Teologia i Moralność
Not a member yet
618 research outputs found
Sort by
Czego wierzący może się nauczyć od niewierzącego o moralności?
No full textEthicists and moralists who see religion as a foundation of morality often claim that their colleagues, who do not refer to such a foundation, lack a firm ground for objectively binding moral norms. They also claim that an effective program of moral education must be located in the context of religious beliefs. The article\u27s main thesis is that individual morality, i.e. all actions and attitudes of a person, which are not founded on religion is not less grounded than a morality which does claim to have such a foundation. The reason for this is that neither philosophical nor theological normative theory of morals is the foundation for actions and attitudes of individuals. The source of moral edification lies in social practice which is made up of examples given by educators and other significant individuals, cultural artifacts, and the practice of political life.Etycy i moraliści upatrujący podstaw moralności w religii często twierdzą o swoich kolegach po fachu nie odwołujących się do takich podstaw, że tym ostatnim brakuje solidnego gruntu dla obiektywnie wiążących norm moralnych. Twierdzą też, że skuteczny program wychowania moralnego wymaga kontekstu przekonań religijnych. Artykuł stawia tezę, że moralność jednostki – rozumiana jako całokształt jej działań i postaw – nie mająca podstaw w religii nie jest gorzej ugruntowana od moralności osoby, która taką podstawę posiada. Jest tak dlatego, że ani filozoficzna, ani teologiczna normatywna teoria moralności nie jest podstawą dla działań i postaw jednostek. Źródło zbudowania moralnego znajduje się w praktyce społecznej, na którą składa się między innymi przykład dawany przez wychowawców i inne znaczące osoby, wytwory kultury i praktyka życia politycznego
Przesłanie moralne papieża Jana Pawła II i Benedykta XVI do czeskich ateistów. Historyczne uwarunkowania i możliwości.
No full textThe author deals with the reception of the moral teachings of Pope John Paul II and Pope Benedict XVI by the Czech agnostic and atheist public. He puts this dialogue in the historical context of the Czech history of the 20th century and demonstrates its limits and possibilities. Although there is a common dialogue and interest space, currently, however, on the atheistic part of the public prevails a rather confrontational stance.The author deals with the reception of the moral teachings of Pope John Paul II and Pope Benedict XVI by the Czech agnostic and atheist public. He puts this dialogue in the historical context of the Czech history of the 20th century and demonstrates its limits and possibilities. Although there is a common dialogue and interest space, currently, however, on the atheistic part of the public prevails a rather confrontational stance
Godność osoby cierpiącej jako podstawowa kategoria aksjologiczna w relacji lekarz - pacjent.
No full textFor most people illness is a very difficult existential experience. In the first place illness concerns human body but the whole person suffers, so the body and soul as well. Medical progress makes it possible to cure many illnesses and to relieve suffering. Unfortunately, quite often in medical treatment doctors lose from sight the person as a whole being in dealing with man as with an object. Personal dignity has to be a basic axiological category in the medical profession. When the medical treatment is united with a vision of the good of the whole person the relation of mutual trust begins and medical care could produce better fruits.Choroba dla większości ludzi stanowi bardzo trudne doświadczenie egzystencjalne. Choć dotyka ona w pierwszej mierze ludzkiego ciała, to jednak cierpi tak naprawdę wtedy cały człowiek, w swej jedności duszy i ciała. Postęp medycyny sprawia, że lekarze są dziś w stanie walczyć skutecznie z wieloma schorzeniami i nieść ulgę w cierpieniu. Niestety bardzo często w swych medycznych działaniach, skupiając się na „chorobowym przypadku” gubią gdzieś człowieka jako całość, pomijają jego godność osobową, traktują go przedmiotowo. Tymczasem właśnie ta osobowa godność pacjenta winna być podstawową kategorią aksjologiczną w zawodzie medyka. Gdy bowiem pracownikowi służby zdrowia będzie towarzyszyć integralna wizja osoby ludzkiej, świadomość wartości cierpienia oraz wzniosłości powołania medycznego wówczas jego relacja z pacjentem będzie opierać się na partnerstwie i zaufaniu, a to przyczyni się także do skuteczności zabiegów terapeutycznych
Koncepcja dziecięctwa duchowego ks. Aleksandra Woźnego.
