Scientific Publications Yassawi University
Not a member yet
932 research outputs found
Sort by
METHODS OF TEACHING VOCABULARY WITH THE HELP OF TRACK STAR ONLINE PROGRAM
Get PDFThe article discusses ways to develop students' vocabulary in English using the Track Star online program. And also the features of using vocabulary through the Track Star online program and methods for their development are considered. Websites for teachers can not only save time, but also inspire teachers and students. Track Star is a free online program that allows teachers to collect multiple websites and comment on them so students can follow the online journey. With a little effort, teachers can organize a visual vocabulary tour for students. Teachers define topics that support learning units.
The Track Star is a great way for students to revise words in different contexts (a peculiarity of effective vocabulary learning). Track star online program allows teachers to provide a comprehensive way for learners to see progress after completing each module. With a team of extremely dedicated and high-quality lecturers, track star will not only be a place to share knowledge but also help students get inspired to explore and discover many creative ideas themselves. Clear and detailed teaching methods for each lesson ensure that students can easily acquire and apply knowledge in practice. Track star online program is a classic website based on flashcards and quizzes that works as a great tool for individual or class-wide tests, informal assessments or quick comprehension checks. Either create your own quiz, or choose one from a huge catalog of existing reviews. Track star training tools are guaranteed to be the most complete and intuitive.Мақалада Track Star онлайн бағдарламасы арқылы үйренушілердің ағылшын тіліндегі сөздік қорды дамыту жолдары анықталған. Сөздік қорды Track Star онлайн бағдарламасы арқылы қолдану ерекшеліктері және оларды дамыту әдістері қарастырылады. Білім беру веб-сайттары, сонымен қатар Track Star онлайн бағдарламасы уақытты үнемдеп қана қоймай, мұғалімдер мен студенттерді шабыттандырады. Бағдарлама мұғалімдер мен студенттер үшін ең ыңғайлы онлайн жаттығуларды қарастырған. Сонымен бірге үйренушілерге әртүрлі контекстегі сөздерді қайталап көрудің тамаша тәсілі ретінде ұсынылады.
Track Star – мұғалімдерге бірнеше веб-сайттарды жинауға және студенттерге арналған жұмыстарға онлайн саяхатты қадағалай алуға мүмкіндік беретін тегін онлайн бағдарламасы. Мұнда мұғалімдер оқушыларға визуалды сөздік түрін ұйымдастыра алады. Track Star – бұл студенттерге әртүрлі контекстегі сөздерді қайталап көрудің тамаша тәсілі (сөздік қорды тиімді меңгерудің бір тәсілі). Track Star Online бағдарламасы студенттерге әр модульді аяқтағаннан кейін үлгерімді көрудің жан-жақты жолын ұсынуға мүмкіндік береді, сонымен қатар студенттерді көптеген шығармашылық идеялардың пайда болуына шабыттандырады. Әрбір сабаққа арналған нақты және егжей-тегжейлі оқыту әдістері студенттердің білімді оңай меңгеріп, практикада қолдана алуын қамтамасыз етеді.В статье рассматриваются способы развития словарного запаса учащихся на английском языке с помощью онлайн-программы Track Star. А также рассмотрены особенности использования лексики через онлайн-программу Track Star и методы их развития. Веб-сайты для учителей могут не только сэкономить время, но и вдохновить учителя и учеников.
Track Star – это бесплатная онлайн-программа, которая позволяет учителям собирать несколько веб-сайтов и комментировать их, чтобы учащиеся могли следить за онлайн-путешествием. Приложив немного усилий, учителя могут организовать экскурсию по визуальному словарю для учащихся. Учителя определяют темы, которые поддерживают учебные единицы. Track Star – отличный способ для учащихся испытать многократное воздействие на слова в разных контекстах (характеристика эффективного обучения словарному запасу). Онлайн-программа Track Star позволяет учителям предоставить учащимся всесторонний способ увидеть прогресс после завершения каждого модуля. С командой преданных своему делу и высококвалифицированных лекторов, программа станет не только местом для обмена знаниями, но и поможет студентам вдохновиться, чтобы исследовать и открыть для себя множество творческих идей. Четкие и подробные методы обучения для каждого урока гарантируют, что учащиеся смогут легко приобретать и применять знания на практике.The article discusses ways to develop students' vocabulary in English using the Track Star online program. And also the features of using vocabulary through the Track Star online program and methods for their development are considered. Websites for teachers can not only save time, but also inspire teachers and students. Track Star is a free online program that allows teachers to collect multiple websites and comment on them so students can follow the online journey. With a little effort, teachers can organize a visual vocabulary tour for students. Teachers define topics that support learning units.
The Track Star is a great way for students to revise words in different contexts (a peculiarity of effective vocabulary learning). Track star online program allows teachers to provide a comprehensive way for learners to see progress after completing each module. With a team of extremely dedicated and high-quality lecturers, track star will not only be a place to share knowledge but also help students get inspired to explore and discover many creative ideas themselves. Clear and detailed teaching methods for each lesson ensure that students can easily acquire and apply knowledge in practice. Track star online program is a classic website based on flashcards and quizzes that works as a great tool for individual or class-wide tests, informal assessments or quick comprehension checks. Either create your own quiz, or choose one from a huge catalog of existing reviews. Track star training tools are guaranteed to be the most complete and intuitive
FORMATION OF TOLERANCE IN TEENAGE STUDENTS IN THE MODERN EDUCATIONAL ENVIRONMENT VIA A PRAGMATIC APPROACH
Get PDFThis article considers the problem of the formation of tolerance among teenage students in the educational environment via a pragmatic approach. In the modern world there are different cultures, ethnic groups, and people with different worldviews, and to be able to agree and accept another person's point of view it is necessary to develop tolerance. The adolescent age is favorable for the formation of tolerance because at this age the world's outlook, and attitude to themselves and the world develops. With the help of pragmatism, teenagers will be able to form tolerance based on life situations. Every day people are faced with manifestations of intolerance and disrespect in their direction. The consequences of such situations can be irreversible. The article examines the concept of tolerance, which has different meanings depending on the language and the people. The authors of this study found that the concept of tolerance has a variety of content depending on culture and language. The concept of tolerance means the ability to accept other people and their characteristics without protest and to show respect. The development of tolerance helps adolescents to be more adaptive and show respect to other people with different worldviews, cultures, and social characteristics. The development of tolerance at an earlier age can lead to the creation of a more harmonious society. Various research methods were used, including a theoretical analysis of the literature and the Tolerance Index questionnaire, and a survey. The research questions of this article may be useful for those involved in the education and upbringing of adolescents, including parents and teachers, as well as psychologists and sociologists, etc.