OJS Tashkent State University of Economics
Not a member yet
554 research outputs found
Sort by
USING ARTIFICIAL INTELLIGENCE APPLICATIONS IN SENSOR RELIABILITY CALCULATIONS
No full textThis article presents the results of an analytical research on the use of artificial intelligence for sensor reliability calculations. Modern sensors play a key role in cyber-physical systems, the Internet of Things, industrial automation, and medicine, where measurement reliability determines operational efficiency and safety. Traditional statistical reliability assessment methods (Weibull models, exponential laws, Markov chains) often prove insufficient in complex systems and large data volumes. In recent years, artificial intelligence methods have been actively used to improve the accuracy of sensor reliability prediction. Machine learning and deep learning enable the analysis of large data sets, failure prediction, anomaly detection, and sensor degradation modeling. The use of AI in reliability calculations paves the way for a transition from reactive to predictive maintenance, reducing costs and increasing equipment service life
QISHLOQ XO‘JALIGI MAHSULOTLARINI SAQLASHDA KO‘P BOSQICHLI ADAPTIV BOSHQARUV TIZIMI MODELI VA ALGORITMI
No full textUshbu maqolada ko‘p bosqichli o‘zgaruvchan parametrli ob’yektlar (KBO‘PO) uchun adaptiv boshqaruv modeli va algoritmi ishlab chiqilgan. Texnologik jarayonlar dekompozitsiya qilinib, ularning modellashtirish va boshqarish imkoniyatlari o‘rganilgan. Har bir boshqaruv bosqichiga mos matematik modellar va optimizatsiya usullari tanlangan. Model parametrlarini real sharoitlarga moslashtirish adaptiv identifikatsiya algoritmlari orqali amalga oshirilgan. Tadqiqot davomida kartoshka, bodring va pomidor mahsulotlarini saqlash jarayonlari bo‘yicha tajribalar o‘tkazilib, ularning asosida moslashuvchan matematik model tuzilgan. Modelning adekvatligi Fisher mezoni bilan baholanib, tuzatishlar kiritilgan. Tadqiqot natijalariga ko‘ra tez buziluvchi qishloq xo‘jaligi mahsulotlari omborlarida mikroiqlimni samarali boshqarish bo‘yicha amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan
INTEGRATIVE MACHINE LEARNING AND NATURAL LANGUAGE PROCESSING FRAMEWORK FOR THE DETECTION AND CLASSIFICATION OF AI-GENERATED TEXTS IN ACADEMIC RESEARCH PUBLICATIONS
No full textThe rapid proliferation of large language models (LLMs) has transformed the landscape of academic writing and scientific communication, yet it has also raised serious concerns about the authenticity and integrity of scholarly publications. This study proposes an integrative Machine Learning (ML) and Natural Language Processing (NLP) framework designed to detect and classify AI-generated texts within academic research articles. The framework combines linguistic, semantic, and stylometric features extracted from large, open-source datasets collected from Kaggle and other academic repositories. The analytical pipeline—implemented and validated using Google Colab—integrates both supervised and deep transformer-based models such as Support Vector Machines (SVM), Random Forest, and fine-tuned BERT-derived architectures. Experimental results demonstrate that the ensemble classifier achieves an overall F1-score of 0.94 and exhibits strong generalization when applied to unseen AI-generated texts. The proposed model not only outperforms existing AI-text detectors in cross-domain evaluations but also remains robust against paraphrased and hybrid human-AI compositions. The findings contribute to the development of transparent and reliable tools for preserving academic integrity in the era of generative artificial intelligence
