Publishing House of the National University of Uzbekistan
Not a member yet
5333 research outputs found
Sort by
INGLIZ VA OʻZBEK TILIDA KONSONANTIZM SISTEMASINING FONETIK XUSUSIYATLARI
This article presents detailed considerations on the phonetic features of the consonant system of the English and Uzbek languages,and using the methods of comparison, contrast, and analysis and synthesis, the similarities and differences of the consonant systemsof both languages were widely covered. Also, the types of consonants according to the place of formation, according to the method,according to the participation of voice and noise, and the number of sounds that are rich in controversy given in various literaturewere given.В данной статье подробно рассматриваются фонетические особенности согласных систем английского и узбекскогоязыков. С помощью методов сравнения, сопоставления, анализа и синтеза широко освещаются сходства и различиясогласных систем обоих языков. Также приводятся типы согласных, приведенные в различных источниках по местуобразования, способу, голосообразованию и шумовому участию, а также количество спорных звуков.Ushbu maqolada ingliz tili va o‘zbek tilining konsonantizm sistemasining fonetik xususiyatlari haqida batafsil fikrlar bayon etilganbo‘lib, qiyoslash, chog‘ishtirish hamda analiz - sintez metodidan foydalangan holda har ikki til undosh tovushlar sistemasiningo‘xshashlik va farqli jihatlari keng yoritildi. Shuningdek konsonantlarning hosil bo‘lish o‘rniga ko‘ra, usuliga ko‘ra, ovoz vashovqinning ishtirokiga ko‘ra turlari hamda turli adabiyotlarda berilgan bahs-munozaraga boy tovushlarning miqdori bo‘yichaasosli fikrlar berib o‘tildi
BOSHLANG‘ICH SINF O‘QUVCHILARIDA REFLEKSIV KO‘NIKMALARNI SHAKLLANTIRISHDA KREATIVLIK VA KOLLABORATSIYA KOMPETENSIYALARINING ROLI
The article analyzes the theoretical and practical aspects of developing reflective skills in primary school students through creativity and collaboration. It explores the concept of reflection, its role and importance in the educational process, as well as methods of fostering reflective thinking through creative and cooperative activities. The research results demonstrate the effectiveness of reflective practice in developing students’ independent thinking, creativity, and teamwork skillsВ статье рассматриваются теоретические и практические аспекты развития рефлексивных навыков у учащихся начальных классов посредством креативности и коллаборации. Раскрывается понятие рефлексии, её место и значение в образовательном процессе, а также пути формирования рефлексивного мышления у учащихся через творческую и совместную деятельность. Результаты исследования показывают эффективность рефлексивной деятельности в развитии у школьников самостоятельного мышления, творческого подхода и навыков работы в группеMaqolada boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida kreativlik va kollaboratsiya kompetensiyalari orqali refleksiv ko‘nikmalarni rivojlantirish ilmiy-nazariy va amaliy jihatdan tahlil qilinadi. Refleksiya tushunchasi, uning ta’lim jarayonidagi o‘rni va ahamiyati, shuningdek, o‘quvchilarda kreativ va hamkorlikka asoslangan faoliyat orqali refleksiv tafakkurni rivojlantirish yo‘llari yoritilgan. Tadqiqot natijalari refleksiv faoliyatning o‘quvchilarning mustaqil fikrlash, ijodiy yondashuv va guruhda ishlash ko‘nikmalarini shakllantirishdagi samaradorligini ko‘rsatad
XOTIN-QIZLARDA MAS’ULIYATNI SHAKLLANTIRISH USULLARI
This article examines the importance of developing responsibility in girls and the various social, familial, and educational factors that influence this process. Responsibility is closely linked to a person's ability to clearly define their place in society, conscientiously fulfill their responsibilities, and make independent decisions. Family is a key factor in developing responsibility in girls, emphasizing parental upbringing methods, their relationships with their children, and their role as role models. Various methods for developing responsibility within the educational process in educational institutions are also analyzed, particularly teacher interventions, innovative teaching methods, and the role of teamwork. The article also explores the potential for developing responsibility through girls' social activism, volunteering, and participation in various community events. In this article, the author proposes effective social methods that can be used to foster responsibility.