Бұл мақала білім беру ортасында жасөспірімдерде прагматикалық тәсілді қолдану толеранттылықты қалыптастыру мәселесін қарастырады. Қазіргі әлемде әртүрлі мәдениеттер, этникалық топтар, әртүрлі дүниетанымы бар адамдар және басқа адамның көзқарасына келісу және қабылдау қабілеті үшін толеранттылықты дамыту қажет. Жасөспірімдік кезең толеранттылықты қалыптастыру үшін қолайлы, өйткені бұл жаста оның дүниетанымы, өзіне және әлемге деген көзқарасы дамиды. Прагматизмнің көмегімен жасөспірімдер өмірлік жағдайларға негізделген толеранттылықты қалыптастырады. Күн сайын адамдарға төзімсіздікке және оны жеңуге тура келеді. Мұндай жағдайлардың салдары қайтымсыз болуы мүмкін. Мақала тіл және халықпен байланысты әртүрлі мағыналары бар толеранттылық ұғымын зерттейді. Авторлар толеранттылық ұғымы мәдениет пен тілге байланысты әртүрлі мазмұнға ие екенін анықтады. Толеранттылық ұғымы басқа адамдарды және олардың ерекшеліктерін наразылықсыз қабылдау және құрмет көрсету қабілетін білдіреді. Толеранттылықтың дамуы жасөспірімдерге бейімделуге және әртүрлі дүниетанымы, мәдениеті, әлеуметтік ерекшеліктері бар басқа адамдарға құрмет көрсетуге ықпал етеді. Ерте жаста толеранттылықтың дамуы үйлесімді қоғам құруға әкелуі мүмкін. Зерттеудің әртүрлі әдістері қолданылды, соның ішінде әдебиеттің теориялық талдауы және «толеранттылық индексі» экспресс-сауалнамасы мен сұрақ-жауап сауалнамасы қолданылды. Осы мақаланың зерттелген сұрақтары жасөспірімдерге білім берумен және тәрбиелеумен айналысатындар үшін, оның ішінде ата-аналар мен оқытушылар, сонымен қатар психологтар мен әлеуметтанушылар және т.б. үшін пайдалы болады.Данная статья рассматривает проблему формирования толерантности у подростков в образовательной среде с помощью прагматичного подхода. В современном мире существуют различные культуры, этнические группы, люди с различным мировоззрением, и для умения договариваться и принимать точку зрения другого человека необходимо развивать толерантность. Подростковый возраст является благоприятным для формирования толерантности, поскольку в этом возрасте развивается мировоззрение, отношение к себе и миру. С помощью прагматизма подроски смогут сформировать толерантность на основе жизненных ситуаций. Каждый день люди сталкиваются с проявлением интолерантности, неуважительного отношения в свою сторону. Последствия таких ситуаций могут быть необратимы. В статье изучается понятие толерантности, которое имеет различные смысловые значения в зависимости от языка и народа. Авторы считают, что понятие толерантность имеет разнообразное содержание в зависимости от культуры и языка. Понятие толерантность означает способность принимать других людей и их особенности без протеста и проявлять уважение. Развитие толерантности способствует подросткам быть более адаптивными и проявлять уважение к другим людям с разными мировоззрениями, культурой, социальными особенностями. Развитие толерантности в более раннем возрасте может привести к созданию более гармоничного общества. Были использованы различные методы исследования, включая теоретический анализ литературы и опросник «Индекс толерантности» и анкета. Исследуемые вопросы данной статьи могут быть полезными для тех, кто занимается образованием и воспитанием подростков, в том числе и родителей, и преподавателей, а также психологов и социологов и т.д.This article considers the problem of the formation of tolerance among teenage students in the educational environment via a pragmatic approach. In the modern world there are different cultures, ethnic groups, and people with different worldviews, and to be able to agree and accept another person's point of view it is necessary to develop tolerance. The adolescent age is favorable for the formation of tolerance because at this age the world's outlook, and attitude to themselves and the world develops. With the help of pragmatism, teenagers will be able to form tolerance based on life situations. Every day people are faced with manifestations of intolerance and disrespect in their direction. The consequences of such situations can be irreversible. The article examines the concept of tolerance, which has different meanings depending on the language and the people. The authors of this study found that the concept of tolerance has a variety of content depending on culture and language. The concept of tolerance means the ability to accept other people and their characteristics without protest and to show respect. The development of tolerance helps adolescents to be more adaptive and show respect to other people with different worldviews, cultures, and social characteristics. The development of tolerance at an earlier age can lead to the creation of a more harmonious society. Various research methods were used, including a theoretical analysis of the literature and the Tolerance Index questionnaire, and a survey. The research questions of this article may be useful for those involved in the education and upbringing of adolescents, including parents and teachers, as well as psychologists and sociologists, etc
Kazakça Öğretiminde Anımsatıcı Yöntemlerin Kullanılmasının Etkinliği
No full textThe problem of teaching the Kazakh language in our country is one of the most urgent. This direction currently requires optimization, systematization of this area, updating the methodology, increasing the number of experienced specialists and high-quality training content. Of course, it cannot be said that there is neither development nor change. There is development, and change, and result, but slower, with less result. The specialists who teach the Kazakh language also hone their experience and prepare educational content. It is known that this process is being carried out in the republic, starting from kindergartens and ending with schools, colleges, universities, language learning centers and private centers that teach the Kazakh language daily. Every citizen who teaches and studies the Kazakh language directly contributes to the expansion of the scope of the state language, improving the status of our language. Now it is very important that the methodology and training content that ensure the quality of these processes are constantly improved and updated in accordance with the rapid changes of time. To do this, every specialist of the Kazakh language should constantly look for scientific and methodological orientation, be able not only to master new technologies, but also to use them rationally in the classroom.
