Publishing House of Wroclaw University of Economics and Business Journals
Not a member yet
1278 research outputs found
Sort by
Forecasting Models Based on Fuzzy Logic: An Application on International Coffee Prices
No full textIn recent decades, Fuzzy Time Series (FTS) has become a competitive, sometimes complementary, approach to classical time series methods such as that of Box-Jenkins. This study has two different purposes: a theoretical purpose, presenting an overview of the fuzzy logic and fuzzy time series models, and a practical purpose, which is to estimate and forecast monthly international coffee prices during the period 2000-2022. Analysing and forecasting the dynamics of coffee prices is of great interest to producers, consumers, and other market actors in managing and making rational decisions. The findings showed that international coffee prices exhibited significant fluctuations, with large increases and decreases influenced mainly by the level of top-ranked producers. The forecasted results revealed that a decrease in prices during the next six months (Jan 2023 to June 2023) is expected. Based on the results, it is also clear that the FTS models are more flexible and can be applied in forecasting time-series variables. At the same time, volatility and, sometimes, the unexpected swingsin coffee prices continue to draw more criticism and raise different issues regarding the roles of the markets and countries in ensuring food security.(original abstract)W ostatnich dziesięcioleciach rozmyte szeregi czasowe stały się konkurencyjnym, czasem uzupełniającym, podejściem wobec klasycznych metod analizy szeregów czasowych, takich jak metoda Boxa-Jenkinsa. Prezentowane badanie ma dwa różne cele: cel teoretyczny, w którym przedstawiono przegląd logiki rozmytej i modeli rozmytych szeregów czasowych, oraz cel praktyczny, którym jest oszacowanie i prognoza miesięcznych międzynarodowych cen kawy w okresie 2000-2022. Analiza i prognozowanie dynamiki cen kawy ma duże znaczenie dla producentów, konsumentów i uczestników rynku w zarządzaniu i podejmowaniu racjonalnych decyzji. Wyniki pokazały, że międzynarodowe ceny kawy wykazywały duże wahania, z dużymi wzrostami i spadkami, na które wpływ miał głównie poziom czołowych producentów. Zgodnie z wynikami prognoz należy spodziewać się spadku cen w ciągu najbliższych sześciu miesięcy (od stycznia do czerwca 2023 r.). Na podstawie uzyskanych wyników można stwierdzić, że modele FTS są bardziej elastyczne i mogą być stosowane w prognozowaniu zmiennych szeregów czasowych. Z drugiej strony zmienność, a czasami nie-oczekiwane zmiany cen kawy nadal powodują coraz większą krytykę i sygnalizują, że należy zwrócić uwagę na różne kwestie dotyczące roli rynków i państw w zapewnianiu bezpieczeństwa żywnościowego.(abstrakt oryginalny
Assessment of Consumer Knowledge of Gluten-Free Food
No full textThe gluten-free food market has become one of the fastest-growing food markets for food intolerances. People with celiac disease, gluten intolerance, non-celiac gluten sensitivity, and other gluten-related diseases should follow a gluten-free diet. The demand for gluten-free products is growing yearly, mainly due to the increasing number of diagnosed cases. The aim of the study was to assess consumers\u27 knowledge of gluten-free foods and covered people of all ages, and was conducted using a questionnaire. The research results indicate that most consumers have a lot of knowledge concerning gluten-free food. Moreover, most consumers know what gluten is and what products to avoid while on a gluten-free diet. They also know which diseases it causes and that it is necessary to follow a diet, but they have difficulty determining the acceptable gluten content in gluten-free products. Consumers\u27 most crucial parameter when choosing a gluten-free product is taste. The results of the survey also show that a gluten-free diet is more popular among women than men.