Scientific Publications Yassawi University
Not a member yet
932 research outputs found
Sort by
Prevalence of gastrointestinal parasites among primary school students as a public health issue: A comparative study between rural and urban areas.
Get PDFThe main purpose of the research work is to study the diversity of the etiological structure of gastrointestinal parasites among primary school students in rural and urban settlements of the Turkestan region by identifying and comparing the frequency of their occurrence and spread.
Gastrointestinal parasitic infections pose a serious public health problem worldwide, especially in rural areas of developing countries. There is evidence that about 3.5 billion people worldwide have been infected with parasitic infections, of which about 450 million (about 30%) children have been infected with gastrointestinal parasites. It is known that primary school students are in a vulnerable group at risk of contracting gastrointestinal parasitic infections due to immaturity of the immune system, non-compliance with hygiene measures, oral activity. According to the World Health Organization (WHO), 870 million children live in an endemic zone with gastrointestinal worms and annually lead to the death of 15 million young children, most of whom are widespread in developing countries, mainly on the Asian and African continents.
The scientific novelty of the study is that for the first time the etiological structure of gastrointestinal parasites occurring among primary school students of rural and urban settlements of Turkestan region will be revealed, the frequency of their occurrence and distribution will be studied. The influence of various levels of the economic and social factor of rural and urban settlements on the frequency of gastrointestinal parasites is also investigated. To contribute to the World Health Organization on behalf of the Republic of Kazakhstan. As a result of the study, the occurrence of gastrointestinal parasites in children in our state, which is among the developing countries, will be revealed or not revealed, compared with each other in socio-economic conditions with other developed and underdeveloped states.Бұл ғылыми-зерттеу жұмысының басты мақсаты – Түркістан облысының ауылдық және қалалық елді мекендеріндегі бастауыш сынып оқушылары арасында асқорыту жүйесі паразиттерінің этиологиялық құрылымының әртүрлілігін зерттеу, олардың кездесу жиілігі мен таралуын анықтап, салыстыру болып табылады. Асқорыту жүйесінің паразитарлық инфекциялары әлем бойынша, әсіресе дамушы елдердің ауылдық аймақтарында, қоғамдық денсаулық сақтау үшін елеулі мәселе болып табылады. Деректерге сәйкес, әлемде шамамен 3,5 миллиард адам паразитарлық инфекциялармен жұқтырылған, олардың ішінде шамамен 450 миллионы (яғни 30%-ға жуығы) балалар болып табылады және олар асқорыту жүйесінің паразиттерімен зақымданған. Бастауыш сынып оқушылары иммундық жүйесінің толық жетілмеуі, гигиеналық талаптарды сақтамауы және заттарды ауыз арқылы қабылдау әдеттеріне байланысты қауіп тобындағы балалар қатарына жатады. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының (ДДҰ) мәліметтері бойынша, әлемде 870 миллион бала ішек құрттарымен эндемиялық аймақтарда өмір сүреді және жыл сайын 15 миллионнан астам жас баланың өліміне себеп болады, олардың көпшілігі Азия және Африка құрлықтарындағы дамушы елдерде тіркеледі.
Зерттеудің ғылыми жаңалығы – алғаш рет Түркістан облысының ауылдық және қалалық мектептеріндегі бастауыш сынып оқушылары арасында кездесетін асқорыту жүйесінің паразиттерінің этиологиялық құрылымы анықталып, олардың таралу жиілігі мен кездесу жиілігі зерттелетін болады. Сонымен қатар, ауылдық және қалалық елді мекендердің әртүрлі әлеуметтік-экономикалық деңгейлерінің асқорыту жүйесі паразиттерінің таралу жиілігіне әсері талданады. Бұл зерттеу нәтижелері арқылы Қазақстан Республикасы атынан Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымына өз үлесін қосу мүмкіндігі қарастырылады. Зерттеу нәтижесінде елімізде, дамушы елдердің қатарына жататын мемлекет ретінде, балалар арасында асқорыту паразиттерінің бар-жоғы анықталып, әлеуметтік-экономикалық жағдайлары әртүрлі дамыған және даму деңгейі төмен елдермен салыстырмалы талдау жасалады.
Основной целью научно-исследовательской работы является изучение многообразия этиологической структуры желудочно-кишечных паразитов среди учащихся начальных классов школ сельских и городских поселений Туркестанской области путем выявления и сравнения между собой частоты их встречаемости и распространения.
Желудочно-кишечные паразитарные инфекции представляют серьезную проблему для общественного здравоохранения во всем мире, особенно в сельской местности развивающихся государств. Есть данные о том, что во всем мире паразитарными инфекциями заразились около 3,5 миллиарда человек, из которых около 450 миллионов (около 30%) детей были заражены желудочно-кишечными паразитами. Известно, что учащиеся начальных классов входят в уязвимую группу по риску заражения желудочно-кишечными паразитарными инфекциями из-за незрелости иммунной системы, несоблюдения гигиенических мер, пероральной активности. По данным Всемирной организации здравоохранения (ВОЗ), 870 миллионов детей живут в эндемичной зоне с желудочно-кишечными гельминтами и ежегодно приводят к гибели 15 миллионов детей раннего возраста, большая часть которых широко распространена в развивающихся странах, в основном на Азиатском и Африканском континентах.
Научная новизна исследования состоит в том, что впервые будет выявлена этиологическая структура желудочно-кишечных паразитов, встречающихся среди учащихся начальных классов школ сельских и городских поселений Туркестанской области, будет изучена частота их встречаемости и распространения. Исследуется также влияние различных уровней экономико-социального фактора сельских и городских поселений на частоту распространения желудочно-кишечных паразитов. Внести свой вклад во Всемирную организацию здравоохранения от имени Республики Казахстан. В результате исследования будут выявлено или не выявлено встречаемости желудочно-кишечных паразитов у детей в нашем государстве, относящемся к числу развивающихся стран, сравнивается между собой в социально-экономических условиях с другими развитыми и отстающими в развитии государствами.
The main purpose of the research work is to study the diversity of the etiological structure of gastrointestinal parasites among primary school students in rural and urban settlements of the Turkestan region by identifying and comparing the frequency of their occurrence and spread.
Gastrointestinal parasitic infections pose a serious public health problem worldwide, especially in rural areas of developing countries. There is evidence that about 3.5 billion people worldwide have been infected with parasitic infections, of which about 450 million (about 30%) children have been infected with gastrointestinal parasites. It is known that primary school students are in a vulnerable group at risk of contracting gastrointestinal parasitic infections due to immaturity of the immune system, non-compliance with hygiene measures, oral activity. According to the World Health Organization (WHO), 870 million children live in an endemic zone with gastrointestinal worms and annually lead to the death of 15 million young children, most of whom are widespread in developing countries, mainly on the Asian and African continents.