In language teaching, it is very important that the teacher achieve a true result, i.e. be able to formulate the skills and abilities of the audience to speak Kazakh, write, read, listen and understand. The proposed article discusses various ways to achieve results in teaching the Kazakh language. The authors gave a scientific and theoretical description of mnemonic techniques that allow you to correctly memorize lexical and grammatical material, and suggested ways to use it effectively in language lessons. It is noted that the frequent use of these methods as an innovative technique in linguistics lessons makes it possible to improve the methodology and hone language experience.Мақалада қазақ тілін үйрету жағдайы өзекті мәселелердің бірі ретінде қарастырылады. Бұл бағыт қазіргі таңда оңтайландыруды, осы саланың жүйеленуін, әдістеменің заман талабына сай жаңаруын, тәжірибелі мамандар мен сапалы оқыту контенттерінің көбеюін талап етіп отыр. Әрине ешқандай даму, өзгеріс жоқ деп айта алмаймыз. Даму да, өзгеріс те, нәтиже де бар, алайда баяу, нәтижесі аз. Қазақ тілін үйретуші мамандардың да тәжірибесі шыңдалып, оқыту контенттері де дайындалып жатыр. Бұл үдеріспен республикамыздағы бала-бақшадан бастап, мектеп, колледж, жоғары оқу орындары, тілдерді оқыту орталықтары және жеке меншік орталықтар да айналысып, күнделікті қазақ тілін үйретіп жатқаны – белгілі жағдай. Қазақ тілін үйретіп жүрген және оны үйреніп жатқан әрбір азамат мемлекеттік тілдің қолданыс аясын кеңейтуге, тіліміздің мәртебесін арттыруға тікелей ықпал етуде. Енді осы үдерістердің сапасын қамтамасыздандыратын әдістеме мен оқыту контенттерінің үнемі жетіліп, заманның жылдам өзгеруіне сай жаңарып отыруы өте маңызды. Ол үшін қазақ тілінің әрбір маманы ғылыми және әдістемелік бағытта үнемі ізденіп, жаңа технологияларды меңгеріп қана қоймай, оны сабақта ұтымды пайдалана алу мүмкіндігіне ие болуы керек. Тіл үйретуде оқытушының шынайы нәтижеге қол жеткізуі, яғни аудиторияны қазақша сөйлету, олардың жазу, оқу, тыңдап-түсіну дағдылары мен біліктерін қалыптастыра алуы аса маңызды. Ұсынылып отырған мақалада қазақ тілін үйрету барысында нәтижеге қол жеткізудің түрлі жолдары қарастырылған. Авторлар лексика-грамматикалық материалды дұрыс есте сақтауға мүмкіндік беретін мнемоникалық әдістерге ғылыми-теориялық сипаттама беріп, тіл сабағында тиімді қолдану тәсілдерін ұсынған. Бұл әдістерді инновациялық техника ретінде тіл үйрету сабақтарында жиі қолдану әдістеменің жетілуіне және тіл үйретуші тәжірибесінің шыңдалуына мүмкіндік беретіндігі баяндалады.Вопрос обучения казахскому языку в нашей стране является одним из актуальных вопросов. Данное направление в настоящее время требует оптимизации, систематизации данной сферы, актуализации методики, увеличения количества опытных специалистов и качественного обучающего контента.В этом направлении ведется большая работа, нельзя сказать, что нет развития и изменений. У специалистов, обучающих казахский язык, также оттачивается опыт и создаются интересные обучающие контенты. Известно, что этим процессом занимаются в республике, детские сады и школы, колледжи, вузы, центры обучения языкам и частные центры, которые занимают немаловажную роль в ежедневном обучении казахскому языку.В этом процессе каждый гражданин, изучающий казахский язык и преподающий этот язык, непосредственно способствует расширению сферы применения государственного языка, повышению статуса нашего языка. Сейчас очень важно, чтобы методика и обучающий контент, обеспечивающие качество этих процессов, постоянно совершенствовались и обновлялись в соответствии с быстрыми изменениями времени. Для этого каждый специалист обучающий казахскому языку должен постоянно искать научную и методическую направленность, уметь не только осваивать новые технологии, но и рационально использовать их на уроках.
В преподавании языка очень важно, чтобы преподаватель достиг желаемого результата, т.е. смог сформулировать у аудитории навыки и умения говорить по-казахски, писать, читать, слушать и понимать.
В предлагаемой статье рассматриваются различные способы достижения результатов при обучении казахскому языку. Авторы дали научно-теоретическую характеристику мнемоническим методам, позволяющих правильно запомнить лексико-грамматический материал, и предложили способы эффективного использования при обучении языка. Отмечается, что частое использование этих методов в качестве инновационной техники на уроках языкознания позволяет совершенствовать методику и оттачивать языковой опыт.The problem of teaching the Kazakh language in our country is one of the most urgent. This direction currently requires optimization, systematization of this area, updating the methodology, increasing the number of experienced specialists and high-quality training content. Of course, it cannot be said that there is neither development nor change. There is development, and change, and result, but slower, with less result. The specialists who teach the Kazakh language also hone their experience and prepare educational content. It is known that this process is being carried out in the republic, starting from kindergartens and ending with schools, colleges, universities, language learning centers and private centers that teach the Kazakh language daily. Every citizen who teaches and studies the Kazakh language directly contributes to the expansion of the scope of the state language, improving the status of our language. Now it is very important that the methodology and training content that ensure the quality of these processes are constantly improved and updated in accordance with the rapid changes of time. To do this, every specialist of the Kazakh language should constantly look for scientific and methodological orientation, be able not only to master new technologies, but also to use them rationally in the classroom.
In language teaching, it is very important that the teacher achieve a true result, i.e. be able to formulate the skills and abilities of the audience to speak Kazakh, write, read, listen and understand. The proposed article discusses various ways to achieve results in teaching the Kazakh language. The authors gave a scientific and theoretical description of mnemonic techniques that allow you to correctly memorize lexical and grammatical material, and suggested ways to use it effectively in language lessons. It is noted that the frequent use of these methods as an innovative technique in linguistics lessons makes it possible to improve the methodology and hone language experience
TÜRK DÜNYASI ÖĞRENCİLERİNİN TÜRKİYE TÜRKÇESİNDE YAZILI ANLATIM BECERİLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ
Get PDFThe aim of the research is to evaluate the written expression skills of the students from the Turkish world and communities that are studying at Hoca Ahmet Yesevi International Turkish-Kazakh University by using the error analysis method and to develop a solution proposal for the wrong sources revealed. For this purpose, the composition was printed to evaluate the written expression skills of the students, and negotiations were held so that the wrong sources could be revealed. The results of the research showed that the mistakes most frequently made by Turkish students in written expression studies are spelling and punctuation mistakes and misuse of words. The main causes of these mistakes were determined to be excessive generalizations, not knowing the rule constraints and the main negative transfers.
Another category created from student spelling mistakes is mistakes made in word selection. The situation repeated by almost all students in this category is the negative transmission caused by the mother tongue and the incorrect use of words caused by not knowing the rule restrictions. After that, the most repeated mistakes and their causes, respectively, are the unnecessary use of words in sentences due to developing incorrect concepts, excessive generalization and word omissions due to ignorance of rule restrictions, word errors brought from the mother tongue due to negative transmission from the mother tongue, and errors in the use of words that have passed from foreign languages to Turkish.Зерттеудің мақсаты Қожа Ахмет Ясауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік университетінде білім алып жүрген түркі тілдес республикалар мен туыстас қауымдастықтардан келген студенттердің түрік тілінде жазбаша баяндау дағдыларын, сондай-ақ, жол берген қателіктерді жан-жақты талдау әдісімен түзету жолдарын ұсыну болып табылады. Осы зерттеу мақсатына сәйкес, студенттердің жазбаша мәнерлеу әрі баяндау дағдыларын бағалау үшін шығарма жазу ұсынылып, өз кезегінде қателіктерді анықтау үшін арнайы сұхбаттар жүргізілді. Зерттеу нәтижелері түркі тілдес республикалар мен туыстас қауымдастықтардан келген студенттерінің түрік тілін үйренулері барысында кездескен ең көп қиындықтары, орфографиялық және пунктуациялық қателер мен сөздерді орынсыз пайдаланудың жиі кездесетінен көрсетті. Бұл қателіктердің басты себептері ретінде шамадан тыс жалпылама, емле ережелерін білмеу және ана тілінен кейбір сәйкессіз баламаларды қолдануы екені анықталған.