(original abstract)Rynek żywności bezglutenowej stał się jednym z najszybciej rozwijających się rynków żywności stosowanej w nietolerancjach pokarmowych. Osoby dotknięte celiakią, nietolerancją na gluten, nieceliakalną nadwrażliwością na gluten oraz innymi schorzeniami glutenozależnymi powinny stosować dietę bezglutenową. Zapotrzebowanie na produkty bezglutenowe rośnie z roku na rok, głównie ze względu na rosnącą liczbę osób zdiagnozowanych. Celem pracy była ocena wiedzy konsumentów w każdym wieku na temat żywności bezglutenowej. Badanie przeprowadzono z wykorzystaniem kwestionariusza ankiety. Wyniki badań wskazują, że większość konsumentów ma dużą wiedzę na temat żywności bezglutenowej. Wiedzą, czym jest gluten i jakich produktów unikać na diecie bezglutenowej oraz jakie choroby wymagają stosowania diety, ale mają trudności z określeniem dopuszczalnej zawartości glutenu w produktach bezglutenowych. Dla konsumentów najważniejszym parametrem przy wyborze produktu bezglutenowego jest smak. Wyniki badania pokazują również, że dieta bezglutenowa jest popularniejsza wśród kobiet niż wśród mężczyzn.(abstrakt oryginalny
Ocena wdrażania standardu rachunku kosztów w szpitalach
No full textAttempts to introduce regulations on cost accounting in hospitals have been made several times. The recently introduced regulation (of October 26, 2020, Journal of Laws of 2020, item 2045) contains recommendations regarding the cost accounting standard (CAS) for service providers. The hastily prepared and introduced regulation was aimed at enabling comparability of data on the costs of services provided between hospitals and the assessment of their quality. It was also about the possibility of comparing the effects of applied therapeutic procedures and increasing the quality of management in medical entities. The conducted studies on the advancement of the implementation of KDS in hospitals indicate that hospitals are poorly prepared for implementation and contain many critical opinions about the functionality and possibilities of using KDS in hospital management.(original abstract)Próby wprowadzenia rozporządzeń dotyczących rachunku kosztów w szpitalach były podejmowane już kilka razy. Ostatnio wprowadzone rozporządzenie (z dnia 26 października 2020 r., Dz.U. z 2020 r., poz. 2045) zawiera zalecenia dotyczące standardu rachunku kosztów (SRK) u świadczeniodawców. Pospiesznie przygotowane i wprowadzone rozporządzenie miało na celu umożliwienie porównywalności danych o kosztach udzielonych świadczeń pomiędzy szpitalami oraz ocenę ich jakości. Miało też dać możliwość porównywania efektów stosowanych procedur terapeutycznych i podniesienia jakości zarządzania w podmiotach leczniczych. Przeprowadzone badania dotyczące stopnia zaawansowania wdrażania SRK w szpitalach wskazują na złe przygotowanie szpitali do wdrożeń i zawierają wiele krytycznych opinii o funkcjonalności i możliwościach wykorzystania SRK w zarządzaniu szpitalami.(abstrakt oryginalny
Gospodarowanie odpadami podstawą przestrzennego zróżnicowania zielonej gospodarki w Polsce w latach 2017-2020
No full textProblems related to waste management have become a serious challenge for the modern economy. Rational management of depleted resources requires treating waste as a valuable raw material that can be reused, processed or, as a last resort, recovered for energy. Economic activity is more and more often conducted in modern conditions, which is often associated with a negative impact on the environment. The achieved level of economic development has generated many initiatives and strategies aimed at the development of the so-called green economy. The aim of the article is to assess the spatial diversification of waste management between 2017 and 2020, which should lead to a green economy in Poland. In order to achieve the goal defined in this way, the authors used various research methods. The Technique for Order Preference by Similarity to an Ideal Solution method was used to build the synthetic measure. As a result of the research, the spatial differentiation of voivodeships in Poland between 2017 and 2020 was presented and the impact of waste management on the green economy was confirmed.