Portal of Scientific Journals of UEU
Not a member yet
1968 research outputs found
Sort by
Teknologia berriak eta nerabeen osasun mentala
Full text linkThe attention economy relies on keeping users engaged with screens to gather and monetize their personal data. This article examines how this dynamic particularly impacts adolescents, who are especially vulnerable due to their ongoing emotional and neurological development. Recent studies highlighting negative mental health consequences linked to early and prolonged digital exposure, such as increased anxiety, depression, and risky behaviors, are reviewed. Practical recommendations for families, schools, and policymakers are proposed to mitigate these impacts.Arretaren ekonomia, erabiltzaileak ahalik eta denbora gehien pantailari konektatuta mantentzean oinarritzen da, datu pertsonalak bildu eta merkaturatzeko. Artikulu honetan dinamika horrek nerabeengan duen eragina aztertzen da, bereziki zaurgarriak baitira emozionalki eta neurologikoki. Gailu digitalen erabilera goiztiar eta luzarokoak eragin ditzakeen kalte psikologikoei buruzko ikerketa berrienak berrikusten dira, hala nola antsietatea, depresioa eta arrisku-jokabideen hazkundea. Amaitzeko, gomendio zehatzak ematen dira familientzat, ikastetxeentzat eta erakunde legegileentzat
Gradu Amaierako Lanak prestakuntza eta ikerketa-trebetasunen sendotze gisa: Vitoria-Gasteizko Erizaintzako Eskolaren eredua
Full text linkOsasunaldiaren baitan aurkeztutako komunikazio honetan Gradu Amaierako Lanaren (GrAL) prozesua azaltzen da, Gasteizko Erizaintzako Eskolako irakasgai-gidaren arabera garatzen dena, eta bereizten duena EHUko beste eskola eta fakultate batzuetako prozeduretatik. Bertan jasotzen den moduan, ikasleek egoera jakin bat hobetzeko osasun-hezkuntzako programa baten diseinua egin behar dute, edo aukeratutako jakintza-arlo baten inguruko hausnarketa sistematikoa landu. Horretarako, gutxienez 15 artikulu zientifikoren azterketa eskatzen da, eta lana ikaslearen bizitza pertsonal nahiz lan-esperientzietatik sor daiteke.
Orain arte jarraitu den dinamika hurrengoa izan da: ikasleek gaia proposatzen dute, gero eskolako irakasleen artean banatzen dira eta bakoitzak sei gai hautatzen ditu ikaslearen identitatea ezagutu gabe. Ondoren, GrALaren arduradunak behin betiko esleipena egiten du. Behin hori eginda, ikasleeta zuzendariaren arteko harremana ezartzen da, behar izanez gero, gaia egokitu edo aldatzeko aukera dagoelarik.
Ikasturte berriari begira, jardunbide desberdin bat planteatu da. Irakasle bakoitzak hainbat gai edo PICO helburu proposatuko ditu. Ikasleek, proposamen bakoitza zein zuzendarik egin duen jakin gabe, bi gai hautatuko ditu. Ondoren, gai bakoitza aukeratu duten bi ikasleen artean, Batzordeak matrikulazio hurrenkerari jarraiki esleituko ditu gaiak.
Bestetik, prestakuntza kurtso hasierako egun intentsibo eta aurrez aurreko mintegien eta online jardueren bidez eskaintzen da, talde txikitan lan eginez. Halaber, zuzendariarekin lau tutoretza-saio aurreikusten dira, eta lanaren entregatze-data apirilaren amaieran da.
Ondoren, 2024-2025 ikasturtean aurkeztutako gai nagusiak zerrendatu dira, zenbait osasun-arlotako beharrei erantzuten dietenak:
Minbizia: paziente eta senideen behar fisiko zein psikologikoak eta ongizatea.
Zauri kronikoak eta presioaren ondoriozko ultzerak.
Nahasmendu neurologikoak: iktusa, Parkinson gaixotasuna, disfagia.
Osasun mentala: antsietatea, elikadura-nahasmenduak, dolu-prozesuak.
Minaren kudeaketa: heldu, haur eta emakumeengan.
