Publishing House of the National University of Uzbekistan
Not a member yet
5333 research outputs found
Sort by
OLIY TA’LIM TIZIMIDA RAHBARLAR KASBIY MALAKASINI OSHIRISH DASTURLARI UCHUN DAVLAT BYUDJETI MABLAG‘LARINI TAQSIMLASH MEXANIZMLARI
This article examines modern mechanisms for allocating state budget funds to finance professional development programs for administrative and teaching staff in higher education institutions. The research analyzes the legislative framework of the Republic of Uzbekistan, funding models recommended by international organizations, particularly the OECD, and practical experiences of developed countries. The advantages and disadvantages of centralized and decentralized budgeting systems, principles of strategic financial planning, and issues of transparency and accountability are examined. The article develops practical recommendations for implementing effective mechanisms for budget allocation in Uzbekistan's higher education system. The results demonstrate that a successful funding system must embody institutional autonomy, a results-oriented approach, and continuous monitoring mechanisms.В данной статье исследуются современные механизмы распределения средств государственного бюджета для финансирования программ повышения квалификации руководящих и педагогических кадров высших учебных заведений. В исследовании проанализированы законодательная база Республики Узбекистан, модели финансирования, рекомендованные международными организациями, в частности ОЭСР, а также практический опыт развитых стран. Рассмотрены преимущества и недостатки централизованных и децентрализованных систем бюджетирования, принципы стратегического финансового планирования, вопросы прозрачности и подотчетности. В статье разработаны практические рекомендации по внедрению эффективных механизмов распределения бюджетных средств в системе высшего образования Узбекистана. Результаты показывают, что успешная система финансирования должна воплощать автономию институтов, результативно-ориентированный подход и механизмы постоянного мониторинга.Ushbu maqolada oliy ta’lim muassasalari rahbar va pedagog kadrlarining malakasini oshirish dasturlarini moliyalashtirish uchun davlat budjeti mablag‘larini taqsimlashning zamonaviy mexanizmlari o‘rganilgan. Tadqiqotda O‘zbekiston Respublikasining qonunchilik bazasi, xalqaro tashkilotlar, xususan OECD tomonidan tavsiya etilgan moliyalashtirish modellari hamda rivojlangan mamlakatlarning amaliy tajribalari tahlil qilingan. Markazlashtirilgan va markazlashtirilmagan budjetlashtirish tizimlarining afzalliklari va kamchiliklari, strategik moliyaviy rejalashtirish tamoyillari, shaffoflik va hisobdorlik masalalari ko‘rib chiqilgan. Maqolada O‘zbekiston oliy ta’lim tizimida budjet mablag‘larini taqsimlashning samarali mexanizmlarini joriy etish bo‘yicha amaliy takliflar ishlab chiqilgan. Natijalar shuni ko‘rsatdiki, muvaffaqiyatli moliyalashtirish tizimi institutlarning avtonomiyasi, natijaga yo‘naltirilgan yondashuv va doimiy monitoring mexanizmlarini o‘zida mujassam etishi kerak
BLENDED LEARNING TEXNOLOGIYASI ASOSIDA INGLIZ TILI YO’NALISHI TALABALARINING ADABIY KOMPETENSIYASINI TAKOMILLASHTIRISH METODIKASI
This article discusses the methodology for improving the literary competence of English language major students based on blended learning technology. Literary competence is interpreted as a complex pedagogical category that includes students’ abilities to understand, analyze, and interpret literary texts, evaluate them from a cultural and contextual perspective, and develop readerresponse skills. The study explores the potential of integrating traditional classroom instruction with digital learning platforms, multimedia tools, and interactive online tasks to enhance the effectiveness of literature teaching. The research utilizes theoretical analysis, observation, experimental teaching, and pedagogical evaluation methods. Findings indicate that blended learning significantly improves students’ engagement, motivation, and capacity for deep and critical literary interpretation. In conclusion, a well-designed blended learning model is effective in fostering literary competence, promoting independent thinking, analytical skills, and professional preparedness. The results have practical implications for optimizing English literature instruction in higher education institutions.