No full textRev. Aleksander Woźny lived, worked, taught and ministered in a big parish of St. John Cantius Church in Poznań. He was truly a very good priest, who died in the opinion of sainthood. He proposed a new model in the spiritual life - spiritual childhoo d, which he developed when he was a prisoner at the Dachau concentration camp, inspired by "The Story of a Soul" by St. Therese of Lisieux.The purpose of the article is to present spiritual childhood as a certain concept - a proposal for the development of the inner life for every believer who pursues holiness and union with God in love, which was primarily the "path" of Rev. A. Woźny. This attitude accompanied him throughout his life and permeated his entire teaching. Spiritual childhood shaped itself in him. It was conditioned throughout his life by many facts, which contain the essential features of a spirituality that offers everything to God: one\u27s will, intellect (the authority of the soul), misery and sin, supernatural gifts, entrusting one\u27s whole life to God, in a spirit of submission, diminishing oneself through the imitation of Jesus and entrusting oneself to the Mother of God. This spiritual way is fulfilled by specific means: prayer, sacramental life, asceticism. The Biblical ground of spiritual childhood is found in the words of Christ: "Truly I tell you, anyone who will not receive the kingdom of God like a little child will never enter it" (Mk 10:15). It is thus an awareness of one\u27s own inadequacy, while simultaneously being open and trusting as well as entrusting to God as Father, seeking direct communion with God in love. This union, as the essence and purpose of the Christian life, eventually implies holiness and union with Christ, which can be realized in different ways and manifests itself in all aspects of life, in both clergy and laity, taking into account the specificities of each calling, which leads to a perfect likeness of Christ (2 Cor. 3, 18) (CC 50).The article describes the conditions of his spiritual life. It indicates the basis of spiritual childhoo d, showing its essential features as well as methods and means of realization. Rev. Woźny shaped his concept of childhood throughout almost all his life. His way of thinking and acting was formed by many factors that affected the climate of his faith during the relevant period in which he lived. The article contains a presentation and evaluation of Rev. Aleksander Woźny\u27s theological concept of spiritual childhoo d. It focuses on the basics of spiritual childhoo d, which shows the Triune God as the source of spirituality, outlining its subjective dimension, which is the foundation of the theological virtues of spiritual childhoo d, and the Church as a place to build communion with God. The article examines the ways and means of realizing spiritual childhood through prayer, understood as a childlike devotion to God and the ascetic life. It emphasizes the role and importance of the sacraments, and the path of childhood as the means of personal holiness in the life of Rev. Woźny.This is a universal concept, one of the possibilities, which need not put aside other ways of spiritual development that through particular stages leads to excellence and communion with God Himself. The secret lies in the voluntary choice of the model, which Rev. A. Woźny himself called the shortest and surest way to God.Ks. Aleksander Woźny żył, pracował, tworzył, służył w dużej parafii pw. św. Jana Kantego w Poznaniu. Był bardzo dobrym księdzem, który umarł w opinii świętości. Zaproponował nowy model życia wewnetrznego – dziecięctwo duchowe. Celem artykułu jest przedstawienie dziecięctwa duchowego, jako pewnej koncepcji - propozycję rozwoju życia wewnętrznego dla każdego człowieka wierzącego, dążącego