В статье рассматривается важность развития ответственности у девочек и различные социальные, семейные и образовательные факторы, влияющие на этот процесс. Ответственность тесно связана со способностью человека четко определять свое место в обществе, добросовестно выполнять свои обязанности и принимать самостоятельные решения. Семья является основным фактором развития ответственности у девочек, то есть подчеркиваются методы воспитания родителей, их отношения с детьми и их роль как образца для подражания. Также анализируются различные методы развития ответственности в рамках образовательного процесса в учебных заведениях, в частности, деятельность учителей, инновационные методы обучения и роль командной работы. Одновременно изучаются возможности развития ответственности через социальную активность девочек, участие в волонтерской деятельности и участие в различных общественных мероприятиях. В статье автор предлагает эффективные социальные методы, которые можно использовать для повышения ответственности.Maqolada qizlarda mas’uliyatni shakllantirishning ahamiyati va bu jarayonga ta’sir etuvchi turli ijtimoiy, oilaviy va ta’limiy omillar o‘rganiladi. Mas’uliyat shaxsning jamiyatda o‘z o‘rnini aniq belgilashi, vazifalarini sidqidildan bajarishi va mustaqil qarorlar qabul qilish qobiliyati bilan chambarchas bog‘liq. Oila qizlarda mas’uliyatni shakllantirishdagi asosiy omil hisoblanadi, ya’ni otaonalarning tarbiya usullari, ularning farzandlari bilan munosabati va namuna sifatida tutgan pozitsiyasiga e’tibor qaratiladi. Shuningdek, ta’lim muassasalarida o‘quv jarayoni orqali mas’uliyatni rivojlantirishning turli metodlari, xususan, ustozlarning faoliyati, innovatsion o‘qitish usullari hamda jamoaviy ishlarning o‘rni tahlil qilinadi. Shu bilan birga qizlarning ijtimoiy faoliyati, volontyorlik harakatlarida qatnashishi va turli jamoatchilik tadbirlaridagi ishtiroki orqali mas’uliyatni shakllantirish imkoniyatlari o‘rganiladi. Maqolada muallif mas’uliyatni oshirish uchun qo‘llanilishi mumkin bo‘lgan samarali ijtimoiy usullar taklif etiladi
PEDAGOGIK TASHXISLASH METODLARI YORDAMIDA TALABALARNING MOTIVATSION RIVOJLANISH TRAYEKTORIYASINI ANIQLASH OMILLARI
The article highlights the theoretical and practical significance of pedagogical diagnostic methods in the process of identifying students’ motivational development trajectories. The study interprets the motivational development trajectory as a dynamic process closely connected with a student’s attitude toward learning, internal and external motivating factors, goal orientation, and reflective activity. Pedagogical diagnostic methods are substantiated as tools for determining students’ current motivational states, monitoring changes in motivation, and identifying developmental needs. The article considers the diagnostic process as a scientific mechanism that serves to support and consciously guide motivational developmentВ статье освещается теоретическое и практическое значение методов педагогической диагностики в процессе определения траектории мотивационного развития студентов. В исследовании траектория мотивационного развития интерпретируется как динамический процесс, неразрывно связанный с отношением студента к обучению, внутренними и внешними стимулирующими факторами, целенаправленностью и рефлексивной деятельностью. Методы педагогической диагностики обоснованы как средство выявления текущего мотивационного состояния студента, отслеживания изменений в мотивации и определения потребностей в развитии. В статье процесс диагностики рассматривается как научный механизм, направленный на поддержку и осознанное регулирование мотивационного развития.Maqolada talabalarning motivatsion rivojlanish trayektoriyasini aniqlash jarayonida pedagogik tashxislash metodlarining nazariy va amaliy ahamiyati yoritilgan. Tadqiqotda motivatsion rivojlanish trayektoriyasi talabaning o‘qishga bo‘lgan munosabati, ichki va tashqi rag‘batlantiruvchi omillar, maqsadga yo‘naltirilganlik hamda reflektiv faoliyat bilan uzviy bog‘liq dinamik jarayon sifatida talqin etilgan. Pedagogik tashxislash metodlari talabaning mavjud motivatsion holatini aniqlash, motivatsiyadagi o‘zgarishlarni kuzatish va rivojlanish ehtiyojlarini belgilash vositasi sifatida asoslangan. Maqolada tashxislash jarayoni motivatsion rivojlanishni qo‘llab-quvvatlash va ongli ravishda yo‘naltirishga xizmat qiluvchi ilmiy mexanizm sifatida ko‘rib chiqilgan
YOSHLARGA OID DAVLAT SIYOSATINING IJTIMOIY-SIYOSIY SAMARADORLIGI
