Publishing House of the National University of Uzbekistan
Not a member yet
5333 research outputs found
Sort by
DIPLOMATIK ATAMALAR VA MADANIY MANTIQ: KOGNITIV-PRAGMATIK SOLISHTIRISH
This study analyzes how diplomatic meaning is encoded in English and Uzbek through cognitive-pragmatic structures andphilological heritage. Based on more than 60 terms, semantic transparency, modal expression, and lexical origin are compared,revealing systemic differences in the management of obligation, authority, and ambiguity. The results show that Uzbek diplomaticdiscourse relies on rigid and morphologically based expressions, while English operates through modal layering and interpretiveflexibility.В данном исследовании анализируется, как дипломатическое значение кодируется в английском и узбекском языкахпосредством когнитивно-прагматических структур и филологического наследия. На основе более чем 60 терминовсравниваются семантическая прозрачность, модальное выражение и лексическое происхождение, выявляя системныеразличия в управлении обязательствами, авторитетом и двусмысленностью. Результаты показывают, что узбекскийдипломатический дискурс опирается на жесткие и морфологически обоснованные выражения, в то время как английскийязык функционирует посредством модального наслоения и интерпретационной гибкости..Ushbu tadqiqot ingliz va o‘zbek tillarida diplomatik ma'no qanday qilib kognitiv-pragmatik tuzilmalar hamda filologik meros orqalikodlanishini tahlil qiladi. 60 dan ortiq termin asosida semantik shaffoflik, modal ifodalash va leksik kelib chiqish solishtirilib,majburiyat, hokimiyat va noaniqlikni boshqarishdagi tizimli farqlar aniqlanadi. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, o‘zbek diplomatikdiskursi qat’iy va morfologik jihatdan asoslangan ifodalarga tayanadi, ingliz tili esa modal qatlamlash va talqin moslashuvchanligiorqali ishlaydi
O‘RTA OSIYO XONLIKLARIDA AGRAR SIYOSAT: BUXORO XONLIGI MISOLIDA
This article analyzes the formation of agrarian policy in the Central Asian khanates, particularly in the Bukhara Khanate, the mechanisms of its implementation, and its impact on social life. The study examines the legal foundations of agrarian relations, forms of land ownership, the management system of land and water resources, as well as the factors that influenced the development of irrigated agriculture. The article also highlights, based on source materials, the state’s land distribution practices, the activities of administrative officials, the governance system of the beks, and the economic relations between the population and the authorities. This study is valuable for its scholarly conclusions, which contribute to a deeper understanding of the history of agrarian administration in the Bukhara KhanateВ данной статье анализируются формирование аграрной политики в ханствах Средней Азии, в частности в Бухарском ханстве, механизмы её реализации и её влияние на общественную жизнь. В ходе исследования изучены правовые основы аграрных отношений, формы землевладения, система управления земельно-водными ресурсами, а также факторы, повлиявшие на развитие поливного земледелия. В статье на основе источниковедческих материалов раскрываются государственное распределение земель, деятельность должностных лиц, система управления бекствами и экономические отношения между населением и властью. Настоящая работа ценна своими научными выводами, способствующими более глубокому изучению истории аграрного управления в Бухарском ханстве.Ushbu maqolada O‘rta Osiyo xonliklarida, xususan, Buxoro xonligida agrar siyosatning shakllanishi, amalga oshirish mexanizmlari va uning jamiyat hayotiga ko‘rsatgan ta’siri tahlil qilingan. Tadqiqot davomida agrar munosabatlarning huquqiy asoslari, yer egaligi shakllari, yer-suv resurslarini boshqarish tizimi hamda sug‘orma dehqonchilikning rivojiga ta’sir ko‘rsatgan omillar o‘rganildi. Maqolada davlatning yer taqsimoti, mulozimlar faoliyati, bekliklar boshqaruv tizimi va mahalliy aholi o‘rtasidagi iqtisodiy munosabatlar manbashunoslik materiallari asosida yoritilgan. Mazkur maqola Buxoro xonligidagi agrar boshqaruv tizimi tarixini chuqur o‘rganishga xizmat qiluvchi ilmiy xulosalar bilan ahamiyatlidi