do świętości, do zjednoczenia z Bogiem w miłości, które było przede wszystkim „drogą” samego ks. A. Woźnego. Postawą, która towarzyszyła mu przez całe życie, przenikającą całe jego nauczanie. Dziecięctwo duchowe ukształtowane w nim samym, zostało uwarunkowane całym jego życiem, wieloma faktami, w których zawierają się zasadnicze cechy duchowości oddania Panu Bogu wszystkiego: swojej woli, rozumu (władz duszy), nędzy i grzechów, darów nadprzyrodzonych, zawierzenia mu całego swojego życia, w duchu dyspozycyjności, umniejszania poprzez naśladowanie Jezusa i zawierzenie siebie Matce Bożej, a jednocześnie realizowana przez konkretne środki: modlitwę, życie sakramentalne, ascezę. Biblijną przesłankę duchowości dziecięctwa duchowego stanowią słowa Chrystusa: „Kto nie przyjmuje Królestwa Bożego jak dziecko nie wejdzie do niego” (Mk 10, 15). Jest to zatem postawa świadomości własnej niewystarczalności, przy jednoczesnym otwarciu i zaufaniu oraz zawierzeniu Bogu jako Ojcu, zmierzająca do bezpośredniej komunii z Bogiem w miłości. To zjednoczenie, jako istota i cel życia chrześcijańskiego, ostatecznie zakłada świętość i zjednoczenie z Chrystusem, które może być realizowane na różne sposoby i przejawiać się we wszystkich aspektach życia, zarówno u duchownych jak i świeckich, uwzględniając specyfikę każdego powołania, które sprowadza się do doskonałego upodobnienia się do Chrystusa (2 Kor 3,18) (KK 50). Jest to koncepcja uniwersalna, a więc jedna z możliwości, która wcale nie musi znosić innych dróg, duchowości czy etapów, które prowadzą do doskonałości, do komunii z Bogiem samym. Sekret tkwi w pewnej dobrowolności wyboru tego modelu, którą sam Ks. A. Woźny nazywa najkrótszą i najpewniejszą drogą do Boga.Artykuł zawiera uwarunkowania życia duchowego ks. Aleksandra Woźnego na tle sytuacji społeczno-politycznej w kraju i realiów epoki w której żył, środowiska rodzinnego oraz formacji duchowej. W związku z powyższym, uwzględniono dojrzewanie do kapłaństwa Aleksandra Woźnego, bolesne doświadczenia II wojny światowej oraz posługę duszpasterską jako proboszcza parafii pw. św. Jana Kantego w Poznaniu. Ks. Woźny kształtował swoją koncepcję dziecięctwa niemal przez całe swoje życie. Jego sposób myślenia i działania został uformowany przez wiele czynników mających wpływ na klimat wiary właściwy epoce, w której przyszło mu żyć. Artykuł zawiera prezentację i ocenę teologiczną koncepcji dziecięctwa duchowego ks. Aleksandra Woźnego. Skoncentrowano się na podstawach duchowości dziecięctwa, które wskazują na Trójjedynego Boga jako źródło duchowości, nakreślając jej podmiotowy wymiar, cnoty teologalne będące fundamentem dziecięctwa duchowego oraz na Kościół jako miejsce tworzenia komunii z Bogiem. Artykuł ukazuje środki i sposoby realizacji dziecięctwa duchowego poprzez modlitwę rozumianą jako dziecięce oddanie się Bogu i życie ascetyczne, podkreśla rolę i znaczenie sakramentów świętych, oraz drogę dziecięctwa jako sposób osobistego dążenia do świętości samego ks. Woźnego.Jest to koncepcja uniwersalna, a więc jedna z możliwości, która wcale nie musi znosić innych dróg, zarówno dla duchownych jak i świeckich. Może być realizowana w różnych powołaniach przez konkretne środki: modlitwę, życie sakramentalne, ascezę, pokorę przez oddanie Bogu swojej woli, rozumu (władz duszy), nędzy i grzechów, darów nadprzyrodzonych, zawierzenia mu całego swojego życia, w duchu dyspozycyjności, umniejszania poprzez naśladowanie Jezusa i zawierzenie siebie Matce Bożej. Sekret tkwi w pewnej dobrowolności wyboru tego modelu, którą sam Ks. A. Woźny nazywa najkrótszą i najpewniejszą drogą do Boga
Anthony Fisher, Catholic Bioetics for a New Millennium, Cambridge: Cambridge University Press 2012, ss. XII + 333.
No full textDuchowość bez Boga a życie „jakby Bóg był".
