Publishing House of the National University of Uzbekistan
Not a member yet
5333 research outputs found
Sort by
1907-YILGI MOLIYAVIY INQIROZ: SABABLARI, KЕCHISHI VA JAHON MOLIYA TIZIMIGA TA’SIRI
Ushbu ilmiy maqolada 1907-yilgi moliyaviy inqiroz zamonaviy moliyaviy inqirozlar nazariyasi nuqtayi nazaridan chuqur tahlil qilinadi. Tadqiqotda mazkur inqirozning kelib chiqish sabablari, rivojlanish mexanizmi hamda jahon moliya tizimi evolyutsiyasiga ko‘rsatgan institutsional va tizimli ta’siri kompleks yondashuv asosida o‘rganiladi. Maqolada 1907-yilgi inqiroz faqat tarixiy hodisa sifatida emas, balki moliyaviy bozorlar barqarorligi, likvidlik muammosi va ishonch inqirozi kabi fundamental iqtisodiy tushunchalarning shakllanishida hal qiluvchi bosqich sifatida qaraladi. Tadqiqot jarayonida moliyaviy tizimda markaziy bank instituti mavjud emasligi, banklararo muvofiqlashuv mexanizmlarining zaifligi hamda moliyaviy vositachilar faoliyatidagi tartibga solish yetishmasligi inqirozning asosiy sabablari sifatida ilmiy jihatdan asoslanadi. Maqolada 1907-yilgi moliyaviy inqirozning kechishi bosqichma-bosqich tahlil qilinib, moliyaviy bozorlarda ishonchning yo‘qolishi qanday qilib tizimli xavfga aylangani ochib beriladi
АБСОРБЦИОННАЯ СПОСОБНОСТЬ И ИСКУССТВЕННЫЙ ИНТЕЛЛЕКТ: МНОГОУРОВНЕВАЯ МОДЕЛЬ И ФИГУРА НОВОГО ИНТЕЛЛЕКТУАЛА
В статье предлагается новая концептуализация абсорбционной способности экономики (АС) в условиях распространения технологий искусственного интеллекта (ИИ). Показано, что многоуровневая модель АС и фигура «ИИ‑элит» позволяют превращать диалог с ИИ в источник инноваций и стратегий для стран с переходной экономикой
БЮДЖЕТ СОҲАСИНИ КОРРУПЦИЯДАН ҲИМОЯ ҚИЛИШНИНГ ИҚТИСОДИЙ ВА ҲУҚУҚИЙ ЧОРАЛАРИ
Мақолада бюджет соҳасини коррупциядан ҳимоя қилишнинг иқтисодий ва ҳуқуқий чоралари таҳлиллар асосида кенг ёритилган
ЎЗБЕКИСТОН ҚИШЛОҚ ХЎЖАЛИГИ ИХТИСОСЛАШУВИНИ ТАКОМИЛЛАШТИРИШНИНГ АСОСИЙ ЙЎНАЛИШЛАРИ
Мақолада бозор иқтисодиёти, иқлим ўзгаришлари ва аграр ишлаб чиқариш муносабатларининг трансформацияси шароитида Ўзбекистон қишлоқ хўжалигини ихтисослаштиришни такомиллаштиришнинг замонавий йўналишлари ёритилган. Тармоқнинг ҳозирги ҳолати, қишлоқ хўжалиги ишлаб чиқаришини оқилона жойлаштиришдаги асосий муаммолар, шунингдек, ихтисослашув самарадорлигини оширишнинг истиқболли йўллари таҳлил қилинган. Инновацион технологияларни жорий этиш, аграр кластерларни ривожлантириш ва хорижий тажрибадан фойдаланиш масалаларига алоҳида эътибор қаратилган. Аграр секторни барқарор ривожлантириш бўйича амалий тавсиялар ишлаб чиқилган
ONA TILI DARSLARIDA MUMTOZ BADIIY MATNLARNI O‘QIB TUSHUNISHGA O‘RGATUVCHI O‘QUV TOPSHIRIQLAR USTIDA ISHLASH
The article presents research and its results on the skill of reading and understanding classical text. It focuses on developing vocabulary skills in the analysis of literary texts. The problems and solutions related to the fact that readers' misunderstanding of classical texts leads to their lack of interest in the literature of this period were studiedВ статье изложены исследования и их результаты по навыку чтения и понимания классического текста. Основное внимание в ней уделяется развитию навыков работы со словарями при анализе художественных текстов. Были изучены проблемы и решения, связанные с тем, что непонимание классических текстов читателями приводит к их отсутствию интереса к литературе этого периода.Maqolada mumtoz matnni o‘qib tushunish ko‘nikmasi ustida olib borilgan tadqiqotlar va ularning natijalari bayon qilingan. Unda, asosan, badiiy matnlar tahlilida lug‘atlar bilan ishlash ko‘nikmalarini rivojlantirishga e’tibor qaratilgan. Mumtoz matnlarning o‘quvchilar tomonidan o‘qib tushunilmasligi ularning mazkur davr adabiyotiga qiziqmaslikka olib kelishi bilan bog‘liq muammo va echimlar o‘rganilgan
TERMINOLOGIYA VA TERMINLAR HAQIDA NAZARIY QARASHLAR
