Czasopisma Naukowe ISP PAN
Not a member yet
2369 research outputs found
Sort by
Nierównowagi w gospodarce ChRL a napięcia w relacjach z USA
No full textImbalances in the Chinese economy are its planned feature, resulting from the development model PRC chose. Due to China’s economic growth they became out-of-date and are not conducive to harmonious development domestically, at the same time being detrimental to China’s trade partners, including the US. They are deeply rooted in the economic and political system of the country, making potential reforms difficult for Chinese Communist Party. At the same, trade with China brings about negative economic, social and political effects for the US and continuation of the relationship without changes seems unacceptable for Americans. It has led to rising tensions and a trade war in the first half of 2025. Any solutions not addressing the root cause of the problem – planned imbalances in China’s economy – will not make the trade relationship beneficial for both sides again and will amount merely to pushing the problem further in time.Nierównowagi w gospodarce ChRL są zaplanowaną cechą wynikającą z przyjętego modelu rozwoju. Wraz ze wzrostem gospodarczym rozwiązania te stają się jednak anachroniczne i szkodliwe zarówno dla gospodarki ChRL jak i jej partnerów handlowych, w tym USA. Ze względu na zakorzenienie nierównowag w systemie politycznym i gospodarczym przeprowadzenie reformy będzie trudnym wyzwaniem dla Komunistycznej Partii Chin. Handel z Chinami w obecnym modelu wywołuje jednak negatywne konsekwencje gospodarcze, społeczne i polityczne w USA i jest nieakceptowalny dla tego państwa. Doprowadziło to do wzrostu napięć i wybuchu wojny handlowej w pierwszej połowie 2025 r. Rozwiązania nieobejmujące źródła problemów, czyli systemu zaplanowanych nierównowag, nie doprowadzą do uczynienia relacji handlowych obopólnie korzystnymi, a jedynie odsuną problem w czasie
A ‘Pragmatic Wind of Change’: the Transformation and Political Potential of the Communist Successor Parties in Slovenia and Croatia
No full textThe fall of communism and the dissolution of the Socialist Federal Republic of Yugoslavia did not lead to the inevitable disintegration of the communist parties functioning there. However, the parties’ adaptation strategies and relevance on the emerging national party scenes of the former Yugoslav republics differed considerably. It was the decision of the delegations of the Slovenian and Croatian communists to leave the League of Communists of Yugoslavia at the League’s 14th Congress that caused its imminent collapse, as well as that of the federal state. The Slovenian communists entered their new country’s first competitive elections under the modified name of the League of Communists of Slovenia—Party of Democratic Renewal and promoted the radical slogan Evropa zdaj! (Europe now!). The Croatian communists opted for a similar modification of their name. However, after losing their respective elections, both parties quickly changed their profiles and embraced social-democratic-leaning programmes. Moreover, their defeat at that time did not lead to their marginalisation. In both countries, post-communist groups have maintained their status as relevant parties, forming governments or entering coalition governments several times over the last three decades.The aim of the paper is to analyse the changes that have taken place in the communist successor parties (CSPs) in Slovenia and Croatia. It focuses particularly on organisational transformations, changes in the political programmes and their importance for the integration of the two countries with the European Union. Another key objective of the analysis is to determine whether their organisational features, political programmes, etc., can be classified as a legacy or perhaps a relic of the communist past.