No full textThere is no one-dimensional man. The desire inscribed into the nature of human being is stronger than broadcasted ideologies or reductive anthropological concepts. Even those who methodically try to exclude God from the sphere of human quest are aware of this. An example of this is A. Comte-Sponville\u27s proposal to create spirituality without God. He is trying to show that concepts such as faith or spiritual bond could be replaced with their counterparts - faithfulness or vision of bond as sharing without dividing.In the present article the author tries to show the inconsequence of such an approach and to present the concept of living "as if God existed" as a thesis worth reflecting on. Spirituality, as understood by the author of the article, is the "life of living", a driving force that gives ultimate sense and purposefulness to human existence. Such an understanding of spirituality requires faith in the personal aspect - man needs such a point of adhesion to which he can refer entirely: with reason and will. A counterbalance to the proposal of spirituality without God is living "as if God existed". Such an approach is not about imitating the life of faith but about reminding oneself that excluding God from the horizon of quest is just man\u27s arbitrary decision, and therefore has little to do with the rationality of being. The consequence of accepting this proposal is the necessity of re- defining concepts such as faith, freedom, or communication, and restoring a proper relation between faith and reason. A further consequence is the conviction that the only way to "disenchant" the world is to "enchant" it again with the hope coming from faith.Nie istnieje człowiek jednowymiarowy. Pragnienie wpisane w naturę ludzkiego bytu jest silniejsze od głoszonych ideologii czy redukcyjnych koncepcji antropologicznych. Zdają sobie z tego sprawę również ci, którzy metodycznie usiłują wykluczyć Boga ze sfery ludzkich poszukiwań. Przykładem tego jest propozycja A. Comte-Sponville’a stworzenia duchowości bez Boga. Próbuje w niej wykazać, że takie pojęcia jak wiara czy duchowa więź można zastąpić ich odpowiednikami: wiernością, czy wizją więzi jako dzielenia bez podziałów.W niniejszym artykule próbuje się wykazać niekonsekwencje takiego podejścia oraz postawić jako tezę godną rozważenia koncepcję życia „jakby Bóg był”. Duchowość bowiem w rozumieniu autora artykułu stanowi „życie życia”, siłę napędową nadającą ostateczny sens i celowość egzystencji. Takie rozumienie duchowości domaga się wiary w wymiarze osobowym – człowiek potrzebuje bowiem takiego punktu przylgnięcia, do którego może odnieść się całym sobą: rozumem i wolą. Przeciwwagą do propozycji duchowości bez Boga jest życie „jakby Bóg był”. W takim podejściu nie chodzi bynajmniej o udawanie życia wiary, lecz o przypomnienie, że wykluczanie Boga z horyzontu poszukiwań jest wyłącznie arbitralną decyzją człowieka, a co za tym idzie, ma niewiele wspólnego z racjonalnością bytu. Konsekwencją przyjęcia tej propozycji jest konieczność powtórnego zdefiniowania takich pojęć jak wiara, wolność, komunikacja oraz przywrócenie właściwej relacji pomiędzy wiarą a rozumem. Dalszą konsekwencją jest przeświadczenie, że jedynym sposobem „odczarowania” świata jest jego ponowne „oczarowanie” nadzieją płynącą z wiary
Eurosieroctwo jako problem społeczno-moralny.
No full textOrphanhood, regardless of its cause, is always an unusually difficult state for the child for psychological and social reasons that threaten the child\u27s normal development and identity formation. Euro-orphanhood is a problem in the social dimension on account of its scope, diverse forms, difficulties in preventing and identifying the causes of situation and possibilities of compensation.The absence of even one of the parents hinders the educational process. Separation can cause depression, lack of the sense of security and behavioural disorders that deepen over time. Physical closeness is an essential element of building the bond with the child. No matter how hard the parents might try, phone calls and video calls over the Internet cannot replace immediate contact with the child. Tenderness, conversations, touch, hugging are extremely important activities for a normal child development. It is worthwhile to keep in mind that no money is able to compensate to the child the lack of the parent when they are most needed, when the child\u27s personality and psyche are developing. Therefore, it is important to alert parents to the wrong they can cause their children when going abroad. It is necessary to emphasize that the child has