Journals published by Medical University of Lublin
Not a member yet
3004 research outputs found
Sort by
Postawa konsumencka a udzielanie świadczeń zdrowotnych w opinii pacjentów i pielęgniarek
Get PDFCONSUMER ATTITUDE AND HEALTH CARE DELIVERY AS PERCEIVED BY PATIENTS AND NURSES
Aim. The study aimed to evaluate consumer attitudes towards healthcare services from the perspectives of both patients and nurses.
Material and methods. The study was conducted among 593 patients hospitalized at the Provincial Clinical Hospital No. 1 in Rzeszów and 300 nurses working in medical and surgical wards. The data were acquired from the Author’s Survey Questionnaire for Patients and Author’s Survey Questionnaire for Nurses.
Results. The level of acceptance for most of the statements was higher among patients (acceptance of hospital conditions – p =0.0000*, expectation of respect from the patient/nurse – p =0.0000*, receiving information about the illness – p =0.0000***, obtaining information about treatment methods – p =0.0000*, expectation of commitment from the patient/nurse – p =0.0000*, patients’ trust in nurses – p =0.0000*, the hospital meeting the expectations of the nurse/patient – p =0.0000*, lack of attachment to a specific hospital – p =0.0001*).
Conclusions. Patients seek the opinion of other people more often than nurses, and they expect nurses’ commitment and want to obtain information about their disease and treatment methods. On the other hand, nurses more often show the desire to be the best and exercise the right to submit complaints.POSTAWA KONSUMENCKA A UDZIELANIE ŚWIADCZEŃ ZDROWOTNYCH W OPINII PACJENTÓW I PIELĘGNIAREK
Cel pracy. Celem badania była ocena postaw konsumentów wobec usług opieki zdrowotnej z perspektywy pacjentów i pielęgniarek.
Materiał i metody. Badanie przeprowadzono wśród 593 pacjentów hospitalizowanych w Wojewódzkim Szpitalu Klinicznym nr 1 w Rzeszowie oraz 300 pielęgniarek pracujących na oddziałach zabiegowych i zachowawczych. Dane uzyskano z Ankiety Autorskiej dla Pacjentów oraz Ankiety Autorskiej dla Pielęgniarek.
Wyniki. Poziom akceptacji większości stwierdzeń był wyższy wśród pacjentów (akceptacja warunków szpitalnych – p = 0,0000*, oczekiwanie szacunku od pacjenta/pielęgniarki – p = 0,0000*, otrzymywanie informacji o chorobie – p = 0,0000***, uzyskiwanie informacji o metodach leczenia – p = 0,0000*, oczekiwanie zaangażowania od pacjenta/pielęgniarki – p = 0,0000*, zaufanie pacjentów do pielęgniarek – p = 0,0000*, spełnienie przez szpital oczekiwań pielęgniarki/pacjenta – p = 0,0000*, brak przywiązania do konkretnego szpitala – p = 0,0001*).
Wnioski. Pacjenci częściej niż pielęgniarki szukają opinii innych osób, oczekują zaangażowania pielęgniarek i chcą uzyskać informacje o swojej chorobie i metodach leczenia. Z drugiej strony pielęgniarki częściej wykazują chęć bycia najlepszymi i korzystają z prawa do składania skarg
Skuteczność interwencji niefarmakologicznych w zapobieganiu upadkom u pacjentów hospitalizowanych: przegląd parasolowy
Get PDFSKUTECZNOŚĆ INTERWENCJI NIEFARMAKOLOGICZNYCH W ZAPOBIEGANIU UPADKOM U PACJENTÓW HOSPITALIZOWANYCH: PRZEGLĄD PARASOLOWY
Wprowadzenie. Upadki pacjentów są niezamierzonym skutkiem hospitalizacji. Liczba udokumentowanych upadków maleje i stanowią one znaczną część zdarzeń niepożądanych zgłaszanych w szpitalach. Poprzez analizę niemodyfikowalnych i modyfikowalnych czynników ryzyka personel medyczny może przyczynić się do zmniejszenia liczby upadków u pacjentów. Badania opisują metody zapobiegania dostępne w praktyce klinicznej.