В данной статье освещается методика совершенствования литературной компетенции студентов направления «Английский язык» на основе технологии blended learning (смешанного обучения). Литературная компетенция рассматривается как сложная педагогическая категория, включающая способности студентов к пониманию, анализу и интерпретации художественного текста, его оценке с культурно-контекстуальной точки зрения, а также формированию читательской реакции. В исследовании анализируются возможности повышения эффективности обучения литературе через интеграцию традиционных аудиторных занятий с цифровыми образовательными платформами, мультимедийными средствами и интерактивными онлайн-заданиями. В ходе исследования использовались методы теоретического анализа, наблюдения, экспериментальной работы и педагогического анализа. Результаты показали, что технология blended learning значительно развивает активность студентов, их мотивацию к учебе, а также навыки глубокого и критического восприятия художественных текстов. В заключение отмечается, что тщательно разработанная модель смешанного обучения является эффективным средством формирования литературной компетенции, способствуя развитию у студентов самостоятельного мышления, аналитического подхода и профессиональной подготовки. Полученные результаты имеют практическое значение для совершенствования преподавания английской литературы в высших учебных заведениях.Mazkur maqolada blended learning (aralash ta’lim) texnologiyasi asosida ingliz tili yo‘nalishi talabalari adabiy kompetensiyasini takomillashtirish metodikasi yoritilgan. Adabiy kompetensiya talabalarning badiiy matnni tushunish, tahlil qilish, talqin etish, madaniy-kontekstual jihatdan baholash hamda o‘quvchi javobini shakllantirish qobiliyatlarini o‘z ichiga olgan murakkab pedagogik kategoriya sifatida talqin qilinadi. Tadqiqotda an’anaviy auditoriya mashg‘ulotlarini raqamli ta’lim platformalari, multimediya vositalari va interaktiv onlayn topshiriqlar bilan uyg‘unlashtirish orqali adabiyot ta’limi samaradorligini oshirish imkoniyatlari tahlil qilinadi. Tadqiqot jarayonida nazariy tahlil, kuzatuv, tajriba-sinov ishlari hamda pedagogik tahlil metodlaridan foydalanilgan. Natijalar blended learning texnologiyasi talabalar faolligi, o‘qishga bo‘lgan motivatsiyasi hamda badiiy matnni chuqur va tanqidiy idrok etish ko‘nikmalarini sezilarli darajada rivojlantirishini ko‘rsatdi. Xulosa qilib aytganda, puxta ishlab chiqilgan blended learning modeli adabiy kompetensiyani shakllantirishda samarali bo‘lib, talabalarda mustaqil fikrlash, tahliliy yondashuv va kasbiy tayyorgarlik darajasini oshirishga xizmat qiladi. Tadqiqot natijalari oliy ta’lim muassasalarida ingliz adabiyotini o‘qitish jarayonini takomillashtirishda amaliy ahamiyatga ega
PEDAGOGIK OLIY TA’LIM MUASSASALARIDA RAQAMLI MUHITNI SHAKLLANTIRISHNING METODIK VA TASHKILIY ASOSLARI
This article examines the methodological and organizational foundations for the formation of a digital educational environment in pedagogical higher education institutions from scientific-theoretical and practical perspectives. The essence, structural components, and pedagogical potential of the digital environment are analyzed, and the conditions for its effective implementation are identified. The study reveals the impact of an educational environment organized on the basis of modern digital technologies on the effectiveness of the learning process. The obtained results provide a theoretical basis for developing practical recommendations aimed at improving the digital environment in pedagogical higher education institutions.