven temporal and spatial distribution of anthrax foci and significant differences in the dynamics of the epizootic process in Kazakhstan. At the moment, new information is being formed on the factors influencing the ecology and epidemiology of the disease, which are associated with various forms of organization and management of the economy, urbanization of the population, changes in their social conditions and the influence of other anthropogenic factors.Background and Aim. Despite significant success in the fight against anthrax, cases of animal and human disease are still registered in Kazakhstan. The presence of many permanently unfavorable points with numerous anthrax burial sites contributes to the maintenance of epidemiological unfavorability in the country. Moreover, active human activity in potentially dangerous zones often contributes to the activation of the epidemic process and the emergence of new infection outbreaks. The purpose of this research was to study the degree of influence of various anthropogenic factors on the epidemiology of anthrax in Kazakhstan.
Materials and Methods. The analysis object was information about anthrax outbreaks in Ka-zakhstan from 1933-2024. The study materials were data from the cadastre of stationary points unfavorable for anthrax, materials for statistical veterinary reporting, and our own records obtained during expedition trips. The data were analyzed using system modeling (Monte Carlo method) and spatial geographical analysis via the Moran autocorrelation method.
Results. In total, 4,089 outbreaks of anthrax in Kazakhstan occurred during the study period. In chronological terms, 5 historical periods were distinguished, and the analysis of the available epidemiological data for 1933–2024 indicates that the main periods of increase and decrease in the annually registered anthrax outbreaks correspond to certain periods of economic and socioeconomic change in the country and the introduction of antiepizootic measures against this infection.
Conclusion. The analysis shows a pronounced uneven temporal and spatial distribution of anthrax foci and significant differences in the dynamics of the epizootic process in Kazakhstan. At the moment, new information is being formed on the factors influencing the ecology and epidemiology of the disease, which are associated with various forms of organization and management of the economy, urbanization of the population, changes in their social conditions and the influence of other anthropogenic factors.Background and Aim. Despite significant success in the fight against anthrax, cases of animal and human disease are still registered in Kazakhstan. The presence of many permanently unfavorable points with numerous anthrax burial sites contributes to the maintenance of epidemiological unfavorability in the country. Moreover, active human activity in potentially dangerous zones often contributes to the activation of the epidemic process and the emergence of new infection outbreaks. The purpose of this research was to study the degree of influence of various anthropogenic factors on the epidemiology of anthrax in Kazakhstan.
Materials and Methods. The analysis object was information about anthrax outbreaks in Ka-zakhstan from 1933-2024. The study materials were data from the cadastre of stationary points unfavorable for anthrax, materials for statistical veterinary reporting, and our own records obtained during expedition trips. The data were analyzed using system modeling (Monte Carlo method) and spatial geographical analysis via the Moran autocorrelation method.
Results. In total, 4,089 outbreaks of anthrax in Kazakhstan occurred during the study period. In chronological terms, 5 historical periods were distinguished, and the analysis of the available epidemiological data for 1933–2024 indicates that the main periods of increase and decrease in the annually registered anthrax outbreaks correspond to certain periods of economic and socioeconomic change in the country and the introduction of antiepizootic measures against this infection.
Conclusion. The analysis shows a pronounced uneven temporal and spatial distribution of anthrax foci and significant differences in the dynamics of the epizootic process in Kazakhstan. At the moment, new information is being formed on the factors influencing the ecology and epidemiology of the disease, which are associated with various forms of organization and management of the economy, urbanization of the population, changes in their social conditions and the influence of other anthropogenic factors
Тұзға төзімді және бидайдың өнгіштігі мен өскінінің дамуын ынталандыратын көмірде таралған микроағзаларды іріктеу
Get PDFBackground and Aim. Kazakhstan has significant reserves of brown coal, which makes it an important source of humic substances that can be used for the production of fertilizers and soil ameliorants. The aim of this study was to isolate microorganisms from coal waste for the development of organomineral fertilizers to enhance soil fertility and increase crop yields.