The scientific novelty of the study is that for the first time the etiological structure of gastrointestinal parasites occurring among primary school students of rural and urban settlements of Turkestan region will be revealed, the frequency of their occurrence and distribution will be studied. The influence of various levels of the economic and social factor of rural and urban settlements on the frequency of gastrointestinal parasites is also investigated. To contribute to the World Health Organization on behalf of the Republic of Kazakhstan. As a result of the study, the occurrence of gastrointestinal parasites in children in our state, which is among the developing countries, will be revealed or not revealed, compared with each other in socio-economic conditions with other developed and underdeveloped states
AHMET BAYTURSYNOV'UN EDEBİYAT ÇALIŞMALARI ALANINDAKİ ÇALIŞMALARININ TEORİK TEMELLERİ
No full textA. Baitursynov's work in the field of literary studies, who became the leader of Kazakh science in the early 20th century, is intertwined with the anthropological, psychoanalytical, and artistic-aesthetic platforms of scholars in Europe and Russia at that time. If we judge by the foundations of the theoretical justifications of the book Literary Studies, which was published before Soviet ideology came to dominate, it was generally assumed that freedom of speech and the desire to think should not be bound to a method, movement, or a specific system of views, but rather to the objective portrayal of existence. One can trace the scholar's aspiration for creative freedom in research, which was becoming a priority in European and Russian literary science.Analyzing the at times unconvincing experiences of such searches, he warns Kazakh literature against them. He criticizes the attempts of the Formalism school, which emerged in the early 20th century and was preoccupied with one-sided form and artificial word formation. At the same time, Abai's poetry is promoted as a model of genuine creativity while avoiding artificiality. From a postmodernist perspective, Abai skillfully uses language to serve both truth and art without being constrained by excessive formalism. To avoid unnecessary dissection of words, Baitursynov argues that emphasizing the integrity of the text is the key to truly understanding the nature of a literary work, thereby approaching the writer's vision, psychology, and artistic expression.It is obvious that A. Baitursynov's studies, which aligned with European and Russian anthropological inquiries of the late 19th and early 20th centuries – a period noted in Turkological science as the “the Radlov period” – led Kazakh literary studies toward the advanced scientific practices of that era. Rather than simply emphasizing the importance of striving for European experience in both artistic exploration and the development of literary studies, his approach demonstrates that the literature of an independent nation should be understood in unity with its historical and cultural identity.XX ғасырдың басында қазақ ғылымының көш басында болған А. Байтұрсыновтың әдебиеттану саласындағы еңбегі сол тұстағы Еуропа және Ресей ғалымдарының антропологиялық, психоаналитикалық және көркемдік-эстетикалық тұғырнамаларымен сабақтасып жатыр. Кеңістік идеология үстемдік құрмай тұрып жарыққа шығып үлгерген «Әдебиет танытқыш» кітабының теориялық негіздемелерінің түп төркініне зер салар болсақ, онда сөз еркіндігі, ойлаудың әдіске, ағымға, белгілі бір көзқарас жүйесіне байланып қалмай, болмысты объективті түрде бейнелеуге қарай ұмтылыс жасау керектігін тұтастай пайымдаған. Ғалымның Еуропа және Ресей әдебиеттану ғылымында басымдыққа ие болып, қанат жайып келе жатқан ізденістердің шығармашылық еркіндікке қарай ұмтылысын дөп басқаны байқалады. Ізденістің кейде нәтижесіз аяқталған тәжірибесін де талдай отырып, одан қазақ әдебиетін сақтандырады. XX ғасырдың басында орын алған формализм мектебінің бір жақты форма қуалап, жасанды сөз жасаумен әуестенген әрекетін сынға алады. Бұл ретте Абай поэзиясын жасандылық атаулыдан аулақ, шынайы шығармашылықтың үлгісі ретінде алға тартады. Абайдың сөзді алаламай, барын бардай шындыққа және көркемдікке қызмет ететін сөз қолданысын шебер пайдаланғандығын тұғырнамалық ұстанымға айналдырады. Ғалымның позициясы бойынша сөздерді сұрыптап бөлмеу және талдау үшін мәтін тұтастығына мән беру – шығарманың табиғатын шынайы тануға, сол арқылы жазушының көзқарасы мен психологиясына, суреткерлік болмысына жақындауға мүмкіндік беретін жол екенін негіздейді.Түркология ғылымының тарихында «Радлов кезеңі» аталып жүрген XIX ғ. соңы мен XX ғ. басындағы еуропалық және ресейлік антропологиялық бағыттағы ізденістермен сабақтасып жатқан А. Байтұрсыновтың зерттеулері қазақ әдебиеттануын сол дәуірдегі озық ғылыми тәжірибеге қарай бағыттағаны анық. Көркемдік ізденісте де, әдебиеттану ғылымының даму жолында да еуропалық тәжірибеге қарай ұмтылыстың маңыздылығын атап көрсеткеніне қарағанда, бұл жол тәуелсіз елдің әдебиетінің қалай болуы керектігімен бірлікте пайымдалғанын көрсетеді.Вклад А. Байтұрсынова в казахскую науку в начале XX века, особенно в области литературоведения, связан с антропологическими, психоаналитическими и художественно-эстетическими подходами, характерными для европейских и российских ученых того времени. Если обратиться к теоретическим основам книги «Әдебиет танытқыш» (Знакомство с литературой), которая успела выйти в свет до того, как стала доминировать советская идеология, то можно заметить, что в ней содержится стремление к свободе слова, к тому, чтобы мышление не было привязано к методу, течению или системе определенных взглядов, а было направлено на объективное изображение реальности. Прослеживается стремление ученого к творческой свободе поисков, которые становятся приоритетными в европейской и российской литературоведческой науке. Анализируя имеющийся опыт, даже безрезультатный, он предостерегает от подобных ошибок в казахской литературе. Ученый критикует деятельность школы формализма, получившей свое развитие в начале XX века, которая, гоняясь за формой и увлекаясь созданием искусственных слов, игнорировала глубину содержания. В этом контексте он выдвигает поэзию Абая как пример подлинного творчества, свободного от искусственности. Абай использовал слова, которые служат истине и художественности, не разделяя их, и это становится основным принципом его трудов. Согласно позиции ученого, отказ от сортировки слов и внимание к целостности текста позволяют глубже понять природу произведения, а значит, приблизиться к мировоззрению, психологии и художественной сущности писателя.В истории тюркологии исследования А. Байтурсынова, связанные с антропологическим направлением европейских и российских поисков конца XIX-начала XX века, которое в науке получило название «периода Радлова», ясно указывают на стремление ориентировать казахское литературоведение на передовой научный опыт того времени. Подчеркивая важность ориентации на европейский опыт как в художественных поисках, так и в развитии литературоведения, он показывает, что этот путь был осмыслен с учетом того, каким должно быть литературное наследие независимого государства.yüzyılın başında Kazak biliminin lideri olan A. Baytursynov'un edebiyat çalışmaları alanındaki çalışmaları, o dönemde Avrupa ve Rusya'daki bilim adamlarının antropolojik, psikanalitik ve sanatsal-estetik platformlarıyla iç içe geçmiştir. Mekansal ideolojinin hakimiyetinden önce çıkan Edebiyat çalışmaları kitabının teorik gerekçelerinin temellerine bakarsak, genel olarak ifade özgürlüğünün, düşünme arzusunun bir yönteme, akıma, belirli bir görüş sistemine değil, varlığın nesnel temsiline bağlı olduğu varsayılmıştır. Bilim insanının Avrupa ve Rus edebiyat biliminde öncelik haline gelen yaratıcı arama özgürlüğü arzusu izlenebilir. Bazen inandırıcı olmayan arama deneyimini analiz ederek Kazak edebiyatını buna karşı uyarıyor. Yüzyılın başında meydana gelen, tek taraflı biçime ve yapay kelime oluşumuna takıntılı biçimcilik okulunun girişimlerini eleştiriyor. Aynı zamanda Abaya'nın şiiri, yapaylıktan kaçınırken gerçek yaratıcılığın bir örneği olarak tanıtılmaktadır. Postmodern konum, Abay'ın sözden uzaklaşmadan tüm gerçeğe ve sanata hizmet eden kelimeyi ustaca kullanması gerçeğidir. Kelimeleri bilim adamının konumlarına göre ayrıştırmamak ve ayrıştırmamak için, metnin bütünlüğüne yapılan vurgunun, eserin doğasını gerçekten bilmenize, böylece yazarın bakış açısına ve psikolojisine, onun resimsel varlığına yaklaşmanıza izin veren bir yol olduğunu doğrular.
