Journals published by Medical University of Lublin
Not a member yet
3004 research outputs found
Sort by
Biochemiczne aspekty ropnego zapalenia stawu biodrowego w badaniu eksperymentalnym
No full textThe aim of this research was to investigate the dynamics of changes of catabolism in the main biopolimers in bone tissue under purulent coxitis caused by acute hematogeneus osteomeitis and the activity of lysomal enzymes in blood serum that take part in this process. As a result, it was found that at the basis of changes of biochemical indicators in blood serum in animals with PC and AI lie difficult tissue pathological processes.Celem badań było określenie zmian dynamicznych katabolizmu głównych biopolimerów tkanki kostnej w warunkach ropnego zapalenia stawu biodrowego, spowodowanego przez ostre zapalenie szpiku, i aktywności enzymów lizosomalnych w surowicy krwi, biorących udział w tym procesie. Wykazano, że u podstaw zmian w zakresie wskaźników biochemicznych surowicy krwi u zwierząt z PC i AI leży toczący się tkankowy proces patologiczny
Koncepcja rutyny w opiece pielęgniarskiej: refleksje metodologiczne
Get PDFABSTRACT THE CONCEPT OF ROUTINE IN NURSING CARE: METHODOLOGICAL REFLECTIONS
Introduction. Routine is a common concept in nursing practice, often perceived as repetitive yet essential for ensuring effi ciency and consistency in care delivery. However, its role is complex, balancing between providing structure and hindering personalized care.
Aim. This paper explores the concept of routine across multiple disciplines, including sociology, psychology, and organizational studies, highlighting its implications in healthcare, nursing, and research.
Method. An overview of the literature.
Conclusions. Given the lack of conceptual clarity in the concept of routine, which may aff ect the development of nursing, recommendations on research are off ered.KONCEPCJA RUTYNY W OPIECE PIELĘGNIARSKIEJ: REFLEKSJE METODOLOGICZNE
Wprowadzenie. Rutyna jest zjawiskiem powszechnym w praktyce pielęgniarskiej. Choć często postrzegana jako powtarzalna, jest niezbędna do zapewnienia skuteczności i spójności w świadczeniu opieki zdrowotnej. Rola rutyny jest złożona, gdyż balansuje pomiędzy gwarantowaniem pewnej struktury a utrudnianiem zapewniania spersonalizowanej opieki.
Cel pracy. Niniejszy artykuł bada pojęcie rutyny w wielu dyscyplinach naukowych, w tym w socjologii, psychologii i badaniach organizacyjnych. Podkreśla także jej implikacje dla opieki zdrowotnej, pielęgniarstwa i badań naukowych.
Metody. Przegląd literatury.
Wnioski. Biorąc pod uwagę brak jasności pojęciowej jeśli chodzi o koncept rutyny, co może wpływać na rozwój pielęgniarstwa, zaproponowano zalecenia dotyczące dalszych badań
Repair vs replacement of composite restorations with secondary caries: A narrative review of current clinical strategies
Get PDFSecondary caries remain a leading cause of restoration failure and replacement in contemporary dental practice. The aim of this paper is to review current clinical criteria guiding the decision-making process between repair and replacement of composite restorations affected by secondary caries. Additionally, the paper assesses the effectiveness of surface conditioning techniques and prepares a repair protocol for recurrent caries. The electronic database search was carried out using PubMed and Google scholar databases with the keywords: “secondary caries”, “repair”, “replacement”, “surface conditioning”, “minimally invasive dentistry”. The reference lists of selected articles were manually searched for appropriate studies. The literature search included publications from 01/01/2015 to 15/05/2025 and was limited to English language. Studies show that it is preferable to perform a repair rather than a replacement whenever possible. Surface conditioning techniques like bur roughening, air abrasion, acid etching, and the use of salinizing and adhesive agents can enhance the success of the repair method. However, evidence on how effective these methods are is less certain. When deciding between repair and replacement, clinicians should consider restoration material properties, patients caries risk, their personal experience, and the decay advancement. The currently obeyed rules of minimally invasive dentistry favour the decision of repair. Many methods of increasing the effectiveness of a restoration repair have been introduced. This study presents an exemplar repair protocol using air abrasion
Quality of care for pregnant and postpartum women in randomly selected hospitals in Poland
Get PDFAim. The purpose of the study was to determine the degree of satisfaction of women giving birth in hospitals in Poland with the quality of perinatal care. Factors such as choice of hospital, possibility of obtaining an epidural, participation of people accompanying women during labor and others were taken into account. The study examined how complications and procedures (such as perineal incision) affected women’s satisfaction with perinatal care.