Cel pracy. Celem niniejszego badania jest przegląd narzędzi stosowanych przez personel medyczny do oceny ryzyka upadku oraz znalezienie niefarmakologicznych form interwencji, które można wdrożyć w celu zapobiegania upadkom.
Metoda. Przegląd literatury rozpoczęto w ostatnim kwartale 2023 r. Badanie obejmuje artykuły z takich baz danych jak: PubMed, OVID, Web of Science, EBSCO i Epistemonikos w języku angielskim, które spełniają kryteria PICO. W dalszej analizie uwzględniono artykuły opublikowane w latach 2019-2024. Przegląd obejmował 9 artykułów. Interwencje skutkujące zmniejszeniem liczby upadków obejmują edukację pacjentów i personelu medycznego, a także odpowiednie skale oceny ryzyka upadku. Ważne jest również dostosowanie środowiska szpitalnego do potrzeb pacjentów. Niezbędne jest również stosowanie urządzeń podtrzymujących pacjentów i sprzętu do wykrywania ryzyka upadku.
Podsumowanie. Metody zapobiegania upadkom mogą skutecznie przyczynić się do skrócenia czasu hospitalizacji. Konieczne jest kontynuowanie badań nad narzędziami służącymi do oceny ryzyka upadku, aby były one skuteczne i dostosowane do większej liczby chorób lub specyfiki niektórych oddziałów szpitalnych.EFFECTIVENESS OF NON-PHARMACOLOGICAL INTERVENTIONS IN PREVENTING FALLS IN HOSPITALIZED PATIENTS: UMBRELLA REVIEW
Introduction. Falls in patients are an unintentional effect of hospitalisation. The number of documented falls has been decreasing and they constitute a substantial part of adverse events reported in hospitals. By analysing non-modifiable and modifiable risk factors, medical staff may contribute to the reduction of the number of falls in patients. Studies describe prevention methods available in clinical practices.
Aim. The purpose of this study is to review tools used by medical staff to assess the risk of falling and find out non-pharmacological forms of intervention to be implemented in order to prevent falls.
Method. The literature review was commenced in the last quarter of 2023. The study includes articles from such databases like: PubMed, OVID, Web of Science, EBSCO and Epistemonikos in English, which met PICO’s criteria. Articles published between the years 2019-2024 were included in the further analysis.
Conclusion. Methods of preventing falls may effectively contribute to shortening the period of hospitalisation. It is necessary to continue studies on tools used to assess the fall risk in order to make them effective and adjusted to a greater number of diseases or the specific character of certain hospital wards
Akceptacja, adaptacja i przekraczanie granic: życie z cukrzycą typu 1 z perspektywy teorii humanbecoming
Get PDFAKCEPTACJA, ADAPTACJA I PRZEKRACZANIE GRANIC: ŻYCIE Z CUKRZYCĄ TYPU 1 Z PERSPEKTYWY TEORII HUMAN BECOMING
Wprowadzenie. Cukrzyca typu 1 jest przewlekłą chorobą autoimmunologiczną, wymagającą dożywotniego samodzielnego zarządzania i wpływającą na dobrostan fizyczny, psychiczny i społeczny pacjentów. Teoria Human Becoming autorstwa Rosemarie Parse dostarcza holistycznych ram do zrozumienia doświadczeń jednostek, koncentrując się na znaczeniu, rytmiczności i transcendencji.
Cel pracy. Celem badania jest zbadanie doświadczeń osób z T1DM, ze szczególnym uwzględnieniem wyzwań, strategii adaptacyjnych oraz skutków psychospołecznych, w kontekście teorii Human Becoming.
