Czsaopisma Uniwersytetu w Siedlcach
Not a member yet
3100 research outputs found
Sort by
English and Polish names of rare infectious diseases in the Orphanet database
No full textThe paper presents a linguistic analysis of Polish and English names of rare infectious diseases published in the Orphanet database. The study is based on a corpus of 227 terms from the Rare infectious disease ORPHA: 68416 category. Qualitative analysis included classification of names according to their formation mechanisms and identification of international-isms, eponyms, and toponyms. The qualitative part examined translation strategies used in the Polish version of the Orphanet database, including syntactic adaptation, modulation, and reduction of semantic components. The compliance of terms with the naming principles recommended in the specialist literature was also assessed.W artykule przedstawiono analizę językową polskich i angielskich nazw rzadkich chorób zakaźnych opublikowanych w bazie danych Orphanet. Badanie oparto na korpusie 227 terminów z kategorii „Rzadkie choroby zakaźne” ORPHA: 68416. Analiza jakościowa obejmowała klasyfikację nazw według mechanizmów ich tworzenia oraz identyfikację internacjonalizmów, eponimów i toponimów. W części jakościowej zbadano strategie translacji stosowane w polskiej wersji bazy danych Orphanet, w tym adaptację składniową, modulację i redukcję komponentów semantycznych. Oceniono również zgodność terminów z zasadami nazewnictwa rekomendowanymi w literaturze specjalistycznej
Sprawozdanie z międzynarodowej konferencji naukowej „Linguistics Beyond and Within”zorganizowanej przez Katolicki Uniwersytet Lubelski w dniach 23–24 października 2025 r.
No full textМиссия Европейского союза по оказанию приграничной помощи Республике Молдова и Украине (EUBAM). Основные направления её деятельности в период российско-украинской войны в 2022–2024 годах
No full textIn the article, using the example of the European Union Border Assistance Mission to the Republic of Moldova and Ukraine (EUBAM), an analysis of the factors that determined the Union\u27s decision to establish the mission, the mechanism of its functioning and the main directions of its activities during the Russian-Ukrainian war in 2022-2024 was conducted. The article is of a theoretical and descriptive nature, using general scientific research methods, including analysis, synthesis, deduction, induction, the historical method and the hermeneutic method. In addition, within the framework of the above-mentioned issues, scientific and journalistic research, legal acts and annual reports of the mission on its activities were subjected to a detailed analysis and assessment. This study analyzes the conditions of the European Union\u27s decision to establish the mission. The legal basis of its functioning, structure, goals, mandate, financing, as well as the main directions of its activities during the Russian-Ukrainian war in 2022-2024 were characterized. The results of the conducted research indicate that the establishment and launch of the EUBAM mission was the European Union\u27s response to threats resulting from the conflict in Transnistria and to the request of the Ukrainian and Moldovan sides for advisory and technical support in establishing an effective border control system. In the years 2022-2024, the main directions of the mission\u27s activities were focused, in addition to the implementation of the mandate objectives, on adapting to new challenges resulting from the Russian-Ukrainian war. In the analyzed time period, the mission was effective in implementing its advisory and technical tasks, while in implementing its political tasks it had limited possibilities. These limitations resulted, among others, from the complex political situation in Transnistria and the security situation in the region. The subject of the article is particularly important and current in the context of the war in Ukraine. The experience of the EUBAM mission can be used to solve the post-conflict situation, in the field of border management between Ukraine and its territories occupied by the Russian Federation.W artykule, na przykładzie misji pomocy granicznej Unii Europejskiej dla Republiki Mołdawii i Ukrainy (EUBAM), przeprowadzono analizę czynników, które warunkowały decyzję Unii o utworzeniu misji, mechanizmu jej funkcjonowania oraz głównych kierunków jej działalności podczas wojny rosyjsko-ukraińskiej w latach 2022-2024. Artykuł ma charakter teoretyczno-opisowy, w którym zastosowano ogólne metody badań naukowych, w tym analizę, syntezę, dedukcję, indukcję, metodę historyczną i metodę hermeneutyczną. Poza tym, w ramach wyżej przedstawionych zagadnień szczegółowej analizie i ocenie poddano badania naukowe i publicystyczne, akty prawne oraz coroczne sprawozdania misji z jej działalności. W niniejszym opracowaniu przeanalizowano uwarunkowania decyzji Unii Europejskiej o utworzeniu misji. Scharakteryzowano podstawy prawne jej funkcjonowania, strukturę, cele, mandat, finansowanie, a także główne kierunki działalności podczas wojny rosyjsko-ukraińskiej w latach 2022-2024. Wyniki przeprowadzonych badań wskazują, że utworzenie