Zainketa intentsiboetako unitatea eta ospitalez kanpoko emergentziak: aireztapena, hezurbarneko sarbidea…
Ikasle bakarra izan da hezkuntza programa bat landu duena, gaia hurrengoa izanik: lantzen dituzten proposamen praktikoen adibide bat aurkeztu da: irakasleek 1. motako diabetesa maneiatzeko gaitasuna eskuratzeko programa.
Azken batean, ikasleek ikerketa zorrotza garatzea bilatzen da, hobekuntza behar duten zaintza-eremuetan, non kalitatezko erizaintza eskuhartze batek eragin positibo eta ukigarria izan dezakeen.
Bestalde, Gasteizko Erizaintzako Eskolako irakasleek ere ikerketa-lan garrantzitsua garatzen dute erizaintzarekin lotutako hainbat ezagutza-arlotan, jarduera-esparru anitzetan barneratuz. Hauek dira orain aurrera eramaten ari diren proiektu ikerketa lerroak:
Erizaintzako zainketak gaixotasun mentalarekin edo obesitatearekin lotutako estigmaren arabera.
Dementzia duten pertsonen eta haien familien bizitzaren amaierako premiak.
Nerabeen eta obesitatea duten pertsonen nutrizio-hezkuntzan eta erregulazio emozionalean oinarritutako eskuhartze programak.
Erizainen hezkuntzan oinarritutako ikerketa metodologia aktiboen diseinua, ezartzea, ebaluaketa eta zabalkuntza bultzatzeko.
Erizaintzako eta medikuntzako profesionalen ezagutzak eta jarrerak bihotz-biriketako geldialdiaren aurrean, ospitaletik kanpoko eremuan.
Laburbilduz, Gasteizko Erizaintzako Eskolak, alde batetik, ikasleen prestakuntza akademikoan GrAL prozesuaren bidez ikerketa-trebetasunak eta jardun profesionalerako gaitasunak sendotzen ditu, etabestetik, irakasleen ikerketa-lerro anitzen bidez, erizaintzaren arloko ezagutza zientifikoa eta praktika klinikoaren hobekuntza bultzatzen ditu
Gradu Amaierako Lanak kardiologian: ikerketa-aukerak eta espezialitatearen ekarpena
Full text linkEuskal Herriko Unibertsitateko (EHU) ikasleen gradu amaierako lanek (GrAL), besteak beste, ikaslea ikerketa zein metodologia zientifikoaren ildoan kokatzeko balio dute. Helburu honetarako, kardiologia espezialitateak hainbat abantaila eskaintzen ditu. Izan ere, gaur egun, medikuntzako espezialitateen artean ikerketa, garapena eta berrikuntzaren (I+G+B) arloan gehien hazten ari den eremuetako bat da. Horren erakusgai dira azken urteotan Osakidetza barneko ospitale tertziarioetan burutzen ari diren hainbat ikerketa, eta egoera honek, ikasleen erabilerarako onura berezia izan dezaketen hainbat datu baseen eraketa ekarri du. Hori dela eta, datu klinikoekin ikerketak burutzeko espezialitate oparo eta erakargarria bilakatu da kardiologia, honek guztiak, gradu amaierako lanetarako dakarren praktikotasunarekin batera. Horrez gain, kardiologiaren historia zabalari esker, eta egun beronek mantentzen duen ikerketa dinamismoari esker, medikuntzako espezialitate guztien barruan korpus literario aberatsenetarikoa duenetako bat izatea ekarri du. Azken errealitate honek, kardiologia gradu amaierako lana berrikuspen bibliografiko gisa planteatzen dutenentzako aukera zabala eskaintzera daramalarik.
Lanaren izaera dena delakoa izanik ere, hots, ikerketa originala zein berrikuspen bibliografikoa, kardiologiak gaur egun esparru ezberdinetan aritzeko bidea zabaltzen digu:
Kardiologia intentsiboaren arloan, kardiologia akutuarekin, besteak beste, miokardio-infartu akutuen (MIA), bihotz-gutxiegitasunaren txarragotze akutuaren, arritmia akutu/ekaitz arritmikoen, eroapen blokeoen, infekzioen zein balbulopatia larrien inguruko ikerketekin.