Оқушылардың емле қателерінен жасалған тағы бір категория – сөз таңдаудағы қателер. Бұл санаттағы оқушылардың барлығы дерлік қайталайтын жағдай – ана тілінен теріс ауысу және ереже шектеулерін білмеу салдарынан қате сөздерді қолдану. Ең көп қайталанатын қателер мен олардың себептері, сәйкесінше, дұрыс емес ұғымдардың дамуына байланысты сөйлемде қажетсіз сөздерді қолдану, ереже шектеулерін білмеуден сөздерді шектен тыс жалпылау және өткізіп жіберу, ана тілінен теріс ауысу салдарынан ана тілінен алынған сөз қателері және шет тілдерінен түрік тіліне ауысқан сөздерді қолданудағы қателер.В исследовании с помощью метода анализа ошибок проводится оценка навыков письменного изложения студентов из тюркских стран и сообществ, обучающихся в Международном казахско-турецком университете имени Ходжи Ахмеда Ясави, и предлагаются пути совершенствования подходов по устранению источников возникновения этих ошибок. С целью оценки навыков письменного изложения обучающихся проводилась работа по написанию сочинений, а также обсуждение вопросов возникновения тех или ошибок. Результаты исследования показывают, что при изучении турецкого языка обучающиеся из тюркских стран и сообществ в своем письменном изложении наибольшее количество ошибок допускают в орфографии и пунктуации. Основными причинами этого являются чрезмерные обобщения, незнание основных правил и прямой перевод с родного языка.
Еще одна категория, созданная на основе орфографических ошибок учащихся, - это ошибки при выборе слов. Ситуация, повторяемая почти всеми учащимися этой категории, заключается в неправильном использовании слов, вызванном незнанием ограничений, связанных с переносом и правилами, которые возникают из-за неправильного использования родного языка. После этого наиболее часто повторяемые ошибки и их причины, соответственно, являются неправильным использованием слов в предложении из-за неправильного развития концепции, чрезмерного обобщения и пропуска слов из-за незнания ограничений правил, неправильного использования слов, принесенных с родного языка из-за негативной передачи с родного языка, и неправильного использования слов, переданных с иностранных языков на турецкий.Araştırmanın amacı, Hoca Ahmet Yesevi Uluslararası Türk-Kazak Üniversitesinde öğrenim görmekte olan Türk dünyası ve topluluklarından öğrencilerin yazılı anlatım becerilerinin, yanlış çözümlemesi yöntemi ile değerlendirilmesi ve ortaya koyulan yanlış kaynakları için çözüm önerileri geliştirilmesidir. Bu amaçla öğrencilere yazılı anlatım becerilerinin değerlendirilmesi amacıyla kompozisyon yazdırılmış, yanlış kaynaklarının ortaya koyulabilmesi için de görüşmeler yapılmıştır. Araştırma sonuçları Türk dünyası öğrencilerinin Türkiye Türkçesi öğrenirken yazılı anlatım çalışmalarında en çok karşılaştıkları problemin sırasıyla yazım ve noktalama yanlışları ve sözcüklerin yanlış kullanımı olduğunu göstermiştir. Bu yanlışların temel sebeplerinin ise aşırı genellemeler, kural kısıtlamalarını bilmeme ve anadilden olumsuz aktarımlar olduğu belirlenmiştir.
Öğrenci yazım hatalarından oluşturulan diğer bir kategori ise sözcük seçiminde yapılan yanlışlardır. Bu kategoride öğrencilerin neredeyse tamamı tarafından tekrarlanan durum ise anadilden kaynaklanan olumsuz aktarım ve kural kısıtlamalarını bilmeme sebebiyle oluşan yanlış sözcük kullanımıdır. Bundan sonra en çok tekrarlanan yanlışlar ve sebepleri ise sırasıyla, yanlış kavram geliştirme sebebiyle cümle içerisinde gereksiz sözcük kullanımı, aşırı genelleme ve kural kısıtlamalarını bilmeme sebebiyle sözcük atlamaları yapma, anadilden kaynaklanan olumsuz aktarım sebebiyle anadilden getirilen sözcük yanlışları ve yabancı dillerden Türkçeye geçmiş sözcüklerin kullanımındaki yanlışlıklardır
The Dastan of M.H. Dughlat «Jahan-nama»
Get PDFThe person of the XVI century Muhammad Haidar Dughlat (1499–1551) was not only a famous historian, but also a major creative owner. His popular work «Tarikh-i-Rashidi» is a historical and memoir work from a genre point of view. Meets the requirements of a work of art in terms of the creation and structure of images, language features. And the dastan «Jahan-nama» is a purely literary and poetic work. In the poem, written on the example of the eastern literary tradition, the poet sings about love. Although the work is built on a legendary line, the relationship between parents and children, friends, kinship and brotherhood are described by a complex story. Also, the plot of the dastan reflects the Muslim worldview, a sense of true worship of Allah. The state administration is mentioned. In the introduction to the poem, the author tells about the history of writing the work, including the historical event that he witnessed. Valuable opinions were expressed about the poem by literary scholars. In addition to translating the dastan from the ancient Chagatai language into Kazakh, academician, Orientalist A. Derbisali wrote a voluminous article based on a deep analysis. In the study A. Derbisali's article was based on a methodological basis, a literary and cognitive analysis was carried out; its own views and conclusions were presented. The article used methods of textual, artistic analysis, comparison. The dastan should be widely included in the literary circulation. It is a valuable work that occupies an important place in the history of Kazakh literature. The poet's humanistic reflections are also important for today.XVI ғасыр тұлғасы Мұхаммед Хайдар Дулати (1499–1551) – атақты тарихшы ғана емес, ірі шығармашылық иесі. Оның танымал «Тарих-и Рашиди» еңбегі – жанрлық тұрғыдан тарихи-мемуарлық шығарма. Образдардың жасалуы мен құрылымы, тілдік ерекшеліктері жағынан көркем туынды талаптарына жауап береді. Ал «Жаһан наме» дастаны – таза әдеби, поэзиялық шығарма. Шығыстық әдеби дәстүр үлгісінде жазылған поэмада ақын махаббатты жырлайды. Шығарма аңыздық желіге құрылғанымен, әке-шеше мен бала, достар арасындағы туыстық, бауырмалдық қарым-қатынас күрделі оқиғамен суреттеледі. Сондай-ақ дастанның сюжетінен мұсылмандық дүниетаным, Аллаға шын берілген құлшылық сезімі көрініс береді. Мемлекет басқару жайы айтылады. Поэманың кіріспесінде автор шығарманың жазылу тарихынан хабар беріп, өзі куә болған тарихи оқиғаны қоса баяндап өтеді. Поэма туралы әдебиеттанушы ғалымдар тарапынан құнды пікірлер айтылды. Академик, шығыстанушы ғалым Ә. Дербісәлі дастанды көне шағатай тілінен қазақ тіліне аударуымен қатар, терең талдауға құрылған көлемді мақала жазды. Зерттеуде Ә. Дербісәлі мақаласы методологиялық негізге алынып, әдеби-танымдық тұрғыдан талдау жасалынып, өзіндік көзқарас, тұжырымдар ұсынылды. Мақалада мәтіндік, көркемдік талдау, салыстыру әдістері қолданылды. Дастан әдеби айналымға кеңінен енуге тиіс. Қазақ әдебиеті тарихының бастауларынан маңызды орын алатын құнды туынды саналады. Ақынның гуманистік ой-толғамдары бүгінгі күн үшін де маңызды.