Publishing House of the National University of Uzbekistan
Not a member yet
    5333 research outputs found

    BOSHLANG‘ICH SINF O‘QUVCHILARIDA SINTAKTIK MODELLAR ORQALI NUTQNI RIVOJLANTIRISH METODIKASI

    Full text link
    This article will highlight the theoretical foundations of the use of syntactic models in elementary school native language lessons, the methodology of their application and the didactic possibilities in the development of oral and written speech of students. It is scientifically substantiated that syntactic modeling is an effective technology in students in the formation of skills for understanding grammatical units, analyzing sentence construction, consistently expressing content and stating an idea in a logical order.В данной статье освещаются теоретические основы использования синтаксических моделей на уроках родного языка в начальных классах, методика их применения и дидактические возможности в развитии устной и письменной речи учащихся. Научно обосновано, что синтаксическое моделирование является эффективной технологией в формировании у учащихся навыков понимания грамматических единиц, анализа конструкции предложения, Связного выражения содержания и выражения мысли в логическом порядкеMazkur maqolada boshlang‘ich sinf ona tili darslarida sintaktik modellardan foydalanishning nazariy asoslari, ularni qo‘llash metodikasi va o‘quvchilarning og‘zaki hamda yozma nutqini rivojlantirishdagi didaktik imkoniyatlari yoritiladi. Sintaktik modellashtirish o‘quvchilarda grammatik birliklarni anglash, gap qurilishini tahlil qilish, mazmunni izchil ifodalash va fikrni mantiqiy tartibda bayon etish malakalarini shakllantirishda samarali texnologiya ekanligi ilmiy jihatdan asoslanad

    CHO‘LI BEGIMQULOV – QASHQADARYO MIROBLARI OTASI

    Full text link
    This article provides a scholarly analysis of Cho‘li Begimqulov’s role in the irrigation history of Dasht village and his practical contribution to the socio-economic development of the region. The study examines his activities as a mirob, his initiatives in water distribution and the construction of irrigation structures, as well as his efforts to improve the living conditions of the local community. The article highlights Begimqulov’s honesty, dedication, and loyalty, along with his commitment to educating the younger generation, as supported by historical sources. It also analyzes his initiatives such as bringing water to Dasht, building a community club and teahouse, constructing shelters for herders, and significantly increasing livestock numbers in the villages of Novur and Saksandara.В данной статье научно анализируется роль Чоли Бегимкулова в истории ирригации деревни Дашт и его практический вклад в развитие региона. Исследование раскрывает его деятельность как мироба, инициативы по распределению воды и строительству оросительных сооружений, а также масштабные работы, направленные на улучшение социально-экономической жизни деревни. Автор показывает такие человеческие качества Бегимкулова, как честность, самоотверженность и преданность делу, а также его стремление просвещать молодёжь, опираясь на исторические источники. В статье анализируются инициативы Бегимкулова по проведению воды в Дашт, строительству клуба и чайханы, возведению кошар для скотоводов, а также значительному увеличению поголовья скота в селах Новур и Саксандара.Ushbu maqola Dasht qishlog‘i irrigatsiya tarixida Cho‘li Begimqulovning tutgan o‘rni va uning mintaqa rivojiga qo‘shgan amaliy hissasini ilmiy asosda tahlil qiladi. Tadqiqotda Begimqulovning miroblik faoliyati, suv taqsimoti va sug‘orish inshootlarini barpo etishdagi tashabbuslari, shuningdek, qishloqning ijtimoiy-iqtisodiy hayotini yaxshilashga qaratilgan bunyodkorlik ishlari yoritiladi. Muallif Begimqulovning halollik, fidoyilik, sadoqat kabi insoniy fazilatlari bilan bir qatorda, yoshlarni ilmli qilish yo‘lidagi sa’y-harakatlarini ham tarixiy manbalar asosida ochib beradi. Maqolada Cho‘li Begimqulovning Dasht qishlog‘iga suv keltirish, klub va choyxona qurdirish, chorvadorlar uchun qo‘tonlar barpo etish, Novur va Saksandara qishloqlarida chorva sonini keskin oshirish kabi tashabbuslari alohida tahlil qilinadi