During the years of independence in Uzbekistan, state youth policy has been gradually formed and has become one of the prioritydirections of state policy. State youth policy is assessed as a strategic factor of societal development, and its role in shaping socialconsciousness, political participation, civic position, and national identity is of particular importance. Therefore, this articleprovides a scientifically grounded analysis of the current stage and future prospects of state youth policy in Uzbekistan based onhistorical-analytical, comparative, and systemic methods.В годы независимости в Узбекистане государственная молодёжная политика формировалась поэтапно и превратилась водно из приоритетных направлений государственной политики. Государственная молодёжная политика рассматриваетсякак стратегический фактор развития общества, а её роль в формировании общественного сознания, политическойактивности, гражданской позиции и национальной идентичности имеет важное значение. В связи с этим в статье на основеисторико-аналитического, сравнительного и системного методов научно обосновываются современный этап иперспективы государственной молодёжной политики в Узбекистане.During the years of independence in Uzbekistan, state youth policy has been gradually formed and has become one of the prioritydirections of state policy. State youth policy is assessed as a strategic factor of societal development, and its role in shaping socialconsciousness, political participation, civic position, and national identity is of particular importance. Therefore, this articleprovides a scientifically grounded analysis of the current stage and future prospects of state youth policy in Uzbekistan based onhistorical-analytical, comparative, and systemic methods
INSON HUQUQLARINI HIMOYA QILISHDA OMBUDSMANNING O‘ZIGA XOS INSTITUTSIONAL ROLI
In this article, the powers given to the human rights representative (Ombudsman) of the Oliy Majlis of the Republic of Uzbekistan,which has the status of a national institution for the protection of human rights and interests in our country, and the improvementof his activities, the request to the Ombudsman for a new stage of development of our country and the political and legal basis ofmatching the criteria are indicated. Also, specific practical aspects related to the organization of the activities of the Children'sRights Representative (Children's Ombudsman) in our country were analyzed.В данной статье рассматриваются полномочия Уполномоченного по правам человека (Омбудсмена) Олий МажлисаРеспублики Узбекистан, имеющего статус национального учреждения по защите прав и интересов человека в нашейстране, и совершенствование его деятельности обозначены запросы к Омбудсмену на новый этап развития нашей страныи политико-правовая основа соответствия критериям. Также были проанализированы конкретные практические аспекты,связанные с организацией деятельности Уполномоченного по правам ребенка (детского омбудсмена) в нашей стране.Mazkur maqolada mamlakatimizda inson huquq va manfaatlarini himoya qiluvchi milliy institut maqomiga ega bo‘lganO‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi inson huquqlari bo‘yicha vakili (Ombudsman)ga berilgan vakolatlar va uning faoliyatinitakomillashtirish, davlatimiz taraqqiyotning yangi bosqichiga Ombudsmanga qo‘yilgan talab va mezonlarini moslashning siyosiy-huquqiy asoslari ko‘rsatib o‘tilgan. Shuningdek, davlatimizda Bola huquqlari bo‘yicha vakili (Bolalar ombudsmani) faoliyatinitashkil etilishi bilan bog‘liq o‘ziga xos amaliy jihatlar tahlil qilingan
QUROLLI KUCHLARNI MODERNIZATSIYA QILISHDA HARBIY XIZMATCHILARNI MODDIY HAMDA MA’NAVIY RAG‘BATLANTIRISH. RAG‘BATLANTIRISH TUSHUNCHASI VA UNING IQTISODIY MOHIYATI
This article provides an in-depth analysis of the material and moral incentives of military personnel in the process of modernizingthe Armed Forces. It examines the evolution of the concept of incentives from classical economic theories to contemporarybehavioral economics and economic psychology. Due to the unique nature of military service—risk, discipline, loyalty, andcollective cohesion—the paper emphasizes the importance of harmonizing material and non-material incentives. Advancedinternational experiences, including those of the United States, the United Kingdom, Germany, NATO, and South Korea, areanalyzed in terms of their relevance to improving modern armed forces. The study highlights ongoing military reforms inUzbekistan, including enhanced social guarantees, improved salary systems, recognition mechanisms, and honorary titles,demonstrating their importance for strengthening national defense capacity. The article conceptualizes incentives through the lensof human capital development, labor productivity, and motivation theories, concluding that a comprehensive incentive system isessential for effective military service and modern defense management.