FARG‘ONA VILOYATIDA JOYLASHGAN AZIZ AVLIYOLAR, TASAVVUFGA OID ZIYORATGOHLAR TARIXI VA ULARNING ZIYORAT TURIZMINI RIVOJLANTIRISHDAGI AHAMIYATI
This article provides a scholarly analysis of the historical development of sacred shrines and Sufi pilgrimage sites located in the Fergana region, as well as their role in the spiritual life of the area. Based on historical sources, the study examines the formation of pilgrimage complexes, their intrinsic connection with Sufi teachings, and their significance in the religious consciousness of the local population. Particular attention is paid to assessing the impact of these sacred sites on the development of pilgrimage tourism and their contribution to the socio-economic development of the region. The author emphasizes the issues of preservation, academic research, and integration of the Fergana region’s pilgrimage sites into modern tourism infrastructure. The findings substantiate the necessity of a comprehensive and sustainable approach to the development of pilgrimage tourism.В статье проводится научный анализ истории формирования азиз авлийо и суфийских зиаратгахов, расположенных на территории Ферганской области, а также их роли в духовной жизни региона. На основе исторических источников раскрываются процессы становления паломнических комплексов, их органическая связь с суфийской традицией и значение в религиозном сознании населения. Особое внимание уделяется оценке влияния данных святынь на развитие паломнического туризма и их вкладу в социально-экономическое развитие региона. Автор акцентирует внимание на вопросах сохранения, научного изучения и интеграции зиаратгахов Ферганской области в современную туристическую инфраструктуру. Полученные результаты обосновывают необходимость комплексного и устойчивого развития паломнического туризма.Mazkur maqolada Farg‘ona viloyati hududida joylashgan aziz avliyolar, tasavvufga oid ziyoratgohlarning vujudga kelish tarixi hamda ularning mintaqa ma’naviy hayotidagi o‘rni ilmiy tahlil etiladi. Ziyorat maskanlarining tarixiy shakllanish jarayoni, tasavvuf ta’limoti bilan uzviy bog‘liqligi va xalq diniy ongidagi ahamiyati manbalar asosida yoritiladi. Shuningdek, ushbu muqaddas qadamjolarning ziyorat turizmini rivojlantirishdagi roli hamda hududiy ijtimoiy-iqtisodiy taraqqiyotga ta’siri baholanadi. Muallif Farg‘ona viloyatidagi ziyoratgohlarni muhofaza qilish, ilmiy jihatdan o‘rganish va ularni zamonaviy turizm infratuzilmasiga integratsiya etish masalalariga alohida e’tibor qaratadi. Tadqiqot natijalari ziyorat turizmini kompleks va barqaror rivojlantirish zarurligini ilmiy asoslayd
O‘ZBEK TILSHUNOSLIGIDAGI KORPUSGA ASOSLANGAN LUG‘ATCHILIKNING RIVOJIDA TURKOLOGIYA YUTUQLARINING AMALIY INTEGRATSIYASI
This article analyzes the development of corpus-based lexicography in the Uzbek language, achievements in Turkology, and theirpractical application. The methodology for creating an electronic translation dictionary of homonyms, semantic clustering, andinnovative approaches in machine translation are discussed in detail.В статье анализируется развитие корпусной лексикографии узбекского языка, достижения тюркологии и их практическоеприменение. Подробно рассматриваются методология создания электронного словаря омонимов, семантическоекластерование и инновационные подходы в машинном переводе.Ushbu maqolada o‘zbek tilshunosligida korpusga asoslangan lug‘atchilikning rivoji, turkologiya yutuqlari va ularning amaliytatbiqi tahlil qilinadi. Omonimlarning elektron tarjima lug‘atini yaratish metodologiyasi, semantik klasterlash va mashinaviytarjima jarayonlaridagi innovatsion yondashuvlar batafsil ko‘rib chiqiladi
O‘ZBEK VA INGLIZ TILIDA YARATILGAN IJTIMOIY REKLAMALARNING KO‘RGAZMALI-TASVIRIY IFODALANISHIDA MADANIYATNI AKS ETTIRILISHI
