Studia Ukrainica Posnaniensia
Not a member yet
456 research outputs found
Sort by
Львівський Театр імені Марії Заньковецької у процесі суспільних та культурних трансформацій кінця 1980-х–1990-х років
Get PDFThe article investigates the influence of social and cultural transformations of the late 1980–1990s on the work of one of the largest and historically oldest theater groups in Ukraine – the Maria Zankovetska National Theater. The purpose of the work is to analyze the features of the repertoire strategy of the theater and the work of its leading directors in the historical context. Attention is focused on the activities of the main director of the theater from 1987–2019, Fedir Stryhun, who determined the creative processes in the team, as well as the directors Alla Babenko and Vladyslav Sikorskyi, and other manifestations of public activity of theater artists. As a result of the research, the educational component of the team’s work is highlighted and described as dominant at this time. It was seen in filling gaps in the minds of viewers, their ideas about their own country, cultural and historical heritage. The integrity of the period of the Zankovetska Theater 1980–2010 is emphasized and the impact of the socially significant creative program of the 1990s on the following years of his work.Artykuł analizuje wpływ przemian społeczno-kulturowych końca lat 80. i 90. XX wieku na twórczość jednego z największych i najstarszych historycznie zespołów teatralnych w Ukrainie – Narodowego Teatru Dramatycznego im. Marii Zańkoweckiej. Cel pracy uwarunkowany jest potrzebą analizy strategii repertuarowej teatru i pracy jego czołowych reżyserów w kontekście historycznym. Zwrócono uwagę na działalność głównego dyrektora teatru w latach 1987–2019 Fedora Stryhuna, który decydował o procesach twórczych w zespole, a także reżyserów Ałły Babenko i Władysława Sikorskiego. Oceniono również działalność społeczną teatru. W wyniku przeprowadzonych badań wyodrębniono dydaktyczny komponent pracy zespołu i scharakteryzowano go jako dominujący w tamtym czasie. Znalazło to odzwierciedlenie w wypełnianiu „luk” w umysłach widzów, ich wyobrażeniach o własnym kraju, dziedzictwie kulturowym i historycznym. Podkreślono integralność Teatru Zańkoweckiej w latach 1980–2010 oraz wpływ analizowanego społecznie programu twórczego lat 90. na kolejne lata jego twórczości.The article investigates the influence of social and cultural transformations of the late 1980–1990s on the work of one of the largest and historically oldest theater groups in Ukraine – the Maria Zankovetska National Theater. The purpose of the work is to analyze the features of the repertoire strategy of the theater and the work of its leading directors in the historical context. Attention is focused on the activities of the main director of the theater from 1987–2019, Fedir Stryhun, who determined the creative processes in the team, as well as the directors Alla Babenko and Vladyslav Sikorskyi, and other manifestations of public activity of theater artists. As a result of the research, the educational component of the team’s work is highlighted and described as dominant at this time. It was seen in filling gaps in the minds of viewers, their ideas about their own country, cultural and historical heritage. The integrity of the period of the Zankovetska Theater 1980–2010 is emphasized and the impact of the socially significant creative program of the 1990s on the following years of his work
Перенесення травми. Колективна монографія Літературний образ дитинства в часи кризи за редакцією Катажини Якубовської-Кравчик
Get PDFThe text is a review of a collective monograph Літературний образ дитинства в часи кризи edited by Katarzyna Jakubowska-Krawczyk. The book is about the issues of childhood in times of crisis. Researchers from Poland and Ukraine analyze various issues, such as World War II, the Holocaust, the totalitarian regime, homelessness and the ongoing war in Donbas. The book uses the modern method of postcolonial studies and trauma research from the generational transfer perspec- tive. It deals with very important issues.The text is a review of a collective monograph Літературний образ дитинства в часи кризи edited by Katarzyna Jakubowska-Krawczyk. The book is about the issues of childhood in times of crisis. Researchers from Poland and Ukraine analyze various issues, such as World War II, the Holocaust, the totalitarian regime, homelessness and the ongoing war in Donbas. The book uses the modern method of postcolonial studies and trauma research from the generational transfer perspec- tive. It deals with very important issues.Текст є рецензією на колективну монографію Літературний образ дитинства в часі кризи за редакцією Катажини Якубовської Кравчик. Книга стосується питань дитинства в часи кризи. Дослідники з Польщі та України аналізують різні проблеми, такі як Друга світова війна, Голокост, тоталітарний режим, бездомність та війна на Донбасі. У книзі використано сучасний метод постколоніальних досліджень і методологію дослідження травми в перспективі передання досвіду з покоління на покоління. Книга стосується дуже важливих сьогодні питань