Metody. W badaniu zastosowano podejście jakościowe, a dane zebrano za pomocą półstrukturalizowanych wywiadów z 11 pacjentami z T1DM. Do analizy danych wykorzystano analizę tematyczną, która pozwoliła wyróżnić trzy główne tematy: nadawanie znaczenia chorobie, dostosowywanie się do rytmu codziennego życia oraz pokonywanie trudności.
Wyniki. Diagnoza T1DM wiąże się z początkowymi uczuciami szoku, smutku i zaprzeczenia. Stopniowo pacjenci rozwijali strategie samodzielnego zarządzania chorobą, wzmacniając swoją odporność i samoświadomość. Wsparcie społeczne ze strony rodziny i przyjaciół odegrało kluczową rolę w procesie akceptacji i radzenia sobie z chorobą. Pomimo trudności, doświadczenie choroby prowadziło do osobistego rozwoju i przewartościowania życiowych priorytetów.
Wnioski. Teoria Human Becoming dostarcza cennych wskazówek w zakresie zrozumienia doświadczeń osób z T1DM. Holistyczne i spersonalizowane podejście do opieki może poprawić zarządzanie chorobą, wspierając jakość życia pacjentów oraz ich rozwój osobisty.ACCEPTING, ADAPTING AND TRANSCENDING: LIVING WITH TYPE 1 DIABETES A HUMAN BECOMING PERSPECTIVE
Aim. The study aims to investigate the lived experience of people with Type 1 diabetes mellitus, focusing on the challenges, adaptation strategies, and psychosocial effects, through the approach of the Theory of Human Becoming.
Material and methods. The research adopted a qualitative approach, with data collection through semi-structured interviews with 11 Type 1 diabetes mellitus patients. Thematic analysis was used to process the data, highlighting three main themes: making sense of the disease, adapting to the rhythm of everyday life, and overcoming difficulties.
Results. The diagnosis of Type1 diabetesmellitusis accompaniedby initial feelingsof shock, sadness,and denial. Gradually, patientsdeveloped self-management strategies, enhancing their resilience and self-awareness. Social support from family and friends played a key role in accepting and managing the disease. Despite the challenges, the experience of the disease led to personal growth and a redefinition of priorities in life.
Conclusions. The theory of Human Becoming provides valuable direction for understanding the experience of people with Type 1 diabetes mellitus. A holistic and personalized approach to care can enhance disease management, promoting patients’ quality of life and personal development
Poziom wiedzy pielęgniarek na temat obwodowych dostępów naczyniowych – czy istnieje potrzeba dalszej edukacji w tym zakresie?
Get PDFAim. The aim of the study was to assess nurses’ knowledge regarding peripheral vascular access.
Material and methods. The study was conducted among 153 individuals, predominantly women and urban residents. The average age of respondents was 30.6 years, and their average work experience in the profession was 7.9 years. More than half of the respondents held a bachelor’s degree in nursing. The study utilised a diagnostic survey method and a questionnaire technique. The analysis included the Shapiro-Wilk test, the Mann-Whitney U test, the Kruskal-Wallis H test, and the chi-square test.
Results. A high and very high level of knowledge was demonstrated by 35 (22.9%) and 43 (28.1%) respondents, respectively. The average number of correct answers was 19.4 points. The highest number of correct responses was given to questions concerning the essence, purpose, legal foundations, and principles of caring for a patient with a short peripheral intravenous catheter, while fewer correct answers were given regarding the use of midline catheters.
Conclusions. The respondents demonstrated a relatively high overall level of knowledge regarding peripheral vascular access. A significant impact of age, place of residence, work experience in the nursing profession, and the type of pre- and postgraduate education completed on the level of knowledge presented was observed. Cel pracy. Cel pracy stanowiła ocena wiedzy pielęgniarek na temat obwodowych dostępów naczyniowych.
