Publishing House of the National University of Uzbekistan
Not a member yet
5333 research outputs found
Sort by
MEDIA SAVODXONLIK VA TA’LIM JURNALISTIKASINING BOLALAR DUNYOQARASHINI RIVOJLANTIRISHDAGI O‘RNI
Due to the global advancement in technology and the way of information shared there are too many cases which cause misinformation, bullying, harassment, hate speech. These simultaneously make young generation who has lack of knowledge in media face the formidable challenge of choosing correct ones. This article aims to show the importance of media literacy and the role of educational journalism in enhancing youngsters’ world view by fostering critical thinking and expanding awareness.Из-за глобального развития технологий и способов распространения информации всё чаще возникают случаи дезинформации, травли, оскорблений и языка вражды. Молодёжь, не обладающая достаточными знаниями в области медиаграмотности, сталкивается с серьёзными трудностями при выборе достоверной информации. Эта статья направлена на освещение важности медиаграмотности и роли образовательной журналистики в формировании мировоззрения молодых людей, развитии критического мышления и расширении их осведомлённостиTexnologiyaning global rivojlanishi va axborot almashinuvining o‘zgarishi sababli noto‘g‘ri ma’lumotlar, kiberbulling, tahdid, nafratga asoslangan so‘zlar kabi holatlar ko‘paymoqda. Bu esa media savodxonligi past bo‘lgan yosh avlod uchun to‘g‘ri ma’lumotni ajratishda jiddiy muammolarni keltirib chiqarmoqda. Ushbu maqola yoshlarning tanqidiy fikrlashini rivojlantirish va dunyoqarashini kengaytirish orqali media savodxonligi hamda ta’lim jurnalistikasining ahamiyatini yoritib berad
PEDAGOGIKA OLIY TA’LIM MUASSASALARIDAGI JISMONIY MADANIYAT MASHG‘ULOTLARIDA INDIVIDUALLASHTIRISH DARAJASINI ANIQLASH
Due to the diversity of students' physical abilities and motivational profiles, the need for an individual approach to physical education classes in pedagogical higher educational institutions has increased. This study aims to assess the current level of individualization in physical education programs, assess student satisfaction, and identify factors affecting the effectiveness of personalized training strategies.В связи с разнообразием физических возможностей и мотивационных профилей студентов возрастает необходимость индивидуального подхода к занятиям по физическому воспитанию в педагогических вузах. Целью данного исследования является оценка текущего уровня индивидуализации программ физического воспитания, оценка удовлетворенности учащихся и выявление факторов, влияющих на эффективность персонализированных стратегий тренировокTalabalarning jismoniy qobiliyatlari va motivatsion profillarining xilma-xilligi tufayli pedagogika oliy o‘quv yurtlarida jismoniy tarbiya mashg‘ulotlariga individual yondashuvga bo‘lgan ehtiyoj ortib bordi. Ushbu tadqiqot jismoniy madaniyat dasturlarida individuallashtirishning hozirgi darajasini baholash, talabalarning qoniqishini baholash va shaxsiylashtirilgan mashg‘ulot strategiyalari samaradorligiga ta’sir qiluvchi omillarni aniqlashga qaratilga
TARBIYASI “QIYIN” O‘SMIRLAR VA ULARNING PSIXOLOGIK TAVSIFI
This article analyzes the psychological characteristics of adolescence, the education of "difficult" adolescents and their psychological classification, the individual pathways through which the education of "difficulties" passes in social institutions, self-condemning behavior in adolescents and its classifications, types of condemning behavior, conditional groups based on typological features of "difficult" adolescents, and methods of studying the education of "difficult" adolescents.В данной статье анализируются психологические особенности подросткового возраста, воспитание «трудных» подростков и их психологическая классификация, индивидуальные пути воспитания «трудности», проходящие через социальные институты, самоуничижительное поведение подростков и его классификации, типы осуждающего поведения, условные группы «трудных» подростков по их типологическим особенностям и методы изучения воспитания «трудных» подростковMazkur maqolada o‘smirlik yoshining psixologik xususiyatlari, tarbiyasi “qiyin” o‘smirlarning va ularning psixologik tasnifi, tarbiyasi “qiyinlik”ni ijtimoiy institutlar orqali o‘tadigan individual yo‘llari, o‘smirlarda o‘zini o‘zi mahkum qiluvchi xulq-atvor va uning tasniflari, mahkum qiluvchi xulq-atvor tiplari, tarbiyasi “qiyin” o‘smirlarni tipologik xususiyatlariga ko‘ra shartli guruhlari bo‘linishi hamda tarbiyasi “qiyin” o‘smirlarni o‘rganish usullari to‘g‘risidagi nazariy ma’lumotlar tahlil qilingan
