Publishing House of the National University of Uzbekistan
Not a member yet
5333 research outputs found
Sort by
TA’LIM MAQSADLARINI LOYIHALASHTIRISHDA ZAMONAVIY VA USTUVOR MEZONLARLARNING AHAMIYATI
This article systematically analyzes modern approaches to designing educational goals, their theoretical foundations and practical application possibilities. It is argued that the effective formation of knowledge, skills, qualifications and competencies in the educational process directly depends on the clear definition, logical consistency, measurability and scientific validity of educational goals. Within the framework of the study, the design of educational goals is interpreted as an effective "roadmap" that ensures the achievement of the expected results in harmony with modern educational technologies. The article analyzes such priority methodological foundations as the competency-based approach, Bloom's taxonomy, outcome-based education, and the integrative approach. Using the example of English language teaching, it is revealed that the correct and thorough design of educational objectives is an important factor in the development of students' language skills (listening, reading, writing, and speaking) and communicative competence. The results of the study show that designing educational goals based on modern requirements, labor market needs, and international educational standards improve the quality of the pedagogical process, enhances teaching efficiency, and ensures the sustainability of educational outcomes. The results of the article are significant in providing practical recommendations for educational institutions, teachers, and methodologists. OВ данной статье систематически анализируются современные подходы к разработке образовательных целей, их теоретические основы и возможности практического применения. Утверждается, что эффективное формирование знаний, навыков, квалификаций и компетенций в образовательном процессе напрямую зависит от четкого определения, логической последовательности, измеримости и научной обоснованности образовательных целей. В рамках исследования разработка образовательных целей интерпретируется как эффективная «дорожная карта», обеспечивающая достижение ожидаемых результатов в соответствии с современными образовательными технологиями. В статье анализируются такие приоритетные методологические основы, как компетентностный подход, таксономия Блума, образование, ориентированное на результаты, и интегративный подход. На примере преподавания английского языка показано, что правильная и тщательная разработка образовательных целей является важным фактором в развитии языковых навыков учащихся (слушание, чтение, письмо и говорение) и коммуникативной компетенции. Результаты исследования показывают, что разработка образовательных целей на основе современных требований, потребностей рынка труда и международных образовательных стандартов повышает качество педагогического процесса, увеличивает эффективность обучения и обеспечивает устойчивость образовательных результатов. Результаты статьи имеют важное значение для предоставления практических рекомендаций образовательным учреждениям, преподавателям и методистам.Mazkur maqolada ta’lim maqsadlarini loyihalashtirishning zamonaviy yondashuvlari, ularning nazariy asoslari hamda amaliy qo‘llanilish imkoniyatlari tizimli ravishda tahlil qilinadi. Ta’lim jarayonida bilim, ko‘nikma, malaka va kompetensiyalarni samarali shakllantirish ta’lim maqsadlarining aniq belgilanishi, mantiqiy izchilligi, o‘lchovliligi va ilmiy asoslanganligiga bevosita bog‘liq ekanligi asoslab beriladi. Tadqiqot doirasida ta’lim maqsadlarini loyihalashtirish zamonaviy ta’lim texnologiyalari bilan uyg‘un holda kutilayotgan natijalarga erishishni ta’minlovchi samarali “yo‘l xaritasi” sifatida talqin etiladi. Maqolada kompetensiyaviy yondashuv, Bloom taksonomiyasi, natijaga yo‘naltirilgan ta’lim (outcome-based