Materiał i metody. Badania przeprowadzono w grupie 153 osób, w której dominowały kobiety i mieszkańcy miast. Średnia wieku respondentów wynosiła 30,6 lat, a staż pracy w zawodzie – 7,9 lat. Ponad połowę ankietowanych osób stanowili licencjaci pielęgniarstwa. W badaniu wykorzystano metodę sondażu diagnostycznego oraz testów osiągnięć z zastosowaniem autorskiego kwestionariusza ankiety, zawierającego „metryczkę” oraz pytania dotyczące kaniulacji żył obwodowych, procedury aplikacji i pielęgnacji miejsca założonego obwodowego dostępu dożylnego, kryteriów wyboru kaniuli oraz cewników pośrednich. Obliczenia statystyczne zostały przeprowadzone przy użyciu pakietu statystycznego IBM SPSS 27. W analizie zastosowano test Shapiro-Wilka, test U Manna-Whitney’a, test H Kruskala-Wallisa oraz chi-kwadrat.
Wyniki. Bardzo wysoki i wysoki poziom wiedzy wykazało odpowiednio 35 (22,9%) i 43 (28,1%) osób. Średnia wartość prawidłowych odpowiedzi wyniosła 19,4 punktów. Najwięcej prawidłowych wskazań respondenci udzielili na pytania dotyczące istoty, celu, podstaw prawnych oraz zasad pielęgnacji pacjenta z założoną krótką kaniulą obwodową, w mniejszym – w zakresie stosowania cewnika pośredniego.
Wnioski. Stwierdzono znamienny wpływ wieku, miejsca zamieszkania, a także stażu pracy w zawodzie pielęgniarki/pielęgniarza oraz rodzaju ukończonego kształcenia przed- i podyplomowego na poziom prezentowanej wiedzy
Upper respiratory tract microbiota in health and disease – a minireview
Get PDFA most common infection is that the upper respiratory tract. The human body is inhabited by millions of microorganisms, most of which enable the proper functioning of some systems and constitute a barrier protecting against harmful external factors. Due to the continuous contact of the upper airway microbiota with the external environment, it may seem to be extremely unstable and very diverse. A number of studies have been conducted that have assessed the effect of various factors on the composition of the upper respiratory tract microbiota. This paper presents a literature analysis which showed that the anatomical area is rich in terms of the microbiota that forms it, and despite the constant changes in many parameters, including physical – very stable
Gastric lipomatosis
Get PDFGastric lipomatosis is a condition characterized by the presence of multiple lipomas or diffuse mature adipose tissue infiltration within the gastric wall. The diffuse form is thought to be an extremely rare, with only few described cases. The lesion may be asymptomatic or associated with symptoms and signs depending on location and size. Treatment depends on clinical presentation, range and complications. In a symptomatic disease, it should be surgical, but conservative treatment is preferred for asymptomatic and solitary lesions. Among diagnostic methods, computed tomography and magnetic resonance imaging are thought to be the most valuable
Metoda równoczesnego oznaczania sulfadymidyny i trimetoprimu z zastosowaniem spektrofotometrii pochodnych
No full textTwo derivative spectrophotometric methods: the first derivative bivariate algorithm and zero-crossing method from the derivative spectra were proposed for simultaneous determination of sulfadimidine natrium (SDD-Na) and trimethoprim (TMP). Calibration model for bivariate method was constructed with the use of four linear regression calibration equations – two calibrations for each component at two wavelengths. The results obtained were compared with those from zero-crossing derivative spectrophotometry which employs one linear regression calibration equation for each component. The results