Publishing House of Wroclaw University of Economics and Business Journals
Not a member yet
1278 research outputs found
Sort by
Impact of the „Better for You” trend on consumer behavior of 0% beers in Poland: analysis of preferences; motivations and marketing activities
No full textCel: Celem artykułu jest identyfikacja motywacji, barier i kontekstów konsumpcji piw bezalkoholowych w Polsce w świetle megatrendu „Better for You” (BFY) oraz ukazanie, w jaki sposób działania marketingowe producentów (innowacje produktowe, shopper marketing, komunikacja) ilustrują reakcję rynku na potrzeby konsumentów.
Metodyka: Badanie przeprowadzono metodą analizy danych wtórnych (desk research), obejmującą wyniki badań konsumenckich (IQS, IPSOS), raporty rynkowe (NielsenIQ, CMR, GUS) oraz studia przypadków działań wybranych marek piw 0%. Uwzględniono również kontekst teoretyczny z zakresu marketingu, psychologii konsumpcji i socjologii.
Wyniki: Analiza wykazała, że konsumenci piw bezalkoholowych w Polsce coraz częściej wybierają je ze względów zdrowotnych i stylu życia, a nie wyłącznie z konieczności sytuacyjnej (np. bycia kierowcą). Szczególne znaczenie zyskują warianty funkcjonalne – z dodatkiem witamin, elektrolitów lub kofeiny – które stają się elementem codziennej rutyny well-being. Jednocześnie analiza wskazuje na bariery związane z akceptacją sensoryczną, brakiem tradycji kulturowej i niejednoznacznymi praktykami marketingowymi, które mogą ograniczać tempo dalszego rozwoju kategorii.
Implikacje i rekomendacje: Wyniki badania dostarczają praktycznych wskazówek dla sektora FMCG, podkreślając potrzebę rozwoju innowacyjnych produktów 0%, personalizacji komunikacji w kanałach offline i cyfrowych, rozwoju działań shopper marketingowych oraz integracji narracji CSR w strategiach marek. Istotne znaczenie mają także instrumenty regulacyjne wspierające substytucję alkoholu przez produkty 0%.
Oryginalność/wartość: Artykuł jest jednym z pierwszych recenzowanych opracowań dotyczących konsumpcji piw 0% w Polsce. Wnosi wkład w literaturę z zakresu marketingu zdrowia i zarządzania kategorią FMCG, łącząc ramy teoretyczne BFY z analizą zachowań konsumenckich.Aim: The aim of this article is to identify the motivations, barriers, and contexts of non-alcoholic beer consumption in Poland within the “Better for You” (BFY) trend and to show how producers’ marketing strategies (product innovation, shopper marketing, brand communication) illustrate the market’s response to consumer needs.
Methodology: The study is based on secondary data analysis (desk research), including consumer research (IQS, IPSOS), market reports (NielsenIQ, CMR, CSO), and case studies of leading non-alcoholic beer brands. The analysis is grounded in theoretical frameworks from marketing, consumer psychology, and sociology.
Results: The findings show that Polish consumers increasingly choose non-alcoholic beers for health and lifestyle reason rather than situational necessity (e.g. driving). Functional 0% beers—fortified with vitamins, electrolytes, or caffeine—are perceived as part of broader wellness routines. At the same time, the study highlights barriers such as sensory acceptance, lack of cultural tradition, and ambiguous marketing practices, which may slow further market growth.
Implications and recommendations: The results offer practical insights for FMCG producers and marketers, highlighting the need to further develop innovative 0% products, personalise communication across offline and digital channels. Strategic recommendations include a stronger focus on shopper marketing and the integration of CSR narratives into brand positioning.
Originality/value: This article is one of the first peer-reviewed studies of Polish non-alcoholic beer consumers. It contributes to the literature on health marketing and FMCG category management, combining the theoretical framework of the “Better for You” trend with an analysis of consumer behaviour
Konsumpcja produktów turystyki uzdrowiskowej w Republice Słowackiej i wyniki ekonomiczne przedsiębiorstw w sektorze uzdrowiskowym
No full textAim: The aim was to identify the relationship between the proportion of self-paying and insured patients and the total revenues of spa facilities in Slovakia.
