Publishing House of the National University of Uzbekistan
Not a member yet
5333 research outputs found
Sort by
ИНКЛЮЗИВ ТАДБИРКОРЛИКНИНГ МОҲИЯТИ ВА ХОРИЖ ТАЖРИБАСИ
Бугунги кунда жаҳон иқтисодиётида барқарор ривожланишга эришиш учун инклюзив тадбиркорлик муҳим ўрин тутади. Инклюзив тадбиркорлик жамиятнинг барча қатламлари, жумладан ёшлар, аёллар, ногиронлиги бўлган шахслар ва кам таъминланган аҳоли гуруҳларининг тадбиркорлик фаолиятида тенг иштирок этишини таъминлашга қаратилган ёндашувдир. Инклюзив тадбиркорликни қўллаш иқтисодий ўсишни тезлаштириш билан бирга ижтимоий тенгликни ҳам мустаҳкамлайди
УНИВЕРСИТЕТ БАРҚАРОРЛИГИНИ ТАЪМИНЛАШДА УНИНГ ФАОЛИЯТИНИ ХАЛҚАРО СТАНДАРТЛАРГА МОС КЕЛАДИГАН ТАРТИБДА ТАКОМИЛЛАШТИРИШ
Ушбу мақолада университет эришаётган натижалар барқарорлигини таъминлашда халқаро стандартларга мос келадиган тартибда унинг фаолиятини такомиллаштириш стратегиясини ишлаб чиқиш ва мақсадга эришишда университетда аввало замонавий таълим технологиялари ва йўналишларини жорий этиш қаратилган таклиф ва тавсиялар ишлаб чиқилган
АБСОРБЦИОННАЯ СПОСОБНОСТЬ КАК МЕДИАТОР ТРАНСФОРМАЦИОННОГО ЭКОНОМИЧЕСКОГО РОСТА: ТЕОРЕТИЧЕСКИЕ ОСНОВЫ
В статье развивается теоретико-методологический подход к анализу экономического роста на основе концепции абсорбционной способности экономики. Обосновывается положение о том, что инновации, технологические заимствования и внешние потоки знаний не оказывают прямого воздействия на долгосрочный экономический рост и рост производительности труда, а реализуются через медиаторный механизм абсорбционной способности. Сделанные выводы расширяют теорию экономического роста и имеют значение для анализа трансформационного развития
UMUMIY O‘RTA TA’LIM MAKTABLARI DIREKTORLARINING BOSHQARUV FAOLIYATIDA IJTIMOIY MUHITNI RIVOJLANTIRISH BO‘YICHA TAJRIBA-SINOV ISHLARI
This article analyzes the responses to questionnaires conducted with principals of general secondary education schools at the initial (diagnostic) stage of experimental and trial work carried out within the framework of a scientific study on the topic “Improving the mechanisms for developing the social environment in the management activities of general secondary education school principals.” Based on the analysis, proposals and recommendations aimed at improving the mechanisms for developing the social environment in principals’ management activities have been developedВ данной статье анализируются ответы на анкету, заполненную директорами общеобразовательных средних школ на начальном (исследовательском) этапе пилотных исследований, проведенных в рамках научного исследования по теме «Совершенствование механизмов развития социальной среды в управленческой деятельности директоров общеобразовательных средних школ». На основе анализа были разработаны предложения и рекомендации по совершенствованию механизмов развития социальной среды в управленческой деятельности их директоровUshbu maqolada “Umumiy o‘rta ta’lim maktablari direktorlarining boshqaruv faoliyatida ijtimoiy muhitni rivojlantirish mexanizmlarini takomillashtirish” mavzusi doirasida olib borilayotgan ilmiy tadqiqot doirasida o‘tkazilgan tajriba-sinov ishlarining dastlabki (aniqlovchi) bosqichida umumiy o‘rta ta’lim maktabi direktorlari bilan olib borilgan so‘rovnoma javoblari tahlil qilinadi. Tahlillar asosida direktorlarining boshqaruv faoliyatida ijtimoiy muhitni rivojlantirish mexanizmlarini takomillashtirishga oid taklif hamda tavsiyalar ishlab chiqilga
KOMPETENSIYAGA ASOSLANGAN YONDASHUV ASOSIDA KIMYO TA’LIMIDA MATEMATIK SAVODXONLIKNI RIVOJLANTIRISH
This article examines the essence of the concept of mathematical literacy and its role and importance in the modern education system from both theoretical and practical perspectives. Particular attention is paid to the analysis of tasks developed within the framework of the international assessment programme PISA, which are aimed at assessing students’ mathematical literacy. The article highlights the importance of mathematics in PISA-based tasks that focus on analysing real-life situations, solving practical problems, and developing logical and critical thinking skills. In addition, the content, structure, and features of tasks designed to develop mathematical literacy are demonstrated through examples within a competency-based approach. The results of the study confirm that the development of mathematical literacy is an important factor in improving students’ functional