В данной статье с научно-теоретической и практической точек зрения исследуются методические и организaционные основы формирования цифровой образовательной среды в педагогических высших учебных заведениях. Проанализированы сущность, структурные компоненты и педагогические возможности цифровой среды, а также определены условия ее эффективного внедрения. В исследовании раскрыто влияние образовательной среды, организованной на основе современных цифровых технологий, на эффективность учебного процесса. Полученные результаты служат основой для разработки практических рекомендaций по совершенствованию цифровой среды в педагогических высших учебных заведениях.Mazkur maqolada pedagogik oliy ta’lim muassasalarida raqamli ta’lim muhitini shakllantirishning metodik va tashkiliy asoslari ilmiy-nazariy hamda amaliy jihatdan tadqiq etilgan. Raqamli muhitning mohiyati, tarkibiy tuzilmasi va pedagogik imkoniyatlari tahlil qilinib, uni samarali joriy etish shartlari aniqlangan. Tadqiqotda zamonaviy raqamli texnologiyalar asosida tashkil etilgan ta’lim muhitining o‘quv jarayoni samaradorligiga ta’siri ochib berilgan. Olingan natijalar pedagogik oliy ta’lim muassasalarida raqamli muhitni takomillashtirishga doir amaliy tavsiyalar ishlab chiqishga xizmat qiladi
EFL TALABALARGA GAPIRISH KO‘NIKMASINI O‘RGATISHDA SUGAR-COATED (MULOYIM YONDASHUV)YONDASHUVINING O‘RNI
This research work reviews relevant literature on speaking skills, affective factors in language learning, affective strategies and the sugar-coated approach as a supportive method for teaching speaking. As speaking is one of the most challenging skills that foreign language learners encounter, an educator should implement an appropriate approach to combat with students’ language anxiety, fear of making mistakes, and a lack of self confidence. The ephasis of sugar-coated approach on indirect correction and positive feedback reflects one aspect of humanistic principles of teaching while facilitating the development of fluency and accuracy of speaking skills smultaneously. Research indicated that the use of affective strategies and supportive approaches can increase students’ speaking confidence, participation, and overall proficiency in speaking English as a foreign language, while reducing emotional barriers associated with learning to speak in EFL classrooms, thereby promoting successful oral communication.В данной исследовательской работе рассматривается соответствующая научная литература, посвящённая навыкам говорения, аффективным факторам в изучении языка, аффективным стратегиям, а также sugar coated approach как поддерживающему методу обучению. Поскольку говорение является одним из наиболее сложных навыков, с которыми сталкиваются изучающие иностранный язык, преподавателю необходимо применять адекватный подход для преодоления языковой тревожности обучающихся, страха совершения ошибок и недостатка уверенности в себе. Акцент sugar coated approach на косвенном исправлении ошибок и позитивной обратной связи отражает один из аспектов гуманистических принципов обучения и одновременно способствует развитию беглости и точности устной речи. Исследования показывают, что использование аффективных стратегий и поддерживающих подходов повышает уверенность студентов в говорении, их активное участие в учебном процессе и общий уровень владения устной речью на английском языке как иностранном, а также снижает эмоциональные барьеры, связанные с обучением говорению в аудиториях EFL, тем самым способствуя успешной устной коммуникации.Mazkur tadqiqot ishida gapirish ko‘nikmasi, til o‘rganishda affektiv omillar, affektiv strategiyalar hamda gapirishni o‘rgatishda qo‘llab-quvvatlovchi usul siafatida sugar-coated approach (muloyim yondashuv)ga oid ilmiy adabiyotlar tahlil qilingan. Gapirish xorijiy til o‘rganuvchilar duch keladigan eng murakkab ko‘nikmalardan biri bo‘lganligi sababli, o‘qituvchi