    INTUITSIYA HAQIDAGI ILMIY KONSEPSIYALARNING SHAKLLANISHI

    Full text link
    This article analyzes the process of the formation of the concept of intuition within the fields of philosophy and psychology. The historical development of scientific conceptions of intuition, their classical and modern interpretations, as well as approaches within various philosophical traditions are examined. The role and significance of intuition in the process of cognition are revealedВ данной статье анализируется процесс формирования понятия интуиции в философии и психологии. Рассматривается историческое развитие научных концепций интуиции, их классические и современные интерпретации, а также подходы в рамках различных философских направлений. Раскрывается роль и значение интуиции в процессе познания.Mazkur maqolada intuitsiya tushunchasining falsafa va psixologiya fanlarida shakllanish jarayoni tahlil qilinadi. Intuitsiya haqidagi ilmiy konsepsiyalarning tarixiy rivoji, klassik va zamonaviy talqinlari, shuningdek, turli falsafiy yo‘nalishlar doirasidagi yondashuvlar yoritiladi. Intuitsiyaning bilish jarayonidagi o‘rni va ahamiyati ochib beriladi

    NOGIRONLIGI BOR SHAXSLAR ISTIQOMAT QILAYOTGAN OILALARNING IJTIMOIY-PSIXOLOGIK XUSUSIYATLARI

    Full text link
    Today, special attention is paid worldwide to ensuring equal opportunities in the family-building process for persons with disabilities. Based on this, major research centers around the world conduct numerous studies on this issue. The purpose of this article is to study the barriers faced by families living with persons with disabilities and ways to overcome them. The article discusses the teachings of Eastern thinkers on the institution of the family, features of families living with persons with disabilities, as well as problems of families raising children with disabilities and measures to solve them. The article substantiates the necessity of introducing a professional approach in the process of improving the quality of life for families living with persons with disabilities.Сегодня в мире особое внимание уделяется обеспечению равных возможностей в процессе построении семьи лиц с инвалидностью. Именно исходя из этого крупными исследовательскими центрами мира проводяться множество исследований по данной проблематике. Целью данной статьи является изучение барьеров с которыми сталкиваются семьи в которых проживают лица с инвалидностью и путей их преодолению. В данной статье раскрываются учения Восточных мыслытелей о институте семьи, особенности семей в которых проживают лица с инвалидностью, а также проблемы семей воспитывающие детей с инвалидностью и меры их решения. В статье обосновывается необходимость, в процессе повышения качества жизни семей в которых проживают лица с инвалидностью внедрение профессионального подхода.Bugungi kunda jahonda nogironligi bor shaxslarni turmush sifatini oshirish jarayonlarida ularni oilalarda istiqomat qilishi, oila qurishda teng imkoniyatlarni ta’minlanishi kabi masalalarga alohida e’tibor qaratilmoqda. Aynan shundan kelib chiqib, jahonning yirik tadqiqot markazlari tomonidan bu borada ko‘plab tadqiqotlar olib borilmoqda. Ushbu maqolaning asosiy maqsadi nogironligi bor shaxslarning oilalarda istiqomat qilish jarayonlarida yuzaga kelayotgan to‘siqlar va ularni yechimini tahlil qilishdan iborat. Mazkur maqolada muallif Sharq mutafakkirlarining oila instituti borasidagi ta’limotlari, nogironligi bor shaxslar istiqomat qilayotgan oilalarning o‘ziga xos xususiyatlari, shuningdek, nogironligi bor farzandni parvarish qilayotgan oilalarning muammolari va yechimlarini ochib berilgan. Maqolada nogironligi bor shaxslar istiqomat qilayotgan oilalarning turmush sifatini oshirish jarayonlarida professional yondashuvning ahamiyati muhimligi muallif tomonidan asoslab berilgan