Methodology: The analysis was based on data from the Statistical Office of the Slovak Republic and annual reports of spa enterprises for the period 2009-2023. The relationships between client structure and economic performance were evaluated using Pearson´s and Spearman´s correlation coefficients and simple linear regression.
Results: The results show a strong and statistically significant correlation between the number of selfpaying clients and the total revenues of spa enterprises. For the insured patients the relationship was weaker and statistically insignificant, indicating their stabilising but now growth-inducing role. The expenditure of public health insurance companies had a positive impact on the number of spa visitors, confirming their importance in maintaining demand.
Implications and recommendations: The findings confirmed that self-paying clients play a key role in the economic sustainability of Slovak spas. For spa managers, this highlights the need for targeted marketing and product innovation for this segment. Policymakers should consider hybrid financing models that combine support for insured patients with incentives to attract self-paying clients.
Originality/value: The paper fills a gap in the literature by providing quantitative evidence on the economic impact of spa tourism consumption in the Slovak Republic, using correlation and regression analysis to data rarely used in this context.Cel: Celem artykułu jest określenie związku między odsetkiem pacjentów płacących samodzielnie i pacjentami ubezpieczonymi a całkowitymi przychodami zakładów uzdrowiskowych na Słowacji.
Metodyka: Analiza opiera się na danych Urzędu Statystycznego Republiki Słowackiej oraz rocznych sprawozdaniach przedsiębiorstw uzdrowiskowych za lata 2009-2023. Związki między strukturą klientów a wynikami ekonomicznymi oceniono za pomocą współczynników korelacji Pearsona i Spearmana oraz prostej regresji liniowej.
Wyniki: Wyniki wskazują na silną i statystycznie istotną korelację między liczbą klientów płacących z własnej kieszeni a całkowitymi przychodami przedsiębiorstw uzdrowiskowych. W przypadku pacjentów ubezpieczonych związek ten jest słabszy i statystycznie nieistotny, co wskazuje na ich stabilizującą, ale obecnie niepowodującą wzrostu rolę. Wydatki publicznych zakładów ubezpieczeń zdrowotnych mają pozytywny wpływ na liczbę odwiedzających uzdrowiska, co potwierdza ich znaczenie dla utrzymania popytu.
Implikacje i rekomendacje: Wyniki potwierdzają, że klienci płacący z własnej kieszeni odgrywają kluczową rolę w zrównoważonym rozwoju gospodarczym słowackich uzdrowisk. Dla menedżerów uzdrowisk podkreśla to potrzebę ukierunkowanego marketingu i innowacji produktowych w tym segmencie. Decydenci polityczni powinni rozważyć hybrydowe modele finansowania, które łączą wsparcie dla pacjentów ubezpieczonych z zachętami do przyciągania klientów płacących z własnej kieszeni.
Oryginalność/wartość: Artykuł wypełnia lukę w literaturze, dostarczając dzięki analizie korelacji i regresji dowodów ilościowych na temat wpływu turystyki uzdrowiskowej na gospodarkę Republiki Słowackiej
Analysis of population mortality rates in selected European countries in the decade 2014-2023
No full textW opracowaniu przedstawiono zróżnicowania natężenia umieralności ludności w dziesięcioleciu 2014-2023 w ujęciu rocznym oraz dodatkowo w dwutygodniowych okresach obserwacji w wybranych państwach europejskich. W analizie uwzględniono podziały na ludność ogółem oraz dziewiętnaście pięcioletnich grup wiekowych. Największe międzypaństwowe różnice w natężeniu umieralności ludności w badanym dziesięcioleciu wystąpiły w grupach ogólnie ujmowanego wieku produkcyjnego (począwszy od grupy 25-29 lat, a skończywszy na grupie 60-64 lata) oraz w grupach „młodszej” części wieku poprodukcyjnego (od grupy 65-69 lat, aż po grupę 75-79 lat). W całym badanym okresie najwyższe natężenie umieralności odnotowano w państwach „postsocjalistycznych” (Bułgaria, Łotwa, Chorwacja, Litwa, Rumunia). Lepsza sytuacja występowała w grupie państw „pośrednich” (Grecja, Niemcy, Estonia, Polska, Portugalia, Włochy, Finlandia, Czechy, Słowenia i Słowacja). Pozostałe spośród obserwowanych państw europejskich wykazywały zdecydowanie niższe natężenie zgonów w całym badanym okresie, w tym pandemii COVID-19 (Irlandia, Islandia, Norwegia, Szwajcaria, Szwecja, Hiszpania, Francja, Holandia, Belgia, Austria, Dania).The study presents differences in mortality rates in selected European countries in the decade 2014-2023 on an annual basis and additionally