Material and methods. The survey was conducted online among patients giving birth in facilities across Poland, both public and private. Participation in the survey was offered to a random sample of 309 women who gave birth between 2014 and 2024. A self-administered questionnaire, consisting of closed and open-ended questions, was used for evaluation.
Results. The perinatal care was rated positively by 70.8% of the women surveyed. Among the Polish women surveyed, only 8.3% rated the level of care as bad and 2.1% as very poor . Most respondents gave birth in public hospitals, and only a small percentage in private hospitals (3.2%), so the conclusions drawn in this study apply mainly to public facilities.
Conclusions. The most significant factors in assessing the satisfaction of mothers with the standard of care were the attitude of medical personnel toward patients and the lack of availability of epidural anaesthesia for labor. The quality of perinatal care in Polish hospitals seems satisfactory for most patients, but some issues still need improvement. Care of the pregnant woman should be multilevel and include both physical and psychological aspects, for the overall well-being of mother and child
Mechanizmy komórkowe i neuronalne, które leżą u podstaw uzależnienia- przegląd literatury
Get PDFIntroduction: Addictive substances act on a number of neurotransmitter systems, and the end result of this action is the activation of the reward system in the brain. The cellular and neuronal mechanisms that underlie addiction have long been searched for. One of such neurotransmitters is dopamine, a catecholamine synthesized in neurons located mainly in the midbrain.
Material and method: The available literature was reviewed on the Pubmed platform and from other sources. The analysis included original studies, reviews.
The aim of the study was to review the literature on the relationship between the DRD2 gene and the occurrence of substance addiction.
Discussion: This work presents several currently discussed biological mechanisms, especially at the molecular and genetic level, involved in the process of addiction to various psychoactive substances. They discovered the brain structures that are most at risk, as well as other neurotransmitter systems and receptor proteins through which they can exert their pathological effects. It has also been established that exposure to psychoactive substances causes significant changes in expression in over 100 genes (including genes for dopaminergic, serotonergic and signaling pathways). The DRD2 receptor (present, among others, in the nucleus accumbens) plays an important role in the reward system, in the transmission of information. The weakening of this conductivity is a significant risk factor for the onset of clinical features that are associated with reward system deficiency syndrome. The expression of the D2 receptor gene may take up to 2 isoforms: short D2S and long D2L.
Conclusions: Further research at the molecular level may result in the modification of psychotherapy and pharmacotherapy in terms of their personalization.Wstęp: Substancje uzależniające działają na szereg układów neuroprzekaźników, a końcowym rezultatem tego działania jest aktywacja układu nagrody w mózgu. Od dawna poszukiwano mechanizmów komórkowych i neuronalnych, które leżą u podstaw uzależnienia. Jednym z takich neuroprzekaźników jest dopamina, katecholamina syntetyzowana w neuronach zlokalizowanych głównie w śródmózgowiu.
Materiał i metoda: Przegląd dostępnej literatury dokonano na platformie Pubmed oraz z innych źródeł. Analiza obejmowała opracowania oryginalne, recenzje. Celem pracy był przegląd literatury dotyczącej związku genu DRD2 z występowaniem uzależnienia od substancji psychoaktywnych.
Celem pracy był przegląd literatury dotyczącej związku genu DRD2 z występowaniem uzależnienia od substancji psychoaktywnych.