The aim of the paper is to analyse the changes that have taken place in the communist successor parties (CSPs) in Slovenia and Croatia. It focuses particularly on organisational transformations, changes in the political programmes and their importance for the integration of the two countries with the European Union. Another key objective of the analysis is to determine whether their organisational features, political programmes, etc. can be classified as a legacy or perhaps a relic of the communist past
Samoidentyfikacja Grecji w Inicjatywie Trójmorza
No full textThe objective of the article is to determine the degree and quality of the Hellenic Republic’s self-identification within the Three Seas Initiative (3SI), based on published in public and information media, as well as information obtained during a study visit to Athens within the framework of the Three Seas Initiative Research Center Project at the Institute of Political Studies of the Polish Academy of Sciences, and the author’s own observations. For the purpose of analyzing information, data, and materials that are not exclusively textual in nature, the method of Critical Discourse Analysis (CDA) is employed. Its assumptions enable the examination of Greek public discourse through semantic and pragmatic analysis within a broader socio-political context. The obtained results indicate that Greece identifies with the goals, intentions, and plans of this undertaking, while emphasizing its own significant contribution to it. Although Greek public discourse concerning the country’s self-identification in the Three Seas Initiative is not widespread, nor does it generate strong emotions or broader public engagement, it nevertheless involves interested, committed, and expert entities, such as the media and energy enterprises. From this perspective, Greece presents itself as a linkage between Europe, Asia Minor, and North Africa, placing particular emphasis on the role of transport, energy, and digital infrastructure, as well as the development of the underinvested northern regions of the country.Artykuł ma na celu określenie stopnia i jakości samoidentyfikacji Republiki Greckiej w Inicjatywie Trójmorza w oparciu o teksty publikowane w mediach publicznych i informacyjnych oraz informacje pozyskane podczas wizyty studyjnej w Atenach w ramach projektu Centrum Badawcze Inicjatywy Trójmorza przy ISP PAN oraz obserwacje własne autorki. Na potrzeby analizy informacji, danych i materiałów mających nie tylko charakter tekstów, wykorzystuje się metodę Krytycznej Analizy Dyskursu (KAD). Jej założenia umożliwiają zbadanie greckiego dyskursu publicznego w drodze analizy semantycznej i pragmatycznej w szerszym kontekstem polityczno-społecznym. Uzyskane wyniki wskazują, iż Grecja identyfikuje się, z celami, zamierzeniami i planami tego przedsięwzięcia, przy czym podkreśla swój własny i istotny wkład do niego. Zauważa się, że mimo, iż grecki dyskurs publiczny w zakresie samoidentyfikacji Grecji w Inicjatywie Trójmorza nie ma powszechnego wymiaru i nie wzbudza emocji czy większego zainteresowania, to jednak uczestniczą w nim podmioty zainteresowane, zaangażowane lub eksperckie, jak np. media państwowe czy przedsiębiorstwa energetyczne. Z tej perspektywy Grecja widzi się jako łącznik między Europą, Azją Mniejszą i Afryką Północną, kładąc szczególny nacisk na znaczenie infrastruktury transportowej, energetycznej i cyfrowej a także rozwój niedoinwestowanej północnej części kraju
The Three Seas Initiative and the Theories of International Cooperation
No full textThe article presents an attempt to interpret the development of the Three Seas Initiative (3SI) from the perspective of several political theories of international integration. The 3SI project has been commented on many times from a geopolitical and economic perspective, but it is worth noting that due to its integration into the framework of cooperation between EU countries, it fits into European integration processes. The article points out that in the 20th century, integration concepts in the region of Central and Eastern Europe (CEE) had the nature of geopolitical initiatives. The goals of these visions were (1) the security of the region vis-à-vis external powers and (2) finding a way to overcome long-term peripherality. In the 21st century, CEE countries joined the European Union and began to co-create continental integration institutions. The text presents a case study and tries to answer the question to what extent the CEE countries have used political innovations developed in the EU and (described by the theorists of European integration) to develop regional cooperation formats on the example of the Three Seas Initiative
Mity polityczne Moellera van den Brucka