in 2-week observation periods. The analysis takes into account divisions into the total population and 19 five-year age groups. The largest inter-country differences in mortality rates in the decade under review occurred in the broadly defined working-age groups (from 25-29 to 60-64) and in the ‘younger’ post-workingage groups (from 65-69 up to the 75-79 age group).Throughout the entire period under review, the highest mortality rates were recorded in the ‘post-socialist’ countries (Bulgaria, Latvia, Croatia, Lithuania, Romania). The situation was better in the group of ‘intermediate’ countries (Greece, Germany, Estonia, Poland, Portugal, Italy, Finland, the Czech Republic, Slovenia and Slovakia). The remaining European countries observed showed significantly lower mortality rates throughout the entire period under review, including the COVID-19 pandemic (Ireland, Iceland, Norway, Switzerland, Sweden, Spain, France, the Netherlands, Belgium, Austria and Denmark)
Rola sztucznej inteligencji w kształtowaniu satysfakcji klienta: systematyczny przegląd literatury oraz analiza bibliometryczna
No full textAim: The purpose of this study was to provide a comprehensive assessment of the current state of knowledge about the role of artificial intelligence in shaping customer satisfaction, especially satisfaction with AI-based services and products.
Methodology: To achieve this aim a literature review was conducted following the systematic literature review method, using the PRISMA guidelines. The bibliometric analysis and visual exploration of the literature review were carried out using VOSviewer software.
Results: The research results allowed to conclude that over the last five years research into the application of artificial intelligence in the field of customer service and products has undergone a distinct evolution. Research is mainly on front-office activities, while the back-office activities are quite rarely discussed.
Implications and recommendations: Due to its novelty, the interest in this topic is still growing and the number of publications will probably increase dynamically in the coming period. In order to discover the research gaps it is worth deepening the presented analyses by content analysis as the next step of the planned research.
Originality/value: The literature review revealed the current state of research in the area, while identifying important cognitive gaps that may set potentially interesting directions for future scientific exploration.Cel: Celem niniejszego badania jest kompleksowa ocena obecnego stanu wiedzy na temat roli sztucznej inteligencji w kształtowaniu satysfakcji klienta, w szczególności satysfakcji z usług i produktów opartych na sztucznej inteligencji.
Metodyka: Zmierzając do realizacji celu, przeprowadzono przegląd literatury zgodnie z metodą systematycznego przeglądu literatury, korzystając z wytycznych PRISMA. Analiza bibliometryczna i wizualna eksploracja przeglądu literatury zostały przeprowadzone przy użyciu oprogramowania VOSviewer. Wyniki: Uzyskane wyniki badań pozwalają stwierdzić, że w ciągu ostatnich pięciu lat badania nad zastosowaniem sztucznej inteligencji w dziedzinie obsługi klienta i produktów przeszły wyraźną ewolucję. Uwaga badaczy skupia się głównie na działaniach typu front-office, podczas gdy działania typu back-office są omawiane raczej rzadko.
Implikacje i rekomendacje: Poruszana tematyka, jako stosunkowo nowa, znajduje się nadal w fazie rozwoju, a liczba artykułów w tym obszarze będzie prawdopodobnie dynamicznie wzrastać w nadchodzącym okresie. Aby odkryć interesujące luki badawcze, warto pogłębić przedstawione analizy o analizę treści, która jest kolejnym krokiem zaplanowanych badań.
Oryginalność/wartość: Dokonany przegląd literatury ukazuje aktualny stan badań w danym obszarze, identyfikując jednocześnie istotne luki poznawcze, które mogą wyznaczać potencjalnie interesujące kierunki przyszłych eksploracji naukowych
Awareness of BPO centres’ operation and willingness for business process outsourcing among entrepreneurs from Eastern Poland during the COVID-19 pandemic
No full textCel: Celem opracowania jest określenie, w jakim stopniu przedsiębiorcy z Polski Wschodniej znają sposób funkcjonowania centrów outsourcingu procesów biznesowych. Artykuł umożliwia znalezienie odpowiedzi na pytanie, czy pandemia koronawirusa COVID-19 zwiększyła skłonność przedsiębiorców z dużych i średnich przedsiębiorstw z województw lubelskiego, podkarpackiego i podlaskiego do korzystania z outsourcingu procesów biznesowych.