DEVELOPING 21ST-CENTURY SKILLS IN ESL LEARNERS THROUGH CREATIVE PEDAGOGY: A THEORETICAL OVERVIEW
This article explores the role of creative pedagogy in developing 21st-century skills—communication, collaboration, critical thinking, and creativity (4Cs) – among ESL learners. Based on constructivist learning theory and global teaching models, it shows that student-centered and open-ended methods increase engagement, autonomy, and confidence. Strategies such as project-based learning, storytelling, multimodal tasks, and drama are reviewed for their effectiveness in building creativity and language proficiency. These methods also strengthen problem-solving, emotional intelligence, and real-life communication skills. The article further discusses challenges in transitional systems like Uzbekistan, including rigid curricula, limited teacher preparation, and resource shortages, alongside opportunities created by reforms and digital tools. Overall, the study highlights creativity as a key element of modern ESL education.В статье рассматривается роль креативной педагогики в развитии навыков XXI века — коммуникации, сотрудничества, критического мышления и креативности – у учащихся ESL. На основе конструктивистской теории обучения показано, что методы, ориентированные на учащегося, усиливают активность, самостоятельность и уверенность. Анализируются такие стратегии, как проектное обучение, сторителлинг, мультимодальные задания и драматические упражнения, которые способствуют развитию креативности и языковых умений. Эти подходы также формируют навыки решения проблем, эмоциональный интеллект и умение общаться в реальных ситуациях. В статье отмечаются трудности применения в Узбекистане (жёсткие программы, недостаток подготовки учителей, ограниченные ресурсы) и возможности, создаваемые реформами и цифровизацией. В заключение подчеркивается необходимость интеграции креативности в современное ESL-образование.Ushbu maqola ingliz tilini ikkinchi til sifatida o‘rganayotgan (ESL) o‘quvchilarda 21-asr ko‘nikmalarini (kommunikatsiya, hamkorlik, tanqidiy fikrlash, ijodkorlik) rivojlantirishda kreativ pedagogikaning ahamiyatini yoritadi. Konstruktivistik nazariya asosida o‘quvchi markazidagi ochiq metodlar ishtirokni, mustaqillikni va ishonchni kuchaytirishi ta’kidlanadi. Loyihaviy ta’lim, hikoya aytish, multimodal topshiriqlar va dramatik faoliyatlar kreativlikni va til ko‘nikmalarini rivojlantirishda samarali usul sifatida ko‘rib chiqiladi. Ushbu yondashuv o‘quvchilarning muammoni hal qilish, ijtimoiy-emosional intellekt va haqiqiy muloqotdagi ishonchini ham rivojlantiradi. Shu bilan birga, O‘zbekiston ta’lim tizimidagi qiyinchiliklar (qat’iy dasturlar, o‘qituvchilar tayyorgarligi, resurs yetishmovchiligi) va imkoniyatlar (islohotlar, raqamli vositalar) ham tahlil qilinadi. Xulosa qilib, kreativlik zamonaviy ESL ta’limining ajralmas qismi sifatida ta’kidlanadi
РОЛЬ ИНФОРМАЦИОННЫХ КОММУНИКАТИВНЫХ ТЕХНОЛОГИЙ В ПОДГОТОВКЕ СПЕЦИАЛИСТОВ ПО СПОРТУ
The article examines the role of information and communication technologies (ICT) in the training of specialists in the field of sports. The main directions of ICT application in the educational process are highlighted: the use of digital platforms, multimedia resources, analytical programs, and distance learning technologies. Special attention is paid to the advantages of implementing ICT, such as improving the quality of education, individualizing the training of athletes, developing professional competencies, and expanding international cooperation. The analysis shows that the comprehensive use of modern technologies is an important factor in shaping competitive specialists in the field of sports.В статье рассматривается роль информационно-коммуникативных технологий (ИКТ) в подготовке специалистов по спорту. Раскрываются основные направления применения ИКТ в образовательном процессе: использование цифровых платформ, мультимедийных ресурсов, аналитических программ и дистанционных технологий. Особое внимание уделено преимуществам внедрения ИКТ, таким как повышение качества обучения, индивидуализация подготовки спортсменов, развитие профессиональных компетенций и расширение международного сотрудничества. В результате анализа показано, что комплексное применение современных технологий является важным фактором формирования конкурентоспособных специалистов в сфере спорта.Maqolada sport sohasi mutaxassislarini tayyorlashda axborot-kommunikatsiya texnologiyalarining (AKT) o‘rni ko‘rib chiqiladi. Ta’lim jarayonida AKTdan foydalanishning asosiy yo‘nalishlari yoritiladi: raqamli platformalardan, multimediya resurslaridan, tahliliy dasturlardan hamda masofaviy ta’lim texnologiyalaridan foydalanish. Ayniqsa, AKTni joriy etishning afzalliklariga alohida e’tibor qaratiladi, jumladan ta’lim sifatini oshirish, sportchilarni individual tayyorlash, professional kompetensiyalarni rivojlantirish va xalqaro hamkorlikni kengaytirish. Tahlil natijalariga ko‘ra, zamonaviy texnologiyalarni kompleks qo‘llash sport sohasida raqobatbardosh mutaxassislarni shakllantirishning muhim omili hisoblanadi