No full textThe Third Reich (Das Dritte Reich) written by Arthur Moeller van den Bruck is one of the most significant ideological manifestos of the conservative revolution during the Weimar Republic era. The aim of this article is to analyze the degree of revaluation and devaluation of elements of political myths and to reconstruct the mythological framework of thinking in this publication. Examining the values attributed to political myths in the writings of other representatives of the conservative revolution, as well as in National Socialism, will help highlight the differences between Moeller’s thought and National Socialism, as well as the entire conservative revolution movement. Moeller attributed to Germany the mission of carrying out an anti-liberal revolution, sacralizing its role. The party, which was to synthesize conservatism and nationalism, was expected to create the long-awaited Third Reich and defeat liberalism, which Moeller regarded as absolute evil. He criticized the November Revolution of 1918, as well as Marx and the Marxists, blaming them for the destruction of socialism, the wasted potential of the revolution, and the triumph of evil. The author of The Third Reich anticipated a revolution of a nationalist and conservative nature, assigning it a ‘katechonic’ role. Non-Marxist socialism was to serve as the foundation of a new order, acting as a mediator between the world of humanity and the world of good. Although Moeller, like the entire conservative revolution movement, shared superficially similar goals with National Socialism, both doctrines differed significantly in their ideological structure, making mutual influence impossible.Trzecie Imperium (Das Dritte Reich) autorstwa Arthura Moellera van den Brucka była jednym z najważniejszych manifestów ideologicznych konserwatywnej rewolucji w okresie Republiki Weimarskiej. Celem niniejszego artykułu jest analiza stopnia rewaloryzacji i dewaloryzacji elementów mitów politycznych oraz odtworzenie struktury myślenia mitycznego w tej publikacji. Przedstawienie wartości przypisywanych mitom politycznym w publicystyce innych przedstawicieli konserwatywnej rewolucji oraz w narodowym socjalizmie pozwoli na wskazanie różnic między myślą Moellera a narodowym socjalizmem, a także całym nurtem rewolucji konserwatywnej. Moeller przypisywał Niemcom misję przeprowadzenia antyliberalnej rewolucji, sakralizując ich rolę. Partia, która połączyłaby konserwatyzm z nacjonalizmem, stworzyłaby oczekiwane Trzecie Imperium i pokonała liberalizm, który Moeller uważał za absolutne zło. Krytykował on rewolucję listopadową z 1918 roku oraz Marksa i marksistów, obwiniając ich za zniszczenie socjalizmu, zmarnowanie potencjału rewolucji i przyczynienie się do triumfu zła. Autor Trzeciego Imperium oczekiwał rewolucji o charakterze nacjonalistycznym i konserwatywnym, przypisując jej katechoniczny charakter. Niemarksistowski socjalizm miał stanowić fundament nowego porządku, pełniąc funkcję pośrednika między światem ludzi a światem dobra. Choć Moeller, podobnie jak cały nurt konserwatywnej rewolucji, miał pozornie zbieżne cele z narodowym socjalizmem, obie doktryny różniły się znacząco pod względem ideowym, co uniemożliwiało ich wzajemne oddziaływanie
Sztuczna inteligencja jako olej z węża, prognozowanie przeszłości albo o tym, że rower to nie prom kosmiczny: Arvind Narayanan i Sayash Kapoor (2024), AI Snake Oil: What Artificial Intelligence Can Do, What It Can’t, and How to Tell the Difference, Princeton University Press: Princeton, ss. 348
No full textWith close reference to Arvind Narayanan and Sayash Kapoor’s book AI Snake Oil: What Artificial Intelligence Can Do, What It Can’t, and How to Tell the Difference (2024), the author of this essay examines how artificial intelligence functions today and how it is perceived, often with a considerable dose of techno-enthusiasm. He distinguishes between predictive and generative AI, and presents hypotheses on how AI may operate in future societies.W ścisłym nawiązaniu do książki Arvinda Narayanana i Sayasha Kapoora AI Snake Oil: What Artificial Intelligence Can Do, What It Can’t, and How to Tell the Difference (2024) autor eseju rozpatruje, jak dziś funkcjonuje i jak – z dużą dozą technoentuzjazmu – jest postrzegana sztuczna inteligencja. Pokazuje, czym różni się predyktywna AI od generatywnej AI. Przedstawia hipotezy dotyczące funkcjonowania AI w społeczeństwach przyszłości
Materializm i melancholia: Lektury na marginesach Maxa Horkheimera i Waltera Benjamina
No full textThe article analyses the previously unexplored intellectual exchange between Max Horkheimer and Walter Benjamin regarding the relationship between materialism and melancholy. This discussion was based on the critique of Theodor Haecker and the interpretation of Gottfried Keller’s writings. The author reconstructs the concept of the melancholy of the materialist, highlighting its ethical-political potential within the framework of materialist theory. Particular attention is given to the tension between the figure of the materialist and history, the relationship of melancholy to laughter, hedonism, transience, and the Frankfurt School’s program of studying materialism. The analysis of these threads broadens research on the thought of both authors and contemporary materialist philosophy.Artykuł stanowi pogłębioną analizę jak dotąd pomijanej wymiany intelektualnej między Maxem Horkheimerem a Walterem Benjaminem, dotyczącej związków doktryny materialistycznej z melancholią. Autor podejmuje próbę rekonstrukcji i kontekstualizacji pojęcia melancholii materialisty, wskazując na jego etyczno-polityczny potencjał w ramach teorii materialistycznej. Punktem wyjścia dla tej refleksji są z jednej strony Horkheimerowska krytyka nowoczesnej teodycei, rozwinięta w odniesieniu do twórczości niemieckiego eseisty Theodora Haeckera, z drugiej – długoletnia fascynacja Benjamina dziełami szwajcarskiego pisarza Gottfrieda Kellera. Analiza obejmuje m.in. napięcie między jednostkowym życiem materialisty a historią, relacje humoru melancholijnego ze śmiechem, hedonizmem i przemijalnością, a także zarzucony program frankfurckich badań nad materializmem. Tekst otwiera nowe perspektywy dla interpretowania myśli Horkheimera i Benjamina oraz współczesnych debat nad filozofią materialistyczną