Images are also of great importance in social advertising. Photos and photographs are used as images. The images encountered insocial ads are radically different from the images found in commercials. One of its main requirements in this process is explainedby the fact that the images in social advertisements are processed with greater skill than the images in commercial advertisements.According to the requirements for social advertising, the image of the advertisement should be able to reveal a person’s feelingsand not leave the recipient indifferent.Изображения также имеют большое значение в социальной рекламе. Фотографии и фотографии используются в качествеизображений. Изображения в социальной рекламе радикально отличаются от изображений в рекламе. Одно из основныхтребований в этом процессе объясняется тем, что изображения в социальной рекламе обрабатываются с большейтщательностью, чем изображения в коммерческой рекламе. Согласно требованиям к социальной рекламе, изображениерекламного объявления должно раскрывать чувства человека и не оставлять равнодушным адресата.Tasvirlar ham ijtimoiy rekalamda katta ahamiyatga ega hisoblanadi. Tasvir sifatida suratlardan va fotosurtlardan foydalaniladi.Ijtimoiy reklamalarda uchraydigan tasvirlar tijoriy reklamalardagi tasvirlardan tubdan farq qiladi. Mazkur jarayonda uning engasosiy talablaridan biri, ijtimoiy reklamalardagi tasvirlarning tijoriy reklamalardagi tasvirlarga nisbatan yuqori mahorat bilanishlanganligi bilan izohlanadi. Ijtimoiy reklamaga qo‘yiladigan talablarga ko‘ra, reklama tasviri inson his-tuyg‘usini ochib beraoladigan bo‘lishi va qabul qiluvchini bee’tibor qoldirmasligi kerak
O‘ZBEKISTON MILLIY UNIVERSITETI TARIX FAKULTETI FAOLIYATIGA CHIZGILAR
This article examines selected aspects of the activities of the Faculty of History of the National University of Uzbekistan, which occupies an important place in the development of historical scholarship and the training of professional historians in Uzbekistan, from its establishment to the mid-2000s. Particular emphasis is placed on the analysis of processes carried out across successive decades. Owing to the substantial scope of work undertaken during the early years of independence, the study covers the period up to the time specified aboveВ данной статье рассматриваются отдельные аспекты деятельности исторического факультета Национального университета Узбекистана, занимающего важное место в развитии исторической науки и подготовке специалистов-историков в Узбекистане, с момента его основания до середины 2000-х годов, при этом особое внимание уделяется анализу процессов, осуществлявшихся в разрезе десятилетий. Ввиду масштабности и значимости работ, проводившихся в первые годы независимости, исследование охватывает период вплоть до указанного времениUshbu maqola O‘zbekistonda tarix fani va tarixchi mutaxasislarni tayyorlashda muhim o‘ringa ega O‘zbekiston Milliy universiteti Tarix fakultetining tashkil topganidan 2000-yillarning o‘rtalariga qadar faoliyatining ayrim jihatlariga to‘xtalib, unda o‘n yilliklar kesimida olib borilgan jarayonlarning tahliliga urg‘u beriladi. Mustaqillikning ilk yillarida olib borilgan ishlar ko‘lam jihatidan salmoqli bo‘lgani bois yuqorida qayd etilgan davrga qadar qamrab olindi
BADIIY ADABIYOTDA EKOLOGIK VA IJTIMOIY INQIROZLARNING AKS ETTIRILISHI: INSON VA TABIIY MUHIT O‘RTASIDAGI MUNOSABATLARNING BADIIY TALQINI