education) va integrativ yondashuv kabi ustuvor metodologik asoslar tahlil qilinadi. Ingliz tilini o‘qitish misolida ta’lim maqsadlarini to‘g‘ri va puxta loyihalashtirish o‘quvchilarning til ko‘nikmalari (tinglab tushunish, o‘qish, yozish va gapirish) hamda kommunikativ kompetensiyasini rivojlantirishda muhim omil ekanligi ochib beriladi. Izlanish natijalari shuni ko‘rsatadiki, ta’lim maqsadlarini zamonaviy talablar, mehnat bozori ehtiyojlari va xalqaro ta’lim standartlari asosida loyihalashtirish pedagogik jarayonning sifatini oshiradi, o‘qitish samaradorligini kuchaytiradi hamda ta’lim natijalarining barqarorligini ta’minlaydi. Maqola natijalari ta’lim muassasalari, o‘qituvchilar va metodistlar uchun amaliy tavsiyalar berish bilan ahamiyatlidir
AMIR TEMUR VA TEMURIYLAR DAVLATCHILIGI ASOSLARINING IJTIMOIY-FALSAFIY AHAMIYATI
This article highlights the socio-philosophical significance of governing statehood during the period of Amir Temur and the Timurids through legal acts based on universal values, the recognition of their domestic and foreign policies at the global level, the creation of the foundations of economic and military security in the Middle Ages, and the socio-economic significance of the spread of religious and secular knowledge of Central Asia to the east and westВ данной статье освещены социально-философское значение управления государственности в период Амира Темура и темуридов правовыми актами основанными общечеловеческим ценностям, признание их внутренной и внешной политики на мировом уровне, создание основ экономической и военной безопасности в средных веках, социально-экономическое значение распространения на восток и запад религиозных и светских знаний Центральной АзииMaqolada Amir Temur va temuriylar davri davlatchiligining umuminsoniy qadriyatlarga asoslangan qonun-qoidalar, ijtimoiy adolat asosida boshqarilganligining ijtimoiy-falsafiy ahamiyati, ularning ichki va tashqi siyosatining jahon miqyosda tan olinganligi, o‘rta asrlarda iqtisodiy-harbiy xavfsizlik asoslarining yaratilganligi, Markaziy Osiyo diniy va dunyoviy bilimlarining sharqu-g‘arbga tarqalishining ijtimoiy-iqtisodiy ahamiyati yoritilgan
HARBIY TARIXNI O‘RGANISHDA ALISHER NAVOIY ASARLARINING AHAMIYATI
This article analyzes the views of the great statesman, Timurid minister Husayn Bayqara in Khorasan, poet, and thinker Alisher Navoi (1441–1501) on strengthening the state's defense capability, the characteristics of a military man, as well as his views on military art, army structure, and ways to enhance the spirituality of those serving in the military.В статье анализируются взгляды великого государственного деятеля, министра власти Тимурида Хусейна Байкара в Хорасане, поэта, мыслителя Алишера Навои (1441–1501) на укрепление обороноспособности государства, характеристики военнослужащего, а также его взгляды на военное искусство, структуру армии и пути повышения духовности военно служивших.Ushbu maqolada buyuk davlat arbobi, Temuriylardan Xusayn Bayqaroning Xurosondagi hokimiyati vaziri, shoir, mutafakkir Alisher Navoiyning (1441-1501) davlat mudofaa qobiliyatini kuchaytirish, harbiy xizmatchiga xos xususiyatlariga oid qarashlari hamda harbiy jang san’ati, qo‘shin tuzilishi, harbiy xizmatchilarning ma’naviyatini oshirish yo‘llari haqidagi fikrlari tahlil qilingan
ENHANCE ICT STUDENTS’ LINGUISTIC COMPETENCE THROUGH CORPUS LINGUISTICS