Личность XVI века Мухаммад Хайдар Дулати (1499–1551) – не только известный историк, но и крупный творческий человек. Его популярная работа «Тарих-и Рашиди» – историко-мемуарное произведение в жанровом плане. Отвечает требованиям художественного произведения с точки зрения создания и структуры образов, языковых особенностей. А дастан «Жахан-наме» – чисто литературное, поэтическое произведение. В поэме, написанной по образцу Восточной литературной традиции, поэт воспевает любовь. Хотя произведение построено на легендарной сети, родственные, братские отношения между отцом и сыном, друзьями иллюстрируются сложной историей. Также в сюжете дастана отражается мусульманское мировоззрение, чувство искреннего поклонения Аллаху. Состояние управления. Во введении к поэме автор рассказывает историю написания произведения, включая историческое событие, свидетелем которого он стал. О поэме были высказаны ценные мнения со стороны ученых-литературоведов. Академик, ученый-востоковед А. Дербисали, помимо перевода с древнечагатайского языка на казахский язык, написал обширную статью, основанную на глубоком анализе. В исследовании А. Дербисали была построена на методологической основе, проведен литературно-познавательный анализ, представлены собственные взгляды, выводы. В статье использованы методы текстового, художественного анализа, сравнения. Дастан должен широко войти в литературный оборот. Это ценное произведение, занимающее важное место у истоков истории казахской литературы. Гуманистические умы поэта важны и сегодня.The person of the XVI century Muhammad Haidar Dughlat (1499–1551) was not only a famous historian, but also a major creative owner. His popular work «Tarikh-i-Rashidi» is a historical and memoir work from a genre point of view. Meets the requirements of a work of art in terms of the creation and structure of images, language features. And the dastan «Jahan-nama» is a purely literary and poetic work. In the poem, written on the example of the eastern literary tradition, the poet sings about love. Although the work is built on a legendary line, the relationship between parents and children, friends, kinship and brotherhood are described by a complex story. Also, the plot of the dastan reflects the Muslim worldview, a sense of true worship of Allah. The state administration is mentioned. In the introduction to the poem, the author tells about the history of writing the work, including the historical event that he witnessed. Valuable opinions were expressed about the poem by literary scholars. In addition to translating the dastan from the ancient Chagatai language into Kazakh, academician, Orientalist A. Derbisali wrote a voluminous article based on a deep analysis. In the study A. Derbisali's article was based on a methodological basis, a literary and cognitive analysis was carried out; its own views and conclusions were presented. The article used methods of textual, artistic analysis, comparison. The dastan should be widely included in the literary circulation. It is a valuable work that occupies an important place in the history of Kazakh literature. The poet's humanistic reflections are also important for today
The Narrative Character of the Image of Makhambet in Kazakh Poetry (Based on the Poetry of Olzhas Suleimenov)
Get PDFThe last zhyrau (poetic singer) of the Kazakh Khanate, Makhambet Utemisuly, was a prominent figure in the nation's history and literature. He held various roles as a poet, batyr (warrior), and esteemed commander, and his influence resonates strongly within the Kazakh literary tradition. Makhambet's persona served as a significant source of inspiration for numerous poets and writers in Kazakh literature. Notably, his portrayal holds a special significance within the poetry of Olzhas Suleimenov, a versatile poet, public figure, and turkologist. This assertion is substantiated by Suleimenov's poetic works dedicated to Makhambet batyr, covering a range of themes. This research work contributes to a profound understanding of the concept of «image» in Kazakh literary science, specifically through its expression in poetry. The primary objective of this scientific inquiry is to unravel the narrative essence of Makhambet's image as depicted in Olzhas Suleimenov's poetry. The author examines several literary works concerning Makhambet in the Kazakh canon. Through an exploration of the various dimensions in which Makhambet's image is portrayed in Suleimenov's poems and Russian translations, the author provides evidence to support the narrative nature of this image, substantiating their claims with relevant examples. Given that Suleimenov predominantly writes in Russian, the study places particular emphasis on the fidelity of the image's conveyance in both the original and translated versions. While the concept of «image» in the works of Kazakh poets has been the subject of multiple studies, with its significance duly acknowledged, the notion of narrative in poetry remains a pertinent subject within contemporary literary scholarship. This article underscores the paramount importance of investigating the concepts of «image» and «narrative» within the context of poetry, thereby emphasizing the core value of this research. In this research, the author substantiates the hypothesis that a profound and comprehensive exploration of the image in poetry necessitates the discovery of a narrative coherence that unifies the poem's internal structure, the author's intent, and the nuances of word usage.Қазақ хандығының соңғы жырауы, ақын, батыр, даңқты қолбасшы, күйші Махамбет Өтемісұлының ұлт әдебиеті мен тарихында алатын орны ерекше. Махамбет образы қазақ әдебиетінің көптеген ақын-жазушыларының шығармаларына арқау болды. Махамбет образы көпқырлы ақын, қоғам қайраткері, түркітанушы Олжас Сүлейменов поэзиясында ерекше орын алады. Бұған автордың Махамбет батырға арналған бірнеше тақырыптағы поэтикалық шығармалары дәлел бола алады. Зерттеу жұмысы қазақ әдебиеттану ғылымындағы «образ» ұғымының поэзиядағы көрінісін терең тани түсуге ықпал етеді. Ғылыми зерттеудің негізгі мақсаты Махамбет образының Олжас Сүлейменов поэзиясындағы нарративтік сипатын анықтауға бағытталған. Автор Махамбет жайлы қазақ әдебиетіндегі бірнеше туындыларға шолу жасаған. О. Сүлейменовтің орыс тіліндегі өлеңдеріндегі және аудармаларындағы Махамбет образын түрлі тәсілдермен зерттей отырып, образдың нарративтік сипатын мысалдармен дәлелдей көрсетеді. О.Сүлейменов шығармаларын орыс тілінде жазатын ақын болғандықтан, Махамбет бейнесінің түпнұсқа мен аудармаларда берілу сәйкестігіне баса назар аударылған. Зерттеушілер тарапынан қазақ ақындары шығармашылығында кездесетін «образ» ұғымы теориялық тұрғыда көптеп зерттелініп, маңыздылығы айқындалып келеді. Алайда поэзиядағы нарратив ұғымы бүгінгі әдебиеттану ғылымының өзекті тақырыптарының бірі. Мақалада «образ» бен «нарратив» ұғымын поэзия аясында зерттеу жұмыстың негізгі құндылығын көрсетеді. Автор зерттеу жұмысында поэзиядағы образдың терең және жан-жақты ашылуы үшін өлеңнің ішкі құрылысы мен суретті сөздердің нарративтік бірлестік табуы аса маңызды деген гипотезаны дәлелдейді.Последний жырау Казахского ханства, поэт, батыр, славный полководец, кюйши Махамбет Утемисулы занимает особое место в казахской истории и литературе. Образ Махамбета лег в основу произведений многих поэтов и писателей казахской литературы. Образ Махамбета занимает особое место в поэзии многогранного поэта, общественного деятеля, тюрколога Олжаса Сулейменова. Об этом свидетельствуют поэтические произведения автора на несколько тем, посвященных Махамбет батыру.