(original abstract)Problemy związane z zagospodarowywaniem odpadów stały się poważnym wyzwaniem współczesnej gospodarki. Racjonalna gospodarka wyczerpującymi się zasobami wymaga traktowania odpadów jako cennych surowców, które można ponownie wykorzystać, przetworzyć lub w ostateczności odzyskać z nich energię. Działalność gospodarczą coraz częściej prowadzi się w nowoczesnych warunkach, co nierzadko wiąże się z negatywnym wpływem na środowisko. Osiągnięty poziom rozwoju gospodarczego wygenerował wiele inicjatyw i strategii mających na celu rozwój tzw. zielonej gospodarki. Celem artykułu jest dokonanie oceny przestrzennego zróżnicowania gospodarowania odpadami i zielonej gospodarki w latach 2017-2020 w Polsce. By zrealizować tak zdefiniowany cel, autorzy wykorzystali różne metody badawcze. Do budowy miary syntetycznej wykorzystano metodę Technique for Order Preference by Similarity to an Ideal Solution (TOPSIS). W wyniku badań przedstawiono zróżnicowanie przestrzenne województw w Polsce w latach 2017-2020 i potwierdzono wpływ gospodarowania odpadami na zieloną gospodarkę.(abstrakt oryginalny
The Joint Effect of the Type of Stakeholder and Incentive on the Acceptance of Budgetary Slack. Observed Differences in the Hierarchy of Needs Indicated by Polish Management Accountants
No full textWe aimed to investigate the joint effect of the type of incentive and stakeholder on the acceptance of budgetary slack and examine the rankings of the five needs in Maslow\u27s pyramid. Using experimental research we demonstrated that motivational incentive and type of stakeholder interacted to affect the acceptance of budgetary slack. Management accountants experiencing non-monetary incentives in a situation where internal stakeholders\u27 expectations can be met with budgetary slack, showed the highest acceptance of budgetary slack. Respondents not accepting budgetary slack as professional behaviour ranked higher the needs that are on the top of Maslow\u27s pyramid.(original abstract)Celem artykułu jest określenie łącznego wpływu typu interesariusza oraz istnienia zachęty na akceptację manipulacji w budżecie, a także ranking hierarchii pięciu potrzeb z piramidy Maslowa. Używając eksperymentu, dowiedziono, iż zachęta motywacyjna oraz typ interesariusza łącznie wpływają na akceptację manipulacji w budżecie. Specjaliści z zakresu rachunkowości zarządczej, doświadczając zachęty o charakterze niematerialnym oraz będąc w sytuacji, gdy manipulacje w budżecie przynieść mogą korzyści interesariuszom wewnętrznym, w większym stopniu akceptują manipulacje w budżecie. Respondenci, którzy nie akceptują manipulacji w budżecie, nadają najwyższe rangi potrzebom znajdującym się na szczycie piramidy Maslowa.(abstrakt oryginalny
Internal Audit in Territorial Self-Government Units in Light of Forthcoming Changes
No full textCelem niniejszego artykułu jest omówienie i uzasadnienie kierunków zmian, które są nieuchronne i czekają obszar funkcjonowania audytu wewnętrznego w jednostkach samorządu terytorialnego (jst) w Polsce w kontekście projektu ustawy o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw. Dokonano również próby oceny projektowanej ustawy z punktu widzenia poprawy funkcjonowania audytu wewnętrznego w samorządowym sektorze publicznym. Przeprowadzone badania oparto na studiach literaturowych z dziedziny finansów publicznych, audytu wewnętrznego i kontroli zarządczej. Dokonano wnikliwej analizy i interpretacji aktów prawnych obowiązujących w badanym obszarze, w tym w szczególności Projektu ustawy o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw (nr UD327 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów; stan na dzień 01.03.2022) celem uzasadnienia kierunków zmian. Wykorzystano również materiały pochodzące z rządowych stron internetowych, zawierające propozycje nowych zapisów w ustawie o finansach publicznych oraz dokonano oceny możliwych skutków prezentowanych zmian.