knowledge and skills and in preparing them to solve real-life problemsВ данной статье рассматривается сущность понятия математической грамотности, а также её роль и значение в современной системе образования с теоретической и практической точек зрения. Особое внимание уделяется анализу заданий, разработанных в рамках международной программы оценивания PISA, направленных на оценку математической грамотности учащихся. В статье подчёркивается значение математики в заданиях, основанных на PISA, которые ориентированы на анализ реальных жизненных ситуаций, решение практических задач и развитие логического и критического мышления. Кроме того, в рамках компетентностного подхода на примерах демонстрируются содержание, структура и особенности заданий, направленных на развитие математической грамотности. Результаты исследования подтверждают, что развитие математической грамотности является важным фактором повышения функциональных знаний и навыков учащихся, а также их подготовки к решению реальных жизненных проблемUshbu maqolada matematik savodxonlik tushunchasining mohiyati hamda uning zamonaviy ta’lim tizimidagi o‘rni va ahamiyati nazariy va amaliy jihatdan tahlil qilinadi. Xususan, o‘quvchilarning matematik savodxonligini baholashga qaratilgan PISA xalqaro baholash dasturi doirasida ishlab chiqilgan topshiriqlarni tahlil qilishga alohida e’tibor qaratilgan. Maqolada real hayotiy vaziyatlarni tahlil qilish, amaliy muammolarni hal etish hamda mantiqiy va tanqidiy fikrlash ko‘nikmalarini rivojlantirishga yo‘naltirilgan PISA asosidagi topshiriqlarda matematikaning tutgan o‘rni yoritib berilgan. Shuningdek, kompetensiyaga asoslangan yondashuv doirasida matematik savodxonlikni rivojlantirishga qaratilgan topshiriqlarning mazmuni, tuzilmasi va o‘ziga xos xususiyatlari misollar orqali ko‘rsatib berilgan. Tadqiqot natijalari matematik savodxonlikni rivojlantirish o‘quvchilarning funksional bilim va ko‘nikmalarini oshirish hamda ularni real hayotiy muammolarni hal etishga tayyorlashda muhim omil ekanligini tasdiqlaydi
KASBIY TA’LIM TIZIMIDA TILLARNI O‘QITISHDA BILINGVAL VA POLILINGVAL TA’LIM: METODIK IMKONIYATLAR
This article analyzes the methodological possibilities of implementing bilingual and multilingual education in the system ofvocational education in language teaching. The study examines the theoretical foundations of multilingual education, as well as therole of content and language integration, CLIL and translanguaging approaches in professionally oriented instruction. Particularattention is paid to effective methods for developing students’ professional and communicative competences in a bilingual andmultilingual educational environment. The findings of the study can be applied to improve the quality of language training invocational education institutions.В данной статье анализируются методические возможности внедрения билингвального и полилингвального обучения всистеме профессионального образования при обучении языкам. Рассматриваются теоретические основы многоязычногообразования, а также значение интеграции предметного содержания и языка, подходов CLIL и translanguaging впрофессионально ориентированном обучении. Особое внимание уделяется эффективным методам формированияпрофессионально-коммуникативных компетенций обучающихся в условиях билингвальной и полилингвальнойобразовательной среды. Результаты исследования могут быть использованы для повышения качества языковойподготовки в учреждениях профессионального образования.Mazkur maqolada kasbiy ta’lim tizimida tillarni o‘qitishda bilingval va polilingval ta’limni joriy etishning metodik imkoniyatlaritahlil qilinadi. Tadqiqotda ko‘p tilli ta’limning nazariy asoslari, fan va til integratsiyasi, CLIL va translanguagingyondashuvlarining kasbiy ta’limdagi ahamiyati yoritiladi. Shuningdek, bilingval va polilingval muhitda talabalarning kasbiy-kommunikativ kompetensiyalarini rivojlantirishga xizmat qiluvchi samarali metodlar ko‘rib chiqiladi. Maqola xulosalari kasbiyta’lim muassasalarida tillarni o‘qitish jarayonini takomillashtirishga qaratilgan amaliy tavsiyalarni o‘z ichiga oladi
ESTETIKA VA DIZAYN