Baytursynov'un 19. yüzyılın sonlarından 20. yüzyılın başlarına kadar Türkoloji bilimi tarihinde «Radlovsk dönemi" tarafından kutlanan Avrupa ve Rus antropolojik yönelimleri arayışıyla dönüşümlü olarak yaptığı çalışmaların Kazak edebiyat çalışmalarını o dönemin en iyi bilimsel uygulamalarına yönlendirdiği açıktır. Hem sanatsal arayışta hem de edebiyat araştırmalarını ilerletme yolunda Avrupa deneyimi arayışının önemini vurgulamanın aksine, bu yol bağımsız bir ülkenin edebiyatının nasıl olması gerektiği ile birlik içinde anlamlandırılması gerektiğini göstermektedir
AİTMATOV'UN "SAMANYOLU» HİKAYESİNDEKİ ANNENİN GÖRÜNTÜSÜ
No full textThis article will focus on the image of mothers in the story “Milky Way” by the genius writer Chingiz Torekulovich Aitmatov. In general, the artistic solution is valuable because everything that comes from the pen of Aitmatov transcends real life. And the writer's story “Milky Way”, which will be considered in our article, is a work dedicated to the courage and spirit of ordinary rural mothers during the Great Patriotic War, which took place in the first half of the last century. The hero (Tolganai) of the work does not lose hope for the future, even if he loses all his loved ones. She was able to reach the rank of a Domalak mother, whose name has remained in history, without succumbing to the hardships of yesterday's war years. Having devoted the warmth that she could not give to her children to her native village, she was able to become a Tolganai, a country mother who was able to resist the harsh criticism of life, even if her inner world was full of sadness. Tolganai and the image of Mother Earth showed how important the sacred concept of mother is for the human race. In addition, Chingiz Aitmatov showed the reader the height of the image of Ana with the work of two separately depicted mothers, the symbiote of the core of the cape was synthesized into a dialogue.In our article today, literary and theoretical analysis of the image of the Times and the image of mothers is carried out in a work with a deep philosophical background.Бұл мақалада қырғыз жазушысы Шыңғыс Төреқұлұлы Айтматовтың «Құс жолы» повесіндегі аналар образы туралы сөз қозғалады. Жалпы көркемдік шешімі оқырманына ой салатын Айтматов қаламынан туған дүниелер шынайы өмірден алшақ болмауымен құнды. Ал жазушының мақалада қарастырылатын «Құс жолы» повесі сонау өткен ғасырдың алғашқы жартысында орын алған Ұлы Отан соғысы жылдарындағы қарапайым ауыл аналарының қайсарлығы мен өр рухына арналған туынды. Шығарма кейіпкері (Толғанай) өз жақындарынан түгелдей айырылса да, болашақтан үміт үзбейді. Ол сонау кешегі соғыс жылдарындағы қиыншылыққа мойымай, тарихта аты қалған Домалақ ана дәрежесіне жете білген. Өзінің балаларына бере алмаған жылуын туған ауылына арнаған ол ішкі жан-дүниесі қайғы-мұңға толы болса да, өмірдің қатал сынына қарсы тұра білген Толғанай ел анасына айнала білді. Шығармада Толғанай мен Жер-ана образы адамзат баласы үшін ана деген қасиетті ұғым қаншалықты маңызды екені көрсете алған. Сондай-ақ Шыңғыс Айтматов екі бөлек суреттелген екі ана, яғни кейпкердің өзімен-өзі тілдесуі арқылы өрбитін бастан-аяқ диалогқа құрылған туындысымен оқырманына Ана бейнесінің биік екенін көрсеткен.Мақалада философиялық астары терең туындыда көтерілген заман бейнесі мен аналар образына әдеби-теориялық талдаулар жасалынды.В этой статье речь пойдет об образе матери из повести «Млечный путь» гениального писателя Чингиза Торекуловича Айтматова. Общее художественное решение ценно тем, что произведения, рожденные из-под пера Айтматова, которые заставляют задуматься читателя, не далеки от реальной жизни. Рассматриваемая в статье повесть писателя «Млечный путь», является произведением, посвященным непоколебимой самоотверженности и духу простых сельских матерей в годы Великой Отечественной войны, имевшей место в первой половине прошлого века. Героиня произведения (Толганай) не теряет надежды на будущее, несмотря на потерю всех своих близких. Не смирившись с невзодами прошедших военных лет, она достигла высокого звания, оставшись в истории под именем «Домалак ана». Тепло которое она не смогла передать своим детям, она посвятила родному селу. Несмотря на то, что ее душа была наполнена горем, Толганай, сумела противостоять суровым испытаниям жизни и смогла стать матерью народа. Образ Толганай и матери-Земли показал, насколько важно для человечества священное понятие - мать. Кроме того, Чингиз Айтматов через свое произведение, построенном от начала до конца на диалоге двух разных матерей, развивающимся посредством разговора героини самой с собой, показал читателю высоту образа матери.В статье сделан литературно-теоретический анализ образа времени и образа матери, поднятых в произведении с глубоким философском смыслом.Bu makale, Kırgız yazar Cengiz Torekulovich Aitmatov'un «Samanyolu» hikayesindeki annenin imajından bahsedecek. Aitmatov'un kaleminden doğan ve okuyucuyu düşündüren dünyaların gerçek hayattan uzak olmaması nedeniyle genel sanatsal karar değerlidir. Ve yazarın "Samanyolu" hikayesi, geçen yüzyılın ilk yarısında geçen Büyük Vatanseverlik Savaşı sırasında sıradan kırsal annelerin sarsılmaz bağlılığına ve ruhuna adanmış bir eserdir. Eserin kahramanı (TolанAnay), sevdiklerinden tamamen yoksun olmasına rağmen geleceğe dair umudunu kaybetmez. Dünün savaş yıllarının zorluklarıyla yüzleşemedi ve adı tarihte kalan anne Katya rütbesine ulaştı. Çocuklarına aktaramadığı sıcaklığını memleketine adayarak, iç benliğinin kederle dolu olmasına rağmen hayatın sert eleştirilerine dayanabilen TolанAnay yel'in annesi olmayı başardı. Eserde Tolganaya ve Toprak Ana'nın imajı, kutsal kavramın insanlık için ne kadar önemli olduğunu gösterdi - anne. Cengiz Aytmatov, okuyucuya, iki anne arasındaki diyalog üzerine, yani Keypker'ın kendisiyle iletişim yoluyla inşa edilen eseriyle anne imajının yüksek olduğunu da gösterdi.