Metodyka: Badania przeprowadzono techniką badawczą mixed-mode (CATI, CAWI) od lutego do kwietnia 2021 roku na próbie 300 przedsiębiorstw niefinansowych.
Wyniki: Ponad połowa respondentów – 66,89% – nie potrafiła określić sposobu działania centrów BPO. Większość przedsiębiorców nie zwiększyła zdecydowanie swojej skłonności do korzystania z outsourcingu procesów biznesowych pod wpływem pandemii COVID-19.
Implikacje i rekomendacje: Centra BPO powinny przez działania informacyjne przybliżyć przedsiębiorcom swój sposób funkcjonowania oraz korzyści wynikające z outsourcingu procesów biznesowych. Efektem może być zwiększenie skłonności przedsiębiorców do korzystania z outsourcingu.
Oryginalność/wartość: Autor poddał badaniu dotychczas nieanalizowane szeroko zagadnienie dotyczące wiedzy przedsiębiorców na temat sposobu funkcjonowania centrów outsourcingu procesów biznesowych.Aim: The aim of the study is to determine the awareness among the entrepreneurs from Eastern Poland of how business process outsourcing centres operate. The article makes it possible to find an answer to the question whether the COVID-19 coronavirus pandemic increased the willingness of the entrepreneurs from large and medium-sized enterprises in the Lubelskie, Podkarpackie and Podlaskie Voivodeships to use business process outsourcing.
Methodology: The study was conducted using a mixed-mode research technique (CATI, CAWI) between February and April 2021 on the sample of 300 non-financial enterprises.
Results: More than half of the respondents (66.89%) could not describe the manner in which BPO centres operate. The majority of the entrepreneurs did not considerably increase their willingness to use business process outsourcing under the impact of the COVID-19 pandemic.
Implications and recommendations: Through information activities, BPO centres ought to familiarise entrepreneurs with their manner of operation and the benefits arising from business process outsourcing. This might lead to the entrepreneurs’ increased willingness to use outsourcing.
Originality/value: The author examined the topic which had not been widely analysed, concerning the awareness among entrepreneurs of how centres of business process outsourcing operate
Immigrants in Lower Silesia and Wrocław Based on Selected Administrative Data
No full textCelem artykułu jest przedstawienie zarysu zróżnicowania społeczności imigrantów na Dolnym Śląsku i we Wrocławiu na podstawie wybranych danych administracyjnych. Choć na ich podstawie nie jest możliwe dokładne oszacowanie liczby imigrantów i imigrantek, to dane te dostarczają cennych informacji na temat zróżnicowania społeczności imigranckiej, m.in. ze względu na obywatelstwo, narodowość, płeć czy wiek. Dane zostały pozyskane m.in. z ogólnodostępnych baz administracji rządowej oraz baz instytucji samorządowych prowadzonych w ramach ich kompetencji. Zebrane dane mogą być przydatne dla różnych instytucji i organizacji pozarządowych zajmujących się tematyką migracyjną oraz działaniami o charakterze integracyjnym i międzykulturowym.The aim of this article is to present an overview of the diversity within immigrant communities in Lower Silesia and Wrocław, based on selected administrative data. While these sources do not allow for a precise estimation of the number of immigrants, they offer valuable insights into the composition of the immigrant population – including aspects such as citizenship, nationality, gender, and age. The data were obtained from publicly accessible databases maintained by national government bodies as well as local government institutions operating within their respective competencies. The collected data may be useful for various institutions and nongovernmental organizations dealing with migration issues and integration and intercultural activities
Income Tax Benefits in Germany against the Backdrop of “Tax Expenditures” Definition
No full textCel: W artykule przeprowadzono analizę preferencji uwzględnionych w ramach konstrukcji podatku dochodowego od osób fizycznych w Niemczech oraz oceniono stopień, w jakim integrują się one z globalną koncepcją wydatków podatkowych. Opracowanie uwzględnia najistotniejsze wydatki i preferencje podatkowe, jednocześnie oceniając konsekwencje ich stosowania w postaci ubytku dochodów publicznych.