Исследовательская работа способствует глубокому признанию выражения в поэзии понятия «образ» в казахской литературоведческой науке. Основная цель научного исследования направлена на выявление нарративного характера образа Махамбета в поэзии Олжаса Сулейменова. Автор сделал обзор нескольких произведений казахской литературы о Махамбете. Исследуя различными способами образ Махамбета в стихах и переводах О. Сулейменова на русском языке, он доказывает на примерах нарративный характер образа. Так как О. Сулейменов поэт, пишущий свои произведения на русском языке, акцент делается на адекватности передачи образа Махамбета в оригинале и переводах. Понятие «образ» встречающееся в творчестве казахских поэтов была неоднократно изучена исследователями и определена значимость. Однако понятие нарратива в поэзии является одной из актуальных тем современной литературоведческой науки. В статье исследование понятия «образ» и «нарратив» в контексте поэзии показывает основную ценность работы.Автор в исследовательской работе доказывает гипотезу о том, что для глубокого и всестороннего раскрытия образа в поэзии очень важно найти нарративное объединение внутренней конструкции стихотворения, идеи автора и специфики словоприменения.The last zhyrau (poetic singer) of the Kazakh Khanate, Makhambet Utemisuly, was a prominent figure in the nation's history and literature. He held various roles as a poet, batyr (warrior), and esteemed commander, and his influence resonates strongly within the Kazakh literary tradition. Makhambet's persona served as a significant source of inspiration for numerous poets and writers in Kazakh literature. Notably, his portrayal holds a special significance within the poetry of Olzhas Suleimenov, a versatile poet, public figure, and turkologist. This assertion is substantiated by Suleimenov's poetic works dedicated to Makhambet batyr, covering a range of themes. This research work contributes to a profound understanding of the concept of «image» in Kazakh literary science, specifically through its expression in poetry. The primary objective of this scientific inquiry is to unravel the narrative essence of Makhambet's image as depicted in Olzhas Suleimenov's poetry. The author examines several literary works concerning Makhambet in the Kazakh canon. Through an exploration of the various dimensions in which Makhambet's image is portrayed in Suleimenov's poems and Russian translations, the author provides evidence to support the narrative nature of this image, substantiating their claims with relevant examples. Given that Suleimenov predominantly writes in Russian, the study places particular emphasis on the fidelity of the image's conveyance in both the original and translated versions. While the concept of «image» in the works of Kazakh poets has been the subject of multiple studies, with its significance duly acknowledged, the notion of narrative in poetry remains a pertinent subject within contemporary literary scholarship. This article underscores the paramount importance of investigating the concepts of «image» and «narrative» within the context of poetry, thereby emphasizing the core value of this research. In this research, the author substantiates the hypothesis that a profound and comprehensive exploration of the image in poetry necessitates the discovery of a narrative coherence that unifies the poem's internal structure, the author's intent, and the nuances of word usage
Ethnic History and Settlement of the Sunacks on the Territory of Kazakhstan
Get PDF. Of particular importance when considering questions of the origin of the history ofan ethnic group is the study of some ethnic, ethnographic, and other groups. In particular, thesegroups are a consequence of the territorial division of part of the ethnic group, the incompletenessof the process of assimilation of some other population or part of it, the remnants of a previouslyexisting tribal division, as well as the presence of a special ethnosocial or ethnoconfessional status(subethnic group) of a certain part of the population. This article examines the ethnogenesis andmain regions where the Sunaks are located as a subethnic group that is not included in the tribal andclan system of traditional Kazakh society. Ethnographic studies show that such ethnic groupsconsisted of different clans, tribes, and even peoples, but in language, culture, economic, andcultural type they were very close to the Kazakh ethnic group.The Sunaks, as representatives of a subethnic group, inhabit the territory of modern southernKazakhstan. The settlement area of the Sunaks was a clearly concentrated space - the middle streamof the Syr Darya. In addition, the Sunaks did not lead a nomadic lifestyle, like representatives ofother tribal formations that inhabited the southern part of Kazakhstan.Этнос тарихының шығу-тегі туралы мәселелерін қарастыруда кейбірэтникалық, этнографиялық және басқа топтарды зерттеу ерекше маңызға ие. Атап айтқанда,бұл топтар этностың бір бөлігінің аумақтық бөлінуінің, қандай да бір басқа халықтың немесеоның бір бөлігінің ассимиляция процесінің аяқталмауының, бұрын болған рулық бөлінудіңқалдықтарының, сондай-ақ халықтың белгілі бір бөлігінде ерекше этноәлеуметтік немесеэтноконфессиялық мәртебенің (субэтникалық топ) болуының салдары болып табылады. Бұлмақалада дәстүрлі қазақ қоғамының ішінде тайпалық және жүздік жүйеге кірмейтінсубэтникалық топ ретінде сунақтардың этногенезі мен негізгі орналасу аймақтарықарастырылады. Этнографиялық зерттеулерде осындай этнос түрлерінің әр түрлі рулардан,тайпалардан және тіпті халықтардан құралғаны, бірақ тілі, мәдениеті, шаруашылық-мәденитүрі бойынша қазақ этносына өте жақын болғаны көрсетіледі. Олардың этникалыққұрамында түркі, иран, моңғол және басқа да этникалық компоненттер болғаны да анық.Сунақтар – субэтникалық топ өкілдері ретінде қазіргі Қазақстанның оңтүстік бөлігіндетіркелген. Бұл халықтың кеңістікте нақты шоғырланған аумағы Сырдарияның орта ағысыболды. Сонымен қатар, сунақтар Қазақстанның оңтүстігін мекендеген басқа рулық құрылымөкілдері сияқты көшпелі өмір салтын ұстанбады.Особое значение при рассмотрении вопросов происхождения историиэтноса имеет изучение некоторых этнических, этнографических и других групп. В частности,эти группы являются следствием территориального деления части этноса, неполнотыпроцесса ассимиляции какого-либо другого населения или его части, остатков ранеесуществовавшего родового деления, а также наличия особого этносоциального илиэтноконфессионального статуса (субэтнической группы) у определенной части населения. Вданной статье рассматривается этногенез и основные регионы размещения сунаков каксубэтнической группы, не входящих в племенную и родовую систему традиционногоказахского общества. Этнографические исследования показывают, что такие этносы состояли из разных родов, племен и даже народов, но по языку, культуре, хозяйственнокультурному типу были очень близки к казахскому этносу.Сунаки как представители субэтнической группы населяют территорию современногоюжного Казахстана. Территория расселения сунаков было четко сконцентрированнымпространством – средний поток Сырдарьи. К тому же, сунаки не вели кочевой образ жизни,как представители других родовых образований, населявших южную часть Казахстана.. Of particular importance when considering questions of the origin of the history ofan ethnic group is the study of some ethnic, ethnographic, and other groups. In particular, thesegroups are a consequence of the territorial division of part of the ethnic group, the incompletenessof the process of assimilation of some other population or part of it, the remnants of a previouslyexisting tribal division, as well as the presence of a special ethnosocial or ethnoconfessional status(subethnic group) of a certain part of the population. This article examines the ethnogenesis andmain regions where the Sunaks are located as a subethnic group that is not included in the tribal andclan system of traditional Kazakh society. Ethnographic studies show that such ethnic groupsconsisted of different clans, tribes, and even peoples, but in language, culture, economic, andcultural type they were very close to the Kazakh ethnic group.The Sunaks, as representatives of a subethnic group, inhabit the territory of modern southernKazakhstan. The settlement area of the Sunaks was a clearly concentrated space - the middle streamof the Syr Darya. In addition, the Sunaks did not lead a nomadic lifestyle, like representatives ofother tribal formations that inhabited the southern part of Kazakhstan