Makale, eserde derin felsefi çağrışımlarla gündeme getirilen, zamanın imajının ve annenin imajının edebi ve teorik bir analizini yapmaktadır
EKOLOJİ SORUNUNUN SANATSAL NESİRDE ENTEGRASYONU
No full textThe article considers the topic of environmental problems in modern Kazakh prose. The purpose of the proposed scientific research is to identify the features of the embodiment of environmental problems in modern Kazakh prose. The works taken as the main sources in the study are the works of S. Zhubatyruly, K. Zhienbai, S. Doszhan, M. Atwood, M. Ibuse. Literary studies and environmental literature were taken as the main directions of the research work. The main idea of the study is the embodiment of environmental problems occurring in the Kazakh land in the work of art, the analysis of the ways of transmitting socio-ecological problems. The main object of the article is the integration of environmental problems in the work of art with socio-social problems. The division into thematic groups is associated with the environmental problems raised in Kazakh prose. The embodiment of environmental issues such as the Aral Sea, Baikonur, and the Semipalatinsk test site in literary works is based on the convincing presentation of the idea of the native land and its impact on ordinary people. The practical value of the article is shown by the comparison of environmental issues in Kazakh prose with English and Japanese prose. The conducted research allows us to determine the presentation of environmental issues in modern Kazakh prose and their significance in the national consciousness. The practical value of the article makes its own contribution to the development of modern Kazakh prose and the fields of environmental literature. The author's position of modern Kazakh writers is reflected in the depiction of the national tragedy and the determination of the relevance of environmental issues.Мақалада қазіргі қазақ прозасындағы экологиялық мәселелер тақырыбы қарастырылған. Ұсынылып отырған ғылыми зерттеудің мақсаты – бүгінгі қазақ прозасындағы экологиялық мәселелердің сомдалу ерекшеліктерін айқындау. Зерттеуде басты дереккөз ретінде алынатын туындылар – С. Жұбатырұлы, Қ. Жиенбай, С. Досжан, М. Этвуд, М. Ибусэ шығармалары. Зерттеу жұмысының негізгі бағыттары ретінде әдебиеттану, экологиялық әдебиет алынды. Зерттеудің басты идеясы – қазақ жерінде орын алған экологиялық мәселелердің көркем шығармада сомдалуы, әлеуметтік-экологиялық мәселелердің берілу жолдарын талдау. Мақаланың негізгі нысаны – көркем шығармадағы экологиялық мәселелердің қоғамдық-әлеуметтік мәселелермен интеграциясы. Тақырыптық топқа бөліну қазақ прозасында көтерілген экологиялық мәселелермен байланысты. Арал теңізі, Байқоңыр, Семей сынақ полигоны сынды экологиялық мәселелердің көркем шығармада сомдалуы туған жер идеясын, қарапайым халыққа тигізген зардабын дәлелді жеткізуге негізделген. Мақаланың практикалық құндылығы экологиялық мәселелердің қазақ прозасы мен ағылшын, жапон прозасымен салыстырудан көрінеді. Жүргізіліп отырған зерттеу қазіргі қазақ прозасындағы экологиялық мәселелердің берілуін, ұлт санасындағы маңызын айқындауға мүмкіндік береді. Мақаланың практикалық мәні – қазіргі қазақ прозасы экологиялық әдебиет салаларының дамуына өзіндік үлесін қосады. Қазіргі қазақ қаламгерлерінің авторлық ұстанымы ұлт трагедиясын көрсетуде, экологиялық мәселелердің өзектілігін анықтауда көрініс табады.В статье рассматривается тема экологических проблем современной казахской прозы. Цель предлагаемого научного исследования – выявить особенности сомализации экологических проблем в современной казахской прозе. Основными источниками в исследовании являются произведения С. Жубатырулы, К. Жиенбая, С. Досжана, М. Этвуда, М. Ибусэ. В качестве основных направлений исследовательской работы были взяты литературоведение, экологическая литература. Основная идея исследования – отражение в художественном произведении экологических проблем, происходящих на казахской земле, анализ путей передачи социально-экологических проблем. Основной объект статьи – интеграция экологических проблем в художественном произведении с общественно-социальными проблемами. Разделение на тематическую группу связано с экологическими проблемами, поднятыми в казахской прозе. Постановка экологических проблем, таких как Аральское море, Байконур, Семипалатинский испытательный полигон, в художественном произведении основана на аргументированной передаче идеи родного края, последствий для населения. Практическая ценность статьи проявляется в сравнении экологических проблем с казахской прозой и английской, японской прозой. Проводимое исследование позволяет определить значение экологических проблем в современной казахской прозе, значение в сознании нации. Практическая значимость статьи заключается в том, что она вносит свой вклад в развитие современной казахской прозы, экологической литературы. Авторская позиция современных казахских писателей находит свое отражение в показе трагедии народа, в определении актуальности экологических проблем.Makale, modern Kazak nesirinin çevre sorunları konusunu ele alıyor. Önerilen bilimsel araştırmanın amacı, modern Kazak nesirindeki çevre sorunlarının somalileştirilmesinin özelliklerini belirlemektir. Çalışmadaki ana kaynaklar S. Zhubatyrula, K. Zhienbay, S. Dosjan, M. Atwood, M. Ibuse'nin eserleridir. Edebi çalışmalar ve çevre edebiyatı, araştırma çalışmalarının ana alanları olarak alınmıştır. Araştırmanın ana fikri, Kazak topraklarında meydana gelen çevre sorunlarının sanatsal çalışmalarına yansıması, sosyo-çevresel sorunların aktarılma yollarının analizidir. Makalenin ana biçimi, bir sanat eserindeki çevresel sorunların sosyo-sosyal sorunlarla bütünleştirilmesidir. Tematik gruba bölünme, Kazak nesirinde ortaya çıkan çevresel sorunlarla ilgilidir. Aral Denizi, Baykonur, Semipalatinsky test alanı gibi çevresel sorunların sanatsal bir çalışmada ortaya konması, anavatan fikrinin, nüfus üzerindeki sonuçların gerekçeli aktarımına dayanmaktadır. Makalenin pratik değeri, çevre sorunlarının Kazak düzyazısı ve ingilizce, Japonca düzyazısı ile karşılaştırılmasında kendini göstermektedir. Devam eden araştırma, modern Kazak nesirindeki çevre sorunlarının önemini, ulusun zihnindeki önemi belirlemeyi mümkün kılmaktadır. Makalenin pratik önemi, modern Kazak nesirinin çevre edebiyatı dallarının gelişimine katkıda bulunmasıdır. Modern Kazak yazarların yazarın konumu, ulusun trajedisinin yansımasına, çevre sorunlarının uygunluğunun belirlenmesine yansıyor
İNVOLÜSYONLU POISSON DENKLEMI IÇIN BAZI YEREL OLMAYAN PROBLEMLERIN ÇÖZÜLEBILIRLIĞI ÜZERINE