Materials and Methods. This study describes the isolation and identification of bacteria, fungi, and actinomycetes from low-grade coal from the Kumiskuduk and Kuznetsk coal deposits in the Karaganda region. A total of 28 microbial isolates were obtained. The isolates that demonstrated stable growth on Burke\u27s nutrient medium containing 1% sodium chloride were selected for further analysis: Bacillus firmus №2, Microbacterium ginsengiterrae №4, Microbacterium ginsengiterrae №5, Brevundimonas vesicularis №11, Brevundimonas nasdae №12, Brevundimonas vesicularis №19, Pseudomonas mandelii №25, Streptomyces parvus №26, Streptomyces parvus №27 and Brevundimonas vesicularis №28.
Results. Laboratory experiments demonstrated that treating wheat seeds with metabolites derived from Bacillus Firmus №2, Microbacterium ginsengiterrae №4 и Brevundimonas nasdae №12, Brevundimonas vesicleis №19, Pseudomonas mandelii №25, Streptomyces parvus №27 and Brevundimonas vesicleis №28 resulted in higher germination rates and increased germination energy compared to the control. Additionally, strains Bacillus firmus №2, Microbacterium ginsengiterrae №4, Brevundimonas nasdae №12 and Brevundimonas vesicularis №19 stimulated wheat seeding growth by 8.4–12%, and strain Brevundimonas vesicularis №19 specifically increased root length by 5.8% compared to the control.
Conclusion. Strains Bacillus firmus №2, Microbacterium ginsengiterrae №4, Brevundimonas nasdae №12 and Brevundimonas vesicularis №19 are recommended for the development of biopreparations aimed at the bioremediation of saline soils and as plant growth stimulants for cereal crops.Алғышарттар мен мақсат. Қазақстанда қоңыр көмірдің қомақты қоры бар, бұл оны тыңайтқыштар мен мелиоранттар өндіру үшін пайдалануға болатын гуминді заттардың маңызды көзі етеді. Жұмыстың мақсаты топырақ құнарлылығын жақсарту және ауыл шаруашылығы дақылдарының өнімділігін арттыру үшін органоминералды тыңайтқыштар алуда көмір қалдықтарынан микроағзаларды іріктеу.
Материалдар мен әдістер. Қарағанды облысының төмен сұрыпты Күмісқұдық және Кузнецк кен орындары көмірлерінде таралған бактериялар, саңырауқұлақтар мен актиномицеттер саны анықталып, жалпы саны 28 микроағза изоляттары бөлініп алынды. Құрамында 1% натрий хлориді бар тұзды Бёрк қоректік ортада қарқынды өскен Bacillus firmus №2, Microbacterium ginsengiterrae №4, Microbacterium ginsengiterrae №5, Brevundimonas vesicularis №11, Brevundimonas nasdae №12, Brevundimonas vesicularis №19, Pseudomonas mandelii №25, Streptomyces parvus №26, Streptomyces parvus №27, Brevundimonas vesicularis №28 штамдары іріктеліп, зертханалық жағдайда бидай дақылының өсуін ынталандыру қасиеті анықталды.
Нәтижелер. Зерттеу нәтижесі көрсеткендей бидай дәнін Bacillus firmus №2, Microbacterium ginsengiterrae №4 и Brevundimonas nasdae №12, Brevundimonas vesicularis №19, Pseudomonas mandelii №25, Streptomyces parvus №27 және Brevundimonas vesicularis №28 штамдарының метаболиттерімен өңдегенде бидайдың өнгіштігі, өну энергиясы бақылаумен салыстырғанда біршама жоғары болды. Сондай-ақ Bacillus firmus №2, Microbacterium ginsengiterrae №4, Brevundimonas nasdae №12, Brevundimonas vesicularis №19 штамдары бидай өскіндерінің 8,4-12%-ға, ал Brevundimonas vesicularis №19 штамы өскін тамыршаларының ұзындығын 5,8%-ға дейін бақылаумен салыстырғанда өсуін ынталандырды.
Қорытынды. Тұзды топырақты биоремедиациялау және дәнді дақылдардың өсуін ынталандыру үшін Bacillus firmus №2, Microbacterium ginsengiterrae №4, Brevundimonas nasdae №12, Brevundimonas vesicularis №19 штамдары биопрепарат жасауға ұсынылады.Алғышарттар мен мақсат. Қазақстанда қоңыр көмірдің қомақты қоры бар, бұл оны тыңайтқыштар мен мелиоранттар өндіру үшін пайдалануға болатын гуминді заттардың маңызды көзі етеді. Жұмыстың мақсаты топырақ құнарлылығын жақсарту және ауыл шаруашылығы дақылдарының өнімділігін арттыру үшін органоминералды тыңайтқыштар алуда көмір қалдықтарынан микроағзаларды іріктеу.