the right to a proper upbringing. This right can best be fulfilled when the mother does not take up work outside the house, but is committed to the upbringing of children. Children in order to be able to grow up as responsible people, morally and religiously mature, which also means mentally balanced, need love and maternal and paternal affection. An important task of the school and the Church is to be with the family, to support and strengthen it in the hierarchy of values of young people.A good school is primarily a wise school, whose mission is to show young people how to be truly human. Such a school requires from the adults investment and commitment to young people. That is why in today\u27s world, in which humanity is being destroyed, Jesus needs his people. Each of us should think about what is more important: money or man. The teacher of Nazareth will some day ask us: What did you do so that they could become valuable people?Sieroctwo niezależnie od przyczyny jego powstania jest zawsze dla dziecka stanem niezwykle trudnym pod względem psychologicznym i społecznym zagrażającym prawidłowemu rozwojowi i kształtowaniu się tożsamości. Eurosieroctwo stanowi problem w wymiarze społecznym ze względu na jego zakres, różnorodne formy występowania, trudności zapobiegania i rozpoznawania sytuacji, które je powodują oraz możliwości kompensacji.Nieobecność choćby jednego z rodziców utrudnia proces wychowawczy. Rozłąka może być przyczyną depresji, braku poczucia bezpieczeństwa, zaburzeń zachowania, które z czasem się pogłębiają. Bliskość fizyczna to niezbędny element budowania więzi z dzieckiem. Rodzice choćby jak bardzo się starali, to rozmowy telefoniczne czy video rozmowy przez Internet nie zastąpią kontaktu z dzieckiem na żywo. Czułość, rozmowy, dotyk, przytulanie to czynności niezwykle ważne dla prawidłowego rozwoju dziecka. Warto przypomnieć, że żadne pieniądze nie są w stanie zrekompensować dziecku braku rodzica wtedy, gdy jest mu najbardziej potrzebny, gdy kształtuje się jego osobowość i psychika. Dlatego ważne jest uczulanie rodziców na zło, jakie mogą wyrządzić swoim dzieciom, wyjeżdżając za granicę. Trzeba podkreślić, iż dziecko ma prawo do wychowania. Prawo to może być najlepiej urzeczywistniane wtedy, gdy matka nie podejmuje pracy poza domem, lecz zajmuje się wychowaniem. Dzieci, by mogły rozwijać się jako osoby odpowiedzialne, dojrzałe moralnie i religijnie, by mogły być zrównoważone psychicznie, potrzebują miłości oraz uczucia matczynego i ojcowskiego. Ważnym zadaniem Szkoły i Kościoła jest trwać przy rodzinie, wspomagać ją i umacniać w hierarchii wartości młodych ludzi.Dobra szkoła - to przede wszystkim mądra szkoła, której zadaniem jest ukazanie młodym ludziom jak być człowiekiem naprawdę. Szkoła wymaga inwestycji i poświęcenia dla młodego człowieka. Dlatego właśnie w dzisiejszym świecie, w którym człowieczeństwo ulega destrukcji, Jezus potrzebuje swoich ludzi. Każdy z nas winien przemyśleć czy ważniejszy jest pieniądz czy człowiek. Kiedyś Pedagog z Nazaretu zapyta: Co zrobiłeś aby oni byli wartościowymi ludźmi
Homo religiosus a homo novus. Kiedy duchowość religijną można utożsamiać z chrześcijańską? Przykład praktycznego zastosowania w Papui Nowej Gwinei.
No full textIt should be noted, that a human is a religious being. However, homo religiosus is not explicitly synonymous to homo novus, just as it is impossible to identify the religious spirituality with the Christian spirituality. A human becomes novus through the contact with Christ. Examples of such an attainment of resemblance to Christ are to be found in missionary countries, such as Papua New Guinea. The study shows the role of the Bikman - the leader of a clan - as a homo novus that encourages the community to adopt the lifestyle of Christ. The author of the article presents the Bikman\u27s significant roles and evangelization tasks towards the community entrusted to his care.Człowiek jest z natury osobą religijna. Ma potrzebę transcendencji. Jednakże nie zawsze człowiek religijny jest tożsamy z chrześcijaninem. Nie można również utożsamiać duchowości religijnej z duchowością chrześcijańską. Człowiek religijny staje się nowym człowiekiem poprzez spotkanie z Chrystusem. Duchowość chrześcijańska to forma relacji z Bogiem osobowym objawionym w Jezusie Chrystusie. Przykładem uchrystusowienia są misje prowadzone w Papui Nowej Gwinei. Tam postać Bikmana przywódcy klanu, może dokonać chrystoformizacji i przyjmując Chrystusa przeszczepić duchowość chrześcijańską jako formę życia wspólnoty, której jest liderem
Homo medium. Problematyka tele- i cybermaniactwa a wychowanie.