INGLIZ VA O ‘ZBEK TILLARIDAGI VAQT IFODALARINING SENTIMENTAL VA PRAGMATIK TAHLILI: KORPUSGA ASOSLANGAN LINGVOMADANIY YONDASHUV
Time is one of the most universal yet culturally diverse categories in human cognition and literature. This study explores the sentiment and pragmatic functions of time expressions in English and Uzbek literary texts, employing both corpus-based methods and lingua-cultural analysis. The study highlights that linguistic choices in expressing time are not only grammatical but also cultural, influencing translation strategies and computational modeling. This research contributes to cross-cultural pragmatics, translation studies, and computational linguistics by demonstrating how sentiment analysis and corpus tools can be integrated with traditional literary interpretation.ВРЕМЯ — одна из самых универсальных, но при этом культурно разнообразных категорий человеческого мышления и литературы. Данное исследование рассматривает сентиментальные и прагматические функции временных выражений в английских и узбекских литературных текстах, используя как корпусные методы, так и лингвокультурный анализ. Исследование подчеркивает, что языковые средства выражения времени являются не только грамматическими, но и культурными, влияющими на стратегии перевода и компьютерное моделирование. Работа вносит вклад в развитие межкультурной прагматики, переводоведения и компьютерной лингвистики, демонстрируя, как методы сентимент-анализа и корпусные инструменты могут быть интегрированы с традиционной литературной интерпретацией.VAQT — inson tafakkuri va adabiyotida eng universal, biroq madaniy jihatdan eng xilma-xil toifalardan biridir. Ushbu tadqiqot ingliz va o‘zbek badiiy matnlarida vaqt ifodalarining sentimental hamda pragmatik funksiyalarini korpusga asoslangan usullar va lingvomadaniy tahlil yordamida o‘rganadi. Ushbu ish madaniyatlararo pragmatika, tarjimashunoslik va kompyuter lingvistikasi rivojiga hissa qo‘shadi hamda sentimental tahlil va korpus vositalarini an’anaviy adabiy sharhlash bilan integratsiya qilish imkoniyatlarini ko‘rsatadi
DAVLAT VA JAMIYAT BOSHQARUVI TIZIMIDAGI INTEGRATSION JARAYONLAR
This article describes the theoretical and conceptual basis, scientific directions, stages and evaluation indicators of the process of evaluating the effectiveness of public administration. At the same time, the assessment of the effectiveness of institutional-functional processes of governance as a factor in achieving quality and efficiency in public administration is scientifically based.В статье описаны теоретические и концептуальные основы, научные направления, этапы и оценочные показатели процесса оценки эффективности государственного управления. При этом оценка эффективности институционально-функциональных процессов управления как фактора достижения качества и эффективности в государственном управлении имеет научную основу.Ushbu maqolada davlat boshqaruvi samaradorligini baholash jarayonining nazariy-konseptual asoslari, ilmiy yo‘nalishlari, bosqichlari hamda baholash indikatorlari ochib berilgan. Shu bilan birga, davlat boshqaruvida sifat va natijadorlikka erishish omili sifatida boshqaruvning institutsional-funksional jarayonlari samaradorligini baholash ilmiy asoslantirilgan
O‘ZBEKCHA–INGLIZCHA IJTIMOIY-SIYOSIY TERMINLARDA SINONIMIYA VA ANTONIMIYA
This article analyzes the linguistic features of synonymy and antonymy in Uzbek–English socio-political terms. The semantic field of political terminology, their equivalents in translation, as well as the subtle meanings of synonymic series and antonymic pairs are comparatively studied.В данной статье анализируются лингвистические особенности синонимии и антонимии в узбекско–английских социально–политических терминах. Рассмотрены семантическое поле политических терминов, их эквиваленты в переводе, а также смысловые нюансы синонимических рядов и антонимических парMazkur maqolada o‘zbekcha–inglizcha ijtimoiy-siyosiy terminlarda sinonimiya va antonimiyaning lingvistik xususiyatlari tahlil qilinadi. Siyosiy terminlarning semantik maydoni, ularning tarjimada ekvivalentlari hamda sinonimik qatorlar va antonimik juftliklarning ma’no nozikliklari qiyosiy o‘rganilga