This article examines the relationship betwyeyen ayesthetics and design, the role of ayesthetic taste in it, the definition of design,historical perspectives on the origins of art and design, issuyes of classification and the role of composition in design, design andart, principles of interior design and their relationship to ayesthetic laws.В статье изучается взаимосвязь эстетики и дизайна, роль эстетического вкуса в ней, определение дизайна, историческиевзгляды на возникновение искусства и дизайна, проблемы классификации и роль композиции в дизайне, дизайн иискусство, принципы дизайна интерьера и их связь с эстетическими законами.Maqolada estetika va dizaynning aloqadorligi va unda estetik didning o‘rni, dizaynning ta’rifi, rassomlik va dizaynni vujudgakelishiga oid tarixiy qarashlar, dizaynda tasniflash muammolari va kompozisiyaning o‘rni, dizayn va san’at, interer dizayniningprinsiplari va ularning estetik qonuniyatlar bilan bog‘iqligi masalalari o‘rganilgan
BOSHLANG‘ICH TA’LIM O‘QUVCHILARINING TASAVVUR QILISH KO‘NIKMALARINI VIRTUAL REALLIK ORQALI RIVOJLANTIRISHNING ILMIY-NAZARIY YONDASHUVLARI
This article presents some considerations on the scientific-theoretical basis of developing imagination skills through VR in primaryschool students. The article also reveals the psychological and pedagogical essence of the concept of imagination, its role in thedevelopment of primary school students. The inextricable connection of virtual reality technology with cognitive psychology,constructivist education theory, and an activity-oriented approach is substantiated. It also highlights the didactic possibilities of thevisuality, interactivity, and multimodality of the VR environment in activating the figurative thinking and imagination process ofprimary school students. The article scientifically and theoretically substantiates that the use of virtual reality technologies is aneffective pedagogical tool for increasing students' cognitive activity, solid mastery of knowledge, and the development of creativethinking. The results of the study are of great importance for the introduction of innovative technologies in the process of primaryeducation and the improvement of their methodological foundations.В данной статье представлены некоторые соображения о научно-теоретических основах развития навыков воображенияс помощью VR у учащихся начальной школы. В статье также раскрывается психологическая и педагогическая сущностьпонятия воображения, его роль в развитии учащихся начальной школы. Обосновывается неразрывная связь технологиивиртуальной реальности с когнитивной психологией, конструктивистской теорией образования и деятельностно-ориентированным подходом. Также подчеркиваются дидактические возможности визуальности, интерактивности имультимодальности среды VR в активации образного мышления и воображения учащихся начальной школы. В статьенаучно и теоретически обосновывается, что использование технологий виртуальной реальности является эффективнымпедагогическим инструментом для повышения когнитивной активности учащихся, прочного усвоения знаний и развитиятворческого мышления. Результаты исследования имеют большое значение для внедрения инновационных технологий впроцесс начального образования и совершенствования их методических основ.Mazkur maqolada boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida vr orqali tasavvur qilish ko‘nikmalarini rivojlantirishning ilmiy-nazariy asoslarihususida ayrim fikr-mulohazalar bayon etilgan. Shuningdek maqolada tasavvur qilish tushunchasining psixologik va pedagogikmohiyati, uning boshlang‘ich sinf yoshidagi o‘quvchilar rivojlanishidagi o‘rni ochib berilgan. Virtual reallik texnologiyasiningkognitiv psixologiya, konstruktivistik ta’lim nazariyasi hamda faoliyatga yo‘naltirilgan yondashuv bilan uzviy bog‘liqligi asoslabberilgan. Shuningdek, VR muhitining ko‘rgazmaliligi, interaktivligi va multimodalligi boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining obrazlitafakkuri hamda tasavvur qilish jarayonini faollashtirishdagi didaktik imkoniyatlari yoritilgan. Maqolada virtual realliktexnologiyalaridan foydalanish o‘quvchilarning bilish faolligini oshirish, bilimlarni mustahkam o‘zlashtirish va ijodiy fikrlashnirivojlantirishda samarali pedagogik vosita ekanligi ilmiy-nazariy jihatdan asoslab berilgan. Tadqiqot natijalari boshlang‘ich ta’limjarayonida innovatsion texnologiyalarni joriy etish va ularning metodik asoslarini takomillashtirish uchun muhim ahamiyat kasbetadi
SPORT KURASHIDA SPORTCHILARNING KUCH CHIDAMLILIGINI RIVOJLANTIRISH ORQALI MUSOBAQA FAOLIYATI SAMARADORLIGINI OSHIRISHNING ILMIY-METODIK ASOSLARI