This article explores the potential of Corpus Linguistics as an effective tool to enhance the linguistic competence of students in Information and Communication Technology (ICT) fields. Given the increasing demand for proficient English usage in technical and professional contexts, this study emphasizes the integration of corpus-based methodologies in language learning. The research outlines theoretical foundations, practical applications, and evaluates the outcomes of implementing corpus-based instruction for ICT studentsВ данной статье рассматривается потенциал корпусной лингвистики как эффективного инструмента для повышения языковой компетенции студентов в области информационно-коммуникационных технологий (ИКТ). Учитывая возрастающий спрос на владение английским языком в технических и профессиональных контекстах, исследование акцентирует внимание на интеграции корпусных методик в процесс изучения языка. В работе раскрываются теоретические основы, практические применения и проводится оценка результатов внедрения корпусно-ориентированного обучения для студентов ИКТ.Ushbu maqolada til korpusi Axborot va Kommunikatsiya Texnologiyalari (AKT) yo‘nalishida tahsil olayotgan talabalarning lingvistik kompetensiyasini rivojlantirishda samarali vosita sifatida ko‘rib chiqiladi. Texnik va sohaga oid kontekstlarda ingliz tilidan samarali foydalanishga bo‘lgan talabning ortib borayotganligini inobatga olib, tadqiqotda til o‘rganish jarayoniga korpusga asoslangan metodologiyalarni tadbiq qilishning ahamiyati ta’kidlanadi. Maqolada nazariy asoslar, amaliy qo‘llanmalar yoritilib, AKT talabalari uchun korpusga asoslangan ta’limni joriy etish natijalari baholanadi
TIBBIY TA’LIMDA RAQAMLASHTIRILGAN TA’LIM MUHITI SHAROITIDA BO‘LAJAK SHIFOKORLARDA KLINIK FIKRLASHNI SHAKLLANTIRISHNING PEDAGOGIK ASOSLARI
The article scientifically examines the pedagogical foundations of developing clinical reasoning, analytical thinking, and decisionmaking competencies among future physicians through the use of a digital learning environment and simulation technologies in medical education. The formation, stages, and dynamics of the clinical reasoning model at the pre-clinical level are thoroughly analyzed using VR/AR tools, virtual patient simulators, electronic clinical scenarios, and AI-based diagnostic platforms. Diagnostic tests, pedagogical observation, control–experimental group design, and statistical analysis methods were applied in the study. The results demonstrate that the digital learning environment significantly enhances the cognitive, operational, and reflective components of clinical reasoning.В статье научно обоснованно раскрываются педагогические основы формирования клинического мышления, аналитического подхода и компетенций принятия решений у будущих врачей посредством использования цифровой образовательной среды и симуляционных технологий в медицинском образовании. Изучены формирование, этапы и динамика модели клинического мышления на доклиническом этапе с применением VR/AR-технологий, симуляторов виртуального пациента, электронных клинических сценариев и диагностических платформ на основе искусственного интеллекта. В исследовании использованы диагностические тесты, педагогическое наблюдение, эксперимент с контрольной и экспериментальной группами, а также методы статистического анализа. Результаты показывают, что цифровая образовательная среда значительно усиливает когнитивные, операциональные и рефлексивные компоненты клинического мышления.Maqolada tibbiy ta’limda raqamlashtirilgan ta’lim muhiti va simulyatsiya texnologiyalaridan foydalanishning bo‘lajak shifokorlarda klinik fikrlash, tahliliy yondashuv va qaror qabul qilish kompetensiyalarini rivojlantirishdagi pedagogik asoslari ilmiy jihatdan yoritiladi. Klinika oldi bosqichlarda VR/AR, virtual bemor simulyatorlari, elektron klinik stsenariylar, sun’iy intellektga asoslangan diagnostik platformalar orqali klinik fikrlash modelining shakllanishi, bosqichlari va dinamikasi chuqur o‘rganilgan. Tadqiqotda diagnostik testlar, pedagogik kuzatuv, tajriba-nazorat eksperimentlari va statistik tahlil metodlaridan foydalanilgan. Natijalar raqamlashtirilgan ta’lim muhiti klinik fikrlashning kognitiv, operatsion va refleksiv komponentlarini sezilarli darajada kuchaytirishini ko‘rsatd
BO‘LAJAK KADRLARNI KASGA TAYYORLASHDA PSIXOLOGIK BILIMLARNING AHAMIYATI