Metodyka: Autorka wykorzystuje metodę porównawczą oraz ekonomiczną analizę prawa, aby zbadać istotę i funkcjonalne aspekty tak zwanych wydatków podatkowych na przykładzie Niemiec. Artykuł oferuje szerszą międzynarodową perspektywę, jednocześnie skupiając się na pojedynczym państwie, aby zidentyfikować potencjalne kierunki rozwoju dobrych praktyk i wskazać ich ekonomiczne implikacje.
Wyniki: Wydatki podatkowe mają istotne znaczenie praktyczne, służąc jako kluczowe instrumenty polityki fiskalnej. Ich stosowanie umożliwia rządom osiąganie celów ekonomicznych i społecznych, oferując jednocześnie alternatywę dla bezpośrednich wydatków publicznych. Podejścia przyjęte przez różne kraje Unii Europejskiej – szczególnie te o ugruntowanych tradycjach w tej dziedzinie – oferują cenne spostrzeżenia do opracowywania szerszych rekomendacji na poziomie Unii Europejskiej.
Implikacje i rekomendacje: Niemcy były jednymi z pionierów w projektowaniu preferencji fiskalnych zgodnych z globalną koncepcją wydatków podatkowych. Aby zapewnić dobre praktyki dla wspólnego europejskiego podejścia, elementy tej koncepcji powinny zostać włączone do definicji, klasyfikacji i istoty ujednoliconych ram. Jednakże, ponieważ preferencje podatkowe nadal znacznie się różnią w całej UE, przyjęcie skoordynowanego modelu powinno uwzględniać tę różnorodność.
Oryginalność/wartość: Artykuł analizuje kwestie wydatków podatkowych, które są omawiane w polskiej literaturze ekonomicznej przede wszystkim z perspektywy koncepcji ukształtowanej w Stanach Zjednoczonych w latach 60./70. XX wieku. Jego treść w pewnym stopniu odzwierciedla ten kierunek badań, bierze jednak również pod uwagę wkład drugiego państwa – mianowicie Niemiec, które odegrały ważną rolę w opracowaniu definicji i klasyfikacji wydatków podatkowych na gruncie prawa europejskiego.Aim: The primary aim of this article is to examine income tax expenditures in Germany and assess the extent to which they integrate into the global concept. It also analyzes the key tax expenditures, comparing them with other tax preferences while highlighting the revenue loss associated with their implementation.
Methodology: The author employs the comparative method in economics and law to explore the essence and functional aspects of the so-called tax expenditures. The work offers a broader international perspective while focusing on a single country to identify potential future transplants and examine their economic implications.
Results: Tax expenditures hold substantial practical significance, serving as key instruments in fiscal policy. Their application enables governments to achieve economic and social objectives while offering an alternative to direct public expenditures. The approaches adopted by various European Union countries – particularly those with well-established traditions in this field – offer valuable insights for developing broader recommendations at the Community level.
Implications and recommendations: Germany was among the pioneers in designing tax benefits that align with the global conceptualization of tax expenditures. To ensure good practices for a common European approach, elements of this concept should be incorporated into the definition, classification, and essence of a unified framework. However, since income tax benefits still vary significantly across the EU, the adoption of a coordinated model should still take some this diversity into account.