This article examines the scientific and methodological foundations for improving competitive performance in wrestling throughthe development of strength endurance. The study analyzes special training means and methods aimed at enhancing strengthendurance and determines their influence on athletes’ technical and tactical actions as well as competitive activity. The results ofthe pedagogical experiment indicate that an increase in strength endurance significantly improves competitive performance. Thefindings of the study can be effectively applied to optimize the training process in wrestling.В данной статье рассматриваются научно-методические основы повышения эффективности соревновательнойдеятельности спортсменов в спортивной борьбе за счёт развития силовой выносливости. В ходе исследованияпроанализированы специальные средства и методы тренировки, направленные на развитие силовой выносливости, атакже определено их влияние на технико-тактические действия и активность спортсменов в условиях соревнований.Результаты педагогического эксперимента показали, что повышение уровня силовой выносливости способствуетзначительному росту эффективности соревновательной деятельности. Полученные данные могут быть использованы длясовершенствования тренировочного процесса в спортивной борьбе.Ushbu maqolada sport kurashida sportchilarning kuch chidamliligini rivojlantirish orqali musobaqa faoliyati samaradorliginioshirishning ilmiy-metodik asoslari yoritilgan. Tadqiqot jarayonida kuch chidamliligini rivojlantirishga qaratilgan maxsusmashg‘ulot vositalari va uslublari tahlil qilinib, ularning sportchilarning texnik-taktik harakatlari hamda musobaqa jarayonidagifaolligiga ta’siri aniqlangan. Tajriba-sinov ishlari natijalari kuch chidamliligi darajasining oshishi musobaqa faoliyatisamaradorligini sezilarli darajada yaxshilashini ko‘rsatdi. Olingan natijalar sport kurashida mashg‘ulot jarayoninitakomillashtirishda amaliy ahamiyatga ega
FUTBOL YOʻNALISHI TALABALARI UCHUN INGLIZ TILI DARSLARIDA AUTENTIK MATERIALLAR ASOSIDA TOPSHIRIQLAR TIZIMINI ISHLAB CHIQISH
This article addresses the issue of teaching English to football students in accordance with their professional needs. The study aimsto examine the methodological potential of an ESP task system developed on the basis of authentic football materials. The researchwas conducted with first-year football students at the Uzbekistan State University of Physical Education and Sports. Authenticmaterials such as match commentaries, press conferences, and football regulations were used during the experimental sessions.The findings indicate that tasks based on authentic materials contribute effectively to the development of professionally orientedlanguage competences. The proposed task system can be applied as a methodological model for improving ESP courses in sports-related higher education programs.В статье рассматриваются вопросы обучения английскому языку студентов футбольного направления с учетом ихпрофессиональных потребностей. Целью исследования является выявление методических возможностей системызаданий, разработанной на основе аутентичных футбольных материалов в рамках ESP. Исследование проведено на базестудентов первого курса футбольного направления Узбекского государственного университета физической культуры испорта. В ходе опытно-экспериментальных занятий использовались аутентичные материалы, такие как футбольныекомментарии, пресс-конференции и регламенты. Результаты исследования показали, что система заданий на основеаутентичных материалов способствует формированию профессионально ориентированных языковых компетенций.Полученные результаты имеют практическое значение для совершенствования ESP-курсов в спортивных направленияхвысшего образования.Mazkur maqolada futbol yo‘nalishi talabalari uchun ingliz tilini kasbiy ehtiyojlarga mos holda o‘qitish masalalari yoritiladi.Tadqiqot ESP darslarida autentik futbol materiallari asosida ishlab chiqilgan topshiriqlar tizimining metodik imkoniyatlarinianiqlashga qaratilgan. Tadqiqot O‘zbekiston davlat jismoniy tarbiya va sport universiteti 1-kurs futbol yo‘nalishi talabalariishtirokida o‘tkazildi. Tajriba-sinov mashg‘ulotlari davomida match commentary, press conference va futbol reglamentlarigaasoslangan materiallardan foydalanildi. Olingan natijalar autentik materiallarga asoslangan topshiriqlar tizimi talabalarning kasbiyyo‘naltirilgan til kompetensiyalarini shakllantirishda samarali ekanini ko‘rsatdi. Tadqiqot natijalari sport yo‘nalishlari uchun ESPkurslarini metodik jihatdan takomillashtirishda amaliy ahamiyatga ega