Материалдар мен әдістер. Қарағанды облысының төмен сұрыпты Күмісқұдық және Кузнецк кен орындары көмірлерінде таралған бактериялар, саңырауқұлақтар мен актиномицеттер саны анықталып, жалпы саны 28 микроағза изоляттары бөлініп алынды. Құрамында 1% натрий хлориді бар тұзды Бёрк қоректік ортада қарқынды өскен Bacillus firmus №2, Microbacterium ginsengiterrae №4, Microbacterium ginsengiterrae №5, Brevundimonas vesicularis №11, Brevundimonas nasdae №12, Brevundimonas vesicularis №19, Pseudomonas mandelii №25, Streptomyces parvus №26, Streptomyces parvus №27, Brevundimonas vesicularis №28 штамдары іріктеліп, зертханалық жағдайда бидай дақылының өсуін ынталандыру қасиеті анықталды.
Нәтижелер. Зерттеу нәтижесі көрсеткендей бидай дәнін Bacillus firmus №2, Microbacterium ginsengiterrae №4 и Brevundimonas nasdae №12, Brevundimonas vesicularis №19, Pseudomonas mandelii №25, Streptomyces parvus №27 және Brevundimonas vesicularis №28 штамдарының метаболиттерімен өңдегенде бидайдың өнгіштігі, өну энергиясы бақылаумен салыстырғанда біршама жоғары болды. Сондай-ақ Bacillus firmus №2, Microbacterium ginsengiterrae №4, Brevundimonas nasdae №12, Brevundimonas vesicularis №19 штамдары бидай өскіндерінің 8,4-12%-ға, ал Brevundimonas vesicularis №19 штамы өскін тамыршаларының ұзындығын 5,8%-ға дейін бақылаумен салыстырғанда өсуін ынталандырды.
Қорытынды. Тұзды топырақты биоремедиациялау және дәнді дақылдардың өсуін ынталандыру үшін Bacillus firmus №2, Microbacterium ginsengiterrae №4, Brevundimonas nasdae №12, Brevundimonas vesicularis №19 штамдары биопрепарат жасауға ұсынылады
Отзывчивость казахстанских сортов озимой пшеницы на андрогенез в культуре пыльников in vitro
Get PDFBackground and Aim. In wheat breeding programs, one of the main challenges is the creation of new varieties characterized by high productivity and resistance to abiotic and biotic stress factors. To create a wheat variety, breeders need 10-14 years. To accelerate this process, breeders increasingly combine traditional and biotechnological approaches, saving both time and effort. The use of anther culture (haploid technology) is one of the most effective biotechnological methods. However, scientists note the low reproducibility of existing and published protocols for haploid technology. In Kazakhstan, haploid technologies have not yet been introduced into the wheat breeding process. The obstacles include strong genotype dependence, low reproducibility of published protocols, and a low frequency of embryo-like structure formation and green plant regeneration from microspores. The aim of our research is to identify model genotypes of winter wheat that are responsive to androgenesis in order to improve the androgenesis protocol.
Materials and Methods. The studies were conducted at the Kazakh Scientific Research Institute of Agriculture and Plant Growing LLP (“KSRIAPG”), located in the southeast of the Republic of Kazakhstan, at the field station of the grain crops department and in the plant biotechnology laboratory. A total of 35 winter wheat varieties of both international and Kazakhstani origin were used as research material. The responsiveness to androgenesis was assessed using in vitro anther culture technology.
Results. The study of 35 winter wheat varieties on three nutrient media using the anther culture method revealed generally low responsiveness to androgenesis among the studied genotypes. 14 genotypes showed responsiveness ranging from 0.8 to 12 androgenic structures (AS) per Petri dish, while 18 genotypes did not respond to androgenesis induction (0 AS/Petri dish). Three winter wheat varieties: Mereke 70, Arap Improved, and Farabi- were identified asthe most responsive, with 14-17 AS/Petri dish on the C17 nutrient medium.