TURIZMNING BARQAROR RIVOJLANISHIDA KREATIV INDUSTRIYALARNING ROLI
No full textMazkur ilmiy maqolada kreativ sanoatlarning turizmning barqaror rivojlanishidagi o‘rni va ahamiyati tahlil qilinadi. Tadqiqotning asosiy maqsadi kreativ iqtisodiyot elementlari – hunarmandchilik, gastronomiya, san’at, dizayn, madaniy meros va raqamli kreativ faoliyatning turizmning iqtisodiy, ijtimoiy hamda ekologik barqarorligiga ta’sirini aniqlashdan iborat. Tadqiqot sifatli analitik va qiyosiy metodologiyaga asoslanib, BMTning Jahon Turizm Tashkiloti (UNWTO), UNESCO, UNCTAD va OECD ma’lumotlari, shuningdek, O‘zbekiston, Indoneziya va Ispaniya tajribalarini qamrab oladi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, kreativ sanoatlar turizm mahsulotlarini diversifikatsiya qilish, mahalliy jamoalarni iqtisodiy jihatdan qo‘llab-quvvatlash, madaniy merosni asrash va ekologik mas’uliyatni kuchaytirish orqali barqaror turizmni rivojlantirishda strategik omil hisoblanadi. O‘zbekiston misolida Xiva, Buxoro va Samarqand shaharlari tajribasi ushbu yondashuvning yuqori samaradorligini tasdiqlaydi
TO‘LIQ BO‘LMAGAN MA’LUMOTLARGA ASOSLANGAN MURAKKAB TEXNIK TIZIMLARNING INTELLEKTUAL BOSHQARUV MODELLARINI ISHLAB CHIQISH
No full textUshbu maqolada to‘liq bo‘lmagan va noaniq ma’lumotlar sharoitida murakkab texnik tizimlarni samarali boshqarish masalalari ko‘rib chiqiladi. Tadqiqotning maqsadi – axborot yetishmovchiligi, o‘lchov xatoliklari va tashqi omillar ta’siri ostida ishlaydigan tizimlar uchun intellektual boshqaruv modellarini ishlab chiqish va ularning barqarorligini ta’minlashdir. Taklif etilgan yondashuv sun’iy intellekt, noaniqlik nazariyasi, hamda moslashuvchan boshqaruv usullariga asoslanadi. Maqolada ma’lumotlarni qayta ishlashning ehtimollik va neyron tarmoqlar asosidagi metodlari, shuningdek, qaror qabul qilishning gibrid algoritmlari tahlil qilinadi. Natijada, to‘liq bo‘lmagan ma’lumotlar sharoitida tizim holatini aniqlash, prognozlash va optimal boshqaruv signalini shakllantirish imkonini beruvchi model taklif etiladi. Tadqiqot natijalari avtomatlashtirilgan ishlab chiqarish, robototexnika, energetika va transport tizimlarida qo‘llash uchun amaliy ahamiyatga ega
COMPACT DIFFERENCE SCHEMES FOR THE ALLER-LYKOV MOISTURE TRANSFER EQUATION
No full textThe generalized Aller-Lykov equation is a mathematical model for many applied heat and moisture transfer problems. This includes nonstationary problems in hydrogeology, agrophysics, biology, ecology, and other fields, which are primarily solved using numerical methods. In this paper, high-precision difference schemes (compact schemes) are constructed and analyzed for the nonstationary generalized Aller-Lykov equation. The scheme is constructed in space and time using the finite difference method. The stability and convergence of the resulting difference scheme are proven, and accuracy estimates are obtained for a sufficiently smooth solution to the original differential problem. An implementation algorithm for the constructed scheme is proposed
R-FUNKTSIYALAR VA ITERATSION FUNKSIYALAR TIZIMI ASOSIDA KUB-TSILINDR KOMPOZITSIYASIDAN HOSIL BOʻLGAN 3D FRAKTAL STRUKTURALARNI GEOMETRIK MODELLASHTIRISH