talabalarning til o‘rganishdagi bezovtaligi, xato qilishdan qo‘rquvi va o‘ziga ishonchsizligini kamaytirishga qaratilgan mos yondashuvni qo‘llashi zarur. Sugar-coated yondashuvning bilvosita xatolarni tuzatish va ijobiy fikr-mulohazaga urg‘u berishi insonparvar (gumanistik) ta’lim tamoyillarining bir jihatini aks ettiradi hamda gapirishda ravonlik va aniqlikni bir vaqtda rivojlantirishga xizmat qiladi. Tadqiqotlar affektiv strategiyalar va qo‘llab-quvvatlovchi yondashuvlardan foydalanish EFL talabalarining gapirishga bo‘lgan ishonchini, darsdagi ishtirokini va umumiy nutqiy kompetensiyasini oshirishini, shuningdek, EFL sinflarida gapirishni o‘rganish bilan bog‘liq affektiv to‘siqlarni kamaytirib, muvaffaqiyatli og‘zaki muloqotni rivojlantirishini ko‘rsatadi
ZAMONAVIY CHET TILI TA’LIMIDA INTERFAOL METODLARNING PEDAGOGIK SAMARADORLIGI
This article analyzes the pedagogical effectiveness of using interactive methods in modern foreign language education from theoretical and practical perspectives. The study substantiates the role of interactive methods in developing learners’ communicative competence, fostering independent and critical thinking, and increasing learning motivation. In addition, the advantages of interactive approaches over traditional methods in foreign language teaching are revealed, and their didactic potential within the educational process is highlighted.В данной статье с научно-теоретической и практической точек зрения анализируется педагогическая эффективность использования интерактивных методов в современном обучении иностранным языкам. В исследовании обосновывается роль интерактивных методов в развитии коммуникативной компетенции обучающихся, формировании их самостоятельного и критического мышления, а также в повышении учебной мотивации. Кроме того, раскрываются преимущества интерактивных подходов по сравнению с традиционными методами обучения иностранным языкам и освещаются их дидактические возможности в образовательном процессеMazkur maqolada zamonaviy chet tili ta’limida interfaol metodlardan foydalanishning pedagogik samaradorligi ilmiy-nazariy va amaliy jihatdan tahlil qilinadi. Tadqiqotda interfaol metodlarning o‘quvchilarning kommunikativ kompetensiyasini rivojlantirish, mustaqil va tanqidiy fikrlashini shakllantirish, motivatsiyani oshirishdagi o‘rni asoslab beriladi. Shuningdek, chet tilini o‘qitishda interfaol yondashuvlarning an’anaviy metodlarga nisbatan ustun jihatlari ochib berilib, ularning ta’lim jarayonidagi didaktik imkoniyatlari yoritiladi
O‘ZBEKISTON DAVLAT KOMMUNIKATSIYA SIYOSATINING ZAMONAVIY MODELI
The article is devoted to the analysis of modern trends in state communication policy, focusing on the role of state media, citizen participation, and the fight against disinformation. The study examines international experience, identifies best practices, and develops recommendations for their adaptation to the conditions of Uzbekistan. The article systematically analyzes the quality of state media content, mechanisms for attracting citizens through digital platforms, as well as strategies for improving media literacy and the stability of the information space.Статья посвящена анализу современных тенденций в государственной коммуникационной политике, фокусируясь на роли государственных СМИ, участии граждан и борьбе с дезинформацией. В исследовании рассматривается международный опыт, выявляются передовые практики и разрабатываются рекомендации по их адаптации к условиям Узбекистана. В статье систематически анализируется качество государственного медиаконтента, механизмы привлечения граждан через цифровые платформы, а также стратегии повышения медиаграмотности и устойчивости информационного пространства.Maqola davlat ommaviy axborot vositalarining roli, fuqarolarning ishtiroki va dezinformatsiyaga qarshi kurashish masalalariga e’tibor qaratgan holda davlat kommunikatsiya siyosatining zamonaviy tendensiyalarini tahlil qilishga bag‘ishlangan. Tadqiqot xalqaro tajribani o‘rganadi, eng yaxshi amaliyotlarni aniqlaydi va ularni O‘zbekiston sharoitida moslashtirish bo‘yicha tavsiyalar ishlab chiqadi. Maqolada davlat ommaviy axborot vositalari kontentining sifati, raqamli platformalar orqali fuqarolarni jalb qilish mexanizmlari, shuningdek, mediasavodxonlik va axborot makonining barqarorligini oshirish strategiyalari tizimli tahlil qilingan