Ars memoriae в літературній інтерпретації Сергія Осоки
Get PDFThe article presents research on a very important problem, which has become extremely widespread in Ukrainian society and culture during the last years. It is a revision of memory as a constructive element of the contemporary Ukrainian national consciousness. The research is based on Serhij Osoka’s book Три лини для Марії (Three Tench for Mariia). The different stories included in the book are connected by the same strategy – rethinking the hero’s life experience, mostly that of his childhood. The main value of such a literary strategy is that the writer presents the personal memories of his hero against the background of collective memory. The last one shaped by the stories of people who have disappeared without a trace in the background of history.W proponowanym artykule rozpatrywana jest rewizja pamięci jako konstruktywny czynnik współczesnej świadomości narodowej Ukraińców. W ciągu ostatnich lat ten problem okazał się jednym z najważniejszych w społeczeństwie i kulturze Ukraińców. Aktualne badanie polega na dokładnej analizie książki Serhija Osoki Три лини для Марії (Trzy liny dla Mariji). Książka jest zbiorem opowiadań związanych ze sobą wspólną strategią przemyślenia przez bohatera własnego doświadczenia życia, szczególnie z okresu dzieciństwa. Wartością nadrzędną takiej strategii literackiej jest sposób wyeksponowania przez autora indywidualnej pamięci bohatera na tle pamięci zbiorowej, reprezentowanej poprzez odrębne doświadczenia ludzi skazanych na zapomnienie w biegu historii
Міграційний дискурс сучасної української літератури: теоретична модель і тематичні горизонти
Get PDFThe article examines the features of depicting migration in modern Ukrainian literature. Serhiy Zhadan’s short stories from the collection Big Mac and Other Stories and Volodymyr Rafeenko’s novel Mondergrin are the object of the analysis. The theoretical model of migration discourse research is described. The main aspects of such research are highlighted, for example, the typology of the character as Alien/Other; identity crisis and the formation of a multi-layered complex identity through assimilation/differentiation; plot models of moving/escaping/losing “one’s own” or mastering “another’s space”; traumatic experience and search for “their” community. Based on the structural model of the story of exile (relocation, migration), the plots of internal and external movement in modern Ukrainian literature are analyzed. It is proved that the plots of external and internal movement in the prose of Serhiy Zhadan and Volodymyr Rafeenko reproduce the crisis of the character’s identity. These are plot collisions in which border/border situations are embodied, in which “one’s own” and “another’s” describe the relationship between man and the spatial image of the world, a new semiotic model of reality in which the migrant found himself.Artykuł analizuje cechy opowieści migracyjnej we współczesnej literaturze ukraińskiej. Przedmiotem analizy są opowiadania Serhija Żadana ze zbioru Big Mac i inne historie oraz powieść Wołodymyra Rafiejenki Mondergrin. Opisano model teoretyczny badań dyskursu migracyjnego. Podkreślone zostały główne aspekty takich badań, np. typologie postaci jako Obcy/Inny; kryzys tożsamości i kształtowanie wielowarstwowej złożonej tożsamości poprzez asymilację/różnicowanie; modele fabularne poruszania się/ucieczki/utraty „swojej” lub opanowania „obcej” przestrzeni; traumatyczne przeżycia i poszukiwanie „swojej” społeczności. Na podstawie strukturalnego modelu historii wygnania (przesiedlenia, migracji) analizowane są wątki ruchu wewnętrznego i zewnętrznego we współczesnej literaturze ukraińskiej. Udowodniono, że wątki ruchu zewnętrznego i wewnętrznego w prozie Siergieja Żadana i Wołodymyra Rafiejenki odtwarzają kryzys tożsamości postaci. To znajduje wyraz na poziomie fabularnym, ucieleśnia się w sytuacjach granicznych, w których kategorie „swoje” i „inne” opisują relację między człowiekiem a przestrzennym obrazem świata, tworząc nowy semiotyczny model rzeczywistości, w której znalazł się migrant
Зміни в граматичному вираженні семантики часу в українській літературній мові перших двох десятиріч XXI сторіччя