    TA’LIM TARIXIDA FANLARARO BOG‘LANISHNING ROLI VA O‘RNI

    Full text link
    This article represents the first presentation of the results of our scientific research entitled “Pedagogical Foundations for Providing Integrated and Systematized Knowledge to Students of the Natural and Exact Sciences through Interdisciplinary Connections.” It is devoted to the formation and development of issues related to interdisciplinary integration in the history of education.Данная статья является первым представлением результатов научно-исследовательских работ под названием “Педагогические основы формирования у студентов естественно-точных направлений целостных и систематизированных знаний на основе межпредметных связей”. Она посвящена формированию и развитию проблемы междисциплинарных взаимосвязей в истории образования.Ushbu maqola tabiiy aniq fanlar yo‘nalishi talabalariga fanlararo o‘zaro bog‘lanish asosida yaxlit, tizimlashtirilgan bilimlar berishning pedagogic asoslari deb nomlangan ilmiy-tadqiqot ishlarimiz natijalarining birinchisi hisoblanib, ta’lim tarixida fanlararo o‘zaro bog‘lanish masalalarining shakllanish va rivojlanishiga bag‘ishlangan

    BOSHLANG‘ICH SINF O‘QUVCHILARIDA LINGVISTIK MODELLARNI QO‘LLASH ORQALI IJODIY NUTQNI RIVOJLANTIRISHNING SAMARADORLIGI

    Full text link
    The article analyzes the effectiveness of the application of linguistic models in the process of forming the creative speech of Primary School students. The role of the concept of a linguistic model in the educational process, its methodological capabilities in the development of speech competence, is indicated. Also, on the basis of linguistic models, readers will be illuminated by thinking activity, independent thinking, identification of logical connections, as well as mechanisms for enriching creative speech.В статье анализируется эффективность применения языковых моделей в процессе формирования творческой речи младших школьников. Показана роль понятия языковая модель в образовательном процессе, ее методические возможности в развитии речевой компетенции. Также на основе лингвистических моделей освещаются механизмы мыслительной активности учащихся, самостоятельного мышления, выявления логических связей и обогащения творческой речи.Maqolada boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining ijodiy nutqini shakllantirish jarayonida lingvistik modellarni qo‘llashning samaradorligi tahlil qilinadi. Lingvistik model tushunchasining o‘quv jarayonidagi o‘rni, uning nutqiy kompetensiyani rivojlantirishdagi metodik imkoniyatlari ko‘rsatib beriladi. Shuningdek, lingvistik modellar asosida o‘quvchilarda tafakkur faolligi, mustaqil fikrlash, mantiqiy bog‘lanishlarni aniqlash hamda kreativ nutqni boyitishning mexanizmlari yoritiladi

    ZAMONAVIY TA’LIM TEXNOLOGIYALARI ASOSIDA XORIJIY TILLARNI O‘QITISHDA NUTQ MALAKALARINI RIVOJLANTIRISH

    Full text link
    This article analyzes the issues of developing speaking skills in foreign language teaching based on modern educational technologies from both theoretical and practical perspectives. The study examines the integration of different types of speech activities in foreign language education, such as listening comprehension, reading comprehension, writing, and speaking, withparticular emphasis on the role of interactive and innovative technologies in forming productive speaking and writing skills. It is scientifically substantiated that an educational process organized on the basis of modern pedagogical approaches contributes to the development of learners’ communicative competenceВ данной статье с научно-теоретической и практической точек зрения анализируются вопросы развития речевых навыков при обучении иностранным языкам на основе современных образовательных технологий. В исследовании рассматривается интеграция различных видов речевой деятельности в процессе обучения иностранным языкам, таких как аудирование, чтение, письмо и говорение, при этом особое внимание уделяется роли интерактивных и инновационных технологий в формировании продуктивных речевых навыков — говорения и письма. Научно обосновывается, что образовательный процесс, организованный на основе современных педагогических подходов, способствует развитию коммуникативной компетенции обучающихся.Mazkur maqolada zamonaviy ta’lim texnologiyalari asosida xorijiy tillarni o‘qitishda nutq malakalarini rivojlantirish masalalariilmiy-nazariy va amaliy jihatdan tahlil qilinadi. Tadqiqotda xorijiy til ta’limida tinglab tushunish, o‘qib tushunish, yozish va gapirish kabi nutq faoliyati turlarining o‘zaro integratsiyasi, ayniqsa, gapirish va yozish kabi produktiv nutq malakalarini shakllantirishda interfaol va innovatsion texnologiyalarning ahamiyati yoritiladi. Zamonaviy pedagogik yondashuvlar asosida tashkil etilgan ta’lim jarayoni o‘rganuvchilarning kommunikativ kompetensiyasini rivojlantirishga xizmat qilishi ilmiy jihatdan asoslab beriladi