This research re-evaluates the established theoretical perspectives in the field of terminology and conducts a comparative analysisof various conceptual frameworks, ranging from Wüster’s innovations in terminology studies and Cabre’s conceptual approach tothe socio-cognitive model and the theory of terminological dynamics developed by Temmerman and Kageura. The descriptive,comparative, and structural-semantic methods employed in the study make it possible to interpret terms not as fixed nominativeunits but as an evolving system shaped by cognitive processes, social contexts, and scientific development. Based on the findings,it can be concluded that integrative principles, interdisciplinary approaches, and modern methodological frameworks play a crucialrole in improving national terminology policy.В данной работе проводится обновленное научное осмысление фундаментальных положений терминологической теории:классическая концепция Э. Вюстера анализируется в сопоставлении с когнитивно ориентированной, социокогнитивной идинамической моделями, разработанными Кабре, Теммерман и Кагеурой. Методологическая база, включающаяописательный, сравнительный и структурно-семантический подходы, позволяет рассматривать термин не какнеизменную лексическую форму, а как концептуальную единицу знания, развивающуюся под воздействием социальныхфакторов, когнитивных механизмов и научной эволюции. Итоги исследования подчеркивают необходимостьмеждисциплинарного взаимодействия и комплексного подхода для совершенствования национальнойтерминологической практики.Ushbu ilmiy ishda terminologiya bo‘yicha shakllangan nazariy qarashlar qayta tahlil qilinib,bir qancha olimlar jumladan,Wusterning terminologiya sohasida amalga oshirgan yangiliklaridan tortib, Cabre ilgari surgan konsepsiya , Temmerman vaKageura asoslab ishlab chiqqan sotsiokognitiv yondashuv hamda terminologik dinamika nazariyasi solishtiriladi. Tadqiqotjarayonida qo‘llanilgan deskriptiv, taqqoslama va struktur-semantik metodlar terminlarni barqaror nominativ birlik emas, balkikognitiv jarayonlar, ijtimoiy kontekstlar va fan taraqqiyoti ta’sirida shakllanib boruvchi evolyutsion tizim sifatida sharhlashimkonini beradi. Olingan ilmiy natijalar asosida aytishimiz mumkinki, milliy terminologik siyosatni takomillashtirishda integrallik,fanlararo yondashuv va zamonaviy metodologiya o’ta muhim omil sanaladi
OʻZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY TA’LIM, FAN VA INNOVATSIYALAR VAZIRLIGI INNOVATSION RIVOJLANISH AGENTLIGI ILMIY-TEXNIK AXBOROT MARKAZI TARIXI
This article analyzes the history of formation, organizational and legal foundations, and the evolution of activities of the Scientific and Technical Information Center of the Innovation Development Agency under the Ministry of Higher Education, Science and Innovations of the Republic of Uzbekistan.В данной статье анализируются история формирования, организационно-правовые основы и эволюция деятельности Научно-технического информационного центра Агентства инновационного развития при Министерстве высшего образования, науки и инноваций Республики Узбекистан.Mazkur maqolada Oʻzbekiston Respublikasi Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi Innovatsion rivojlanish agentligi ilmiy-texnik axborot markazining shakklanish tarixi, tashkiliy-huquqiy asoslari va faoliyat evolyutsiyasi tahlil qilinadi
BURHONUDDIN MARG‘INONIYNING “HIDOYA” ASARIDA MEROS MASALASINING MANTIQIY DALILLANISHI
The article analyzes the substantiation of solutions to particular inheritance questions in Islamic law, as presented in “Hidayah”, and defines the logical forms of the methods of argumentation used.В статье анализируется, как обоснованы решения некоторых проблем (вопросов), касающихся наследования в исламском праве, представленные в труде “Хидoя”, и определены логические формы методов аргументации.Maqolada islom huquqshunosligidagi merosga oid ayrim muammo (masala)larning “Hidoya” asarida berilgan yechimlari qanday asoslanganligi tahlil qilingan va dalillash usullarining mantiqiy shakllari aniqlangan
FALSAFIY TAFAKKUR TRANSFORMATSIYASIDA BILIM, MAFKURA VA QADRIYATLAR SINKRETIZMI