Arritmia eta gailuen eremuan, asaldura elektrikoen epe luzerako tratamenduen edo epe luzerako gailuen ezarpenarekin lotutako lanekin.
Hemodinamikaren esparruan, miokardio-infartu akutuen tratamenduaren inguruko, edo gaixotasun koronarioen tratamenduaren inguruko azterlanekin.
Kardiologiako irudi tekniken alorrean, bihotzaren asaldura estrukturalekin harremana duten lanekin.
Kardiologia klinikoaren inguruan, aurrean aipatu berri ditugun guztien maneiu eta tratamendu akutu zein kronikoaren inguruko ikerketekin.
Honen guztiaren adibide, azken urteotan EHUko erizaintza eta medikuntza fakultateetako hainbat ikaslek burututako lanak dauzkagu. Esaterako, Basurtuko Unibertsitate Ospitalean miokardioko infartu akutua eta ST segmentuaren igoera artatzeko adin-alborapenaren aukerari buruz egindako atzera begirako azterketa; COVID-19 pandemiak patologia kardiobaskularrean eta antolamendu sanitarioko estrategietan izandako eraginaren inguruko lana; bihotz-hodietako arrisku-faktoreen eta forma fisikoaren eragina kardiopatia koronarioa duten eta bihotzeko errehabilitazioan parte hartzen duten pazienteetan burututako ikerketa; Basurtuko Unibertsitate Ospitalean genero-alborapenagatik MIA tratatzeko atzerapenari buruzko atzera begirako azterketa; Fabryren gaixotasunaren inguruko berrikuspen sistematikoa; bat-bateko heriotzarako arriskuen estratifikazioa eta iragarpen-faktoreak identifikatzeko burutako ikerketa; edo eta Open Access datu-baseen konparazioa eta medikuntzako erronken eta aukeren identifikazioaren inguruan Big Data eta Osasuna uztartzen dituen lana.
Ikasleak hautatutako GrAL-aren arabera, kardiologia esparruko zuzendariek paper ezberdina har dezakete. Dozentzia Unitatearen bidez egindako GrAL-en kasuan, lanaren egituraketan, zuzenketan eta eratze prozesu osoan zehar begirale gisa dihardute batik bat. EHU-ko zerrenden bidez egindako GrAL-en kasuan, aldiz, aholkulari edota zuzentzaile lanetan aritu ohi dira.
Kardiologiak guzti hau, eta gehiago, eskain dezake, izan ere, beti dago ildo berrietara zabaltzeko prest
Gradu-amaierako lanetik doktorego-tesiraino: ikerketa kirurgikoa eta prestakuntza integratua Gurutzetako Unibertsitate Ospitalean
Full text linkSarrera
Gurutzetako Ospitaleko kirurgia-zerbitzua 40 zirujauk eta 10 egoiliarrek osatzen dute batez beste, eta horri beste zerbitzu kirurgiko eta ospitale batzuetako egoiliarrak, medikuntzako seigarren mailako barne-ikasleak eta gradu-amaierako lanak egiten ari diren ikasleak gehitu behar zaizkio. Gurutzetako Ospitaleko kirurgia-zerbitzuak 12 irakasle elkartu ditu, eta horietatik lau doktoreak dira. Gure zerbitzuak 1.000 kirurgia inguru egiten ditu urtean, hainbat azpi-espezialitateetakoak, horietako batzuk izen handikoak nazioartean, hala nola kirurgia endokrinoa edota hepatobiliarra, baita kirurgia esofagogastrikoa eta obesitate morbidoaren eta koloneko kirurgia ere. Beraz, ikerketa-azterketak egiteko datu-formako ezagutza eta material-emari garrantzitsua dago.
Materiala eta metodoak
Duela 10 urtetik hona, zientzia kirurgikoko tailer bat egiten ari gara, gradu-amaierako lanak egiten hasi diren medikuntzako laugarren mailako ikasleekin hasten dena. Egiten ditugun lan motak hurrengoak izan dira: kirurgiako gaurkotasuneko gaien berrikuspen sistematikoak edota metaanalisi ondo egituratuak; eta kasu eta kontrol moduko edota biziraupen-azterketa diren ikerketa kliniko analitiko konparatiboak.