Conclusion. The selected responsive genotypes will be used as models for optimization and improvement of the androgenesis protocol for the Kazakhstan winter wheat breeding pool.Предпосылки и цель. В селекционных программах пшеницы основным вопросом стоит создание новых сортов, характеризующихся высокой урожайностью, устойчивостью к абиотическим и биотическим факторам. Для создания нового сорта пшеницы селекционерам необходимо 10-14 лет. Многие селекционеры пытаются достичь данной цели, сочетая традиционные и биотехнологические методы, тем самым экономя усилия и время. Применение культуры пыльников (гаплоидная технология), является одним из наиболее эффективных биотехнологических методов ускорения селекции. Однако, учёные отмечают низкую воспроизводимость разработанных и опубликованных протоколов по гаплоидной технологии. В Казахстане гаплоидные технологии не внедрены в селекционный процесс пшеницы. Препятствием являются высокая зависимость от генотипа, низкая воспроизводимость опубликованных протоколов, низкая частота формирования эмбриоподобных структур из микроспор, регенерация зеленых растений. Целью наших исследований является подбор модельных генотипов озимой пшеницы, отзывчивых на андрогенез для усовершенствования протокола андрогенеза.
Материалы и методы. Исследования проведены на полевом стационаре отдела зерновых культур и в лаборатории биотехнологии ТОО «Казахский научно исследовательский институт земледелия и растениеводства» (КазНИИЗиР), расположенном на юго востоке Республики Казахстан. В качестве материала исследований были использованы 35 сортов озимой пшеницы мировой и казахстанской селекции. Оценка отзывчивости на андрогенез была проведена с использованием технологии культуры пыльников in vitro.
Результаты. Исследование 35 сортов озимой пшеницы на трех питательных средах методом культуры пыльников, позволило установить очень низкую отзывчивость на андрогенез изучаемых генотипов. 14 генотипов показали отзывчивость на уровне 0,8-12 АС чашка Петри, 18 генотипов не реагировали на индукцию андрогенеза (0 АС/чашка Петри). Выделены 3 сорта озимой пшеницы: Мереке 70, Арап улучшенный, Фараби, у которых уровень образования андрогенных структур (АС) на питательной среде С17 составил 14-17 АС/чашка Петри.
Заключение. Выделенные отзывчивые генотипы: Мереке 70, Арап улучшенный, Фараби будут использованы как модельные для оптимизации и усовершенствования протокола андрогенеза казахстанского пула озимой пшеницы.Предпосылки и цель. В селекционных программах пшеницы основным вопросом стоит создание новых сортов, характеризующихся высокой урожайностью, устойчивостью к абиотическим и биотическим факторам. Для создания нового сорта пшеницы селекционерам необходимо 10-14 лет. Многие селекционеры пытаются достичь данной цели, сочетая традиционные и биотехнологические методы, тем самым экономя усилия и время. Применение культуры пыльников (гаплоидная технология), является одним из наиболее эффективных биотехнологических методов ускорения селекции. Однако, учёные отмечают низкую воспроизводимость разработанных и опубликованных протоколов по гаплоидной технологии. В Казахстане гаплоидные технологии не внедрены в селекционный процесс пшеницы. Препятствием являются высокая зависимость от генотипа, низкая воспроизводимость опубликованных протоколов, низкая частота формирования эмбриоподобных структур из микроспор, регенерация зеленых растений. Целью наших исследований является подбор модельных генотипов озимой пшеницы, отзывчивых на андрогенез для усовершенствования протокола андрогенеза.
Материалы и методы. Исследования проведены на полевом стационаре отдела зерновых культур и в лаборатории биотехнологии ТОО «Казахский научно исследовательский институт земледелия и растениеводства» (КазНИИЗиР), расположенном на юго востоке Республики Казахстан. В качестве материала исследований были использованы 35 сортов озимой пшеницы мировой и казахстанской селекции. Оценка отзывчивости на андрогенез была проведена с использованием технологии культуры пыльников in vitro.