The article deals with the role of psychological knowledge in professional activity of the organs of internal affairs and ways of improvement are discussed.В данной статье были изложены мнения по поводу место и значимости психологических знаний в профессиональной деятельности будущих кадров, а также меры по их усовершенствовинию.Mazkur maqolada bo‘lajak kadrlarni kasbga tayyorlashda psixologik bilimlarning ahamiyati va uni takomillashtirish yo‘llari borasidagi fikr-mulohazalar bildirilgan
OLIY TA’LIMDA INQIROZGA QARSHI BOSHQARUV NAZARIYALARI VA ULARNING ASOSIY TAMOYILLARI
This article analyzes the main theories of crisis management and presents a theoretical rationale for systematizing approaches to crisis management in higher education. It also identifies key principles that ensure the sustainable operation and development of higher education institutions during crises. The theoretical basis for this study is the work of Russian and international scholars in the fields of management theory, strategic management, crisis management, and the economics of education. The paper utilizes concepts from systems analysis, institutional economics, strategic management theory, and the resource-based approach.В статье анализируются основные теории антикризисного управления и представлено теоретическое обоснование систематизации подходов к антикризисному управлению в высшем образовании, а также выявлены ключевые принципы, обеспечивающие устойчивость функционирования и развития высших учебных заведений в условиях кризисов. Теоретическую основу исследования составляют труды отечественных и зарубежных ученых в области теории управления, стратегического менеджмента, антикризисного управления и экономики образования. В работе используются концепции системного анализа, институциональной экономики, теории стратегического управления и ресурсного подхода.Maqolada inqirozga qarshi boshqaruvning asosiy nazariyalari tahlil qilingan va oliy ta’limda inqirozga qarshi boshqaruvga yondashuvlarni tizimlashtirishning nazariy asoslari keltirilgan, shuningdek, inqiroz sharoitida oliy ta’lim muassasalarining faoliyati va rivojlanishining barqarorligini ta’minlovchi asosiy tamoyillar aniqlangan. Tadqiqotning nazariy asosini boshqaruv nazariyasi, strategik menejment, inqirozga qarshi boshqaruv va ta’lim iqtisodiyoti sohasidagi mahalliy va xorijiy olimlarning ishlari tashkil etadi. Dissertatsiyada tizimli tahlil, institutsional iqtisodiyot, strategik boshqaruv nazariyasi va resurs yondashuvi konsepsiyalaridan foydalanilga
PRODYUSERLIK SOHASIDAGI “MOLIYA-IQTISOD” SEMASI BILAN BOG‘LIQ TERMINALAR XUSUSIDA
The terms associated with the concept of "finance-economics" in the field of production reflect the economic laws of today's globalcreative industry. The layer of meaning in them is not only linguistic elements, but also a linguistic reflection of cultural and marketrelations. In this regard, the study of such terms is of great importance in revealing the interdependence between linguistics,economics, and culture.Термины, связанные с понятием «финансово-экономическая» в сфере производства, отражают экономические законысовременной глобальной креативной индустрии. Слой смысла в них — это не только лингвистические элементы, но илингвистическое отражение культурных и рыночных отношений. В этом отношении изучение таких терминов имеетбольшое значение для выявления взаимозависимости между лингвистикой, экономикой и культурой.Prodyuserlik sohasidagi “moliya–iqtisod” semasi bilan bog‘liq terminlar bugungi global ijodiy industriyaning iqtisodiyqonuniyatlarini aks ettiradi. Ulardagi ma’no qatlami faqat til elementlari emas, balki madaniy va bozor munosabatlarining lingvistikin’ikosi hisoblanadi. Shu jihatdan, bunday terminlarni o‘rganish tilshunoslik, iqtisod va madaniyat o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqlikniochib berishda muhim ahamiyatga ega
XIX ASR AMERIKA SAYOHAT ADABIYOTIDA MAKON, HARAKAT VA SUBYEKTIVLIK