INGLIZ ADABIYOTSHUNOSLIGIDA “BOY” OBRAZINING MAX WEBER, ROLAND BARTHES VA ERICH FROMM NAZARIYALARI ASOSIDAGI RAMZIY TALQINI
This article examines the formation and semantic structure of the “rich man” image in English literary studies through three majortheoretical frameworks: Max Weber’s concept of capitalist ethics, Roland Barthes’s semiotic model of textual codes, and ErichFromm’s psychological concept of the “having–being” modes. The study explores the ethical, symbolic, and psychologicaldimensions of wealth representation in the works of John Galsworthy (The Forsyte Saga), Charles Dickens (Great Expectations, AChristmas Carol), and Jack London (Martin Eden). The analysis demonstrates that the “rich man” figure in English literaryscholarship functions not merely as an indicator of economic power or social superiority, but as a complex artistic construct thatshapes a system of semantic textual codes and reflects the inner psychological condition of the character.В данной статье анализируется формирование и смысловое наполнение образа «богатого человека» в английскомлитературоведении на основе трех ключевых теоретических подходов: концепции капиталистической этики МаксаВебера, семиотической модели текстовых кодов Ролана Барта и психологической концепции Эриха Фромма «иметь –быть». В работе исследованы нравственные, символические и духовно-психологические уровни репрезентации богатствав произведениях Джона Голсуорси («Сага о Форсайтах»), Чарльза Диккенса («Большие надежды», «Рождественскаяпеснь») и Джека Лондона («Мартин Иден»). Обосновано, что образ «богача» в английском литературоведениифункционирует не только как знак экономической силы или социальной доминантности, но и как сложнаяхудожественная конструкция, формирующая систему семантических текстовых кодов и отражающая внутреннеепсихологическое состояние персонажа.Mazkur maqolada ingliz adabiyotshunosligida “boy” obrazining shakllanishi va mazmunini Max Weberning kapitalistik axloq,Roland Barthesning matn kodlariga asoslangan semioz modeli hamda Erich Frommning “ega bo‘lish – bo‘lish” psixologikkonsepsiyasi asosida tahlil etadi. Jon Golsuorsi (“Forsaytlar haqida saga”), Charlz Dickens (“Buyuk umidlar”, “Rojdestvo qissasi”)va Jek London (“Martin Iden”) asarlaridagi boylik tasvirining axloqiy, ramziy va ruhiy qatlamlari o‘rganildi. Inglizadabiyotshunosligidagi “boy” obrazlari nafaqat iqtisodiy kuch yoki ijtimoiy ustunlik timsoli, balki badiiy matndagi semantikbelgilar tizimini shakllantiruvchi ramziy konstruksiya hamda qahramonning ichki psixologik holatini aks ettiruvchi murakkabbadiiy model ekanligi asoslandi
AKADEMIK YAHYO G‘ULOMOVNING XAT VA ILMIY YOZISHMALARINI IJTIMOIY FANLAR RIVOJIDAGI AHAMIYATI (UY ARXIVI MISOLIDA)
This article is about the correspondence of Academician Yahyo Gulyamov, which highlights the scientist's contributions tovarious aspects of the history of our country that are stored in archives and still remain unknown to the scientific community,including the training of scientific personnel, the preparation of the multi-volume work "History of Uzbekistan", informationprovided to influential magazines and newspapers of the former Soviet Union and our country, and various problems anddiscoveries in history and archeology, using the ehample of the home archive.