Originality/value: The article examines tax expenditure issues, which are occasionally discussed in Polish economic literature but primarily from the perspective of concepts that emerged in the United States in the 1960s/1970s. While it partially follows this trend, it also considers the contribution of a second country that played a significant role in developing the definition and classification of tax expenditure
Identyfikacja wyróżniających się zmian w strukturze dochodów polskich seniorów (2016–2024)
No full textAbstract: Population ageing is reshaping European economies, including Poland, and calls for analytical approaches capable of identifying structural changes in income composition among older individuals. The aim of this article is to demonstrate the applicability of a method for detecting distinctive structural changes in income sources, using seniors aged 50 and over in Poland as an empirical example. The analysis is based on EU-SILC microdata for the years 2016, 2020, and 2024, combining a structural similarity test with an approach that identifies distinctive relative changes in income composition. The application of the method shows that it captures income structure changes associated with both institutional and economic shocks, in particular the statutory retirement-age reform implemented in 2017 and the COVID-19 pandemic. Among women aged 60–64, an increasing combination of pension income and earnings from work is observed, while men aged 65–69 display rising labour income despite formal retirement eligibility. During the pandemic period, the method reveals shifts in the relative importance of self-employment and selected social benefits, especially among older age groups and women, which are only partially reflected in standard similarity test results. From a practical perspective, the proposed approach may be useful for analysing income structures of ageing populations and for identifying subtle but economically meaningful changes relevant to pension policy and labour market measures. By illustrating the method using the case of seniors’ incomes in Poland, the study contributes to methodological discussions on the analysis of structural change in socio-economic research.Streszczenie: Starzenie się społeczeństwa zmienia kształt gospodarek europejskich, w tym polskiej, i wymaga podejścia analitycznego umożliwiającego identyfikację zmian strukturalnych w strukturze dochodów osób starszych. Celem niniejszego artykułu jest wykazanie przydatności metody wykrywania wyróżniających zmian strukturalnych w źródłach dochodów na przykładzie osób w wieku 50 lat i starszych w Polsce. Analiza opiera się na mikrodanych EU-SILC za lata 2016, 2020 i 2024, łącząc test podobieństwa strukturalnego z podejściem identyfikującym wyróżniające się względne zmiany w strukturze dochodów. Zastosowanie tej metody pokazuje, że pozwala ona uchwycić zmiany w strukturze dochodów związane zarówno z wstrząsami instytucjonalnymi, jak i gospodarczymi, w szczególności z reformą ustawowego wieku emerytalnego wprowadzoną w 2017 r. oraz pandemią COVID-19. Wśród kobiet w wieku 60–64 lat obserwuje się rosnący udział dochodów z emerytur i zarobków z pracy, podczas gdy mężczyźni w wieku 65–69 lat wykazują rosnący wskaźnik dochodów z pracy pomimo formalnego uprawnienia do emerytury. W okresie pandemii metoda ta ujawnia zmiany we względnym znaczeniu samozatrudnieniu oraz wybranych świadczeń socjalnych, zwłaszcza wśród starszych grup wiekowych i kobiet, które są jedynie częściowo odzwierciedlone w standardowych wynikach testu podobieństwa. Z praktycznego punktu widzenia proponowane podejście może być przydatne do analizy struktur dochodów starzejącej się populacji oraz do identyfikacji subtelnych, ale istotnych ekonomicznie zmian mających znaczenie dla polityki emerytalnej i środków dotyczących rynku pracy. Ilustrując tę metodę na przykładzie dochodów seniorów w Polsce, badanie wnosi wkład w dyskusję metodologiczną na temat analizy zmian strukturalnych w badaniach społeczno-ekonomicznych
Wpływ trzynastej i czternastej emerytury na sytuację materialną emerytów pobierających minimalne świadczenia w Polsce w latach 2017-2023: analiza porównawcza przed i po wprowadzeniu tych świadczeń
No full textAim: The aim of this study was to assess the effect of introducing additional benefits – the so-called 13th and 14th pensions – on the financial situation of retirees receiving minimum pension benefits in Poland. The author examined changes in three key indicators for 2017-2023: the ratio of the minimum pension to the net minimum wage, the degree to which the social minimum is covered by the pensioner’s total benefits, and the real value of the minimum pension.
Methodology: Data from Statistics Poland, the Social Insurance Institution and the Institute of Labour and Social Affairs on minimum pension amounts, minimum wage, statutory extra benefits and inflation were used. Paired t-tests were employed to compare the mean indicator values before (2017-2018) and after (2019-2023) the introduction of the extra benefits.
Results: The results indicate that the introduction of the 13th and 14th pensions significantly improved the material security of minimum-benefit retirees, namely the average real value of their income increased, and the gap between income and the social minimum was almost completely eliminated. However, the relative position of these pensioners in terms of the minimum wage worsened, as the minimum wage grew faster than minimum pension benefits.