Get PDFIn the Ukrainian literary language of the first two decades of the 21st century we can observe the simultaneous functioning of several grammatical varieties of temporal construction, consisting of the case or prepositional-case form of the noun and the agreed attributive component (adjective, pronoun, numeral). This variability of grammatical forms of temporal construction predefinеs changes in the grammatical design of the semantics of time. The diversity of grammatical forms of temporal construction causes difficulties related to the problems of their priority and accordance with modern grammatical norms. The aim of this article is to analyze the changes that have occurred in the grammatical expression of the semantics of time over the past hundred years of Ukrainian literary language, and to establish which of the temporal constructions correspond to the long-standing Ukrainian tradition. Attention is focused primarily on those grammatical constructions that are actively used in the language practice of the 21st century. Based on the analysis of lexicographic and scientific sources of different chronological sections, the semantic and syntactic features of these temporal constructions are determined, which allowed practical recommendations for their correct and appropriate use to be developed and proposed.W ukraińskim języku literackim pierwszych dwóch dekad XXI wieku obserwujemy równoczesne funkcjonowanie kilku gramatycznych typów wyrażeń temporalnych, które składają się z rzeczownika w przypadku zależnym lub wyrażenia przyimkowego oraz określenia przydawki (przymiotnika, zaimka, liczebnika) będącego z nim w związku zgody. Ta różnorodność gramatycznych form wyrażeń temporalnych wynika ze zmian w gramatycznym modelowaniu semantyki czasu. Poniższy artykuł ma na celu analizę zmian, jakie zaszły w gramatycznym wyrażeniu semantyki czasu w ciągu ostatnich stu lat funkcjonowania ukraińskiego języka literackiego, oraz ustalenie, które z wyrażeń temporalnych są zgodne z wieloletnią tradycją języka ukraińskiego. Najwięcej uwagi poświęcono przede wszystkim tym strukturom gramatycznym, które są aktywnie wykorzystywane w praktyce językowej XXI wieku. Na podstawie analizy źródeł leksykograficznych i naukowych pochodzących z różnych okresów chronologicznych określono cechy semantyczne i składniowe wyrażeń temporalnych, co umożliwiło opracowanie i zaproponowanie praktycznych zaleceń dotyczących ich prawidłowego i właściwego wykorzystania.In the Ukrainian literary language of the first two decades of the 21st century we can observe the simultaneous functioning of several grammatical varieties of temporal construction, consisting of the case or prepositional-case form of the noun and the agreed attributive component (adjective, pronoun, numeral). This variability of grammatical forms of temporal construction predefinеs changes in the grammatical design of the semantics of time. The diversity of grammatical forms of temporal construction causes difficulties related to the problems of their priority and accordance with modern grammatical norms. The aim of this article is to analyze the changes that have occurred in the grammatical expression of the semantics of time over the past hundred years of Ukrainian literary language, and to establish which of the temporal constructions correspond to the long-standing Ukrainian tradition. Attention is focused primarily on those grammatical constructions that are actively used in the language practice of the 21st century. Based on the analysis of lexicographic and scientific sources of different chronological sections, the semantic and syntactic features of these temporal constructions are determined, which allowed practical recommendations for their correct and appropriate use to be developed and proposed
Франкова концепція походження паремій: міжжанровий перехід
Get PDFThe article analyses the genesis of proverbs and sayings – one of the least researched issues in paremiology. It emphasizes that the specified problem only sometimes fell into the field of scientific interests of Ukrainian and foreign folklorists. However, the greatest contribution to solving the mystery of the origin of paremia was made by Ivan Franko, who, in the fundamental three-volume corpus Galician-Russian Folk proverbs, most fully presented the ways of replenishing the proverb fund. According to the researcher’s concept, one of the most productive ways is so-called “inter-genre transi- tion”, when larger genres are reduced to the concise verbal formula of the proverb. This work reveals that Ivan Franko proved a close connection between proverbs and sayings and anecdotes, fairy tales, and folk tales. The specific examples show the complex analytical work carried out by the compiler of the collection of folk aphorisms as they tried to trace the origin of each individual sample. Thanks to the systematic work of Ivan Franko in the field of the genesis of paremias, it was possible to bring this aspect of folkloristic studies to a new level and testify to the close inter-genre relationships through which the invisible substance of folk wisdom is revealed.W artykule została przeanalizowana geneza przysłów i porzekadeł – jedno z naj- mniej zbadanych zagadnień paremiologii. Podkreślono, że przedstawiony problem rzadko pojawia się w polu naukowych zainteresowań folklorystów ukraińskich i zagranicznych. Jednak największy wkład w rozwiązanie tajemnicy pochodzenia paremii miał Iwan Franko, który w podstawowym trzy- tomowym korpusie Galicyjsko-ruskie przypowieści ludowe (ukr. Галицько-руські народні приповідки) najpełniej przedstawił sposoby uzupełniania funduszu przysłów. Według koncepcji badacza jednym z najbardziej wydajnych sposobów jest tzw. przejście międzygatunkowe, kiedy obszerniejsze gatunki zostają zredukowane do lakonicznej formuły słownej przypowieści (ukr. приповідки). Praca ujawnia, że Iwan Franko udowodnił ścisłe połączenie przysłów i porzekadeł z dowcipem, baśnią i opowiada- niem ludowym. Na podstawie konkretnych przykładów odzwierciedla się trudną pracę analityczną, jaką wykonał autor zbioru aforyzmów ludowych, starając się prześledzić pochodzenie każdego egzem- plarza. Dzięki systematycznej pracy Iwana Franki w zakresie genezy paremii udało się uwypuklić ten aspekt badań folklorystycznych na nowym poziomie i potwierdzać ścisłe korelacje międzygatunkowe, poprzez które ujawnia się niewidzialna substancja mądrości ludowej