Результаты. Исследование 35 сортов озимой пшеницы на трех питательных средах методом культуры пыльников, позволило установить очень низкую отзывчивость на андрогенез изучаемых генотипов. 14 генотипов показали отзывчивость на уровне 0,8-12 АС чашка Петри, 18 генотипов не реагировали на индукцию андрогенеза (0 АС/чашка Петри). Выделены 3 сорта озимой пшеницы: Мереке 70, Арап улучшенный, Фараби, у которых уровень образования андрогенных структур (АС) на питательной среде С17 составил 14-17 АС/чашка Петри.
Заключение. Выделенные отзывчивые генотипы: Мереке 70, Арап улучшенный, Фараби будут использованы как модельные для оптимизации и усовершенствования протокола андрогенеза казахстанского пула озимой пшеницы
Алматы облысы тау бөктері аймағы жағдайында күздік бидайдың өнімділігіне тұқым себу мерзімдері мен алғы дақылдардың әсері
Get PDFBackground and Aim. The foothill zone of Almaty region offers a favorable agro-climatic for winter wheat cultivation. However, the recent climate fluctuations significantly impact the optimal sowing period, which directly affects winter wheat growth, overwintering, and yield potential. This study evaluated the influence of different sowing dates and preceding crops on the growth dynamics, overwintering ability, and productivity of winter wheat under the specific soil and climatic conditions of this zone.
Materials and Methods. Field experiments were conducted from 2022 to 2024 at the “Agrouniversity” Educational and Production Center of the Kazakh National Agrarian Research University, located in the Almaty region’s foothill zone. The research assessed the effect of sowing dates and two types of preceding crops (perennial grasses and sugar beet) on plant development and grain yield. Experimental plots were managed using standard agronomic practices. Data were statistically analyzed using conventional biometric methods.
Results. The results indicated that sowing date and preceding crop type are critical factors for productive growth and yield formation in winter wheat. Sowing after perennial grasses, yielded optimal results when performed before October 10, where sufficient soil moisture and accumulated heat promoted tillering and overwintering. Following sugar beet, the recommended sowing period was between early and mid-October. Delayed sowing reduced plant growth rates and significantly decreased final grain yield.
Conclusion. Timely sowing and the careful selection of the preceding crop are essential for achieving stable and high winter wheat yields in the Almaty foothill region. The experimental results provide a scientific basis for optimizing winter wheat cultivation technology under current climate conditions and can inform practical recommendations to enhance production efficiency for local farming enterprises.Алғышарттар мен мақсат. Алматы облысының тау бөктері аймағында күздік бидай дақылын тиімді өсіру - ауыл шаруашылығы өндірісінің өнімділігін тұрақты арттырудың маңызды шарты болып табылады. Аталған аймақтағы климаттық өзгерістер мен топырақтың ылғалдылық жағдайы күздік бидайдың өсуіне және өнімділігінің қалыптасуына айтарлықтай әсер етеді. Осыған орай зерттеудің мақсаты – күздік бидайдың әртүрлі тұқым себу мерзімдерінің өсіп-өнуіне және өнімділігіне алғы дақыл мен гидротермиялық жағдайлардың ықпалын ғылыми тұрғыда бағалау.
Материалдар мен әдістер. Зерттеу жұмыстары Алматы облысының тау бөктері аймағында орналасқан «Агроуниверситет» оқу-тәжірибелік шаруашылығында 2022-2024 жылдары жүргізілді. Тәжірибе барысында күздік бидай тұқымының себу мерзімдері мен алғы дақылдардың (көпжылдық шөп және қант қызылшасы) өнімділікке және өсіп-өнуіне тигізетін әсері зерттелді. Агротехникалық шаралар бірыңғай жүйеде сақталып, зерттеу нәтижелері стандартты әдістермен статистикалық талдау арқылы өңделді.
Нәтижелер. Зерттеу нәтижелері күздік бидайдың өсу қарқыны мен өнімділігіне тұқым себу мерзімдері мен алғы дақылдардың шешуші рөл атқаратынын көрсетті. Алғы дақылы көпжылдық шөп болған жағдайда 10 қазанға дейінгі тұқым себу мерзімі топырақтағы ылғал қоры мен жылу қосындысының оңтайлы болуына байланысты жоғары өнім алуға мүмкіндік берді. Қант қызылшасы алғы дақылы жағдайында тұқым себудің тиімді мерзімі қазан айының бірінші және екінші онкүндігі аралығында қалыптасты. Себу мерзімінің кешіктірілуі өсімдіктің өсу динамикасын бәсеңдетіп, өнімділікті төмендететіні анықталды.