В данной статье проведён всесторонний анализ материального и нематериального стимулирования военнослужащих впроцессе модернизации Вооружённых Сил. Рассматривается эволюция понятия «стимулирование» — от классическихэкономических теорий до современных подходов поведенческой экономики и экономической психологии. Учитываяспецифику военной службы — риск, дисциплину, преданность и коллективное единство — подчёркиваетсянеобходимость гармоничного сочетания материальных и моральных стимулов. Проанализирован передовой опыт США,Великобритании, Германии, НАТО и Южной Кореи, а также его значимость для совершенствования национальнойсистемы обороны. Особое внимание уделяется военным реформам в Узбекистане: расширению социальных гарантий,совершенствованию системы оплаты труда, механизмам признания и почётных званий. В статье раскрывается ролстимулирования в развитии человеческого капитала, повышении производительности и формировании мотивации, чтоделает его ключевым элементом эффективного управления современными Вооружёнными Силами.Ushbu maqolada Qurolli Kuchlarni modernizatsiya qilish jarayonida harbiy xizmatchilarni moddiy va ma’naviyrag‘batlantirishning iqtisodiy hamda psixologik asoslari chuqur tahlil qilingan. Rag‘batlantirish tushunchasining klassik iqtisodiynazariyalardan tortib, zamonaviy xulq-atvor iqtisodiyoti va iqtisodiy psixologiya yondashuvlarigacha bo‘lgan evolyutsiyasiyoritilgan. Xususan, harbiy sohaning o‘ziga xos jihatlari – xavf, intizom, sadoqat va jamoaviy birdamlik – rag‘batlantirish tizimidamoddiy va nomoddiy omillarning uyg‘unlashuvi zarurligini ko‘rsatadi. AQSh, Buyuk Britaniya, Germaniya, NATO va JanubiyKoreyaning ilg‘or tajribalari tahlil qilinib, ularning milliy mudofaa tizimini takomillashtirishdagi ahamiyati asoslab berilgan.O‘zbekistonda amalga oshirilayotgan harbiy islohotlar, xususan ijtimoiy kafolatlar, maosh tizimi, faxriy unvon va e’tirofmexanizmlarining rivojlanishi Qurolli Kuchlarning samaradorligini oshirishda muhim omil sifatida ko‘rib chiqilgan. Maqolarag‘batlantirishni inson kapitali, mehnat unumdorligi va motivatsion mexanizmlar bilan uyg‘un holda talqin qilib, zamonaviyarmiya boshqaruvida kompleks yondashuv zarurligini asoslaydi
O‘QUVCHILAR O‘RTASIDA ZO‘RAVONLIK HOLATLARI PROFILAKTIKASINING ZAMONAVIY USULLARI.
This article analyzes modern preventive approaches aimed at preventing incidents of violence among students. It highlights theeffectiveness of psychological monitoring, mediation, digital safety, socio-pedagogical cooperation, and mechanisms for creatingan inclusive educational environment. The research findings contribute to the formation of a stable, safe, and healthy socialenvironment in educational institutions. Empirical observations and practical recommendations enable the improvement ofprevention systems and provide a scientific basis for strategies aimed at enhancing teachers’ professional competence.В данной статье анализируются современные профилактические подходы, направленные на предупреждение случаевнасилия среди учащихся. Освещается эффективность психологического мониторинга, медиации, цифровой безопасности,социально-педагогического взаимодействия и механизмов формирования инклюзивной образовательной среды.Результаты исследования способствуют созданию устойчивой, безопасной и здоровой социальной среды вобразовательных учреждениях. Эмпирические наблюдения и практические рекомендации позволяют совершенствоватьсистему профилактики и научно обосновывают стратегии, направленные на повышение профессиональнойкомпетентности педагогов.Mazkur maqolada o‘quvchilar o‘rtasida zo‘ravonlik holatlarining oldini olishga qaratilgan zamonaviy profilaktik yondashuvlartahlil qilinadi. Psixologik monitoring, mediatsiya, raqamli xavfsizlik, ijtimoiy-pedagogik hamkorlik va inklyuziv muhit yaratishmexanizmlarining samaradorligi yoritiladi. Tadqiqot natijalari ta’lim muassasalarida barqaror, xavfsiz va sog‘lom ijtimoiy muhitnishakllantirishga xizmat qiladi. Empirik kuzatuvlar va amaliy tavsiyalar profilaktika tizimini takomillashtirish imkonini beradihamda pedagoglar malakasini oshirishga yo‘naltirilgan strategiyalarni asoslaydi ilmiy jihatdan
CBDC JORIY ETILISHINING MOLIYAVIY BARQARORLIKKA TA’SIRI: IMKONIYATLAR VA XATARLAR
Mazkur maqola Markaziy bank raqamli valyutasi (CBDC)ni joriy etishning moliyaviy barqarorlikka ta’sirini tahlil qiladi. Tadqiqotda CBDCning to‘lov infratuzilmasini optimallashtirishdagi afzalliklari, likvidlik bosimi, banklar depozit bazasining qisqarishi, kreditlash hajmiga ta’siri va raqamli xavfsizlik xatarlarining kuchayishi ilmiy asosda baholanadi. Natijalar davlatlar uchun ehtiyotkor yondashuv zarurligini ko‘rsatadi
СОВЕРШЕНСТВОВАНИЕ ЭКОНОМИЧЕСКИХ МЕХАНИЗМОВ ФУНКЦИОНИРОВАНИЯ ОТРАСЛИ
В статье анализируется текущее состояние экономических механизмов в электроэнергетике Узбекистана, выявляются основные существующие проблемы и предлагаются пути их решения. Эти меры направлены на обеспечение эффективного функционирования отрасли и достижение её устойчивого развития