i uruchomienie misji EUBAM było reakcją Unii Europejskiej na zagrożenia wynikające z konfliktu w Naddniestrzu oraz na prośbę ukraińskiej i mołdawskiej strony o wsparcie doradczo-techniczne w ustanowieniu efektywnego systemu kontroli granicznej. W latach 2022-2024 główne kierunki działalności misji były skoncentrowane, oprócz realizacji celów mandatowych, na dostosowaniu się do nowych wyzwań będących skutkiem wojny rosyjsko-ukraińskiej. W analizowanym zakresie czasowym misja była skuteczna w realizacji swoich zadań doradczo-technicznych, natomiast w realizacji swoich zadań politycznych miała ona ograniczone możliwości. Ograniczenia te wynikały między innymi ze złożonej sytuacji politycznej w Naddniestrzu oraz sytuacji bezpieczeństwa w regionie. Problematyka artykułu jest szczególnie ważna i aktualna w kontekście wojny na Ukrainie. Doświadczenia misji EUBAM mogą zostać wykorzystane do rozwiązania sytuacji pokonfliktowej, w zakresie zarządzania granicami między Ukrainą a jej terytoriami okupowanymi przez Federację Rosyjską.В статье на примере миссии Европейского Союза по оказанию пригра-ничной помощи Республике Молдова и Украине (EUBAM) проанализированы ее гене-зис, механизм функционирования и основные направления деятельности в период рос-сийско-украинской войны 2022-2024 годов. Статья носит теоретико-описательный ха-рактер и основана на использовании общенаучных методов исследования, таких как анализ, синтез, дедукция, индукция, а также исторический метод и метод герменевти-ки. Кроме того, в рамках вышеуказанной проблематики анализу и оценке подвергались научные исследования, правовые акты, а также ежегодные отчеты миссии о ее дея-тельности. В статье представлен анализ факторов, которые повлияли на принятие ре-шения ЕС о создании миссии по оказанию приграничной помощи Республике Молдова и Украине. Кроме того, были рассмотрены правовые основы еe функционирования, структура, цели, мандат, финансирование, а также основные направления деятельно-сти в 2022-2024 годах. Результаты проведенного исследования свидетельствуют о том, что создание миссии EUBAM было реакцией Европейского Союза на угрозы, возник-шие в результате конфликта в Приднестровье, и на просьбу украинской и молдавской сторон об оказании консультативно-технической помощи в создании эффективной системы пограничного контроля. В 2022-2024 годах основные направления деятельно-сти миссии были сосредоточены, помимо реализации целей мандата, на адаптации к новым вызовам, возникшим в результате российско-украинской войны. В анализируе-мом периоде времени миссия была эффективна в реализации своих консультативно-технических задач, однако имела ограниченные возможности при выполнении своих политических задач. Эти ограничения были обусловлены, в частности, сложной поли-тической ситуацией в Приднестровье и ситуацией в сфере безопасности в регионе. Проблематика, исследуемая в данной статье, особенно важна и актуальна в условиях продолжающегося конфликта в Украине, в котором опыт миссии EUBAM может быть использован для урегулирования постконфликтной ситуации, в управлении границами между Украиной и ее оккупированными РФ территориями
Conditions of Multicrisis: Trends and Changes in Selected Global and National Risk Assessments in 2020–2025MENTS IN 2020–2025
No full textArtykuł przedstawia wyniki analizy porównawczej globalnych i krajowych ocen ryzyka w latach 2020–2025, obejmujących okres tzw. multikryzysu związanego z pandemią COVID-19, kryzysem energetycznym oraz wojną w Ukrainie, uzupełnionego o kontekst zmian klimatycznych. Celem badań było określenie wpływu tych zjawisk na strukturę, percepcję i hierarchię ryzyk w wymiarze globalnym i krajowym oraz na podejście do bezpieczeństwa systemowego. Zastosowano jakościową analizę porównawczą raportów World Economic Forum Global Risks Reports oraz Krajowych Planów Zarządzania Kryzysowego, uzupełnioną interpretacją trendów i ich konwergencji. Wyniki wskazują na przesunięcie hierarchii zagrożeń: dominacja ryzyk klimatycznych ustępuje ryzykom geopolitycznym, społecznym i technologicznym. Pandemia, kryzys energetyczny i wojna w Ukrainie uruchomiły kaskady efektów systemowych, od destabilizacji gospodarczej i informacyjnej po osłabienie struktur współpracy międzynarodowej. Analiza wykazała około 80% zgodności ocen globalnych i krajowych, szczególnie w obszarach środowiska, technologii, geopolityki i odporności systemowej. W Polsce widoczna jest ewolucja w kierunku nowych zagrożeń strategicznych, takich jak masowa migracja czy wzrost ryzyka terroryzmu, a na świecie to konflikt zbrojny pomiędzy państwami i większe ryzyko polaryzacji społecznej. Wnioski potwierdzają konieczność podejścia systemowego i wielowymiarowego oraz rozwijania zdolności adaptacyjnych i „resilience governance”. The article presents the results of a comparative analysis of global and national risk assessments conducted between 2020 and 2025, covering the period of the multi-crisis associated with the COVID-19 pan-demic, the energy crisis, and the war in Ukraine, within the broader context of climate change. The study aims to identify how these phenomena affected the structure, perception, and hierarchy of risks