Sauromato-Sarmat Kabilelerinin Yaşadığı Bölgeler Hakkında Bazı Sorular
No full textIn the early Iron Age, the brave Savromat-Sarmatian tribes, dexterous horsemen, well-aimed archers were known in history as «nomadic tribes of horsemen». they occupied a special place in the history of Eurasia. They led a nomadic lifestyle and formed a kind of nomadic culture. The historical evidence suggests that these tribes lived on a large territory in the east from the southern Ural Mountains, in the west to the Danube River. Due to the migration of these tribes to the west, in written sources before the IV century BC is frequently occur the name «Sauromate», and in written sources after the IV century BC – the name «Sarmata». Moreover, in the oldest religious book of the Iranians the Avesta» these tribes known as «Sarima». Now among scientists and researchers the issues of the Sauromat-Sarmatian tribes’ origin, the territory of their land and their political history are still one of the problems that have not found a common solution. For these reasons, this article examines the inhabited territria of the Savromat-Sarmatian tribes, and scientific conclusions are made on the basis of written data and archaeological data. In addition, the article analyzed and established a connection with political history based on written data on the campaigns of these tribes to the West.Ерте темір дәуірінде Еуразия құрлығында мекендеген, ат құлағында еркін ойнайтын ержүрек әрі ат үстінде садақ тартып, атқанын мүлт жібермейтін мерген жауынгер тайпалар тарихта «Салт атты көшпелі тайпалар» деген атпен танылды. Көшпелі өмір салтын ұстанып, көшпелі мәдениетті қалыптастырған Савромат-Сармат тайпаларының Еуразия тарихында алар орны ерекше. Тарихи деректерде аталмыш тайпалардың шығыста Орал тауларының оңтүстігінен, батыста Қара теңіздің батысындағы Дунай өзеніне дейінгі аралықты қамтыған ұлан-ғайыр территорияда өмір сүргендігі баяндалады. Аталмыш тайпалар антикалық авторлардың б.з.д. IV ғасырға дейінгі жазба деректерінде «Сауроматае», ал б.з.д. IV ғасырдан кейінгі жазба деректерінде «Сарматае» деген атпен танылып, тарихи деректерде кездесе бастайды. Сонымен қатар, аталмыш тайпалар ирандықтардың көне діни кітабы Авестада «Сарима» деген атпен белгілі болады. Қазіргі таңда Савромат-Сармат тайпаларының шығу тарихы, қоныстанған территрориялары және саяси тарихы зерттеуші ғалымдардың ортасында ортақ шешімін таппаған мәселелердің бірі болып табылуда. Осы себептерге байланысты, аталмыш мақалада Савромат-Сармат тайпаларының қоныстанған территрориялары зерттеліп, жазба деректер мен археологиялық деректер негізінде ғылыми тұжырымдар жасалынды. Сонымен қатар, мақалада аталмыш тайпалардың шығыстан келген көшпелі тайпалармен біріккендігі жайында баяндалған жазба деректер мен археологиялық деректер негізінде талдау жасалынып, саяси тарихпен байланысы анықталды.В раннем железном веке отважные племена савромат-сарматов, ловкие наездники, меткие лучники, известные в истории как «кочевые племена всадников», занимали особое место в истории Евразии. Они вели кочевой образ жизни и сформировали своеобразную кочевую культуру. Согласно историческим данным эти племена проживали на огромной территории от южных Уральских гор на востоке и на западе до реки Дунай. Эти племена упоминаются античными авторами 4 века до н.э. как «Сауроматае», после IV века до н.э. встречаются под именем «Савроматае», в Авесте упоминаются как «Сарима». На сегодняшний день история происхождения, территория расселения, политическая история савромат-сарматских племен является одной из недостаточно разработанных проблем. Поэтому в рамках данной статьи мы рассмотрели вопросы ареала обитания савромат-сарматских племен. Опираясь на письменные источники и данные археологии рассмотрели союз савромат-сарматов с кочевыми племенами, пришедшими с востока, политическую историю этих племен.In the early Iron Age, the brave Savromat-Sarmatian tribes, dexterous horsemen, well-aimed archers were known in history as «nomadic tribes of horsemen». they occupied a special place in the history of Eurasia. They led a nomadic lifestyle and formed a kind of nomadic culture. The historical evidence suggests that these tribes lived on a large territory in the east from the southern Ural Mountains, in the west to the Danube River. Due to the migration of these tribes to the west, in written sources before the IV century BC is frequently occur the name «Sauromate», and in written sources after the IV century BC – the name «Sarmata». Moreover, in the oldest religious book of the Iranians the Avesta» these tribes known as «Sarima». Now among scientists and researchers the issues of the Sauromat-Sarmatian tribes’ origin, the territory of their land and their political history are still one of the problems that have not found a common solution. For these reasons, this article examines the inhabited territria of the Savromat-Sarmatian tribes, and scientific conclusions are made on the basis of written data and archaeological data. In addition, the article analyzed and established a connection with political history based on written data on the campaigns of these tribes to the West
ҒАЛЫМНЫҢ КЕМЕЛДІГІ МЕН КӨКЖИЕГІ
Get PDFҒАЛЫМНЫҢ КЕМЕЛДІГІ МЕН КӨКЖИЕГІҒАЛЫМНЫҢ КЕМЕЛДІГІ МЕН КӨКЖИЕГІҒАЛЫМНЫҢ КЕМЕЛДІГІ МЕН КӨКЖИЕГІҒАЛЫМНЫҢ КЕМЕЛДІГІ МЕН КӨКЖИЕГ
FİZİKTE STEM EĞİTİMİ: MİNİ PROJELERİN UYGULANMASINA ODAKLANAN BİR LABORATUVAR STANDININ GELİŞTİRİLMESİ