No full text In this paper, certain linear operators with argument transformations are defined within the class of smooth functions. These operators are introduced using matrices of involution-type mappings. Subsequently, the specified operators are used to define a non-local analogue of the Laplace operator and corresponding boundary operators. For the obtained non-local analogue of the Poisson equation, solvability questions for certain boundary value problems are investigated. The boundary conditions of the considered problems are specified as relations between the values of the unknown function at different points and, thus, belong to Bitsadze–Samarskii type problems. Theorems on the existence and uniqueness of the solution to the investigated problems are proved. It is shown that the well-posedness of the considered problems depends essentially on the coefficients of the introduced linear transformation operators. Using the Green's function for the classical Dirichlet and Neumann problems, the explicit form of the Green's function for the considered problems is constructed. Moreover, integral representations of the solutions to these problems are also obtained using the constructed Green's function. In addition, the study examines the structure of the transformation operators and analyzes their properties that influence the stability of the solution. The obtained results are compared with classical local models, which makes it possible to identify the advantages of the nonlocal approach. It is noted that the proposed methods can also be applied to other types of elliptic equations involving argument transformations.Бұл мақалада тегіс функциялар класында аргументтері түрлендірілген кейбір сызықтық операторлар анықталады. Бұл операторлар инволюция типті бейнелеулер матрицаларының көмегімен енгізіледі. Бұдан әрі аталған операторлар Лаплас операторының локалды емес аналогын және сәйкес шекаралық операторларды анықтау үшін қолданылады. Алынған Пуассон теңдеуінің локалды емес аналогы үшін кейбір шекаралық есептердің шешілімділік мәселелері зерттеледі. Қарастырылып отырған есептердің шекаралық шарттары ізделінді функцияның әртүрлі нүктелердегі мәндері арасындағы байланыстар түрінде беріледі және, осылайша, Бицадзе-Самарский типті есептерге жатады. Зерттелетін есептер шешімінің бар болуы мен жалғыздығы туралы теоремалар дәлелденеді. Қарастырылып отырған есептердің дұрыс қойылуы енгізілген сызықтық түрлендіру операторларының коэффициенттеріне елеулі түрде тәуелді екені көрсетілген. Классикалық Дирихле және Нейман есептеріне арналған Грин функциясын қолдану арқылы, қарастырылып отырған есептердің Грин функциясының нақты түрі тұрғызылды. Сонымен қатар, тұрғызылған Грин функцияларының көмегімен осы есептер шешімдерінің интегралдық түрлері де алынды. Сонымен қатар, жұмыста түрлендіру операторларының құрылымы қарастырылып, шешімнің тұрақтылығына әсер ететін олардың қасиеттері талданады. Алынған нәтижелер классикалық локалды модельдермен салыстырылып, бейлокалды тәсілдің артықшылықтарын айқындауға мүмкіндік береді. Ұсынылған әдістер аргументтер түрлендіруін қамтитын басқа эллиптикалық теңдеулерге де қолданылуы мүмкін екені атап өтіледі.В данной статье в классе гладких функций определяются некоторые линейные операторы с преобразованием аргументов. Эти операторы вводятся с помощью матриц отображений типа инволюции. Далее указанные операторы используются для определения нелокального аналога оператора Лапласа и соответствующих граничных операторов. Для полученного нелокального аналога уравнения Пуассона исследуются вопросы разрешимости некоторых краевых задач. Граничные условия рассматриваемых задач задаются в виде связей между значениями искомой функции в различных точках и, таким образом, относятся к задачам типа Бицадзе–Самарского. Доказываются теоремы о существовании и единственности решения исследуемых задач. Показано, что корректность рассматриваемых задач существенно зависит от коэффициентов введённых линейных операторов преобразования. С использованием функции Грина для классических задач Дирихле и Неймана построен явный вид функции Грина рассматриваемых задач. Кроме того, с помощью построенных функции Грина получены также интегральные представления решений этих задач. Кроме того, в работе рассматривается структура операторов преобразования и анализируются их свойства, влияющие на устойчивость решения. Проводится сравнение полученных результатов с классическими локальными моделями, что позволяет выявить преимущества нелокального подхода. Отмечается, что предложенные методы могут быть применены и к другим типам эллиптических уравнений, содержащим преобразование аргументов.
Bu makalede, düzgün fonksiyonlar sınıfında, bağımsız değişkenlerin dönüşümü ile bazı doğrusal operatörler tanımlanmaktadır. Bu operatörler, involüsyon tipi eşleme matrisleri kullanılarak tanıtılmaktadır. Daha sonra, Laplace operatörünün yerel olmayan analogunu ve ilgili sınır operatörlerini tanımlamak için belirtilen operatörler kullanılır. Poisson denkleminin elde edilen yerel olmayan analogu için bazı sınır değer problemlerinin çözülebilirliği incelenmiştir. İncelenen problemlerin sınır koşulları, aranan fonksiyonun çeşitli noktalardaki değerleri arasındaki ilişkiler şeklinde belirlenir ve bu nedenle Bitsaidze-Samarsky tipi problemlere aittir. İncelenen problemlerin varlığının ve benzersizliğinin varlığıyla ilgili teoremler kanıtlanmıştır. Söz konusu problemlerin doğruluğunun, tanıtılan doğrusal dönüşüm operatörlerinin katsayılarına önemli ölçüde bağlı olduğu gösterilmiştir. Klasik Dirichlet ve Neumann problemleri için Green fonksiyonunu kullanarak, söz konusu problemlerin Green fonksiyonunun açık bir formu oluşturulmuştur Ayrıca, oluşturulan Green fonksiyonu yardımıyla bu problemlerin çözümlerinin integral temsilleri de elde edilmiştir. Ayrıca çalışmada dönüşüm operatörlerinin yapısı incelenmiş ve bunların çözümün kararlılığını etkileyen özellikleri analiz edilmiştir. Elde edilen sonuçların klasik yerel modellerle karşılaştırılması yapılarak yerel olmayan yaklaşımın avantajları ortaya konmaktadır. Önerilen yöntemlerin, argüman dönüşümünü içeren diğer eliptik denklem türlerine de uygulanabileceği belirtilmektedir
CRITERIA FOR THE DISMISSAL OF OFFICIALS IN THE TĪMŪRID EMPĪRE
Get PDFThis article analyzes the criteria for the dismissal of officials during the Tīmūrid era based on historical sources. In particular, Khwāndamīr’s Dastūr al-wuzarā (“The Manual of Viziers”) and his other prominent work Rawżat al-ṣafā (“The Garden of Purity”) are examined as key sources within the scope of this study. These works not only recount historical events but also shed light on the ethical and administrative principles of public service, outlining the responsibilities and accountability of state officials.