Қорытынды. Алматы облысының тау бөктері аймағында күздік бидайдың тұрақты және жоғары өнімділігін амтамасыз ету үшін оның тұқымын себу мерзімін нақты анықтау – өндірістік тиімділіктің негізгі шарты болып табылады. Зерттеу барысында алынған нәтижелер агроклиматтық жағдайға бейімделген күздік бидай өсіру технологиясын жетілдіруге және фермерлік шаруашылықтарда өнімділікті арттыруға арналған ғылыми негізделген ұсынымдар жасауға мүмкіндік береді.В статье описано влияние гидротермических условий на рост и урожайность озимой пшеницы, которые формируются за счет сроков посева семян, на примере ОТШ «Агроуниверситет», расположенного на равнинных склонах гор Алматинской области. Целью работы является изучение влияния сроков посева озимой пшеницы на урожайность на горных склонах Алматинской области
Разработка почвообрабатывающе-посевных машин для органического сельского хозяйства, адаптированных к почвенно-климатическим условиям Северного Казахстана
Get PDFBackground and Aim. The current condition of the agricultural machinery fleet presents challenges to the development of modern grain crop cultivation technologies, leading to disrupted fieldwork schedules, crop losses and reduced sown areas. Although the import of agricultural machinery has not fully resolved the supply issue- since much of the imported equipment either does not meet agrotechnical requirements or is not adapted to the soil and climatic conditions of Northern Kazakhstan such machinery is often unaffordable for farmers and remains underutilized throughout the year. In this context, the primary objective of our development efforts is to provide farmers with reliable, domestically produced equipment.
Materials and Methods. For the trials, sowing was carried out with spring wheat varieties "Karabalyk 90" and "Astana." For seeders with combined openers, sowing was conducted using the wheat variety "Shortandinskaya 95 Improved", the barley variety "Sabir," wheatgrass seed "Burabay," and awnless bromegrass "Akmolinsky Emerald." In the development of the machines, modern mechanical engineering technologies were used, including statistical research methods, control and management systems, computer-aided design (CAD), and 3D modeling of working components. Assembly drawings were created using SolidWorks software.
Results. According to agrotechnical evaluations, the experimental seeders outperformed serial production seeders in terms of uniform seeding depth and plant distribution across the feeding area. The energy evaluation showed that at a speed of 10 km/h and a seeding depth of 4 cm, the experimental seeder with chisel-disc-chisel openers had a draft resistance of 3.83 kN, while the seeder with shoveldisc- shovel openers exhibited 5.22 kN. In contrast, the serial seeder exhibited a resistance of 9.55 kN. The seeder designed for sowing non-free-flowing grass seeds demonstrated a draft resistance of 4.6 kN at the same seeding depth. The draft resistance of the wide-cut seeder PK KATU was 8.2 kN. Laboratory and field tests indicated that its draft resistance per meter of coverage was 11.3% lower than that of the serial seeder.
Conclusion. The developed experimental models of seeding machines ensure the technical, technological, and economic competitiveness of domestically produced equipment compared to foreign agricultural machinery complexes. They reduce operational costs by 15% and are projected to yield an estimated annual economic benefit of over 4,000,000 tenge per machine.Предпосылки и цель. Для развития современных технологий возделывания зерновых культур состояние парка сельскохозяйственных машин создаёт определенные препятствия и приводит к срыву сроков полевых работ, недобору урожая и сокращению посевных площадей. Так же ежегодный ввоз сельскохозяйственной техники не решает проблему обеспечения, так как не все завозимые сельскохозяйственные машины соответствуют агротехническим требованиям и адаптированы к почвенно-климатическим условиям Северного Казахстана, по цене фермерам эти машины недоступны и в течение года мало загружены. В связи с чем, основной целью наших разработок является оснащение фермеров испытанной отечественной техникой.