(original abstract)The purpose of this article was a description and justification of the direction of changes which inevitably await the area of the functioning of the internal audit within the territorial self- -government units in Poland. The analysis was preceded by a review of the evolution of the functioning and the definition of the internal audit within the territorial self-government units in Poland over the last twenty years. The sources and causes of the planned legislative changes in the act on public finance concerning the internal audit in the sector of public finance in Poland are presented with a special emphasis on the territorial self-government units. The conducted research is based on the study of literature on public finance, internal audit, and managerial control. A detailed analysis and interpretation of legal acts in force in the researched area was conducted, particularly including the draft bill amending the public finance act and certain other acts (no UD327 in the list of legislative and programme works of the Council of Ministers as of 1st March 2022) to justify the direction of the changes.(abstrakt oryginalny
Asymptotic Properties of The Estimator of The Conditional Distribution for Associated Functional Data
No full textThe purpose of the paper was to investigate by the kernel method a nonparametric estimate of the conditional density function of a scalar response variable given a random variable taking values in a separable real Hilbert space when the observations are quasi-associated dependent. Under some general conditions, the authors established the pointwise almost complete consistencies with rates of this estimator. The principal aim is the investigate the convergence rate of the proposed estimator.(original abstract)Celem niniejszej pracy jest zbadanie metodą jądra nieparametrycznego oszacowania warunkowej funkcji rozkładu zmiennej odpowiedzi skalarnej przy zmiennej losowej przyjmującej wartości w separowalnej rzeczywistej przestrzeni Hilberta, gdy obserwacje są quasi-skojarzone zależne. W pewnych ogólnych warunkach ustala się punktowo prawie zupełną zgodność ze stawkami tego estymatora. Głównym celem jest zbadanie współczynnika zbieżności proponowanego estymatora.(abstrakt oryginalny
Effects of Starch Type and Concentration on the Physicochemical, Rheological and Sensory Properties of Bream (Abramis brama L.) Surimi-Based Gels Enriched with β-1,3/1,6-D-Glucans
No full textThe influence of starch type (waxy rice starch, WRS; tapioca starch, TS) and starch concentration (0-6%) on the physicochemical, rheological and sensory properties of surimi-starch gels (SSGs) enriched with b-1,3/1,6-D-Glucans was investigated. The main interactions of myofibrillar proteins were hydrophobic ones and disulfide bonds. The steady shear tests revealed that SSGs behaved as shear thinning fluids with yield stress and exhibited thixotropic properties. The SSGs showed temperature-dependent behaviour with activation energies: 27.5-9.04 kJ mol-1 and 27.5-6.47 kJ mol-1 regarding samples prepared with 0-6% WRS or TS, respectively. The structural differences between the SSGs were quantified in terms of the quality factor (Q), whose values at 10 Hz were in the following ranges: 6.64-20.3 and 6.64-29.1. The overall desirability index (ODI) values showed that the panelists most approved of the SSGs prepared with 5% TS and 6% WRS. The results presented in the work may be useful for producers and scientists involved in the design of pro-health foods.(original abstract)Badania dotyczyły oceny wpływu rodzaju skrobi (woskowa skrobia ryżowa, WRS; skrobia z tapioki, TS) i stężenia skrobi (0-6%) na właściwości fizykochemiczne, reologiczne i sensoryczne żeli przygotowanych z użyciem surimi (SSGs), wzbogaconych dodatkiem b-1,3/1,6-D-glukanów. Dominującą formą interakcji białek miofibrylarnych były oddziaływania hydrofobowe i wiązania disiarczkowe. SSGs wykazywały cechy płynów rozrzedzanych ścinaniem z granicą płynięcia i właściwości tiksotropowe. Wartości energii aktywacji płynięcia SSGs, będące miarą wpływu temperatury na właściwości reologiczne, mieściły się w zakresach: 27,5-9,04 kJ mol-1 i 27,5-6,47 kJ mol-1, odpowiednio w odniesieniu do próbek przygotowanych z użyciem 0-6% WRS lub TS. Różnice strukturalne pomiędzy SSGs analizowano z użyciem współczynnika jakości (Q), którego wartości przy 10 Hz mieściły się w przedziałach: 6,64-20,3 i 6,64-29,1. Wielkości wskaźnika pożądalności (ODI) wykazały, że oceniający najbardziej aprobowali SSGs przygotowane z 5% TS i 6% WRS. Przedstawione w pracy wyniki mogą być przydatne dla producentów i naukowców zajmujących się projektowaniem prozdrowotnej żywności.(abstrakt oryginalny