No full textThe increasing impact of television, computers and the internet on human life, especially on children and youth is quite obvious in our times. The amount of time they spend in front of the TV and computer screen is dangerously increasing, which often leads to media addiction (television addiction, cyber addiction). This phenomenon has many repercussions in the educational process, when moral conscience and the world of values are being shaped. Therefore, there are new challenges for parents and teachers who are responsible for a proper process of personalization and socialization of their children. Computer or television are ambivalent as they can serve good purposes or they can degrade a person morally and impair one\u27s personality. It all depends on the man (homo videns) who uses the media. It is therefore necessary to make the effort of prevention and make children and youth aware, so that moving around the virtual world of the internet, games and movies would not alienate them from the real world but would give them a chance to wisely consume media content, and not fall victims to their negative impact on life.Żyjemy w czasach, w których łatwo dostrzec coraz większy wpływ telewizji, komputera i Internetu na życie człowieka, zwłaszcza na dzieci i młodzież. Niebezpiecznie zwiększa się ilość czasu spędzanego przez nie przed ekranem telewizora i komputera, co prowadzi często do uzależnienia od tych mediów (telemaniactwo, cyberzależność). Fenomen ten niesie ze sobą wiele reperkusji w procesie wychowawczym, gdy kształtuje się sumienie moralne oraz świat wartości. Stąd też pojawiają się nowe wyzwania przed rodzicami i wychowawcami, odpowiedzialnymi za prawidłowy przebieg personalizacji i socjalizacji ich dzieci. Komputer czy telewizja mają charakter ambiwalentny. Mogą służyć dobru, albo mogą degradować osobowo i moralnie. Wszystko zależy od człowieka (homo videns), który z tych mediów korzysta. Trzeba zatem podjąć wysiłek profilaktyki i uświadomienia, by dzieci i młodzież, poruszając się po wirtualnym świecie Internetu, gier i filmów, nie wyalienowały się ze świata realnego, potrafiły mądrze konsumować treści medialne i nie padły ofiarą ich negatywnego oddziaływania na życie
Bogactwo - nędza w nauczaniu papieża Franciszka.
No full textThe author of this paper analyses the main themes of morality and spirituality of contemporary priests, with special attention to the post-conciliar theology of priesthood of Pope Francis.Today there are many serious problems related to the material wealth of many people. This contributes to a specific culture of consumerism. The poor are not free from the spiritual and moral tensions of this culture, either. In the contemporary world they are the majority.Pope Francis rejects this so called "worldliness" in the lifestyle of priests. Once again he draws our attention to the highly original "option for the poor".In numerous addresses (there are over 70 of them) to priests and bishops, Pope Francis is very strict in his condemnation of "the careerist approach" within the Church. His style is almost prophetic in this respect.He is also very critical about the lack of concern for the needs of the poor. He himself sets an example of a "simple" and "humble" life. Also, like in the case of a homily on priestly ordination, he gives numerous hagaliologic examples (Saint Francis of Assisi, blessed Mother Theresa, blessed John Paul II, Saint Father Pio). This entire message of Pope Francis builds up a "new" theology of priesthood confronted with the crises of this world.Wealth is a gift of God. God the Creator and Saviour knows best what man needs in his earthly pilgrimage. The biblical wise men were well aware of the "insignificance" of earthly goods. One of them prayed this way: "Two things I ask of you; deny them not for me before I die: Remove far from me falsehood and lying; give me neither poverty not riches; feed me with the food that is needful for me, lest I be full, and deny you, and say „Who is the Lord?",or lest I be poor, and steal, and profane the name of my God" (Proverbs 30, 7-9).The author of the paper reminds his readers that the theme of material and spiritual wealth can be found in hundreds and thousands of maxims. This goes on in every period of history, but since more of less the times of Adam Smith and his work On the Wealth of Nations a new period in the culture of the West seems to have been initiated: money - even against the intention of Smith - becomes indeed the Mammon of the West. Since almost the first day of the pontificate of Pope Francis, we can find in his teaching many "testimonials" and "references" to this "dramatic tension between wealth and poverty". These topics are the subject of the present paper.Papież Franciszek preferuje wybór tzw. „opcji fundamentalnej”, co w Jego rozumieniu jest tożsame z wybórem podstawowym. W etyce wychowawczej przyznaje się szczególne znaczenie pewnym decyzjom ludzkim, które są zdolne kształtować całe życie moralne i duchowe człowieka i oddziaływać na szczegółowe wybory i poszczególne czyny. Papież nawiązując do tego sposobu myślenia odwołuje się do Ewangelii miłosierdzia, pragnąc tym samym uwrażliwić wspólnotę Kościołą i ludzi dobrej woli na ubogich i potrzebujących.