for bivariate method are satisfactory with % recovery value 99.1±2.22 for TMP and 99.6±0.71 for SDD-Na. For 0 crossing method % recovery value 104.8±6.9 for TMP and 111.7±7.1 for SDD-Na. Comparison of the obtained results shows that the bivariate procedure gave better results than classical derivative spectrophotometry. The first derivative bivariate calibibration method is simple, low cost and good accuracy spectrophotometric method for the simultaneous determination of TMP in combination with SDD-Na.Dwie metody z zakresu spektrofotometrii pochodnych: metoda podwójnej kalibracji oraz przejścia przez zero zostały zaproponowane do jednoczesnego oznaczenia sulfadimidyny sodowej (SDD-Na) i trimetoprimu (TMP). Do metody podwójnej kalibracji użyto czterech równań kalibracyjnych – po dwa równania dla każdej badanej substancji przy dwóch długościach fal. Wyniki porównano z otrzymanymi metodą przejścia przez zero dla spektrofotometrii pochodnych, która wymaga jednego równania kalibracyjnego dla każdego badanego związku. Uzyskane wyniki są satysfakcjonujące z odzyskiem 99,1%±2,22 dla TMP i 99,6%±0,71 dla SDD-Na. Dla metody przejścia przez zero 104,8%±6,9 dla TMP i 111,7%±7,1 dla SDD-Na. Porównanie wyników otrzymanych dwiema metodami wykazuje, że metoda podwójnej kalibracji daje lepsze rezultaty niż klasyczna metoda spektrofotometrii pochodnych. Metoda podwójnej kalibracji z użyciem pierwszej pochodnej jest prosta i tania o dużej dokładności. Można ją zastosować do oznaczania obok siebie sulfadimidyny i trimetoprimu.
Markery kostne u pacjentów z cukrzycą typu 2
No full textThere are only a few reports on bone metabolism in type 2 diabetes. Impaired bone turnover in type 2 diabetes appears to result from decreased bone formation. Some studies suggest that poor glycaemic control in type 2 diabetes may contribute to osteopaenia. The aim of our study was to investigate biochemical markers of bone turnover in patients with type 2 diabetes. In our study 51 type 2 diabetes mellitus patients and 30 healthy persons were enrolled. 30 of the patients had macrovascular complications and 19 of them had microangiopathies. The mean age of the patients was 62.3 (9.3) years and the mean disease duration was 11.1 (7.0) years. Serum crosslaps (C-telopeptide, CTx), parathyroid hormone (PTH), calcium, inorganic phosphate, glucose, HbA1c, alkaline phosphatase and creatinine were measured. No differences between patients and controls were observed in serum PTH concentration and alkaline phosphatase activity. Patients had lower serum levels of CTX than controls [0.309 (0.277) vs 0.396 (0.196), p< 0.05]. In turn, serum levels of calcium and inorganic phosphates were higher in diabetic patients in comparison to the control group. We found a significant statistical correlation between CTx levels and PTH (r=0.48. p< 0.05). We also noticed a positive relationship between CTX, PTH and creatinine concentration. Our study suggests that decreased serum CTX levels in type 2 diabetes mellitus patients may be an effect of altered equilibrium in bone formation and resorption processes. A significant correlation between PTH and CTX and creatinine concentration indicate that renal function in diabetes patients may affect serum levels of bone metabolism markers.W dostępnej literaturze istnieje niewiele prac opisujących metabolizm kostny u pacjentów z cukrzycą typu 2. Sugeruje się w nich, że zaburzony obrót kostny w tej grupie pacjentów związany jest głównie ze spadkiem procesów kościotworzenia. W niektórych badaniach wykazano również, że procesy osteopenii u chorych z cukrzycą mogą być zwiększone w efekcie słabej