Dyskusja: W tej pracy przedstawiono kilka obecnie dyskutowanych mechanizmów biologicznych szczególnie na poziomie molekularnym i genetycznym uczestniczących w procesie uzależnień od różnych substancji psychoaktywnych. Praca koncentruje się na charakterystyce dopaminy, która jest neuroprzekaźnikiem zaangażowanym w takie procesy, jak skoordynowana kontrola ruchu, nagroda, uzależnienie, wydzielanie hormonów i metabolizm. Odkryto struktury mózgu, które są najbardziej narażone na jej działanie, a także inne układy neuroprzekaźników i białka receptorowe, poprzez które mogą wywierać swoje patologiczne działanie. Ustalono również, że ekspozycja na substancje psychoaktywne wywołuje istotne zmiany ekspresji w ponad 100 genach (w tym genach szlaków dopaminergicznych, serotoninergicznych, sygnałowych). Receptor DRD2 (obecny m.in. w jądrze półleżącym) odgrywa ważną rolę w układzie nagrody, w przekazywaniu informacji. Osłabienie tego przewodnictwa jest istotnym czynnikiem ryzyka wystąpienia objawów klinicznych związanych z zespołem niedoboru układu nagrody. Ekspresja genu receptora D2 może zajmować do 2 izoform: krótkiej D2S i długiej D2L. Efekt pominięcia eksonu 6 genu DRD2 w trakcie transkrypcji, produkującej białko o 29 aminokwasów krótsze („short” – S).
Wnioski: Dalsze badania na poziomie molekularnym mogą skutkować modyfikacją psychoterapii i farmakoterapii pod kątem ich spersonalizowania
Evaluation of pregnancy induced receptor pathway of programmed cell death of renal tubular epithelial cells
Get PDFCelem pracy była immunohistochemiczna ocena egzogennej drogi indukcji sygnału do apoptozy w komórkach nabłonka nerek w fizjologicznej ciąży uwzględniająca czynnik czasu.
W pracy oceniono immunohistochemicznie ekspresję białka kaspazy 8 – aktywowanej podczas receptorowej, zewnętrznej drogi apoptozy.
Użyte do doświadczenia samice szczura podzielono na 4 równoliczne grupy – po 8 samic w każdej I grupa – samice, które zapłodniono i dekapitowano 10 dnia trwania ciąży II grupa – samice, które zapłodniono i dekapitowano 20 dnia trwania ciąży III grupa – samice, które zapłodniono i dekapitowano 10 dni po rozwiązaniu IV grupa – kontrolna – samice, które dekapitowano 30 dnia od początku doświadczenia.
Preparaty nerek pobrane do badań analizowano immunohistochemicznie standardowa trójstopniową metoda wykrywając białko Kaspaza 8.
Odczyn immunohistochemiczny wzrósł we wszystkich grupach doświadczalnych w porównaniu z grupą kontrolną. Nie było różnic statystycznie istotnych między grupą samic 10 dnia ciąży i 10 dni po okoceniu.
Zmiany hormonalne w przebiegu ciąży wywołują apoptozę, w której sygnał do indukcji przebiega drogą zewnętrzną przez aktywację kaspazy 8 głównie pod koniec ciąży (20-tego dnia). Droga zewnętrzna zaangażowana jest również w połowie ciąży na podobnym poziomie jak po okresie połogu jednak istotnie mniejszym niż 20 tego dnia ciąży.The aim of this study was immunohistochemical evaluation of extrinsic pathway of apoptosis in renal epithelial cells in pregnant rats including time.
We evaluated in immunohistochemical way expression of caspase 8 – activated in receptor’ s pathway. Rats used in this experiment was divided into 4 groups – 8 individuals each: I group – female rats which was fertilized and decapitated in 10 day of pregnancy, II group female rats which was fertilized and decapitated in 20 day of pregnancy III group female rats which was fertilized and decapitated in 10 day after delivery VI group – control – female rats which decapitated in 30 day of experiment.
Specimens of kidneys taken to examine we analyzed in immunohistochemical standard three-step method detecting caspse8 protein.
Immunohistochemical positive reaction increased in all experimental groups compared to control. There was no significant differences between groups examined in 10 day of pregnancy and in 10 day after delivery.
Pregnancy induced hormonal changes activated apoptosis by induction of extrinsic pathway by activation of caspase 8 manly on the and of pregnancy (20th day of pregnacy).
Extrinsic pathway was induced in 10 day of pregnancy on the same level like 10 days after delivery. This level was lower than in 20day of pregnancy
Phytotherapy as an adjunctive tool in the treatment of anorexia nervosa:a review of potential neuroregulatory and appetitogenic plants
Get PDFIntroduction: Anorexia nervosa (AN) is a serious eating disorder. Globally, eating disorders affect 25% of the population over the course of a lifetime and occur significantly more often in women than in men. AN is associated with high mortality, complications. The comorbidity of AN and depression highlights the need for a holistic therapeutic approach.