Lehendabiziko helburua, laugarren mailatik hasita, etorkizuneko medikuek, ondo egituratutako ikerketa lan baten txostena eta bete beharreko pauso guztiak ezagutu eta burutzea da. Jarraitzen dugun metodologia ikaslearen intereseko gai bat aukeratzearekin hasten da, irakasle den adjuntu aditu profesionalak zuzendu dezakeena. Hortik aurrera gutxienez urtebete iraungo duen denbora-tartean hainbat elkarrizketa eta batzar egiten ditugu ikaslearen eta tutorearen artean. Ondoren, ikerketa-galdera bat diseinatzen da, ospitalearen eskura dauden baliabideak erabiliz erantzun ahal izateko. Ondoren, proiektu zientifiko bat idatziko da, ospitaleko etika-batzordeak bermatu behar duena. Onartuta dagoenean, dagokion datu-basea anonimizatua sortzen eta betetzen hasiko da, eta jarraian, analisi estatistikoa egingo da emaitzak lortuz. Azkenik, zuzendariaren jarraipenarekin gradu-amaierako lana idatziko du ikasleak eta epe laburrean aurkezpen zientifikoa sortu tribunalaren aurrean aurkezteko.
Epe luzeko helburua gradu-amaierako lanei jarraipena ematea da, ikerketa lanek sortutako materiala erabilita, ospitaleko espezialitate kirurgikoetako egoiliarrek eta adjuntu arduradunek gainbegiratuta, poster eta ahozko komunikazio zientifikoak kongresuetan aurkeztuz eta posible den kasuetan hainbat aldizkarietara bidaliko diren artikulu zientifikoak garatuz.
zkenik, kirurgiako doktorego-programan matrikulatuz gero, egindako lanarekin jarraitzeko aukera legoke, gradu-amaierako lanari ezarri zitzaion gai bereko doktorego-tesia eginez.
Emaitzak
Epe honetan, gradu-amaierako 40 lan baino gehiago egin dira, batez beste gradu-amaierako bost lan urteko, hauetako gehienak euskaraz. Horren ondorioz, komunikazio zientifiko ugari bultzatu dira, posterrak eta ahozkoak, bai nazioko eta nazioarteko kongresu zientifikoetan. Lanaren amaiera gisa, hamar bat artikulu zientifiko sortu dira, estatuko eta nazioarteko aldizkarietan, ikaslearen lehen artikulu zientifikoa bilakatuko dena eta ikerketa-prozesua borobiltzen duen merezitako saria. Amaitzeko, azken bost urteetan hiru doktorego-tesi irakurri dira, eta une honetan kirurgia-zerbitzuko hiru kide daude doktorego-programan matrikulatuta.
Ondoren azalduko den moduan, Ibabe Villalabeitia Ateka doktoregaiak obesitate morbidoaren kirurgian oinarritutako gradu-amaierako lan batekin hasi zuen bere ibilbidea, duela zazpi urte, eta gaur egun gai berdina jorratzen duen doktore-tesia borobiltzear dago, beste gradu-amaierako lanetan oinarriturako hainbat artikulu zientifiko tarteko.
Ondorioak
Gurutzetako Ospitaleko Kirurgia Orokorreko Zerbitzuan, zientzia kirurgikoko tailer bat sortu dugu. Bertan, ikasleak eta egoiliarrak koordinatzen dira, unibertsitateko irakasle diren mediku adjuntuen gainbegiradapean, gradu-amaierako lan batekin hasten diren eta argitalpen eta komunikazio zientifikoak sortzen jarraitzen duten lan zientifikoak garatzeko. Azkenik, ikaslearen interesen arabera, egindako lanak sortutako argitalpen eta komunikazio zientifikoak kontuan izanda, ikasleak doktorego-tesi lan batekin amaitu dezake ibilbidea
Odol-hodien aldaeren garrantzia arearen minbiziaren tratamenduan.