kontroli glikemii. Biorąc pod uwagę niewielką liczbę danych na temat metabolizmu kostnego u chorych z cukrzycą, celem naszych badań była ocena stężeń wybranych markerów kostnych w tej grupie chorych. Badaniami objęto 51 pacjentów z cukrzycą typu 2 oraz 30 osób zdrowych. U 30 pacjentów stwierdzono obecność powikłań makronaczyniowych, zaś u 19 obecność mikroangiopatii. Średni wiek chorych wynosił 62,3±9,3 lat, natomiast średni czas choroby 11,1±7,0 lat. W grupie osób chorych i w grupie kontrolnej oznaczono stężenia C-końcowego usieciowanego telopeptydu łańcucha alfa kolagenu typu I (CTx), parathormonu (PTH), wapnia, fosforanów nieorganicznych, glukozy, HbA1c, kreatyniny oraz aktywność fosfatazy alkalicznej (ALP). Nie stwierdzono występowania istotnych różnic w stężeniach PTH i aktywności ALP pomiędzy grupą badaną a grupą kontrolną. U pacjentów wykazano natomiast niższe stężenie CTx w surowicy w porównaniu z osobami zdrowymi (0,309±0,277 vs 0,396±0,196, p< 0,05), jak też wyższe stężenia wapnia i fosforanów nieorganicznych. Stwierdzono także występowanie istotnej zależności pomiędzy poziomami CTx a stężeniem PTH (r=0,48, p< 0,05) oraz tymi parametrami a stężeniem kreatyniny w surowicy krwi osób chorych na cukrzycę typu 2. Przeprowadzone badania sugerują, że obniżone stężenie CTx u osób z cukrzycą może być efektem zaburzonej równowagi w procesach tworzenia i resorpcji kości. Występowanie istotnych zależności pomiędzy stężeniami PTH oraz CTx a stężeniem kreatyniny wskazywać może, iż ważnym czynnikiem wpływającym na stężenia markerów charakteryzujących metabolizm kostny u pacjentów z cukrzycą może być upośledzona czynność nerek
Profil lipidowy i lipoproteinowy u pacjentów hemodializowanych
No full textThe main cause of increased morbidity and mortality among patients on maintenance hemodialysis is a cardiovascular complications due to accelerated atherosclerosis. The aim of this study was to evaluate parameters of lipid and lipoprotein profile, lipid and lipoprotein ratios and oxidative stress parameter for better understanding the feature of dyslipidemia in hemodialysed patients. The studies were performed in 12 hemodialysed patients at the age between 21–60 and a reference group (n=18). The venous blood after 14-hour fasting was taken to commercial tubes and centrifuged at 3000 rpm at 4oC immediately after blood collection. Routine laboratory parameters (the level of urea, creatinine, total protein, albumin) were measured using Au 400 analyzer (Olimpus), and hemoglobin using ADVIA analyser, Bayer with using standard techniques. Lipids and lipoproteins were determined on Hitachi 902 analyser with standard techniques. The total concentration of peroxides was measured as Oxy-Stat by using ELISA method (Biomedica, Viena). The total cholesterol (TC) was estimated using the enzymatic-colorimetric method, triglycerides (TG) were determined using the standard enzymatic technique (BIOMAXIMA), HDL-C with the direct method with immunoinhibition (AB-WAKO - BIOMAXIMA). Non-HDL-C and a TC minus HDL-C, LDL-C with using Friedewald formula, lipids (TC/HDL-C, TG/HDL-C, LDL-C/HDL-C) and lipoprotein ratios (apoAI/apoB, HDL-C/apoAI) were calculated. Studied HD patients presented normotriglicerydemia but HDL-C and apoAI concentrations were significantly decreased when compared to the reference group, which corroborates in disturbed lipid and lipoprotein ratios. Significantly higher TC/HDL-C, LDL-C/HDL-C, TG/HDL-C ratios and significantly lower HDL-C/apoAI and apoAI/apoB and are noticed in the studied patients than for the reference group. An increased concentration of oxidative stress parameter-Oxy