Мiж Шерлоком Голмсом і Ебергардом Моком: Готель „Велика Пруссiя” Богдана Коломiйчука
Get PDFThe subject of the analysis in this paper is the novel by Bohdan Kolomiichuk entitled The Great Prussia Hotel. From the genre point of view, the piece fits seamlessly into the so-called retro detective story with elements of the noir novel. The author’s variant of the retro detective story is clearly inspired by the classics of the genre, such as Artur Conan Doyle or Agata Christie (also contemporary ones, already containing further original modifications, such as Marek Krajewski or Konrad Lewandowski). This translates, for example, into the construction of the main character. Thus, a hybrid character is created, which appears to be a conglomerate of the features of Sherlock Holmes and Eberhard Mock. One should also pay attention to the construction of the novel space. Mapping activates various cultural and historical codes, it is not only an element accompanying the development of the plot but an expression of counter-hegemonic practice - the opposition to superficial top-down unification, anonymization and denationalization. Kolomiichuk’s novel can therefore be considered a borderland work in some places due to its multi-address character and a certain historical verve. In this context, at times drifting somewhat towards postmodernism, the Hotel smoothly fits into the trend of opening up popular literature to hybridity, borderline and multi-genre, visible since the turn of the 20th and 21st century, while taking into account national archetypes, images and motifs, and correlating them with the global (also contemporary) classics of the genre.The subject of the analysis in this paper is the novel by Bohdan Kolomiichuk entitled The Great Prussia Hotel. From the genre point of view, the piece fits seamlessly into the so-called retro detective story with elements of the noir novel. The author’s variant of the retro detective story is clearly inspired by the classics of the genre, such as Artur Conan Doyle or Agata Christie (also contemporary ones, already containing further original modifications, such as Marek Krajewski or Konrad Lewandowski). This translates, for example, into the construction of the main character. Thus, a hybrid character is created, which appears to be a conglomerate of the features of Sherlock Holmes and Eberhard Mock. One should also pay attention to the construction of the novel space. Mapping activates various cultural and historical codes, it is not only an element accompanying the development of the plot but an expression of counter-hegemonic practice - the opposition to superficial top-down unification, anonymization and denationalization. Kolomiichuk’s novel can therefore be considered a borderland work in some places due to its multi-address character and a certain historical verve. In this context, at times drifting somewhat towards postmodernism, the Hotel smoothly fits into the trend of opening up popular literature to hybridity, borderline and multi-genre, visible since the turn of the 20th and 21st century, while taking into account national archetypes, images and motifs, and correlating them with the global (also contemporary) classics of the genre.Предметом аналізу в цій статті є роман Богдана Коломійчука Готель „Велика Пруссія”. З точки зору жанрового визначення твір плавно вписується в рамки ретро-детективу з елементами нуарного роману. Авторський варіант ретро-детективу, використаний письмен- ником, безсумнівно інспірований класиками жанру, такими як Артур Конан Дойл чи Агата Крісті, а також сучасними авторами, твори яких містять подальші оригінальні модифікації (Марек Краєвський чи Конрад Левандовський). Простежується це, зокрема, у побудові го- ловного героя, яким є гібридний персонаж, створений на базі спільних рис Шерлока Холмса та Ебергарда Мока. В аналізованому романі слід звернути увагу й на побудову художнього простору. Авторське мапування активізує різноманітні культурно-історичні коди, відтак є не лише елементом, що супроводжує розвиток сюжетної лінії, а й вираженням контргегемо- ністської практики – протидії поверховій уніфікації, анонімізації та денаціоналізації. Таким чином роман Коломійчука можна вважати межовим твором з огляду на його багатоадресність та певний історичний нахил. У цьому контексті, дрейфуючи подекуди в бік постмодернізму, Готель «Велика Пруссія» плавно вписується в актуальний від зламу ХХ–ХХІ ст. тренд відкриття масової літератури на гібридність, межовість та багатожанровість з урахуванням національни