Full text linkSarrera
Bareako minbizia gaixotasun hilkorrenetarikoa izaten jarraitzen du gaur egun, bost urterako biziraupen-tasa %10etik beherakoa baita. Izan ere, bareako adenokartzinomaren zeinu eta sintomak berantiarrak dira eta pazienteen gehiengoan gaixotasun aurreratuaren adierazle dira. Horren aurrean, kirurgia barearen minbizirako aukerako tratamendua izaten jarraitzen du, nahiz eta pazienteen %15-20 artean bakarrik izango diren kirurgiarako hautagai.
Helburuak
Lan honen helburu orokorra barearen kirurgiarako garrantzitsuak diren odol-hodietako aldaera anatomikoak ezagutzea da. Bestalde, kasu klinikoetatik abiatuz anatomiaren ezagutzaren aplikazio klinikoak ikertuko dira.
Helburu zehatzak:
Berrikuspen sistematikoaren bidez barearen kirurgia baldintzatu dezaketen aldaera anatomikoak identifikatzea.
Gurutzetako Unibertsitate Ospitaleko Kirurgia Orokorreko eta Digestio-aparatuko Kirurgiako Zerbitzuan dagoen Barearen Kirurgia-unitatean artatutako pazienteen eta EHUko Medikuntza eta Erizaintza Fakultateko emaileen gorpuetan barearen kirurgiarako esanguratsuenak diren odol-hodien deskribapena eta aldaerak identifikatzea.
Material eta metodoak
Berrikuspen bibliografiko hau egiteko, PubMed bilaketa-aplikazioa eta Google Akademikoa erabili dira batez ere. Guztira, 48 artikulu erabili dira lana egiteko. Lanean zehar, EHUko Medikuntza eta Erizaintza fakultateko emaileen gorpuetan egindako disekzioak, Gurutzetako Unibertsitate Ospitaleko kirurgia-barneko kasuak eta OT bidezko odol-hodien berreraikuntzak gaineratu dira, anatomia teorikoa eguneroko anatomia praktikora hurbiltzeko asmoz.
Ondorioak
Enbor zeliakoaren eta gibel-arterien aldaera anatomikoak ezagutzea eta identifikatzea funtsezkoa da mesokolon gaineko eskualdeko kirurgiak planifikatzeko, duodeno pankreatektomia zefalikoa barne, horrek interbentzioaren arrakasta guztiz baldintzatu baitezake. Michelsen sailkapenaren arabera, eskumako gibel-arteria goiko mesenterio-arteriatik eratortzea abdomeneko goiko aldeko odol-hodien aldaerarik ugariena da eta, arteriaren ibilbidean zehar barearekiko duen gertutasunagatik, honen lesioak gibeleko zein behazun-bideetako iskemia eragin dezake, gibel-hutsegitean bukatuz. Izan ere, ez-arauzko anatomiaren kirurgietan odol-galera handiagoak eta ZIUn ospitaleratzea luzatzeak deskribatu dira, ez-arauzko anatomiak zenbaitetan arteria-berreraiketa konplexuak eta kirurgia-denbora luzeagoak eskatzen baititu. Ildo horretan, Henleren zain-enborra eta bere adarrak identifikatzeak kirurgia-barneko odol-jario arriskua gutxitzen laguntzen du. Irudi-proben garapenak, aldaera anatomikoak zehaztasun handiagoarekin antzematera eramaten gaitu, baina, oraindik, odol-hodien aldaera anatomikoen deskribapen eta garrantzia-klinikoaren arloan ikertzeko bide luzea dago egiteko. Bitartean, anatomia teorikoa kirurgiara hurbiltzeko bideak aurrera jarraitzen du
Komunitateko farmazialarien eta lehen mailako arretako profesionalen arteko komunikazio-sistema. Proiektu txiki bat izatetik erkidegoko osasun-sistemara salto egiteko prest dagoen erreminta
Full text linkObjective: The purpose of this study was to establish, through agreed protocols, a communication procedure for community pharmacists (CP) to address daily medication errors and other administrative problems involving communication between primary care professionals.