Stat was also presented. Decreased HDL-C and apoAI concentrations suggest disturbed composition and function of HDL lipoprotein particle which together with increase oxidative may accelerate premature atherosclerosis in hemodialised patients.Choroby sercowo-naczyniowe, u których podłoża leżą zmiany miażdżycowe, stanowią obecnie główną przyczynę zgonów pośród pacjentów hemodializowanych. Celem pracy była ocena parametrów profilu lipidowego (TC, TG, LDL-C, HDL-C, nieHDL-C) i lipoproteinowego (apoA-I, apoB), wskaźników lipidowych i lipoproteinowych oraz markera stresu oksydacyjnego, jakim jest całkowite stężenie nadtlenków u pacjentów hemodializowanych. Badaniami objęto grupę 12 chorych hemodializowanych w wieku 21–60 lat oraz odpowiednio dobraną wiekowo 18-osobową grupę osób zdrowych. Materiałem do badań była surowica krwi otrzymana po odwirowaniu krwi pełnej pobranej na czczo (14 godzin od ostatniego posiłku). Rutynowe parametry laboratoryjne (stężenie białka całkowitego, albuminy, mocznika i kreatyniny) wykonano na analizatorze Au 400 (Olimpus), a stężenie hemoglobiny oznaczono na analizatorze ADVIA (Bayer) z wykorzystaniem metod referencyjnych. Całkowite stężenie nadtlenków oznaczono przy wykorzystaniu testu OxyStat techniką ELISA (Biomedica, Viena). Oznaczenia lipidowe i lipoproteinowe wykonano przy użyciu analizatora Hitachi 902 z wykorzystaniem metod referencyjnych. Na podstawie uzyskanych wyników obliczono stężenia nie-HDL-C, LDL-C oraz wartości wskaźników lipidowych i lipoproteinowych. U badanych pacjentów stwierdzono istotnie niższe stężenia HDL-C i apoA-I oraz normotriglicerydemię w stosunku do grupy kontrolnej. Potwierdzeniem zaburzeń lipidowych i lipoproteinowych są podwyższone wartości wskaźników TC/HDL-C, TG/HDL-C i LDL-C/HDL-C oraz obniżenie się wskaźnika apoA-I/HDL-C i apoA-I/apoB. Zaobserwowano również wzrost statusu oksydacyjnego na podstawie wzrostu OxyStat. Obniżenie stężenia HDL-C i apoA-I u pacjentów hemodializowanych może wskazywać na zaburzoną budowę i funkcję lipoproteiny HDL, co łącznie z obecnością stresu oksydacyjnego może przyczyniać się do przedwczesnego rozwoju miażdżycy i jej następstw
Wpływ jonów manganu, kadmu, ołowiu i rtęci na ekspresję kinazy białkowej aktywowanej SNF1/AMP w wątrobie, płucach, nerce i sercu szczurów
No full textThe expression of SNF1/AMP-activated protein kinase (SNARK) mRNA was significantly decreased in the lung, heart and kidney in rats treated with manganese. Significant induction of protein kinase SNARK mRNA expression was observed in the liver and lungs in rats treated with plumbum and mercury, but cadmium enhances this mRNA expression in the liver only. At the same time the expression of kinase SNARK mRNA in the heart is decreased in animals treated with manganese, plumbum and mercury salts. Thus, results of this investigation demonstrated that cadmium, manganese, plumbum and mercury can affect some important regulatory mechanisms which control cell metabolism at the SNARK protein kinase level.Ekspresja mRNA kinazy białkowej aktywowanej SNF1/AMP była istotnie obniżona w płucach, sercu i nerce szczurów otrzymujących mangan. Obserwowano znaczną indukcję ekspresji mRNA kinazy białkowej SNARK w wątrobie i płucach szczurów otrzymujących ołów i rtęć, ale kadm zwiększał ekspresję tego mRNA jedynie w wątrobie. W tym samym czasie ekspresja mRNA kinazy SNARK w sercu była zmniejszona u zwierząt otrzymujących sole manganu, ołowiu i rtęci. Wyniki tego badania wskazują zatem, że kadm, mangan, ołów i rtęć mogą wpływać na niektóre ważne mechanizmy regulacyjne, które kontrolują metabolizm komórkowy na poziomie kinazy białkowej SNARK