MILLIY TIL KORPUSLARINI YARATISH UCHUN NUTQIY AKTLARNING LINGVOMADANIY TADQIQI
This study examines the cross-linguistic realization of speech acts—specifically requests and apologies—among Uzbek, Russian, and English speakers, with the aim of informing the development of national language corpora. Grounded in speech act theory and contextual pragmatics, the research employs a mixed-methods approach combining statistical analysis via JASP with qualitative thematic coding. Findings reveal culturally distinct preferences: Uzbek speakers favor politeness as a normative standard, Russian speakers prioritize directness and sincerity, while English speakers demonstrate context-sensitive, multidimensional pragmatics. These results underscore the role of linguacultural norms in shaping speech behavior and contribute to the typological profiling of pragmatic variation across languages.В данном исследовании рассматривается межъязыковая реализация речевых актов — в частности просьб и извинений — среди носителей узбекского, русского и английского языков с целью содействия развитию национальных языковых корпусов. Опираясь на теорию речевых актов и контекстуальную прагматику, работа использует смешанный методологический подход, объединяющий статистический анализ с помощью программы JASP и качественное тематическое кодирование. Результаты показывают культурно обусловленные предпочтения: носители узбекского языка склонны рассматривать вежливость как нормативный стандарт, носители русского языка отдают приоритет прямоте и искренности, тогда как носители английского языка демонстрируют контекстно-зависимую, многомерную прагматику. Полученные данные подчеркивают роль лингвокультурных норм в формировании речевого поведения и способствуют типологическому профилированию прагматической вариативности в разных языках.Ushbu tadqiqot nutqiy aktlarning – xususan, iltimos va kechirimlarning – o‘zbek, rus va ingliz tillari so‘zlovchilari orasida tildan tilga qanday namoyon bo‘lishini o‘rganadi hamda milliy til korpuslarini rivojlantirishga hissa qo‘shishni maqsad qiladi. Nutqiy akt nazariyasi va kontekstual pragmatika asosida olib borilgan tadqiqot aralash metodologiyani qo‘llaydi: JASP dasturi yordamida statistik tahlil va sifat jihatdan tematik kodlash usullari birlashtirilgan. Natijalar madaniyatga xos ustuvor yo‘nalishlarni ko‘rsatadi: o‘zbek so‘zlovchilari odobni me’yoriy standart sifatida afzal ko‘rishadi, rus so‘zlovchilari bevositalik va samimiyatni birinchi o‘ringa qo‘yadi, ingliz so‘zlovchilari esa kontekstga mos, ko‘p qirrali pragmatikani namoyon etadi. Bu xulosalar lingvomadaniy me’yorlarning nutqiy xulq shakllanishidagi rolini ta’kidlaydi va tillararo pragmatik tafovutlarning tipologik profillanishiga hissa qo‘shadi
O‘QUVCHILARNI KASBGA YO‘NALTIRISH MASALASIGA PSIXOLOGIK YONDASHUV
This article examines the study of the issue of career choice by Uzbek scientists and their attitude to this issue, the selection of criteria for the career choice system, factors influencing career choice, as well as issues of student orientation to a career and teaching them to freely choose a career. The article also examines the scientific-theoretical and practical-methodological aspects of the selection of criteria for the attitude factor to the choice of a profession, as well as aspects of their study.В данной статье рассматривается изучение вопроса выбора карьеры узбекскими учеными и их отношение к этому вопросу, выбор критериев для системы выбора карьеры, факторы, влияющие на выбор карьеры, а также вопросы ориентации студентов на карьеру и обучения их свободному выбору карьеры. В статье также рассматриваются научно-теоретические и практико-методические аспекты отбора критериев фактора отношения к выбору профессии, а также аспекты их исследования.Ushbu maqolada o‘zbek olimlari tomonidan kasb tanlash masalasining o‘rganilishi va bu masala xususida munosabatlari, kasb tanlash tizimi mezonlarining tanlanishi, kasb tanlashga ta’sir qiluvchi omillar yoritilgan bo‘lib, unda o‘quvchilarni kasbga yo‘naltirish, ularni erkin kasb tanlashga o‘rgatish masalalari yoritilgan. SHuningdek maqolada kasb tanlashga munosabat omili mezonlari tanlanishining ilmiy-nazariy va amaliy-uslubiy jihatlari hamda ularni tadqiq qilishning jihatlari o‘rganilgan