This article analyzes the artistic and narrative functions of transport vehicles in 19th-century American travel literature. Using theworks of Mark Twain and Henry James as examples, it examines how steamboats, trains, stagecoaches, and sea vesselsinfluenced narrative dynamics, spatial representation, and the formation of subjective perception. Employing literary studiesmethods based on qualitative analysis, the research identifies the aesthetic, structural, and symbolic significance of transportmeans. Vehicles in 19th-century American travel literature appear not merely as technical instruments, but as central poeticmechanisms that shape narrative rhythm and the author’s perspective. This approach allows for a reinterpretation of travelliterature as a complex cultural phenomenon intrinsically linked to space, movement, and self-perceptionВ данной статье анализируются художественные и повествовательные функции транспортных средств в американскойлитературе путешествий XIX века. На примере произведений Марка Твена и Генри Джеймса рассматривается влияниепароходов, поездов, дилижансов и морских судов на динамику повествования, изображение пространства иформирование субъективного восприятия. С помощью методов литературоведческого анализа на основе качественногоисследования выявляется эстетическое, структурное и символическое значение транспортных средств. В литературепутешествий XIX века транспорт выступает не только как технический инструмент, но и как центральный поэтическиймеханизм, формирующий ритм повествования и авторскую перспективу. Такой подход позволяет по-новомуинтерпретировать литературу путешествий как сложное культурное явление, неразрывно связанное с пространством,движением и самовосприятиемMazkur maqolada XIX asr Amerika sayohat adabiyotida transport vositalarining badiiy va narrativ funksiyalari tahlil qilinadi.Maqola Mark Tven va Genri Jeyms asarlari misolida paroxod, poezd, arava va dengiz kemalarining hikoya dinamikasi, makontasviri hamda subyektiv idrok shakllanishiga ko‘rsatgan ta’sirini yoritishga qaratilgan. Sifat tahliliga asoslanganadabiyotshunoslik metodlari yordamida transport vositalarining estetik, strukturaviy va ramziy ahamiyati aniqlanadi. Harakatvositalari XIX asr Amerika sayohat adabiyotida oddiy texnik unsur emas, balki narrativ ritmni belgilovchi va muallif nigohinishakllantiruvchi markaziy poetik mexanizm sifatida namoyon bo‘ladi. Ushbu yondashuv sayohat adabiyotini makon, harakat vao‘zlikni anglash jarayonlari bilan uzviy bog‘liq murakkab madaniy hodisa sifatida qayta talqin qilish imkonini berad
BO‘LAJAK PEDAGOGLARNING O‘LKASHUNOSLIK MUZEYLARI VOSITASIDA ESTETIK MADANIYATINI SHAKLLANTIRISHNING NAZARIY ASOSLARI
Local history museums, along with preserving and promoting national culture, contribute to the formation of aesthetic and spiritual-moral values in pedagogical education. The article examines the role of museums in the educational process, methods of aestheticeducation, and their compliance with the requirements of science. The study examined the influence of museums on the pedagogicalprocess based on empirical and theoretical approaches.Краеведческие музеи, наряду с сохранением и пропагандой национальной культуры, способствуют формированиюэстетических и духовно-нравственных ценностей в педагогическом образовании. В статье рассматривается роль музеев вобразовательном процессе, методы эстетического воспитания и их соответствие требованиям науки. В исследованииизучено влияние музеев на педагогический процесс на основе эмпирического и теоретического подходов.O‘lkashunoslik muzeylari milliy madaniyatni saqlash va targ‘ib qilish bilan birga, pedagogik ta’limda estetik va ma’naviy-axloqiyqadriyatlarning shakllanishiga hissa qo‘shadi. Maqolada muzeylarning ta’lim jarayonidagi o‘rni, estetik tarbiya usullari va ilmiytalablarga muvofiqligi ko‘rib chiqiladi. Tadqiqotda muzeylarning pedagogik jarayonga ta’siri empirik va nazariy yondashuvlarasosida o‘rganiladi