at both global and national levels, as well as approaches to systemic security. A qualitative comparative analysis of the World Economic Forum Global Risks Reports and National Crisis Management Plans was applied, supported by an interpretation of trends and their convergence. The findings indicate a shift in the threat hierarchy, with climate-related risks paving the way to geopolitical, social, and technological risks. The researched multi-crises trig-gered cascading systemic effects, including economic and informational destabilization and the weakening of international cooperation. The analysis shows approximately 80% convergence, particularly in the areas of en-vironmental risks, geopolitics, technology, and systemic resilience. In Poland, new strategic threats such as mass migration and increased terrorism risk are emerging, while globally, inter-state armed conflict and rising social polarization have become key challenges. The results highlight the need for a systemic and multidimensional approach and the development of adaptive capacities and resilience governance
Past and Identity in the Age of Globalization: On Martin Suter’s Novel Melody (2023)
No full textThis article contends that in his novel Melody Martin Suter looks to question stereotypical images of masculinity which have been perpetuated in world literature since the late 18th century. The novel itself depicts the last days of an influential Zurich businessman, who only appears to have achieved success because his life has been based on a lie: he is hiding a dark secret, but wants to go on beeing seen as a successful statesman. He publicly manifests his pain over the loss of the love of his life and makes everyone believe that he has been abandoned by his fiancée. The young lawyer he hires to sort out his estate also does not fit into the established images of masculinity. Traumatized by his father’s suicide, the protagonist chooses a poorly paid job and a romance with his employer’s niece. Suter’s Melody is therefore a perfect example of a challenging the traditional images of masculinity, which is typical of literature from the last turn of the century. The novel presents both leading male figures as antiheroes and questions the ideal of masculinity as a figment of the imagination. This article contends that in his novel Melody Martin Suter looks to question stereotypical images of masculinity which have been perpetuated in world literature since the late 18th century. The novel itself depicts the last days of an influential Zurich businessman, who only appears to have achieved success because his life has been based on a lie: he is hiding a dark secret, but wants to go on beeing seen as a successful statesman. He publicly manifests his pain over the loss of the love of his life and makes everyone believe that he has been abandoned by his fiancée. The young lawyer he hires to sort out his estate also does not fit into the established images of masculinity. Traumatized by his father’s suicide, the protagonist chooses a poorly paid job and a romance with his employer’s niece. Suter’s Melody is therefore a perfect example of a challenging the traditional images of masculinity, which is typical of literature from the last turn of the century. The novel presents both leading male figures as antiheroes and questions the ideal of masculinity as a figment of the imagination
The District Police Commander as a government administration body surrounded by local government administration bodies. Outline of competences and dependenciesThe District Police Commander as a Government Administration Authority in the Environment of Local Government Bodies. Outline of Competences and Dependencies
No full textKomendant powiatowy Policji to niezwykle ważne stanowisko w hierarchii instytucji odpowiedzialnej za utrzymanie bezpieczeństwa i porządku publicznego, szczególnie związane z tworzeniem formalnych i nieformalnych koalicji na rzecz bezpieczeństwa lokalnych społeczności. Jako organ administracji publicznej bezpośrednio odpowiada za realizację ustawowych zadań Policji na terenie wyznaczonym granicami powiatu, działając w otoczeniu podmiotów reprezentujących administrację samorządową, współodpowiedzialnych za sprawy bezpieczeństwa mieszkańców określonego terytorium. Dlatego, wybierając jako przedmiot badawczy wspomniany poziom spośród organów Policji, należy sformułować następujący problem badawczy: Jakie miejsce zajmuje komendant powiatowy Policji wśród organów administracji publicznej odpowiedzialnych za bezpieczeństwo i porządek publiczny na szczeblu lokalnym? Prowadząc badania z wykorzystaniem historycznych i aktualnych regulacji prawnych, w szczególności ustaw pragmatycznych, warto odpowiedzieć na następujące pytania: Jakie zadania i kompetencje ma komendant powiatowy Policji? Które organy samorządowe i w jakim zakresie odpowiadają za realizację zadań z zakresu bezpieczeństwa obywateli na szczeblu lokalnym? Czy występują zależności (jakiego rodzaju) między organem Policji i organami samorządowymi w obszarze utrzymania bezpieczeństwa i porządku?The District Commander of the Police is an extremely important position