Материалы и методы. Для испытаний были проведены посевы сорта яровой пшеницы «Карабалыкская 90» и «Астана», для сеялки с комбинированными сошниками посев пшеницы сорта «Шортандинская 95 улучшенная», посев ячменя «Сабир», посев семян трав житняка сорта «Бурабай» и костреца безостого «Акмолинский изумрудный». При разработке машин применены новые технологии машиностроения, статистические методы исследования, системы контроля и управления, автоматизированное проектирование (САПР) и 3D моделирование рабочих деталей, сборка чертежей производилась в программе SolidWorks.
Результаты. По результатам агротехнической оценки видно, что по равномерности глубины заделки семян и распределению растений по площади питания экспериментальные образцы сеялок превосходят серийные сеялки. Энергетическая оценка разработанных сеялок показал, что при скорости 10км/ч и глубине заделки семян 4см у экспериментальной сеялки с сошниками чизель-диски-чизель тяговое сопротивление равно 3,83 кН, у экспериментальной сеялки с сошниками лапа-диски-лапа составляет – 5,22 кН, тогда как у серийной сеялки-9,55 кН. А у сеялки для посева несыпучих семян трав тяговое сопротивление при глубине – 4 см равно 4,6 кН. Результаты тягового сопротивления широкозахватной сеялки ПК КАТУ – 8,2 по итогам лабораторно-полевых исследований показывают, что тяговое сопротивление на 1 метр захвата на 11,3% меньше, чем у серийной сеялки.
Заключение. Разработанные экспериментальные образцы посевных машин обеспечивают техническую, технологическую и экономическую конкурентоспособность отечественной техники зарубежным комплексам сельскохозяйственных машин со сниженными эксплуатационными затратами на 15% и ожидается получение расчетного годового экономического эффекта свыше 4 000 000 тенге на одну машину.Предпосылки и цель. Для развития современных технологий возделывания зерновых культур состояние парка сельскохозяйственных машин создаёт определенные препятствия и приводит к срыву сроков полевых работ, недобору урожая и сокращению посевных площадей. Так же ежегодный ввоз сельскохозяйственной техники не решает проблему обеспечения, так как не все завозимые сельскохозяйственные машины соответствуют агротехническим требованиям и адаптированы к почвенно-климатическим условиям Северного Казахстана, по цене фермерам эти машины недоступны и в течение года мало загружены. В связи с чем, основной целью наших разработок является оснащение фермеров испытанной отечественной техникой.
Материалы и методы. Для испытаний были проведены посевы сорта яровой пшеницы «Карабалыкская 90» и «Астана», для сеялки с комбинированными сошниками посев пшеницы сорта «Шортандинская 95 улучшенная», посев ячменя «Сабир», посев семян трав житняка сорта «Бурабай» и костреца безостого «Акмолинский изумрудный». При разработке машин применены новые технологии машиностроения, статистические методы исследования, системы контроля и управления, автоматизированное проектирование (САПР) и 3D моделирование рабочих деталей, сборка чертежей производилась в программе SolidWorks.
Результаты. По результатам агротехнической оценки видно, что по равномерности глубины заделки семян и распределению растений по площади питания экспериментальные образцы сеялок превосходят серийные сеялки. Энергетическая оценка разработанных сеялок показал, что при скорости 10км/ч и глубине заделки семян 4см у экспериментальной сеялки с сошниками чизель-диски-чизель тяговое сопротивление равно 3,83 кН, у экспериментальной сеялки с сошниками лапа-диски-лапа составляет – 5,22 кН, тогда как у серийной сеялки-9,55 кН. А у сеялки для посева несыпучих семян трав тяговое сопротивление при глубине – 4 см равно 4,6 кН. Результаты тягового сопротивления широкозахватной сеялки ПК КАТУ – 8,2 по итогам лабораторно-полевых исследований показывают, что тяговое сопротивление на 1 метр захвата на 11,3% меньше, чем у серийной сеялки.
Заключение. Разработанные экспериментальные образцы посевных машин обеспечивают техническую, технологическую и экономическую конкурентоспособность отечественной техники зарубежным комплексам сельскохозяйственных машин со сниженными эксплуатационными затратами на 15% и ожидается получение расчетного годового экономического эффекта свыше 4 000 000 тенге на одну машину