No full textMazkur maqolada R-funktsiyalar va iteratsion funksiyalar tizimi (IFS) integratsiyasi asosida kub va tsilindr shakllarining analitik kombinatsiyasidan hosil bo‘lgan uch o‘lchovli fraktal struktura modellashtirilgan. Tadqiqotda kubning chegaralari va uchta o‘zaro perpendikulyar tsilindr tenglamalari R-funktsiyalar yordamida differensial tarzda birlashtirilib, natijada silliq sirtli va markaziy simmetriyaga ega fraktaldan avvalgi shakl (pred-fraktal) modeli hosil qilindi. So‘ngra ushbu shakl IFS yondashuvi orqali rekursiv takrorlanib, Menger tipidagi 3D fraktal strukturalar ketma-ket iteratsiyalar asosida yaratildi. Natijalar fraktal antennalar dizayni, 3D bosma texnologiyalar, grafik dizayn va matematik vizualizatsiya sohalarida amaliy qo‘llanish imkoniyatiga ega
BUXORO MEHMONXONALARIDA XIZMAT KO\u27RSATISH DARAJASINI OSHIRISH BO\u27YICHA TAKLIFLAR
No full textMehmondo\u27stlik sanoatida xizmat ko\u27rsatish sifati yuqori raqobatbardosh bozorda barqaror raqobat ustunligi va mijozlarning sodiqligini qo\u27lga kiritishning eng muhim omillaridan biriga aylanadi. Shunday qilib, u mehmondo\u27stlik sanoatida muhim asosiy tushuncha va tanqidiy omil sifatida qaraladi. Mehmonxona sanoatida xizmat ko\u27rsatish sifati mijozlarni saqlab qolish uchun asosiy omildir. Obro’si to’g’risida qayg’ mehmonxona mijozlarga yuqori sifatli xizmat ko\u27rsatadi. Ko\u27pgina mijozlar mehmonxonani xizmat ko\u27rsatish sifatiga qarab tanlaydilar. Shunday qilib, mehmonxona egalari mehmonlarga sifatli xizmat ko\u27rsatishga harakat qilishlari kerak. Ushbu maqola Buxoro shahrida joylashgan mehmonxonalarda xizmat ko‘rsatish sifatini oshirish yo‘llariga bag‘ishlangan bo‘lib, unda ushbu masala bo‘yicha olib borilgan tadqiqotlar natijalari to‘liq bayon etilgan va mehmonxonalarda xizmat ko‘rsatish sifatini xalqaro standartlarga moslashtirish chora-tadbirlari to‘liq bayon etilgan
XOLESTEATOMA KASALLIGINING TASHXISLASH JARAYONIDA SUN’IY INTELLKT ELEMENTLARINI VA TEXNOLOGIYALARINING ROLI, YONDASHUVLARI VA USULLARI
No full textUshbu maqolada sun’iy intellekt elementlaridan foydalangan holda xolesteatoma kasalligini tashxislash jarayonini takomillashtirish hamda tibbiyot va axborot texnologiyalarining integratsiyasiga xususan tibbiyotda qo‘llanilayotgan tasvirlardan foydalanish texnologiyalari, sun’iy intellekt yordamida quloq kasalliklarini aniqroq va samaraliroq aniqlash usullarini o‘rganishga qaratilgan. Xolesteatoma kasalligini diagnostika qilishda tasvir kuchaytirish texnologiyalaridan foydalanish tajribalarini tahlil qilish,sun’iy intellektning multimodal tahlil qilish qobiliyati orqali diagnostik jarayonni avtomatlashtirishning afzalliklari va ma’lumotlarni qayta ishlashda aniqlikni oshirish imkoniyatlari yoritilgan. Xolesteatoma kasalligini post-operatsion kuzatishda tibbiy texnologiyalarning roli va samaradorligini oshirish, diagnostika jarayonlarida qo‘llanilayotgan zamonaviy tibbiy va axborot texnologiyalari, usullar va algoritmlar yordamida kasallikni samarali aniqlashga qaratilgan muhim ilmiy ishlanmalarning tahlil qilingan
BLOKCHEYN: XXII ASRGA KO‘PRIK
No full textOxirgi yillarda Blokcheyn texnologiyasi bizning axborot xavfsizligi, iqtisodiyotda shaffoflik va markazlashmagan tizimlar tog‘risidagi tasavvurlarimizni o‘zgartitib yubordi. Mazkur maqolada Blokcheyn texnologiyasining paydo bo‘lishi, rivojlanish bosqichlari hamda hozirgi kundagi holati tahlil qilinib, uni qo‘llash jarayonida vujudga keladigan muammolar yoritilgan va yechimlar taklif etilgan