Material: A six-month pilot study was conducted at the Donostialdea Integrated Health Organization (IHO), followed by a one-year major investigation. Then the project was extended to other IHOs. CPs detected medication errors or other administrative problems requiring communication with primary care professionals. To solve these, CPs contacted administrative staff by telephone in case of urgent problems and by e-mail in case of non-urgent ones.
Results: 49 community pharmacies participated in the study. A total of 1,179 medication errors and other administrative problems were detected, and more than 90% of the problems were resolved within 24 hours (n = 1079, 91.5%). E-mail was the most widely used method of communication (n = 874, 74.1%), and the most common problems were non-prescriptions (n = 766, 65.0%) or medicactions that were about to expire (n = 226, 19.2%). Most of the participants were happy with the program.
Conclusion: This communication procedure between CP and primary care professionals is an effective tool for solving a number of problems in community pharmacies. As a result, and on the basis of this programme, a tool that can be extended throughout the Basque Country is turning on.Helburua: Ikerketa honen helburua da, adostutako protokoloak erabiliz, komunikazio-prozedura bat ezartzea komunitateko farmazialariek (KF) egunerokoan egindako medikazio-akatsak eta lehen mailako arretako profesionalen arteko komunikazioa eskatzen duten beste administrazio-arazo batzuk konpontzeko.
Materiala: 6 hilabeteko ikerketa pilotu bat egin zen Donostialdeko Erakunde Sanitario Integratuan (ESI), eta horren ondoren, urte bateko ikerketa nagusia eraman zen aurrera. Ondoren, proiektua beste ESI batzuetara zabaldu zen. KFek medikazio-akatsak edo beste administrazio-arazo batzuk antzematen zituzten, lehen mailako arretako profesionalekin komunikazioa eskatzen zutenak. Horiekkonpontzeko, KFak administrazio-arloko langileekin telefonoz harremanetan jartzen ziren premiazko arazoengatik eta posta elektronikoz premiazkoak ez ziren arazoengatik.
Emaitzak: 49 komunitate-farmaziak hartu zuten parte ikerketan. Guztira, 1.179 medikazio-akats eta bestelako administrazio-arazo antzeman ziren, eta arazoen % 90 baino gehiago 24 ordu baino lehen konpondu ziren (n = 1079, % 91,5). Posta elektronikoa izan zen gehien erabili zen komunikaziometodoa (n = 874, % 74,1), eta arazo ohikoenak medikamentuen preskripziorik ezak (n = 766, % 65,0) edota iraungitzear zirenak (n = 226, % 19,2) izan ziren. Parte-hartzaile gehienak pozik zeuden programarekin.
Ondorioa: KFen eta lehen mailako arretako profesionalen arteko komunikazio-prozedura hau tresna eraginkorra da komunitateko farmazietan sortzen diren hainbat arazo konpontzeko. Emaitza horien ondorioz, programa hau oinarritzat hartuta, Euskadi osora zabaldu daitekeen erreminta martxan jartzen ari da
EuMediCS - Euskarazko Medikuntzaren Domeinuko Corpus Sintetikoa, Itzultzaile Automatikoen Ekarpena
No full textIn recent years, Large Language Models (LLM) have significantly transformed the field of artificial intelligence, achieving remarkable success in tasks such as translation and text synthesis. In the medical domain, these models have also demonstrated great performance, even reaching the human level in some cases, when they have been specifically trained for the task. However, most of the advancements using LLMs have been made in high-resource languages like English, which means a great disadvantage for low-resource languages like Basque, since the LLMs trained in these languages are few and of low quality in comparison, due to the lack of data. Moreover, in specific domains like medicine, these models do not even exist in most cases. To address this gap, this project aims to create the first synthetic medical-domain corpus in Basque, in order to train an LLM in that context. To achieve this, we propose three translation models capable of translating from Spanish and English to Basque. Then, the quality of these translation models will be evaluated, ultimately selecting the best of them for a large-scale translation of medical texts into Basque in the future. This