This article explores the representation of ecological and social crises in fiction through the perspective of human–naturerelationships. It examines how environmental degradation caused by human activity, along with the disruption of social and moralbalance, is conveyed through literary images, symbolic elements, and narrative structures. Particular attention is paid to the closeconnection between ecological and social crises, where the destruction of the natural world reflects the spiritual and ethical declineof society. Using examples from both world and Uzbek literature, the study analyzes various artistic models of interaction betweenhumans and the natural environment, including domination, harmony, alienation, and responsibility.В статье рассматривается проблема художественного осмысления экологических и социальных кризисов в литературечерез призму взаимоотношений человека и природы. Анализируется, каким образом последствия человеческойдеятельности, нарушение природного равновесия и отчуждение человека от окружающей среды находят отражение вхудожественных образах, символах и сюжетных структурах литературных произведений. Особое внимание уделяетсявзаимосвязи экологического и социального кризисов, при которой разрушение природы предстает отражением духовногои нравственного состояния общества. На примере произведений мировой и узбекской литературы раскрываютсяразличные художественные модели взаимодействия человека и природной среды, включая мотивы утраты гармонии,ответственности и поиска утраченных ценностей.Mazkur maqolada badiiy adabiyotda ekologik va ijtimoiy inqirozlarning qanday aks ettirilishi masalasi atroflicha tahlil qilinadi.Inson faoliyati natijasida yuzaga kelayotgan ekologik muammolar, tabiat va jamiyat o‘rtasidagi muvozanatning izdan chiqishibadiiy asarlarda qanday obrazlar, ramziy tasvirlar va syujet chiziqlari orqali ifodalanayotgani o‘rganiladi. Tadqiqot davomidaekologik inqirozning ijtimoiy muammolar bilan uzviy bog‘liqligi ochib berilib, insonning tabiatga munosabati uning ma’naviydunyosi va axloqiy qarashlarini belgilovchi muhim omil sifatida talqin qilinadi. Jahon va o‘zbek adabiyotidagi ekologik mavzudagiasarlar misolida inson va tabiiy muhit o‘rtasidagi munosabatlarning turli badiiy modellari tahlil qilinadi
GI DE MOPASSANNING “AZIZIM” ASARIDA MANIPULYATIV NUTQNING LINGVOMADANIY XUSUSIYATLARI
In this article, the means of manipulative speech employed in Guy de Maupassant’s Bel-Ami are analyzed from a linguoculturalperspective. The study identifies strategies of covert influence, speech acts, evaluative units, as well as mechanisms for creatingcontextual meaning in the characters’ speech. Manipulative discourse in the work is examined in close connection with socialrelations, psychological pressure, and the culture of communication. The findings contribute to revealing the pragmaticcharacteristics of manipulation in literary texts.В данной статье с лингвокультурологической точки зрения анализируются средства манипулятивной речи, используемыев произведении Ги де Мопассана «Милый друг». В ходе исследования выявляются стратегии скрытого воздействия,речевые акты, оценочные единицы, а также механизмы формирования контекстуального смысла в речи персонажей.Манипулятивная речь в произведении рассматривается в тесной связи с социальными отношениями, психологическимдавлением и культурой общения. Полученные результаты способствуют раскрытию прагматических особенностейманипуляции в художественном тексте.Mazkur maqolada Gi de Mopassanning “Azizim” asarida qo‘llanilgan manipulyativ nutq vositalari lingvomadaniy nuqtayinazardan tahlil qilinadi. Tadqiqot jarayonida qahramonlar nutqida uchraydigan yashirin ta’sir strategiyalari, nutqiy aktlar,baholovchi birliklar hamda kontekstual ma’no yaratish mexanizmlari aniqlanadi. Asardagi manipulyativ nutq ijtimoiymunosabatlar, psixologik bosim va muomala madaniyati bilan uzviy bog‘liq holda yoritiladi. Olingan natijalar badiiy matndamanipulyatsiyaning pragmatik xususiyatlarini ochib berishga xizmat qiladi
MODERN SOCIAL CHALLENGES IN THE CONTEXT OF SOCIAL PHILOSOPHY