Material and methods: This literature review was conducted on the basis of scientific articles published from 2013 to 2025. As sources were used:PubMed, Scopus, Google Scholar using the following keywords: norexia nervosa, phytotherap, cannabinoids, Angelica archangelica, Artemisia absinthium.
Results: Phytotherapy may support recovery and improve quality of life in patients with AN, which remains a therapeutic challenge despite the growing treatment options. This article explores phytotherapy as an adjunct to conventional therapy, offering clinicians guidance on natural supplements. Cannabinoids can stimulate appetite and mood, Angelica archangelica may help manage anemia and cognitive impairment, while Artemisia absinthium alleviates anorexia-related symptoms caused by zinc deficiency. These approaches highlight phytotherapy’s potential role in enhancing treatment effectiveness and supporting patient outcomes.
Conclusions: Phytotherapy including cannabinoids, A. archangelica, and A. absinthium offers promising support in the treatment of AN. Cannabinoids may improve appetite and mood, A. archangelica supports the treatment of anemia and cognitive impairment, while A. absinthium helps alleviate symptoms of anorexia resulting from zinc deficiency.Wstęp: Anorexia nervosa (AN) to poważne zaburzenie odżywiania. Na świecie zaburzenia odżywiania dotyczą 25% populacji w ciągu całego życia i występują znacznie częściej u kobiet niż u mężczyzn. AN wiąże się z wysoką śmiertelnością oraz powikłaniami zdrowotnymi jak osteoporoza, zaburzenia sercowe, niepłodność czy atrofia mózgu. Współwystępowanie AN i depresji podkreśla konieczność holistycznego podejścia terapeutycznego.
Materiał i metoda: Dokonano przeglądu recenzowanych artykułów naukowych z lat 2013-2025. Podstawę stanowiły bazy danych PubMed, Scopus, Google Scholar. Wykorzystano słowa kluczowe: anoreksja, kannabinoidy, fitoterapia, Angelica archangelica, Artemisia absinthium.
Dyskusja: W obliczu rosnącej liczby przypadków fitoterapia może odegrać istotną rolę w poprawie jakości życia pacjentów i wspomaganiu procesu zdrowienia. Pomimo coraz szerszej gamy dostępnych metod leczenia, AN pozostaje poważnym wyzwaniem terapeutycznym, nawet dla doświadczonych specjalistów. Celem niniejszego artykułu jest rozważenie zastosowania fitoterapii jako dodatkowego narzędzia wspierającego skuteczność terapii. Może on stanowić pomoc dla klinicystów, rozważających włączenie naturalnych suplementów jako uzupełnienia leczenia klasycznego. Fitoterapia, obejmująca m.in. zastosowanie kannabinoidów, Angelica archangelica i Artemisia absinthium, stwarza obiecujące możliwości wspomagania leczenia AN. Kannabinoidy poprawiają apetyt i nastrój, A. archangelica wspiera leczenie anemii i zaburzeń poznawczych, a A. absinthium łagodzi objawy związane z niedoborem cynku.
Dyskusja i wnioski: Podsumowując, fitoterapia obejmująca zastosowanie kannabinoidów, A. archangelica i A. absinthium stanowi obiecujące wsparcie w leczeniu AN. Kannabinoidy mogą poprawiać apetyt i nastrój, A. archangelica wspiera leczenie anemii i zaburzeń poznawczych, natomiast A. absinthium łagodzi objawy anoreksji związane z niedoborem cynku
Wpływ wczesnej mobilizacji poprzez program teleedukacji na stan zdrowia matek po cesarskim cięciu
Get PDFWPŁYW WCZESNEJ MOBILIZACJI POPRZEZ PROGRAM TELEEDUKACJI NA STAN ZDROWIA MATEK PO CESARSKIM CIĘCIU
Cel pracy. Pielęgniarki mogą świadczyć zdalną opiekę pielęgniarską bez fizycznej obecności pacjenta w środowisku klinicznym, szczególnie w zakresie teleedukacji, poradnictwa i telemonitoringu. Celem pracy było stworzenie i wdrożenie programu teleedukacji w zakresie aktywności fizycznej dla matek po cięciu cesarskim oraz analiza jego wpływu na kondycję fizyczną badanych.