work represents a notable contribution to the development of specialized LLMs for Basque, particularly in the medical domain.Azken urteotan, Hizkuntza-Eredu Handiek (HEH) adimen artifizialaren alorra erabat irauli dute, itzulpena eta testu-sintesia bezalako zereginetan berebiziko arrakasta lortuz. Medikuntzaren domeinuan ere, eredu horiek errendimendu handia erakutsi dute, zenbait kasutan gizakion mailara hurbilduz, zeregin horietarako entrenatu direnean. Hala ere, HEH espezializatuen inguruko aurrerapen gehienak baliabide ugari dituzten hizkuntzetan egin dira, hala nola, ingelesean. Hori euskara bezalako hizkuntza gutxituen kalterako da, hizkuntza horietako HEHak urriak eta kalitate baxuagokoak baitira; domeinu espezializatuetan, medikuntzan esate baterako, sarritan existitu ere ez dira egiten. Gauzak horrela, proiektu honen helburua euskarazko medikuntzaren domeinuko lehenengo corpus sintetikoa sortzea da, etorkizunean domeinu horretako HEH bat elikatuko duena. Hori lortze aldera, lehenik, medikuntzaren domeinuko hiru itzulpen-eredu aurkeztuko dira, gaztelaniazko eta ingelesezko testuak euskarara itzultzen dituztenak; ondoren, hiru itzulpen-eredu horien kalitatea ebaluatuko da; azkenik, eredurik egokiena aukeratuko da, eta azken horrekin etorkizunean testuak masiboki euskarara itzuliko dira. Hala, lan hau domeinura egokitutako euskarazko HEHen sorkuntzan ekarpen esanguratsua da, zehazki, medikuntzaren domeinuan
Oinordetza Zuzenbidea XXI. mendeko euskal gizartera egokitzeko erronka: diziplinarteko ikerketa
No full textIndividualism, the diversity of family models, the continuous aging of the population and the new conceptualization of heritage are shaping Basque society in the 21st century. The need to adapt Basque civil law to this new reality is undeniable and, to this end, it is essential to address this challenge from different disciplines, analyzing the law on its own terms and identifying the needs of Basque society, that is, combining the legal perspective with the sociological one. In this sense, the study proposes a mixed methodology of analysis of notarial documents and court rulings and interviews with the professionals who have participated in the drafting and application of the law, as well as with Basque society. The empirical analysis contributes to the in-depth review of the current Law 5/2015, of June 25, on Basque Civil Law and to the analysis of its social effectiveness, as well as, in its case, to the elaboration of a future legislative proposal to the Basque Parliament.XXI. mendeko euskal gizartea indibidualismoak, familia eredu anitzek, etenik gabeko zahartze demografikoak eta ondarearen gaineko kontzeptualizazio berriak janzten dute. Euskal Zuzenbide Zibila errealitate berri horretara egokitu beharra dagoela ukaezina da, eta, horretarako, baitezpadakoa da diziplina desberdinetik erronka honi heltzea; hain zuzen ere, legea bere horretan aztertu eta euskal gizartearen beharrizanak identifikatzea, alegia, ikuspegi juridikoa soziologikoarekin uztartzea. Ildo horretatik, metodologia mistoa proposatzen da; batetik, dokumentu notarial eta epaien gaineko azterketa; eta, bestetik, elkarrizketak, legearen idazketan eta aplikazioan parte hartu duten profesionalei, bai eta euskal gizarteari ere. Azterketa enpirikoa lagungarria da egun indarrean den 5/2015 Legea, ekainaren 25ekoa, Euskal Zuzenbide Zibilari buruzkoa sakonean ikuskatu, eta bere eragingarritasun soziala aztertzeko, bai eta, hala dagokionean, Eusko Legebiltzarrari etorkizuneko proposamen legegilea egiteko ere
Mugikortasun murriztua duten pertsonentzat off-road ibilgailu baten analisi dinamikoa