Implications and recommendations: Given the anticipated changes to the social security system, additional research is needed to find appropriate retirement solutions. Originality/value: The article provides a synthesis of important empirical data allowing for the assessment of the effectiveness of the implemented solutions. It presents completely new results that expand the existing knowledge in the field of social policy.Cel: Celem pracy była ocena wpływu wprowadzenia dodatkowych świadczeń – tzw. 13. i 14. emerytury – na sytuację finansową emerytów otrzymujących świadczenia emerytalne w Polsce. Autor przeanalizował zmiany w trzech kluczowych wskaźnikach na lata 2017-2023: relacji emerytury minimalnej do minimalnego wynagrodzenia netto, stopniu, w jakim minimum socjalne jest pokrywane z ogółu świadczeń emeryta lub rencisty oraz realnej wartości emerytury minimalnej.
Metodyka: Wykorzystano dane GUS, ZUS oraz IPiSS dotyczące wysokości minimalnej emerytury, płacy minimalnej, ustawowo przyznawanych dodatkowych świadczeń i inflacji. Testy t-Studenta dla prób zależnych zastosowano do porównania średnich wartości wskaźników z okresu przed wprowadzeniem „trzynastek” (2017-2018) i po ich wprowadzeniu (2019-2023).
Wyniki: Wyniki wskazują, że wprowadzenie 13. i 14. emerytury znacząco poprawiło materialne bezpieczeństwo emerytów pobierających minimalne świadczenie – przeciętna realna wartość ich dochodu wzrosła, a luka między dochodem a minimum socjalnym została niemal całkowicie zniwelowana. Z drugiej strony relatywna pozycja tych emerytów względem płacy minimalnej pogorszyła się, gdyż płaca minimalna rosła szybciej niż minimalne świadczenia emerytalne.
Implikacje i rekomendacje: Ze względu na przewidywane zmiany w systemie zabezpieczenia społecznego konieczne są dodatkowe badania w celu znalezienia odpowiednich rozwiązań emerytalnych.
Oryginalność/wartość: Artykuł syntetyzuje istotne dane empiryczne, które pozwalają na ocenę skuteczności wprowadzonych rozwiązań. Przedstawia on zupełnie nowe wyniki, które poszerzają naszą wiedzę w zakresie polityki społecznej
Resilience of Individual Farms to “The European Green Deal” in the Light of Farmers’ Opinions: The Case of the Opole Voivodeship
No full textCel: Głównym celem artykułu jest identyfikacja czynników istotnych przy postrzeganiu przez rolników (właścicieli/zarządzających gospodarstwem rolnym) sposobu radzenia sobie ich gospodarstw rolnych ze stresorem – w tym kontekście Europejskim Zielonym Ładem (EZŁ).
Metodyka: Dla realizacji tak sformułowanego celu użyto kwestionariusza ankiety. Badanie przeprowadzono w okresie luty-maj 2024 roku. Populację generalną stanowili właściciele/główni zarządzający indywidualnymi gospodarstwami rolnymi w województwie opolskim, współpracujący z instytucją wspierającą rozwój rolnictwa i obszarów wiejskich. Operat losowania obejmował 2000 jednostek, z którego wylosowane zostały jednostki badania. Kryteriami włączenia były: lokalizacja gospodarstwa (województwo opolskie) oraz prowadzenie sprzedaży na rynek surowców rolnych wytworzonych we własnym gospodarstwie. Ostateczna wielkość próby wyniosła 72 respondentów. Do analizy tak zebranych danych wykorzystano głównie statystyki opisowe oraz metody wnioskowania statycznego, a w szczególności test niezależności chi-kwadrat z poprawką Yatesa.