Поезія Віктора Неборака і рок-музика
Get PDFOne of the features of Viktor Neborak’s multifaceted work is its intersemioticity, its connection with other types of art. The article reveals the role of rock music in Neborak’s works. The main focus is on the collection Flying Head (1990), twenty poems from which were set to music. The importance of rhythm is emphasized. Neborak’s cooperation with Lviv rock musicians (The Cry of Jeremiah, Dead Rooster, Neborak rock band, bard and translator Viktor Morozov), his participation in the Nebo-rock musical project are highlighted. The album Terrible Birthday (1995) of this project as the beginning of the tradition of performances of Ukrainian poets accompanied by musicians.Jedną z cech wieloaspektowej twórczości Wiktora Neboraka jest jej intersemiotyczność, powiązanie z innymi rodzajami sztuki. Artykuł ujawnia rolę muzyki rockowej w twórczości poety Neboraka. Główny nacisk położono na tomik Latająca głowa (1990), z którego dwadzieścia wierszy zostało oprawionych w muzykę. Podkreślono rolę rytmu w twórczości poety. Opisano współ- pracę W. Neboraka z lwowskimi muzykami rockowymi (zespoły Lament Jeremiasza, Martwy Kogut, Neborak-rock-bend, bard i tłumacz Wiktor Morozow), jego udział w projekcie muzycznym Nebo-rock. Płyta Przerażające urodziny (1995) tego projektu to początek tradycji występów ukraińskich poetów z towarzyszeniem muzyków
Проблема ідентифікації жінок-письменниць радянської України 1920–1930-х років
Get PDFThe article is devoted to an analysis of the works of women writers from Central Ukraine during the 1920s and 1930s from the point of view of their cultural identification in the new Soviet reality. Currently, most of these women authors are unexplored and exist outside the literary canon. Feminist, cultural and sociological studies provide the theoretical framework for the article. The aim of the research is to find out how women’s literature from that time was positioned in the cultural and political space and the literary hierarchy. We distinguish three groups of women writers based on a study of their aesthetic basis and ideological beliefs, – Ukrainian writers, Proletarian writers, and Soviet writers. The first group was characterized by an appeal to modernist aesthetics and national issues. The work of the second group was inspired by proletarian aesthetics, themes of revolutionary struggle and women’s experience of various social groups. The work of the third group was based on the method of socialist realism, the theme of building a new Soviet reality, and the search for the place and role of women in the historical context.Artykuł poświęcony jest analizie twórczości pisarek centralnej Ukrainy w latach 20. i 30. XX wieku pod kątem ich identyfikacji kulturowej we współczesnej rzeczywistości sowieckiej. Twórczość większości autorów jest obecnie niezbadana i sytuuje się poza kanonem literackim. Teoretyczną ramą artykułu stały się studia feministyczne, kulturowe i socjologiczne. Celem badań jest ustalenie, w jaki sposób ówczesna literatura kobieca sytuowała się w przestrzeni kulturowej i politycznej oraz hierarchii literackiej. Na kanwie badania podstaw estetycznych i przekonań ideologicznych autorek wyróżniam trzy grupy twórczyń – pisarki ukraińskie, pisarki proletariackie, pisarki radzieckie. Pierwsza grupa charakteryzowała się odwołaniem do estetyki modernistycznej i problematyki narodowej. Twórczość drugiej grupy inspirowana była estetyką proletariacką, tematami walki rewolucyjnej i doświadczeniem kobiet różnych grup społecznych. Praca trzeciej grupy opiera się na metodzie socrealizmu, idei budowania nowej sowieckiej rzeczywistości oraz poszukiwania miejsca i roli kobiet w kontekście historycznym.The article is devoted to an analysis of the works of women writers from Central Ukraine during the 1920s and 1930s from the point of view of their cultural identification in the new Soviet reality. Currently, most of these women authors are unexplored and exist outside the literary canon. Feminist, cultural and sociological studies provide the theoretical framework for the article. The aim of the research is to find out how women’s literature from that time was positioned in the cultural and political space and the literary hierarchy. We distinguish three groups of women writers based on a study of their aesthetic basis and ideological beliefs, – Ukrainian writers, Proletarian writers, and Soviet writers. The first group was characterized by an appeal to modernist aesthetics and national issues. The work of the second group was inspired by proletarian aesthetics, themes of revolutionary struggle and women’s experience of various social groups. The work of the third group was based on the method of socialist realism, the theme of building a new Soviet reality, and the search for the place and role of women in the historical context