Anty-polityka i Zewnętrze – bezwarunkowo akceleracjonistyczna teoria kapitalizmu
No full textThe aim of the article is to present the theoretical position advocated by Unconditional Accelerationism (U/Acc) as a proposal capable of creatively reconfiguring dominant perspectives on the relationship between human subjectivity and capitalism. Initially, I will focus on the concept of „deterritorialization,” which is central to accelerationism in general, and on the issue of its continuous acceleration. Next, I will address the tasks facing the left, namely: the problem of the capitalization of desires and the contemporary role of technology. Building on these, I will present the critique of classical political practices (such as strikes or demonstrations) and the dominant trajectories of leftist theories, as articulated by U/Acc theorists, who accuse them of having a reterritorializing character. In the subsequent section, I will discuss how this intellectual formation perceives the sphere of human agency, introducing the term „anti-praxis” and explaining the significance of the slogan „accelerate the process,” which point to a deinstitutionalized practice aimed at affective experimentation capable of transforming our subjectivities to bring us closer to the Outside (something radically different from what we know).Celem artykułu będzie przedstawienie teoretycznej pozycji prezentowanej przez bezwarunkowy akceleracjonizm (U/Acc), jako propozycji zdolnej do twórczej rekonfiguracji dominujących perspektyw myślowych o związku ludzkiej podmiotowości z kapitalizmem. Na początku skupię się na kluczowym dla akceleracjonizmu w ogóle pojęciu „deterytorializacji”, a także na kwestii jej nieustannego przyśpieszenia. Następnie przejdę do zadań jakie stoją przed lewicą, a mianowicie: problem kapitalizacji pragnień i współczesna rola technologii. Wychodząc od nich, przedstawię krytykę klasycznych praktyk politycznych (takich jak strajk czy manifestacja) jak i dominujących trajektorii teorii lewicowych przeprowadzoną przez teoretyków U/Acc, zarzucających im reterytorializujący charakter. W dalszej części omówię jak ta formacja intelektualna postrzega sferę ludzkiej sprawczości, wprowadzając termin „anti-praxis” oraz objaśniając znaczenie hasła „accelerate the process”, które odsyłają do deinstytucjonalnej praktyki nakierowanej na afektywną eksperymentację zdolną przekształcać nasze podmiotowości w celu zbliżenia nas do Zewnętrza (czegoś radykalnie innego, od tego co znamy)
Researching and Communicating Migration and Disability: On Disabled Migrants and the Importance of Doing Research About, For and With Them
No full texthis paper calls for greater attention to people recognized as among the most vulnerable. The author argues that disabled migrants should be treated not only as objects and subjects of research, but also as co-researchers in their own right. More research is urgently needed on those who identify as disabled migrants, due to significant gaps in knowledge — particularly in relation to theory, policy, and practice. Accordingly, the article first outlines these gaps in the literature. Second, it examines existing approaches to conducting research with vulnerable persons, and considers the specificity of those defined as “hard to reach” or “easy to ignore.” Third, it identifies inclusivity, accessibility, reflexivity, and anti-essentialism key guiding principles, while an ongoing research project is explored to illustrate key lessons learned. The article concludes with a number of recommendations
Depozyt pozostałości: Współczesne znaczenie magazynu muzealnego a założenia nowej muzeologii
No full textThe article addresses the issue of museum storage facilities. Its aim is to highlight some of the consequences of applying the tenets of the “new museology,” which—among other things—advocates enriching exhibitions with works hitherto overlooked. This leads to a shift in the status of objects, both displayed and stored. The holdings kept in art-museum storerooms are presented here as remnants or residues—objects excluded from display, and therefore not forming part of the canon or contributing to narratives about the past. The first part of the article discusses the theoretical framework of the sociology of art. It then sketches the rise of the modern museum, the evolution of its displays, and the necessity of consigning parts of their collections to storage. Next, it describes the issue of museum residues in the context of works being accepted or rejected by museums. Finally, it presents the core propositions of the new museology. The article concludes by emphasizing that museum storage facilities serve as a resource when implementing new museum policies, resulting in objects that were previously rejected shedding their label of residue, which is then applied to items that were formerly celebrated