Furthermore, the article explores how concepts such as authority distribution, loyalty, honesty, justice, and responsibility influenced the conduct of officials within the Tīmūrid administrative system. The main objective is to assess the role of dismissal criteria in ensuring political and social stability in the medieval period through the example of the Tīmūrid state and to evaluate this experience as a historical model that can contribute to a deeper understanding of modern theories of public administration.В данной статье анализируются критерии увольнения чиновников в эпоху Тимуридов на основе исторических источников. В частности, рассматриваются такие ключевые труды Хвандемира, как «Дастур ал-вузара» («Наставление визирям») и «Равзат ас-сафа» («Сад чистоты»). Эти произведения не только повествуют о исторических событиях, но и проливают свет на этические и административные принципы государственной службы, раскрывая обязанности и ответственность государственных служащих.
Кроме того, в статье исследуется, как такие понятия, как распределение власти, верность, честность, справедливость и ответственность, влияли на поведение чиновников в административной системе Тимуридов. Основная цель — оценить роль критериев увольнения в обеспечении политической и социальной стабильности в средневековый период на примере государства Тимуридов, а также рассмотреть этот исторический опыт как модель, способную углубить понимание современных теорий государственного управления.В данной статье анализируются критерии увольнения чиновников в эпоху Тимуридов на основе исторических источников. В частности, рассматриваются такие ключевые труды Хвандемира, как «Дастур ал-вузара» («Наставление визирям») и «Равзат ас-сафа» («Сад чистоты»). Эти произведения не только повествуют о исторических событиях, но и проливают свет на этические и административные принципы государственной службы, раскрывая обязанности и ответственность государственных служащих.
Кроме того, в статье исследуется, как такие понятия, как распределение власти, верность, честность, справедливость и ответственность, влияли на поведение чиновников в административной системе Тимуридов. Основная цель — оценить роль критериев увольнения в обеспечении политической и социальной стабильности в средневековый период на примере государства Тимуридов, а также рассмотреть этот исторический опыт как модель, способную углубить понимание современных теорий государственного управления.This article analyzes the criteria for the dismissal of officials during the Tīmūrid era based on historical sources. In particular, Khwāndamīr’s Dastūr al-wuzarā (“The Manual of Viziers”) and his other prominent work Rawżat al-ṣafā (“The Garden of Purity”) are examined as key sources within the scope of this study. These works not only recount historical events but also shed light on the ethical and administrative principles of public service, outlining the responsibilities and accountability of state officials.
Furthermore, the article explores how concepts such as authority distribution, loyalty, honesty, justice, and responsibility influenced the conduct of officials within the Tīmūrid administrative system. The main objective is to assess the role of dismissal criteria in ensuring political and social stability in the medieval period through the example of the Tīmūrid state and to evaluate this experience as a historical model that can contribute to a deeper understanding of modern theories of public administration
ИССЛЕДОВАНИЕ ФИЗИКО-МЕХАНИЧЕСКИХ СВОЙСТВ ПОКРЫТИЙ ZRCN, ПОЛУЧЕННЫХ МЕТОДОМ ВЫСОКОСКОРОСТНОГО ГАЗОПЛАМЕННОГО НАПЫЛЕНИЯ
Get PDFThe use of zirconium carbonitride (ZrCN) coatings has demonstrated a significant increase in hardness and wear resistance of 65G and U8G steels. High velocity oxygen fuel (HVOF) has proved to be an effective method of formation of dense coatings with high adhesion, which contributes to a significant improvement in the performance characteristics of treated surfaces. It was found that microhardness of samples depends on HVOF spraying parameters, as it increases 1.5-2 times after coating. In particular, the microhardness of 65G steel after ZrCN application reached 456.6 HV, and for U8G steel this index was 649.7 HV. The obtained results confirm the high efficiency of ZrCN in improving the mechanical and operational properties of steels, which is due to their significant hardness, increased wear resistance and high adhesion. This makes these coatings promising for application in conditions of intensive mechanical and abrasive impact.Бұл жұмыста цирконий карбонитриді (ZrCN) негізіндегі жабындарды қолдану 65Г және У8Г болаттарының қаттылығын, тозуға төзімділігін едәуір арттыратындығы анықталды. ЖЖЖБ – жоғары жылдамдықты жалынмен бүрку әдісі (HVOF) жоғары адгезиясы бар тығыз жабындар қалыптастырумен танымал, бұл бетінің қасиеттерін жақсартуға ықпал етті. ZrCN бүрку болаттардың тозуға төзімділігін жақсаруы байқалды. Сонымен қатар, микроқаттылық мәндері ЖЖЖБ процесінің параметрлеріне байланысты өзгергені және жабыннан кейін микроқаттылықтың 1,5-2 есе артқаны анықталды. 65Г болатының ZrCN жабынынан кейінгі микроқаттылығының мәні 456,6 HV болды. У8Г болаты үшін ZrCN жабынының микроқаттылығы 649,7 HV құрады. Бұл нәтижелер ZrCN жабындарының материалдың механикалық және эксплуатациялық қасиеттерін елеулі жақсартатынын көрсетеді.Применение покрытий на основе карбонитрида циркония (ZrCN) продемонстрировало значительное повышение твердости и износостойкости сталей 65Г и У8Г. Высокоскоростное газопламенное напыление (HVOF) зарекомендовало себя как эффективный метод формирования плотных покрытий с высокой адгезией, что способствует существенному улучшению эксплуатационных характеристик обработанных поверхностей. Установлено, что микротвердость образцов зависит от параметров напыления HVOF, поскольку после нанесения покрытия она увеличивается в 1,5–2 раза. В частности, микротвердость стали 65Г после нанесения ZrCN достигла 456,6 HV, а для стали У8Г данный показатель составил 649,7 HV. Полученные результаты подтверждают высокую эффективность ZrCN в улучшении механических и эксплуатационных свойств сталей, что обусловлено их значительной твердостью, повышенной износостойкостью и высокой адгезией. Это делает данные покрытия перспективными для применения в условиях интенсивного механического и абразивного воздействия
WC ALAŞIMLARINDA MEKANOAKTIVASYON TÜRLERININ ETKISI