The article is dedicated to the analysis of key problems of modern social philosophy arising in the context of global transformations in social development. Special attention is paid to the phenomenon of social inequality as a stable structural element of social relations, the problem of individual and collective identity in the context of multiculturalism, as well as the influence of digital technologies and network communications on social institutions and forms of social interaction. The philosophical understanding of globalization is considered as a process that transforms traditional models of social organization and changes the nature of power, solidarity, and social responsibility.Статья посвящена анализу ключевых проблем современной социальной философии, возникающих в условиях глобальных трансформаций общественного развития. Особое внимание уделяется феномену социального неравенства как устойчивому структурному элементу общественных отношений, проблеме индивидуальной и коллективной идентичности в условиях мультикультурализма, а также влиянию цифровых технологий и сетевых коммуникаций на социальные институты и формы социального взаимодействия. Рассматривается философское осмысление глобализации как процесса, трансформирующего традиционные модели социальной организации и изменяющего характер власти, солидарности и социальной ответственности.Maqola ijtimoiy rivojlanishning global o‘zgarishlari sharoitida yuzaga kelayotgan zamonaviy ijtimoiy falsafaning asosiy muammolarini tahlil qilishga bag‘ishlangan. Ijtimoiy munosabatlarning barqaror tarkibiy elementi sifatida ijtimoiy tengsizlik fenomeni, multikulturalizm sharoitida individual va jamoaviy o‘ziga xoslik muammosi, shuningdek, raqamli texnologiyalar va tarmoq kommunikatsiyalarining ijtimoiy institutlar va ijtimoiy o‘zaro ta’sir shakllariga ta’siriga alohida e’tibor qaratilmoqda. Globallashuvni ijtimoiy tashkil etishning an’anaviy modellarini o‘zgartiruvchi va hokimiyat, birdamlik va ijtimoiy mas’uliyat xususiyatini o‘zgartiruvchi jarayon sifatida falsafiy tushunish ko‘rib chiqiladi
IMOM AL-BUXORIY MEROSI MADANIY KAPITAL NAZARIYASI KONTEKSTIDA
This article analyzes the scholarly legacy of Imam al-Bukhari through the lens of Pierre Bourdieu’s theory of cultural capital. The study employs causal analysis, normative-institutional, and discursive methodologies to examine Imam al-Bukhari’s life and scientific activity. Hadiths are interpreted not only as religious texts but also as social institutions that legitimize moral norms, values, and social sanctions. The embodied, objectified, and institutionalized forms of cultural capital are identified within Imam al-Bukhari’s intellectual contributions. The findings demonstrate that hadiths function as a rational sociocultural mechanism that promotes social order, moral regulation, and cultural stability in society.В статье наследие Имама аль-Бухари анализируется в контексте социологической теории культурного капитала, разработанной Пьером Бурдьё. Исследование основано на причинно-следственной методологии, нормативно-институциональном и дискурсивном подходах. Хадисы рассматриваются не только как религиозные источники, но и как социальные институты, формирующие нормы, моральные ценности и механизмы социальной легитимации. На примере научной деятельности Имама аль-Бухари раскрываются инкорпорированная, объективированная и институционализированная формы культурного капитала. Результаты исследования показывают, что хадисы выступают рациональным социокультурным механизмом обеспечения социальной стабильности и ценностной интеграции общества.Mazkur maqolada Imom al-Buxoriy merosi zamonaviy sotsiologik paradigma — Pierre Bourdieu tomonidan ishlab chiqilgan madaniy kapital nazariyasi asosida tahlil qilinadi. Tadqiqotda Imom al-Buxoriyning hayoti va ilmiy faoliyati sabab–oqibat metodologiyasi, normativ–institutsional va diskursiv yondashuvlar orqali o‘rganilgan. Hadislar diniy manba sifatidagina emas, balki jamiyatda ijtimoiy me’yorlar, axloqiy qadriyatlar va sanksiyalarni legitimlashtiruvchi institut sifatida talqin etiladi. Madaniy kapitalning inkorporatsiyalashgan, obyektivlashgan va institutsionallashgan shakllari Imom al-Buxoriy faoliyati misolida ochib beriladi. Tadqiqot natijalari hadislarning ratsional tafakkur, ijtimoiy barqarorlik va madaniy integratsiyani ta’minlovchi sotsiokultural mexanizm ekanini asoslaydi