Wyniki: Badanie empiryczne przeprowadzone na próbie 72 respondentów wykazało, że zdecydowana większość rolników (84%) wyraża obawy związane z potencjalnym wpływem Europejskiego Zielonego Ładu na prowadzoną działalność rolniczą. Aż 90% ankietowanych wskazało na możliwość obniżenia opłacalności produkcji rolnej w wyniku wdrożenia polityki EZŁ. Tak wysoki poziom percepcji zagrożeń może świadczyć o silnym oddziaływaniu stresora instytucjonalnego, który przekłada się na odczuwalny wzrost niepewności wśród producentów rolnych. Analiza statystyczna ujawniła istotne związki pomiędzy wybranymi zmiennymi społeczno-demograficznymi a postrzeganym wpływem EZŁ, co sugeruje, że indywidualne cechy gospodarstw oraz ich otoczenie społeczno-ekonomiczne mogą różnicować reakcje na presję regulacyjną. W dalszej części badania zidentyfikowano również najważniejsze bariery rozwojowe ograniczające prowadzenie działalności rolniczej. W opinii respondentów do najistotniejszych czynników należą: zbyt niskie ceny zbytu produktów rolnych (średnia ocena: 4,67), wysokie koszty środków produkcji (4,65) oraz konkurencja ze strony tańszych produktów importowanych (4,53). Z kolei takie czynniki, jak trudności w dostępie do finansowania zewnętrznego oraz rosnące zadłużenie gospodarstw, zostały ocenione relatywnie niżej, co może być odzwierciedleniem stabilnej sytuacji finansowej badanych podmiotów.
Implikacje i rekomendacje: Należy kontynuować rozwój metod pozwalających na operacjonalizację odporności gospodarstw, uwzględniając zróżnicowanie ich struktur, celów i uwarunkowań lokalnych. Ze względu na pilotażowy charakter próby konieczne jest przeprowadzenie badań na większej, losowo dobranej próbie, aby możliwe było generalizowanie wyników. Narracje ekonomiczne oraz indywidualna percepcja stresorów powinny być traktowane jako ważny komponent analizy odporności, zwłaszcza w kontekście polityk transformacyjnych, takich jak EZŁ. Efektywność EZŁ w sektorze rolnym będzie zależeć nie tylko od jego założeń formalnych, ale przede wszystkim od adekwatnego wsparcia doradczego, finansowego i informacyjnego dla gospodarstw rolnych.
Oryginalność/wartość: Artykuł wnosi wkład w rozwój badań nad odpornością gospodarstw rolnych, koncentrując się na instytucjonalnym stresorze.Aim: The main goal is to identify the key factors influencing farmers’ (owners/managers) perceptions of how their farms respond to the institutional stressor defined as STRESSOR (“European Green Deal”).
Methodology: To achieve this goal, a questionnaire survey was used. To achieve this objective, a questionnaire was used. The empirical study was conducted from February to May 2024. The population consisted of owners or principal managers of individual agricultural holdings in the Opole Voivodeship who cooperated with an institution supporting the development of agriculture and rural areas. The sampling frame comprised 2,000 units, from which the study units were randomly selected, and the inclusion criteria were: farm location (Opole Voivodeship) and the sale of agricultural raw materials produced on the farm. The final sample size was 72 respondents. The analysis of the collected data was based primarily on descriptive statistics and statistical inference methods, particularly the chi-square test of independence with Yates\u27 correction.
Results: An empirical study conducted on a sample of 72 respondents showed that the vast majority of farmers (84%) expressed concerns about the potential impact of the European Green Deal (EGD) on their agricultural operations. As many as 90% of respondents indicated a potential reduction in agricultural production profitability as a result of implementing the EGD. This high level of threat perception may indicate a strong institutional stressor, which translates into a noticeable increase in uncertainty among agricultural producers. Statistical analysis revealed significant relationships between selected socio-demographic variables and the perceived impact of the EGD policy, suggesting that individual farm characteristics and their socio-economic environment may differentiate responses to regulatory pressure. Further research also identified the most important development barriers to agricultural operations. According to respondents, the most significant factors include: excessively low selling prices of agricultural products (average rating: 4.67), high input costs (4.65), and competition from cheaper imported products (4.53). In turn, factors such as difficulties in accessing external financing and growing farm debt were rated relatively lower, which may reflect the stable financial situation of the surveyed entities.
Implications and recommendations: Continued research is recommended to develop methods for operationalizing farm resilience, taking into account the diversity of farm structures, objectives, and local conditions. Due to the pilot nature of this study, it is necessary to conduct research on a larger, randomly selected sample to generalize the results. Economic narratives and individual perceptions of stressors should be considered an important component of resilience analysis, especially in the context of transformational policies such as the EGD The effectiveness of the EGD in the agricultural sector will depend not only on its formal assumptions but, above all, on adequate advisory, financial, and informational support for farms.
Originality/value: The paper contributes to the advancement of research on farm resilience by focusing on an institutional stressor