No full textThis article reviews studies on the effect of mechanical activation (MA) on tungsten carbide-based alloys. MA is widely used in the field of materials science and is aimed at changing the physicomechanical properties of additives in order to increase their reactivity. WC-based hard alloys are widely used in various industries, as they have excellent mechanical properties, exceptional wear resistance, high strength and thermal stability. In this regard, tungsten carbide-based hard alloys are most suitable for the production of cutting tools. In addition, the article provides an analysis of complex types of mechanical activation used in various studies. The effect of types of mechanical activation on the physicomechanical properties of the obtained alloys is also considered. An analysis of the optimal parameters for obtaining hard alloys from powder samples pre-mechanically activated by the spark plasma sintering (SPS) method was carried out, which allows achieving high density and strength of materials. Special attention is also paid to studying the effect of mechanoactivation time and subsequent spark-plasma sintering on the microstructure and mechanical properties of tungsten carbide alloys. Understanding the relationship between mechanoactivation time and the properties of the resulting alloys is crucial for optimizing the production processes of tungsten alloys used in various industrial applications.Бұл мақалада механоактивацияның (МА) вольфрам карбиді негізіндегі қорытпаларға әсері туралы зерттеулерге шолу жасалған. МА материалтану саласында кеңінен қолданылады және қоспалардың реакциялық белсенділігін арттыру мақсатында олардың физика-механикалық қасиеттерін өзгертуге бағытталған. Вольфрам карбиді негізіндегі қатты қорытпалар өнеркәсіптің әртүрлі салаларында кеңінен қолданылады, өйткені олар тамаша механикалық қасиеттерге, ерекше тозуға төзімділікке, жоғары беріктік пен термиялық төзімділікке ие. Осыған байланысты, вольфрам карбиді негізіндегі қатты қорытпалар өндірісінің кесу құралдарын жасауға ең жарамды болып табылады.Сонымен қатар , мақалада әртүрлі зерттеулерде қолданылатын механоактивацияның күрделі түрлеріне талдау келтірілген. Алынған қорытпалардың физика-механикалық қасиеттеріне механоактивацияның түрлерінің әсері де қарастырылады. Ұшқынды плазмалық агломерациялау (SPS) әдісімен алдын ала механоактивация жүргізілген ұнтақ үлгілерінен қатты қорытпа алудың оңтайлы параметрлеріне талдау жүргізілді, бұл материалдардың жоғары тығыздығы мен беріктігіне қол жеткізуге мүмкіндік береді. Сондай-ақ, механоактивация уақытының және кейінгі ұшқын-плазмалық агломерацияның вольфрам карбиді қорытпаларының микроқұрылымы мен механикалық қасиеттеріне әсерін зерттеуге ерекше назар аударылады. Механоактивация уақыты мен алынған қорытпалардың қасиеттері арасындағы байланысты түсіну әртүрлі өнеркәсіптік қолданбаларда қолданылатын вольфрам қорытпаларының өндіріс процестерін оңтайландыру үшін өте маңызды.В настоящей работе представлен обзор исследований, направленных на получение сплавов на основе карбида вольфрама с предварительно проведенной механоактивацией (МА). МА широко применяется в области материаловедения и направлена на изменения физико-механических свойств материалов с целью повышения активности их реакции. В связи с этим, основное внимание в данной статье направлено на исследование влияния механоактивации на смеси на основе карбида вольфрама. Твердые сплавы на основе карбид вольфрама используются в различных промышленных условиях, благодаря их отличным механическим свойствам и выдающейся износостойкости в сочетании с высокой прочностью и термостойкостью, более того больше половины производства твердых сплавов на основе карбид вольфрама связана с изготовлением режущих инструментов. В статье также приведены комплексные виды механической активации, применяемых в различных исследованиях. А также рассмотрено влияние видов механоактивации смесей и длительности ее проведения на физико-механические свойства полученных сплавов последующими методами синтеза. Проведен анализ оптимальных условий для консолидации порошков методом искро-плазменного спекания (ИПС), что позволяет достигать высокой плотности и прочности материалов. Также особое внимание уделено влиянию времени механической активации и последующего искроплазменного спекания на микроструктуру и механические свойства сплавов карбида вольфрама. Понимание связи между временем механоактивации и свойствами полученных сплавов особенно важно для оптимизации процессов производства тяжелых вольфрамовых сплавов, используемых в различных промышленных применениях
HVOF YÖNTEMİYLE ELDE EDİLEN YÜKSEK DAYANIMLI CR₃C₂–NICR KAPLAMALARIN YAPISAL VE FAZ DÖNÜŞÜMLERİNİN İNCELENMESİ
No full textThe study investigated the formation of the composition of a Cr3C2-NiCr coating obtained by the high-velocity oxy-fuel (HVOF) spraying method on the E110 zirconium alloy using structural-phase and microstructural characterization. The aim is to evaluate the technological feasibility of the HVOF process for the zirconium alloy and to identify factors influencing the achievement of the target set of properties. Phase analysis revealed a multiphase state of the coatings, including Cr3C2 carbide, Cr23C6 lower carbide, and CrNi3 intermetallic compound. According to energy-dispersive analysis, a uniform layer with a thickness of 10–78 μm was formed, without columnar morphology and with continuous bonding at the “substrate–coating” interface, indicating satisfactory adhesion. Spectral analysis of sample A showed: Ni – 78.504%, Cr – 17.032%, O – 3.447%, C – 1.017%; sample B showed: Ni – 66.405%, Cr – 29.286%, O – 3.727%, C – 0.581%. The presence of oxygen (3–4%) is associated with spraying in an open atmosphere. In addition, mainly in the transition zone, intergranular and intragranular pores, local microcracks, and layer separation areas were detected; the oxygen content of about 3–4% is due to partial oxidation of the sprayed particles during spraying in an open atmosphere. The overall results confirm the suitability of the HVOF method for obtaining Cr3C2-NiCr coatings on the E110 base and indicate the need to optimize parameters to reduce porosity, limit oxidation, and stabilize the Cr3C2 phase fraction.