No full textCurrently, new technologies are widely used in the context of the development of the information society, secondary and higher education. The use of digital tools, STEM resources, 3D modeling programs and 3D printing equipment, laboratory stands made with their own hands has been widely used in the educational process. All these conditions are aimed at preparing future specialists to meet the requirements of the XXI century. Physics as a fundamental science is one of the fundamental disciplines in the field of STEM. Therefore, the use of STEM elements in teaching physics has a huge impact on the development of the activities of future specialists in the engineering and technical field. Especially STEM products and laboratory stands, developed by students in conjunction with the teacher's guidance, increase the effectiveness of the educational process. This will make it possible to create creative products and thereby develop the scientific and technical industry of the country. The purpose of this study is to implement physics education in universities on the basis of interdisciplinary connections through mini-projects and the development of educational and research stands and to determine the features of their implementation in the educational process. The research used methods of systematic analysis of articles published in highly rated journals, 3D modeling and printing methods, as well as constructive research methods. In addition, qualitative research methods were used in the pedagogical process. The results of the study showed that the development of laboratory stands for the implementation of mini-projects, thereby developing the creativity of students, is of great importance. It became known that students are actively involved in engineering, are interested in this area and increase their knowledge level when performing mini-projects. The results of the study will allow new areas of research to appear in the future, improve the methodology of teaching physics at universities, combine knowledge with science and industry.Қазіргі таңда ақпараттық қоғамды, орта және жоғары білім беруді дамыту контекстіне сәйкес жаңа технологиялар кеңінен қолданыла бастады. Білім беру үдерісіндегі цифрлық құралдардың, STEM білімге негізделген ресурстардың, 3D модельдеу бағдарламалары мен 3D басып шығару жабдықтарының, қолдан әзірленген зертханалық стендтердің қолданылуы кең өріс алды. Бұл жағдайлардың барлығы болашақ мамандардың ХХІ ғасырдағы талаптарды орындай алуына даярлауға бағытталған. Физика іргелі ғылым ретінде STEM саласының негізін құраушы пәндердің бірі болып табылады. Сондықтан да, физиканы оқытуда STEM элементтерін қолдану болашақ мамандардың инженерлік-техникалық саладағы іс-әрекеттерін дамытуға зор ықпал жасайды. Әсіресе, білім алушылардың оқытушы басшылығымен бірге жасаған STEM өнімдері, зертханалық стендтері білім беру үдерісінің тиімділігін арттырады. Сонымен қатар, креативті өнімдерді жасауға және сол арқылы еліміздің ғылыми-техникалық саласын дамытуға жол ашады. Бұл зерттеудің мақсаты – жоғары оқу орындарында физиканы пәнаралық байланыс негізінде оқытуды мини жобалар арқылы іске асыру және оқу-зерттеу стендтерін әзірлеп, оларды оқу үдерісіне ендірудің ерекшеліктерін айқындау болып табылады. Зерттеу барысында жоғары рейтингті журналдарда орын алған мақалаларға систематикалық талдау әдістері, 3D модельдеу және басып шығару әдісі, зерттеудегі конструктивтік әдісі қолданылды. Сонымен қатар, педагогикалық үдерістегі зерттеудің сапалық әдістері пайдаланылды. Зерттеу нәтижелері көрсеткендей, мини жобаларды орындауға, сол арқылы білім алушылардың креативтілігін дамытуға зертханалық стендтерді әзірлеудің маңызы зор екендігі байқалды. Білім алушылар инженерлік іс-әрекетке белсенді қатысатындығы, олардың бұл салаға қызығатындығы және мини жобаларды орындауда білім деңгейлерінің артатындығы белгілі болды. Зерттеу нәтижелері болашақта жаңа зерттеу салаларының пайда болуына, жоғары оқу орындарында физиканы оқытудың әдістемесін жетілдіруге, білімді ғылым және өнеркәсіппен ұштастыруға мүмкіндік береді.В настоящее время новые технологии широко используются в условиях развития информационного общества, среднего и высшего образования. Широкое применение получило использование в образовательном процессе цифровых инструментов, STEM-ресурсов, программ 3D-моделирования и оборудования для 3D-печати, лабораторных стендов, изготовленных своими руками. Все эти условия направлены на подготовку будущих специалистов к выполнению требований XXI века. Физика как фундаментальная наука является одной из основополагающих дисциплин в области STEM. Поэтому применение элементов STEM в обучении физике оказывает огромное влияние на развитие деятельности будущих специалистов в инженерно-технической сфере. Особенно STEM-продукты, лабораторные стенды, разработанные обучающимися совместно с руководством преподавателя, повышают эффективность образовательного процесса. Это позволит создавать креативные продукты и тем самым развивать научно-техническую отрасль страны. Целью данного исследования является реализация обучения физике в вузах на основе межпредметных связей через мини-проекты и разработка учебно-исследовательских стендов и определение особенностей их внедрения в учебный процесс. В ходе исследования использовались методы систематического анализа статей, опубликованных в высокорейтинговых журналах, методы 3D-моделирования и печати, а также конструктивные методы исследования. Кроме того, использованы качественные методы исследования в педагогическом процессе. Результаты исследования показали, что большое значение имеет разработка лабораторных стендов для выполнения мини-проектов, тем самым развития креативности обучающихся. Стало известно, что обучающиеся активно участвуют в инженерной деятельности, интересуются этой областью и повышают уровень знаний при выполнении мини-проектов. Результаты исследования позволят в будущем появиться новым областям исследований, усовершенствовать методику преподавания физики в вузах, совместить знания с наукой и промышленностью.Currently, new technologies are widely used in the context of the development of the information society, secondary and higher education. The use of digital tools, STEM resources, 3D modeling programs and 3D printing equipment, laboratory stands made with their own hands has been widely used in the educational process. All these conditions are aimed at preparing future specialists to meet the requirements of the XXI century. Physics as a fundamental science is one of the fundamental disciplines in the field of STEM. Therefore, the use of STEM elements in teaching physics has a huge impact on the development of the activities of future specialists in the engineering and technical field. Especially STEM products and laboratory stands, developed by students in conjunction with the teacher's guidance, increase the effectiveness of the educational process. This will make it possible to create creative products and thereby develop the scientific and technical industry of the country. The purpose of this study is to implement physics education in universities on the basis of interdisciplinary connections through mini-projects and the development of educational and research stands and to determine the features of their implementation in the educational process. The research used methods of systematic analysis of articles published in highly rated journals, 3D modeling and printing methods, as well as constructive research methods. In addition, qualitative research methods were used in the pedagogical process. The results of the study showed that the development of laboratory stands for the implementation of mini-projects, thereby developing the creativity of students, is of great importance. It became known that students are actively involved in engineering, are interested in this area and increase their knowledge level when performing mini-projects. The results of the study will allow new areas of research to appear in the future, improve the methodology of teaching physics at universities, combine knowledge with science and industry