    OZIQ-OVQAT CHIQINDILARINI BOSHQARISHNI RATSIONALIZATSIYA QILISHNING INNOVATSION USULLARI

    Full text link
    The article analyzes current approaches adopted by foreign countries to reduce and process food waste, including the use of food sharing, cooperative initiatives, and composting and bioconversion technologies. Based on data from FAO, the World Bank, and scientific publications, the study identifies key mechanisms that help reduce the economic and environmental costs associated with food loss. Particular attention is given to the possibilities of adapting international experience to the conditions of the Republic of Uzbekistan, taking into account national infrastructure characteristics, consumer habits, and ongoing agrarian reforms. The article also formulates recommendations for improving the institutional and regulatory framework for food waste management in the country.В статье анализируются современные подходы зарубежных стран к сокращению и переработке пищевых отходов, включая использование фудшеринга, кооперативных инициатив и технологий компостирования и биоконверсии. На основе данных ФАО, Всемирного банка и научных публикаций выявлены ключевые механизмы, позволяющие снижать экономические и экологические издержки от продовольственных потерь. Особое внимание уделено возможностям адаптации зарубежного опыта в условиях Республики Узбекистан с учётом особенностей национальной инфраструктуры, потребительских привычек и текущих аграрных реформ. Сформулированы рекомендации по институциональному и нормативному совершенствованию обращения с пищевыми отходами в стране.Maqolada xorijiy mamlakatlarda oziq-ovqat chiqindilarini kamaytirish va qayta ishlash bo‘yicha zamonaviy yondashuvlar, jumladan, food sharing (oziq-ovqat almashinuvi), kooperativ tashabbuslar hamda kompostlash va biokonversiya texnologiyalaridan foydalanish tahlil qilingan. FAO, Jahon banki va ilmiy nashrlar ma’lumotlari asosida oziq-ovqat yo‘qotishlaridan keladigan iqtisodiy va ekologik xarajatlarni kamaytirishga imkon beruvchi asosiy mexanizmlar aniqlangan. Maxsus e’tibor O‘zbekiston Respublikasida milliy infratuzilma xususiyatlari, iste’mol odatlari va mavjud agrar islohotlarni inobatga olgan holda xorijiy tajribani moslashtirish imkoniyatlariga qaratilgan. Shuningdek, mamlakatda oziq-ovqat chiqindilari bilan ishlash bo‘yicha institutsional va normativ jihatdan takomillashtirish bo‘yicha tavsiyalar ishlab chiqilga