Данная статья посвящена переписке академика Яхё Гулямова, в которой освещается вклад учёного в различные аспектыистории нашей страны, хранящиеся в архивах и до сих пор остающиеся неизвестными научному сообществу, включаяподготовку научных кадров, подготовку многотомного труда «История Узбекистана», предоставление информациивлиятельным журналам и газетам бывшего Советского Союза и нашей страны, а также различные проблемы и открытияв истории и археологии, на примере домашнего архива.Mazkur maqola akademik Yahyo G‘ulomovning xat yozishmalari haqida bo’lib, unda arxivlarda saqlanayotgan, haligacha ilmiyjamoatchilikga noma’lum bo‘lib qolayotgan mamlakatimiz tarixining turli jihatlariga, ilmiy kadrlar tayyorlash, ko‘p tomlik“O‘zbekiston tarixi” asarini tayyorlash, sobiq Ittifoq hamda mamlakatimizni nufuzli jurnal va gazetalariga berilayotganma’lumotlar, tarix va arxeologiyaning turli muammolari va kashfiyotlari borasidagi olimning xizmatlari uy arxivi misolidayoritilgan
INTELLEKTUAL MIGRATSIYA FENOMENI: GLOBAL TENDENSIYALAR VA IJTIMOIY-FALSAFIY OQIBATLAR
This article explores the socio-philosophical aspects of intellectual migration. Within the context of global migration processes, ithighlights both the positive and negative dimensions of the “brain drain” phenomenon and its impact on national intellectualcapacity. The case of Uzbekistan is analyzed to outline key challenges and solutions.В статье анализируются социально-философские особенности феномена интеллектуальной миграции. В контекстеглобальных миграционных процессов раскрываются положительные и отрицательные стороны «утечки умов», а также еёвлияние на национальный интеллектуальный потенциал. Рассматриваются проблемы и возможные решения на примереУзбекистана.Ushbu maqolada intellektual migratsiya fenomenining ijtimoiy-falsafiy xususiyatlari tahlil qilingan. Global migratsion jarayonlarkontekstida intellektual migratsiya hodisasining ijobiy va salbiy jihatlari, uning milliy intellektual salohiyatga ta’siri yoritilgan.O‘zbekiston tajribasi asosida mavjud muammolar va ularni bartaraf etish yo‘llari ko‘rib chiqilgan
CHET TILINI O‘QITISH METODLARINING NAZARIY ASOSLARI
This article offers a systematic examination of the theoretical bases of foreign language teaching methods and their significancewithin the educational process. The study explores the historical development of language teaching methodology - specifically theGrammar-Translation, Audio-Lingual and Direct Methods, as well as the Communicative Approach - through a comparative-historical framework. The findings indicate that foreign language teaching methods have evolved in response to distinct linguistic,psychological and pedagogical theories and that the effectiveness of language learning is closely associated with the appropriateselection of methods and their theoretical grounding.В данной статье систематически анализируются теоретические основы методов обучения иностранным языкам и их рольв образовательном процессе. В исследовании изучается становление методики преподавания языков, включаяграмматико-переводной, аудиолингвальный, прямой методы, а также коммуникативный подход, с применениемсравнительно-исторического анализа. Проведённый анализ показывает, что методы обучения иностранным языкамразвивались на основе определённых лингвистических, психологических и педагогических теорий, и, как следствие,эффективность обучения напрямую зависит от правильного выбора метода и его теоретического обоснования.Ushbu maqolada chet tilini o‘qitish metodlarining nazariy asoslari va ularning ta’lim jarayonidagi o‘rni izchil va tizimli tahliletiladi. Tqdqiqotda chet tilini o‘qitish metodikalari, jumladan, grammatik-tarjima, audiolingval, to‘g‘ridan to‘g‘ri metod (Directmethod) va kommunikativ yondashuvning yuzaga kelish bosqichlari va metodik o‘ziga xosliklari qiyosiy-tarixiy yondashuvasosida o‘rganiladi. Shuningdek, maqolada chet tilini o‘qitish metodlari muayyan lingvistik, psixologik va pedagogik nazariyalarasosida qay darajada takomillashib borgani tahlil qilinib, metod tanlovi va uning nazariy asoslarining ilmiy jihatdan to‘g‘ribelgilanishi chet tilini o‘zlashtirish samaradorligi bilan uzviy bog‘liqligi ilmiy asosda yoritib beriladi