This article provides a philosophical analysis of the mechanisms of interaction between new knowledge, ideology, and values in the process of human thought and social progress. The author examines the phenomenon of syncretism not only as a theoretical category but also as a methodological mechanism that facilitates the transformation of philosophical thought. Furthermore, the article substantiates the dialectical and synergetic nature of syncretism as an objective necessity for the spiritual evolution of society.В данной статье представлен философский анализ механизмов взаимодействия новых знаний, идеологии и ценностей в процессе развития человеческого мышления и общества. Автор исследует феномен синкретизма не только как теоретическую категорию, но и как методологический механизм, обеспечивающий трансформацию философского мышления. Также обосновывается диалектическая и синергетическая природа синкретизма как объективной необходимости духовной эволюции общества.Ushbu maqolada inson tafakkuri va jamiyat taraqqiyoti jarayonida yangi bilim, mafkura va qadriyatlarning o‘zaro ta’sir mexanizmlari falsafiy tahlil qilingan. Muallif sinkretlashuv hodisasini nafaqat nazariy kategoriya, balki falsafiy tafakkur transformatsiyasini ta’minlovchi metodologik mexanizm sifatida tadqiq etadi. Shuningdek, mazkur maqolada sinkretizmning dialektik va sinergetik tabiati jamiyat ma’naviy evolutsiyasining obyektiv zarurati ekanligi asoslangan
ZAMONAVIY TA’LIM SHAROITIDA TEXNIK TAFAKKURNI RIVOJLANTIRISHNING INNOVATSION METODLARI
This article examines the theoretical foundations and practical significance of innovative pedagogical methods in developing technical thinking within the context of modern education. Technical thinking is interpreted as an individual’s ability to analyze problem situations through analytical and critical thinking, to comprehend technological processes, to generate effective solutions, and to apply them in practical activities. The article analyzes the didactic potential of innovative methods such as project-based learning, problem-based instruction, digital educational platforms, and interactive and information-communication technologies in shaping technical thinking competence. It also substantiates the role of these methods in fostering creativity, independent decisionmaking, logical reasoning, and skills in working with modern technologies among learners. The research findings demonstrate that an innovative educational environment is a crucial condition for the development of technical thinking and provide methodological recommendations for its effective implementation in educational practice.В статье рассматриваются теоретические основы и практическая значимость инновационных педагогических методов в развитии технического мышления в условиях современного образования. Техническое мышление интерпретируется как способность личности анализировать проблемные ситуации на основе аналитического и критического мышления, глубоко понимать технологические процессы, разрабатывать эффективные решения и применять их в практической деятельности. В статье анализируются дидактические возможности проектного обучения, проблемного обучения, цифровых образовательных платформ, интерактивных и информационно-коммуникационных технологий в формировании компетенции технического мышления. Также обосновывается роль инновационных методов в развитии у обучающихся креативности, самостоятельности в принятии решений, логического мышления и навыков работы с современными технологиямиMazkur maqolada zamonaviy ta’lim jarayonida texnik tafakkurni rivojlantirishda innovatsion pedagogik metodlarning nazariy asoslari va amaliy ahamiyati yoritiladi. Texnik tafakkur shaxsning muammoli vaziyatlarni tahliliy va tanqidiy fikrlash asosida baholash, texnologik jarayonlarni chuqur anglash, yangi va samarali yechimlar ishlab chiqish hamda ularni amaliy faoliyatda qo‘llay olish qobiliyati sifatida talqin etiladi. Maqolada loyihaviy ta’lim, muammoli o‘qitish, raqamli ta’lim platformalari, interaktiv va axborot-kommunikatsiya texnologiyalariga asoslangan metodlarning texnik tafakkur kompetensiyasini shakllantirishdagi didaktik imkoniyatlari tahlil qilinadi. Shuningdek, innovatsion metodlardan foydalanish jarayonida talabalarda kreativlik, mustaqil qaror qabul qilish, mantiqiy fikrlash va zamonaviy texnologiyalar bilan ishlash ko‘nikmalarining rivojlanishi asoslab beriladi. Tadqiqot natijalari innovatsion ta’lim muhiti texnik tafakkurni rivojlantirishning muhim sharti ekanini ko‘rsatadi hamda ta’lim amaliyotiga joriy etish uchun metodik tavsiyalar beradi