No full textThe aim of the research was to design a vehicle capable of moving on unpaved roads for people with reduced mobility and to analyze its feasibility. The development of the project has been carried out together with the organization Caminus. The purpose of this organization is to give visibility to unknown diseases. The main part of the research has focused on the dynamic analysis of the chasis. To carry this out, 3 different methods have been used: The analytical method, the Finite Element Method (FEM) and the Experimental Modal Analysis (EMA). The three methods have been developed together with the intention of determining the vibration modes and natural frequencies of the structure. With this it was possible to compare the analytical results with experimental results and simulations.Ikerketaren helburua mugikortasun murriztua daukaten pertsonentzat asfaltatu gabeko bideetatik mugitzeko ahalmena duen ibilgailu bat diseinatzea eta bere bideragarritasuna aztertzea izan da. Proiektuaren garapena Caminus erakunde arabarrarekin batera egin da, erakunde horren xedea gaixotasun ezezagunei ikusgarritasuna ematea izanik. Ikerketaren zati nagusia txasisaren analisi dinamikoan zentratu da. Hori aurrera eramateko 3 metodo desberdin erabili dira: metodo analitikoa, Elementu Finitoen Metodoa (EFM) eta Analisi Modal Experimentala (AME). Hiru metodoak batera garatu dira egituraren bibrazio-moduak eta maiztasun naturalak zehazteko asmoarekin. Horrela, emaitza analitikoak emaitza esperimentalekin eta simulazioekin alderatu ahal izan dira
Osasunaren determinante komertzialak
Full text linkThe social determinants of health are the conditions in which people are born, grow, work, live, and age. Commercial determinants of health are a key social determinant, and refer to the strategies and practices carried by commercial actors that affect health. (1) Although commercial entities can contribute positively to health and society, there is growing evidence that the products and practices of some commercial actors can affect human and planetary health. (1)
Unhealthy commodity industries have driven many of the world’s greatest health problems, such as the increase of chronic non-communicable diseases and the climate emergency. (4) (5)
Chronic non-communicable diseases are responsible for 74% of deaths worldwide (WHO 2023) and 90% in Europe (WHO 2021). (2) Four industries are the main players: alcohol, tobacco, ultra-processed foods and fossil fuels. However, other industrial sectors, previously considered as harmless, can also cause health damage (for example, social media on mental health). (3)(5)
The aim of this work is to show the pathological system created by the transnational industries that put their profits ahead of human health and the environment through a variety of strategies. (3)(5) In this paper, several control measures are proposed to deal with this. (7)
Key words: Social determinants of Health, Commercial determinants of Health, Non-communicable Disease, Food-Processing Industry, Drug Industry, Tobacco IndustryOsasunaren determinante sozialak pertsona oro jaio, hazi, hezi, lan egin eta bizi diren baldintzek osatzen dituzte. (1) Osasunaren determinante komertzialak (ODK) konkretuki, aktore komertzialek giza osasunean eta desberdintasun sozialetan eragiteko erabiltzen dituzten praktika edo sistemak dira. (1)
Merkataritzak eta industriak positiboki eragin dezakeen arren, geroz eta ebidentzia gehiago dago industriaren produktu eta praktika askok, gizakion osasunean eta ingurugiroan kalteak sortzen dituztela. (4) (5)
Industria kaltegarri gutxi batzuek, mundu mailan osasun arazo ugari sortu dituzte, gaixotasun kroniko ez transmitigarrien gorakada nabarmena eta larrialdi klimatikoa, besteak beste. (3)(5)
Gaixotasun kroniko ez transmitigarriak munduko heriotzen %74aren (OME 2023) eta Europako heriotzen %90aren (OME 2021) erantzule dira. (2) Lau industria sektore dira eragile nagusiak: alkohola, tabakoa, elikagai ultraprozesatuak eta erregai fosilak. Dena den, ez kaltegarritzat jotzen diren beste industria batzuek ere, osasun kalteak sor ditzakete estrategia berdinak erabiliz (sare sozialek osasun mentalean, adibidez). (3)(5)
Lan honen helburua industria transnazionalek sortu duten sistema patologikoa ikusaraztea da, industria kaltegarriek beraien etekina giza osasunaren eta ingurugiroaren aurretik jartzen baitute estrategia ugariren bitartez. (3)(5) Lan honetan, honi aurre egiteko hainbat kontrol neurri proposatzen dira.(7)
Gako-hitzak: Osasunaren determinante sozialak; Osasunaren determinante komertziala; Gaixotasun kroniko ez-transmitigarriak; elikagai industria; tabako industria; industria farmazeutiko