Жұмыста құрылымдық-фазалық және микроқұрылымыдық сипаттамасы бар жоғары жылдамдықты газжалынды бүрку (HVOF) әдісімен Э110 цирконий қорытпасына алынған Cr3C2-NiCr жабынының құрамының қалыптасуы зерттелді. Мақсаты цирконий қорытпасы үшін HVOF технологиялық іске асырылуын бағалау және қасиеттердің нысаналы жиынтығына әсер ететін факторларды анықтау болып табылады. Фазалық талдау Cr3C2 карбиді, Cr23C6 төменгі карбиді және CrNi3 интерметаллиді бар жабындардың көп фазалы жай-күйін көрсетті. Энергодисперсиялық талдаумен деректері бойынша 10-78 мкм қалыңдығы біркелкі қабат түзілген, ол бағаналы морфологиясыз және «негіз-жабын» шекарасында үздіксіз байланысқан, бұл қанағаттанарлық адгезияны көрсетеді. А үлгісінің спектрлік талдауы Ni-78.504%, Cr-17.032%, O-3.447%, C-1.017%; B үлгісінде, Ni-66.405%, Cr-29.286%, O-3.727%, C-0,581% көрсетеді. Ал оттектің болуы (3-4%) ашық атмосфера жағдайында бүрку жүргізілуімен байланысты.Сонымен қатар, негізінен өтпелi аймақта бөлшекаралық және дақ ішілік кеуектер, жергiлiктi микрожарықтар мен қабаттардың ажырау аймақтары анықталды; оттегінің мөлшері шамамен 3-4% ашық атмосферада бүрку кезінде шашырандылардың ішінара тотығуымен байланысады. Нәтижелердің жиынтығы HVOF әдісінің Э110 негізінде Cr3C2-NiCr жабындарын алу үшін қолдануға жарамдылығын растайды және кеуектілікті төмендету тотығуды шектеу және Cr3C2 фазасының үлесін тұрақтандыру үшін режимдерді оңтайландыру қажеттігін көрсетеді. В работе исследовано формирование состава покрытия Cr3C2-NiCr, нанесённого методом высокоскоростного газопламенного напыления (HVOF) на сплав циркония Э110 с использованием структурно-фазового и микроструктурного анализа. Целью является оценка технологической реализуемости HVOF для циркониевого сплава и выявление факторов, влияющих на достижение целевого комплекса свойств. Фазовый анализ показал многофазное состояние покрытий, включающее карбид Cr3C2, низший карбид Cr23C6 и интерметаллид CrNi3. По данным энергодисперсионного анализа сформировался равномерный слой толщиной 10–78 мкм, без колонной морфологии и с непрерывным соединением на границе «основа–покрытие», что указывает на удовлетворительную адгезию. Спектральный анализ образца A показал: Ni – 78.504%, Cr – 17.032%, O – 3.447%, C – 1.017%; образца B: Ni – 66.405%, Cr – 29.286%, O – 3.727%, C – 0.581%. Наличие кислорода (3–4%) связано с проведением напыления в открытой атмосфере. Кроме того, преимущественно в переходной зоне выявлены межзеренные и внутрозеренные поры, локальные микротрещины и участки расслоения слоёв; содержание кислорода около 3–4% обусловлено частичным окислением распылённых частиц при напылении в открытой атмосфере. Совокупность результатов подтверждает пригодность метода HVOF для получения покрытий Cr3C2-NiCr на основе Э110 и указывает на необходимость оптимизации режимов для снижения пористости, ограничения окисления и стабилизации доли фазы Cr3C2.Bu çalışmada, E110 zirkonyum alaşımı üzerine yüksek hızlı oksijen-yakıt püskürtme (HVOF) yöntemiyle kaplanmış Cr₃C₂–NiCr kaplamasının bileşim oluşumu, yapısal-faz ve mikro yapısal analizler kullanılarak incelenmiştir. Çalışmanın amacı, HVOF yönteminin zirkonyum alaşımı için teknolojik uygulanabilirliğini değerlendirmek ve hedeflenen özellikler kompleksine ulaşmayı etkileyen faktörleri belirlemektir.
Faz analizi, Cr₃C₂ karbidi, alt karbür Cr₂₃C₆ ve intermetalik bileşik CrNi₃ içeren çok fazlı bir kaplama yapısının oluştuğunu göstermiştir. Enerji dağılımlı (EDS) analiz verilerine göre, 10–78 μm kalınlığında, sütunsu morfoloji göstermeyen ve “altlık–kaplama” arayüzünde sürekli bir bağa sahip düzgün bir tabaka oluşmuştur; bu da kaplamanın yeterli yapışma (adezyon) özelliğine sahip olduğunu göstermektedir. Spektral analiz sonuçlarına göre, numune A için bileşim şu şekildedir: Ni – %78,504; Cr – %17,032; O – %3,447; C – %1,017. Numune B için ise: Ni – %66,405; Cr – %29,286; O – %3,727; C – %0,581. Oksijenin %3–4 oranında bulunması, püskürtme işleminin açık atmosferde gerçekleştirilmesiyle ilişkilidir. Ayrıca geçiş bölgesinde taneler arası ve taneler içi gözenekler, yerel mikro çatlaklar ve tabaka ayrılma bölgeleri tespit edilmiştir. Oksijen içeriğinin yaklaşık %3–4 olması, püskürtme sırasında parçacıkların kısmi oksidasyonundan kaynaklanmaktadır. Elde edilen sonuçlar, HVOF yönteminin E110 zirkonyum alaşımı üzerinde Cr₃C₂–NiCr kaplamalarının elde edilmesi için uygun olduğunu doğrulamakta ve gözenekliliğin azaltılması, oksidasyonun sınırlandırılması ve Cr₃C₂ fazı oranının kararlılığını sağlamak amacıyla püskürtme parametrelerinin optimize edilmesi gerektiğini göstermektedir
JAPON YÜRÜYÜŞLERININ SONUÇLARI KHUBILAI
Get PDFThe Mongol invasions of Japan (in 1274 and 1281) led by Kublai Khan had a significant impact on Japan and the Far East region. Japan strengthened its defenses, the military role of the samurai was strengthened, and the myth of the "divine wind" (kamikaze) emerged, which influenced Japanese culture and isolationist policies. For the Mongol state of Kublai Khan, these campaigns were economically devastating and undermined the prestige of the army. Studying these events is important because they demonstrated the vulnerability of the Mongols and contributed to the stabilization of Japan as an independent power.Монгольские вторжения в Японию (в 1274 и 1281 годах) под предводительством Хубилай-хана оказали значительное влияние на Японию и регион Дальнего Востока. Япония усилила свою оборону, укрепилась военная роль самураев, и возник миф о «божественном ветре» (камикадзе), что повлияло на японскую культуру и изоляционистскую политику. Для монгольского государства Хубилай-хана эти кампании стали экономически разрушительными и подорвали престиж армии. Изучение этих событий важно, поскольку они продемонстрировали уязвимость монголов и способствовали стабилизации Японии как независимой державы.. Құбылай хан бастаған моңғолдардың Жапонияға жасаған шапқыншылығы (1274 және 1281 ж.) Жапония мен Қиыр Шығыс аймағына айтарлықтай әсер етті. Жапония қорғанысын күшейтті, самурайлардың әскери рөлі күшейді, жапон мәдениеті мен оқшаулану саясатына әсер еткен «құдайлық жел» (камикадзе) туралы миф пайда болды. Құбылай ханның Моңғол мемлекеті үшін бұл жорықтар экономикалық тұрғыдан жойқын болды және әскердің беделін түсірді. Бұл оқиғаларды зерттеу маңызды, өйткені олар моңғолдардың осалдығын көрсетті және Жапонияның тәуелсіз держава ретінде тұрақтануына ықпал етті.Kubilay Han önderliğindeki Moğolların Japonya'yı istila etmesi (1274 ve 1281) Japonya ve Uzak Doğu bölgesi üzerinde önemli bir etki yarattı. Japonya savunmasını güçlendirdi, samurayların askeri rolü güçlendi ve Japon kültürünü ve izolasyonist politikaları etkileyen "ilahi rüzgar" (kamikaze) miti ortaya çıktı. Kubilay Han'ın Moğol devleti için bu seferler ekonomik olarak yıkıcıydı ve ordunun prestijini zedeledi. Bu olayları incelemek önemlidir çünkü Moğolların savunmasızlığını gösterdiler ve Japonya'nın bağımsız bir güç olarak istikrarına katkıda bulundular