Materiał i metody. Próba składała się z 411 uczestniczek, ich średnia wieku wynosiła 31 lat. Zastosowano quasi-eksperyment. Do oceny wpływu programu teleedukacji wykorzystano samodzielnie skonstruowany kwestionariusz. Dane zostały przeanalizowane przy użyciu testu Chi-kwadrat i współczynnika V Cramera.
Wyniki. Stwierdzono istotny statystycznie związek pomiędzy uczestnictwem w programie teleedukacji a lepszym stanem fizycznym matek po cięciu cesarskim, w szczególności w zakresie występowania bólu, gojenia się ran i komfortu żołądkowo-jelitowego.
Wnioski. Wyniki wskazują na istnienie korzyści płynących z teleedukacji w pielęgniarstwie ginekologiczno-położniczym, tym samym sugerując, że rozwój telepielęgniarstwa jest pożądany i może przyczynić się do zwiększenia jego dostępności, co wpłynie na jakość opieki pielęgniarskiej i satysfakcję matek po cięciu cesarskim.THE IMPACT OF EARLY MOBILIZATION THROUGH A TELE-EDUCATION PROGRAM ON HEALTH CONDITION OF MOTHERS AFTER CAESAREAN SECTION
Aim. Nurses can provide remote nursing care without the patient being physically present in a clinical setting, especially in the areas of tele-education, counselling, and telemonitoring. The goal was to create and implement the tele-education program of physical activity for mothers after a caesarean section and analyse its impact on their physical condition.
Material and methods. The sample consisted of 411 participants with an average age of 31 years old. It was a quasi-experiment. To evaluate the effect of the tele-education program a self-constructed questionnaire was used. Data were processed using the Chi-square test and Cramer’s V.
Results. Statistically significant relationships were found between participation in the tele-education program and better physical condition of mothers after a caesarean section, specifically in terms of pain occurrence, wound healing, and gastrointestinal comfort.
Conclusions. The findings indicate the benefits of tele-education in gynaecological-obstetric nursing, suggesting that the development of telenursing is desirable and can contribute to increasing its accessibility, thereby affecting the quality of nursing care and satisfaction of mothers post-caesarean section
Poziom satysfakcji kobiet z porodu
Get PDFTHE LEVEL OF SATISFACTION WITH THE EXPERIENCE OF CHILDBIRTH
Aim. The aim of the research was to assess women’s satisfaction with childbirth and to determine the factors infl uencing their level of satisfaction.
Material and methods. Data were collected using the 10-item Birth Satisfaction Scale-Revised supplemented with demographic and clinical data. Data collection was conducted as part of the international INTERSECT project.
Results. Half of the women perceived childbirth as an unpleasant experience, with labour pains lasting for a very long time. There were diff erences in total BSS-R scores according to mode of delivery (p<0.001). The highest scores were found in women with vaginal delivery. In addition, diff erences were found in the quality of care scores according to subjective perception of the extent of birth injury (p=0.043).
Conclusions. The Birth Satisfaction Scale-Revised is a useful tool for measuring overall satisfaction with childbirth. POZIOM SATYSFAKCJI KOBIET Z PORODU
Cel pracy. Celem badań była ocena satysfakcji kobiet z porodu oraz określenie czynników wpływających na jej poziom.
Materiał i metody. Dane zebrano za pomocą 10-itemowej Skali Satysfakcji z Porodu (Birth Satisfaction Scale-Revised) uzupełnionej o dane demografi czne i kliniczne. Zbieranie danych przeprowadzono w ramach międzynarodowego projektu INTERSECT.
Wyniki. Połowa kobiet postrzegała poród jako nieprzyjemne doświadczenie, z bólami porodowymi trwającymi bardzo długo. Istniały różnice w całkowitych wynikach BSS-R w zależności od sposobu porodu (p<0,001). Najwyższe wyniki stwierdzono u kobiet z porodem pochwowym. Ponadto stwierdzono różnice w wynikach jakości opieki w zależności od subiektywnego postrzegania zakresu urazu porodowego (p=0,043).