Implementacja lean management w organizacji w aspekcie prakseologicznej oceny sprawności działania
No full textThe aim of the article is to formulate an answer to the question whether the praxeological assessment of operational efficiency may constitute a utilitarian assessment of the effects of improvement actions as part of the implementation of the lean management approach. The author conducted a review of the source literature in the area of the lean management approach, focusing on the methods of identification and evaluation of waste occurring in the processes constituting an assessment for the improvement activities undertaken. The above recommendations of measures were juxtaposed with the praxeological assessment of operational efficiency. As a result, a recommendation was obtained for the legitimacy of using the evaluation of actions implementing lean management in processes with the use of the praxeological method of evaluating the efficiency of the process, both in the ex ante and ex post approach.(original abstract)Celem artykułu jest sformułowanie odpowiedzi na pytanie: czy prakseologiczna ocena sprawności działania może stanowić utylitarną ocenę efektów działań doskonalących w ramach implementacji podejścia lean management? Autor przeprowadził przegląd literatury źródłowej z obszaru podejścia lean management, koncentrując się na metodach identyfikacji oraz oszacowania marnotrawstwa występującego w procesach stanowiących ocenę dla podejmowanych działań doskonalących. Powyższe rekomendacje miar zostały zestawione z prakseologiczną miarą sprawności działania. W efekcie uzyskano rekomendację dla zasadności stosowania oceny działań implementujących lean management w procesach z wykorzystaniem prakseologicznej metody miary sprawności działania procesu w podejściu zarówno ex ante, jak i ex post.(abstrakt oryginalny
The Role of Public Support for the Film Industry - an Analysis of Movie Production Incentives in Europe
No full textThe European model of financing culture implies state intervention. In fact, in every European country, film production is supported directly or indirectly by the state, creating a complex system of financing film production. The choice of audiovisual support systems affects the development of national culture and film industries as well as the sector\u27s resilience to crises, especially in the long term. The study focused on the development of an incentive system for supporting the audiovisual sector in European countries. The aim of the paper was to identify the mechanisms and motivations for supporting the domestic production of films and to analyse the public support for local audiovisual industries. The author reviewed the literature and conducted a comparative analysis of incentive systems supporting the audiovisual sector in European countries.(original abstract)Europejski model finansowania kultury zakłada interwencjonizm państwowy. W zasadzie w każdym państwie europejskim produkcja filmowa jest wspierana w sposób pośredni lub bezpośredni przez państwo, tworząc skomplikowany system finansowania produkcji filmowej. Wybór systemu wspierania przemysłu audiowizualnego ma wpływ na rozwój rodzimej kultury i przemysłu filmowego oraz odporność sektora na kryzysy, szczególnie w długim okresie. Artykuł koncentruje się na rozwoju systemu zachęt wspierających sektor audiowizualny w krajach europejskich. Jego celem jest identyfikacja mechanizmów i motywów wspierania krajowej produkcji filmowej oraz analiza wsparcia publicznego w sektorze audiowizualnym w krajach europejskich. W opracowaniu dokonano przeglądu literatury i przeprowadzono analizę porównawczą systemów zachęt wspierających sektor audiowizualny w krajach europejskich.(abstrakt oryginalny