    INGLIZ, RUS VA O‘ZBEK TILLARIDA HIS-TUYG‘ULARNI IFODA ETUVCHI TIL BIRLIKLARINING KOGNITIV-PRAGMATIK XUSUSIYATLARI

    Full text link
    This article explores the cognitive and pragmatic features of linguistic units expressing emotions in English, Russian, and Uzbek.Through a comparative analysis, the study identifies universal and culturally specific models of conceptualizing and verbalizingemotional experiences. The research reveals that while all three languages share certain universal conceptual metaphors (e.g.,anger is heat), their linguistic realizations and the dominant pragmatic strategies for expressing emotions differ significantly.These differences are determined by linguistic typology, historical-cultural experience, and national communicative etiquette.The findings have implications for cognitive linguistics, intercultural communication, translation studies, and language teaching.В данной статье исследуются когнитивные и прагматические особенности языковых единиц, выражающих эмоции ванглийском, русском и узбекском языках. С помощью сравнительного анализа в работе выявляются универсальные икультурно-специфические модели концептуализации и вербализации эмоциональных переживаний. Исследованиепоказывает, что, хотя все три языка разделяют некоторые универсальные концептуальные метафоры (например, гнев –это жар), их языковые реализации и доминирующие прагматические стратегии выражения эмоций существенноразличаются. Эти различия обусловлены лингвистической типологией, историко-культурным опытом и национальнымкоммуникативным этикетом. Результаты исследования значимы для когнитивной лингвистики, межкультурнойкоммуникации, теории перевода и преподавания языковUshbu maqolada ingliz, rus va o‘zbek tillarida his-tuyg‘ularni ifoda etuvchi til birliklarining kognitiv va pragmatik xususiyatlario‘rganiladi. Qiyosiy tahlii yordamida ishda hissiy tajribalarni konseptuallashtirish va so‘zlashishning universal va madaniyspetsifik modellari aniqlanadi. Tadqiqot shuni ko‘rsatadiki, garchi uchala til ham ba’zi universal kontseptual metaforalarni(masalan, g‘azab – bu olov) qo‘llasa-da, ularning lingvistik materiallashuvi va his-tuyg‘ularni ifodalashning asosiy pragmatikstrategiyalari keskin farq qiladi. Bu farqlar lingvistik tipologiya, tarixiy-madaniy tajriba va milliy kommunikativ odob-axloqqoidalari bilan belgilanadi. Tadqiqot natijalari kognitiv tilshunoslik, madaniyatlararo muloqot, tarjima nazariyasi va til o‘qitishuchun ahamiyatga eg

    XITOYDAGI DASTLABKI XRISTIAN JAMOA: NESTORIANLAR

    Full text link
    This article examines the history of Nestorian Christians in China, particularly their presence during the Tang (635–845) andYuan (13th–14th centuries) dynasties. Marco Polo’s travel account provides detailed information about Nestorian communitiesliving in commercial cities along the Silk Road, including those in northwestern and southeastern China (such as Kashgar,Ganzhou, Beijing, and Hangzhou). Archaeological findings also confirm these reports. The article additionally discusses the 300-year gap between the two periods and provides information on other Christian denominations (Jacobites and Melkites).В данной статье рассматривается история несторианских христиан в Китае, в частности их присутствие в периоддинастий Тан (635–845) и Юань (XIII–XIV вв.). Путевые записи Марко Поло содержат подробные сведения онесторианских общинах, проживавших в торговых городах вдоль Шёлкового пути – таких как Кашгар, Ганьчжоу, Пекини Ханчжоу. Археологические находки также подтверждают эти данные. В статье рассматривается и трёхсотлетнийразрыв между двумя периодами, а также приводятся сведения о других христианских течениях (яковитах и мелькитах).Ushbu maqola Xitoydagi nestorian xristianlari tarixini, xususan, ularning Tan (635-845) va Yuan (XIII-XIV asrlar) sulolalaridavridagi mavjudligini ko‘rib chiqadi. Marko Poloning sayohatnomasi Ipak yo‘li bo‘ylab, Xitoyning shimoli-g‘arbiy va janubi-sharqidagi (Qoshg‘ar, Ganchjou, Pekin, Xanchjou kabi) savdo shaharlarida yashagan nestorian jamoalari haqida batafsilma’lumot beradi. Arxeologik topilmalar ham bu ma’lumotlarni tasdiqlaydi. Maqolada ikki davr orasidagi 300 yillik bo‘shliq vaboshqa xristian yo‘nalishlari (yakobitlar, melkitlar) haqidagi ma’lumotlar ham keltiriladi

    2,721

    full texts

    5,333

    metadata records
    Updated in last 30 days.
    Publishing House of the National University of Uzbekistan
    Access Repository Dashboard
    Do you manage Open Research Online? Become a CORE Member to access insider analytics, issue reports and manage access to outputs from your repository in the CORE Repository Dashboard! 👇