Wnioski. Skala Satysfakcji z Porodu (Birth Satisfaction Scale-Revised) jest użytecznym narzędziem do pomiaru ogólnej satysfakcji z porodu
Oparta na dowodach zaawansowana inżynieria zapytań w badaniach pielęgniarskich:Analiza jakości zaawansowanej strategii wyszukiwania Boole’a generowanej przez ChatGPT
Get PDFEVIDENCE-BASED ADVANCED PROMPT ENGINEERINGIN NURSING RESEARCH: QUALITY ANALYSISOF ChatGPT-GENERATED BOOLEAN SEARCH QUERY
Aim. This article explores the use of advanced prompt engineering in nursing research, with a focus on ChatGPT-generated Boolean search queries (BSQs).
Material and methods. The study compares the effectiveness of different models of ChatGPT: ChatGPT-3.5, ChatGPT-4.0, and ChatGPT-4omni, in generating high-quality BSQs for PUBMED. The prompting methods analysed involved Zero-Shot, Automated Chain-Of-Thought, Emotional Stimuli, Role-play, and Mixed-Methods prompting.
Results. The study found that ChatGPT-4omni, using Mixed-Methods prompting, achieved the highest quality scores, whereas ChatGPT-3.5, using zero-shot prompting, is the least effective. Significant variability in search outcomes was observed across different models and methods of prompting. The authors recommend ChatGPT-4omni as the most effective model for generating BSQs.
Conclusions. The study highlights the lack of standardized methods for prompt engineering in scientific research, complicating the use of large language models such as ChatGPT and underline the potential of ChatGPT to automate the preparation of systematic reviews and the development of search strategies. While ChatGPT proved valuable for generating search terms and synonyms, it often struggles to produce fully accurate BSQs. The article argues for the use of the latest ChatGPT models, along with advanced prompt engineering techniques, for scientific tasks. It also calls for further research to refine and standardise prompt engineering methods in nursing research.OPARTA NA DOWODACH ZAAWANSOWANA INŻYNIERIA ZAPYTAŃ W BADANIACH PIELĘGNIARSKICH: ANALIZA JAKOŚCI ZAAWANSOWANEJ STRATEGII WYSZUKIWANIA BOOLE’A GENEROWANEJ PRZEZ ChatGPT
Cel pracy. W artykule zbadano możliwość wykorzystania zaawansowanej inżynierii podpowiedzi w badaniach z obszaru pielęgniarstwa, ze szczególnym uwzględnieniem zapytań Boole’a (BSQ) generowanych przez ChatGPT.
Materiał i metody. W badaniu porównano skuteczność różnych modeli ChatGPT: ChatGPT-3.5, ChatGPT-4.0 i ChatGPT-4omni, w generowaniu wysokiej jakości zapytań BSQ dla bazy PUBMED. Analizowane metody podpowiedzi obejmowały Zero-Shot, Automated Chain-Of-Thought, Emotional Stimuli, Role-play i Mixed-Methods prompting.
Wyniki. Badanie wykazało, że ChatGPT-4omni, przy wykorzystaniu podpowiedzi Mixed-Methods, osiągnął najwyższą jakość udzielanych odpowiedzi, podczas gdy ChatGPT-3.5, wykorzystujący podpowiedzi zero-shot, jest najmniej skuteczny. Zaobserwowano znaczną zmienność wyników wyszukiwania w różnych modelach i metodach podpowiadania. Autorzy zalecają ChatGPT-4omni jako najskuteczniejszy model do generowania BSQ.
Wnioski. Badanie podkreśla brak wystandaryzowanych metod inżynierii podpowiedzi w badaniach naukowych, co komplikuje wykorzystanie dużych modeli językowych, takich jak ChatGPT oraz wskazuje potencjał ChatGPT do automatyzacji przygotowywania przeglądów systematycznych i opracowywania strategii wyszukiwania w badaniach z obszaru pielęgniarstwa. Pomimo, że ChatGPT okazał się cenny w generowaniu terminów i synonimów, często ma trudności z tworzeniem w pełni dokładnych BSQ. Autorzy argumentują za wykorzystaniem najnowszych modeli ChatGPT, wraz z zaawansowanymi technikami inżynierii podpowiedzi, do zadań naukowych. Zaleca się także prowadzenie dalszych badań w celu udoskonalenia i standaryzacji metod inżynierii podpowiedzi w badaniach z obszaru pielęgniarstwa