in the hierarchy of the institution responsible for maintaining public safety and order, especially related to the creation of formal and informal coalitions for the security of local communities. As a public administration body, it is directly responsible for the implementation of statutory tasks of the Police in the area delimited by the county boundaries, acting in the vicinity of entities representing the local government administration, co-responsible for the safety of the inhabitants of a given territory. Therefore, when choosing the above-mentioned level from among the Police bodies as the subject of research, the following research problem should be formulated: What is the place of the District Commander of the Police among the public admin-istration bodies responsible for security and public order at the local level? When conducting research using historical and current legal regulations, in particular pragmatic acts, it is worth answering the fol-lowing questions: What tasks and competences does the district commander of the Police have? Which local government bodies and to what extent are responsible for the implementation of tasks in the field of citizen security at the local level? Are there any dependencies (of what kind) between the Police and local government bodies in the area of maintaining security and order
The key competences of successful project managers
No full textSkilful project management will add value to business. The project manager’s ability tomobilize and combine resources plays a vital role in successful project management. Leadership andmanagement competences are identified and viewed as part of project management. The researchdata is based on Laurea’s student analysis of project management. Laurea’s implementation in businessdevelopment projects with real-life companies is part of the study programme for students.Individual skills of students used in these projects will be examined and compared to successfulproject management and leadership. The main results of the research verified that communication isthe main key competence for project success. Other key competences such as leadership attitude,a Project Manager’s motivational behaviour and project planning were included in the most criticalfactors of a project success
COMPETENCIES AND EFFECTIVENESS OF POLISH BODIES ESTABLISHED TO COMBAT CORRUPTION: ANALYSIS OF THE ACTIVITIES OF THE CENTRAL ANTICORRUPTION BUREAUAND THE SUPREME AUDIT OFFICE
No full textCelem artykułu jest przedstawienie kompetencji, działalności oraz skuteczności Centralnego Biura Antykorupcyjnego (CBA) i Najwyższej Izby Kontroli (NIK) w walce z korupcją w Polsce. Autor omawia problem korupcji w Polsce, koncentrując się na działalności dwóch głównych organów powołanych do jej zwalczania: Centralnego Biura Antykorupcyjnego (CBA) oraz Najwyższej Izby Kontroli (NIK). Autor zwraca uwagę na obszary szczególnie narażone na korupcję, takie jak administracja publiczna, służba zdrowia oraz procesy wyborcze. Wnioski wskazują, że mimo istniejących przepisów prawnych i działań podejmowanych przez CBA i NIK, korupcja w Polsce nadal stanowi poważny problem z powodu braku systematycznych działań rządu oraz wysokiej tolerancji społecznej dla tego zjawiska.The aim of the article is to present the concept, activities, and specificity of the Central Anticorruption Bureau (CBA) and the Supreme Audit Office (NIK) in the fight against corruption in Poland. The author discusses the problem of corruption in Poland, focusing on two main objectives of combating: the Central Anticorruption Bureau (CBA) and the Supreme Audit Office (NIK). The author draws attention to risks of corruption, such as public administration, health care and electoral procedures. The conclusions indicate that despite legal regulations and actions taken by the CBA and NIK, corruption in Poland is still a problem due to the lack of systematic actions and the high social risk for this type of activities
Migration and Gender Normsin Yosano Akiko\u27s Prose Fiction “Keshimochi” (Poppyseed Rice Cake, 1910)
No full textThis paper contends that the short story, “Keshimochi” (Poppyseed rice cakes), written by the renowned Meiji period Japanese woman poet Yosana Akiko (1878-1942), is a gender defiant semi-autobiographical tale that reveals the circumstances that drive the main character to migrate within the boundaries of societal constraints. Through the trope of an unidentified female narrator, the story features elements of confession, a theme celebrated in Akiko\u27s poetry, capturing a pivotal moment when Akiko herself, living with her family in Sakai, is invited to join a literary club in Tokyo led by a poet who will later become her husband, Yosano Tekkan (1873-1935). The unique portrayal of various elements of migration, including literary, social, and geographical, highlights the duality of the unnamed female character\u27s adherence to societal norms while seeking opportunities beyond her present situation. In this short story, Akiko masterfully intertwines literary, social, and cultural migration, exploring female aspirations and illuminating societal limitations
