Studia Ukrainica Posnaniensia
Not a member yet
456 research outputs found
Sort by
Від білоруської кризи до української перемоги
Get PDFThe article is devoted to assessing the reflections of Belarusian and Ukrainian intellectuals on the dramatic events of 2020–2023 - the 2020 revolutionary uprising in Belarus and Russia’s full-scale invasion on February 24, 2022. Three important aspects are represented in the article: 1) the stance towards the past and the critical revision of the Soviet legacy; 2) the question of the national language, the extent to which it functions, and the prospects for its development; 3) the right to individual expression of one’s views, which is revealed in judgments about the existing situation and in the vision of the future. Some common features are noted in Belarusians’ and Ukrainians’ reflections on these events, as well as differences also being delineated, which are deepening with the passage of time.Artykuł poświęcony został ocenie dramatycznych wydarzeń lat 2020–2023, przebadanych na przykładzie refleksji intelektualistów białoruskich i ukraińskich. Rzecz dotyczy zrywu rewolucyjnego 2020 roku na Białorusi oraz pełnoskalowej wojny wywołanej przez Rosję 24 lutego 2022 roku w Ukrainie. Głowna uwaga badacza skupiona jest wokół trzech ważnych aspektów: 1) stanowiska wobec przeszłości oraz krytycznego zrewidowania spuścizny sowieckiej, 2) kwestii języka narodowego, zakresu jego funkcjonowania i perspektywy rozwoju, 3) prawa do indywidualnego wyrażania własnych poglądów, co ujawnia się w sądach o zaistniałej sytuacji oraz w wizji przyszłości. Zauważono wspólne cechy w refleksji Białorusinów i Ukraińców, ale wytyczono również istotne różnice, które wraz z upływem czasu pogłębiają się.The article is devoted to assessing the reflections of Belarusian and Ukrainian intellectuals on the dramatic events of 2020–2023 - the 2020 revolutionary uprising in Belarus and Russia’s full-scale invasion on February 24, 2022. Three important aspects are represented in the article: 1) the stance towards the past and the critical revision of the Soviet legacy; 2) the question of the national language, the extent to which it functions, and the prospects for its development; 3) the right to individual expression of one’s views, which is revealed in judgments about the existing situation and in the vision of the future. Some common features are noted in Belarusians’ and Ukrainians’ reflections on these events, as well as differences also being delineated, which are deepening with the passage of time
Фейкові новини як фронт війни в Україні
Get PDFThe present article analyzes the problem of Russian information aggression in the war against Ukraine, gives examples of dissemination of false information. Attention is also focused on the structure of fake news and the main currents of disinformation messages. The methods used to disseminate fake news and their impact on audiences are also analyzed.The present article analyzes the problem of Russian information aggression in the war against Ukraine, gives examples of dissemination of false information. Attention is also focused on the structure of fake news and the main currents of disinformation messages. The methods used to disseminate fake news and their impact on audiences are also analyzed.У статті аналізується проблема російської інформаційної агресії у війні проти України, наводяться приклади поширення неправдивої інформації. Увага зосереджена також на структурі фейкових новин та основних напрямах дезінформаційних повідомлень. Проаналізовано методи, які використовуються для поширення фейкових новин, та їхній вплив на аудиторію
Василь Ткачук – невідомі твори
Get PDFAside from 58 novels by Vasyl Tkachuk collected by his daughter, Olga Hoffman, from four published anthologies (Сині чічки, 1935; Золоті дзвінки, 1936; Зимова мельодія, 1938; Весна, 1940) and released by her in a single tome named Сині чічки (2013), twelve works by this forgotten novelist remain entirely unknown to most readers. In-depth analysis confirms that most of them don’t deviate in quality when compared to the works published in Tkachuk’s lifetime, in the aforementioned four anthologies. The novels may be traditional, sometimes even stereotypical in their themes, but at the same time, can surprise the reader when it comes to poetics and stylistics. Despite being conventional stories about village life set in the 1920s and 1930s (according to the 1930s critic Mykhailo Rudnytskyi, these were “humble rural pictures, touching to the core with their simplicity and primitivism”), the rich spectrum of stylistic and linguistic devices present there resulted in them being true gems of Ukrainian literature. Without a doubt, it can be said that these works maintain a form of continuity and thematic-stylistic unity with the anthologized legacy of Vasyl Tkachuk.Aside from 58 novels by Vasyl Tkachuk collected by his daughter, Olga Hoffman, from four published anthologies (Сині чічки, 1935; Золоті дзвінки, 1936; Зимова мельодія, 1938; Весна, 1940) and released by her in a single tome named Сині чічки (2013), twelve works by this forgotten novelist remain entirely unknown to most readers. In-depth analysis confirms that most of them don’t deviate in quality when compared to the works published in Tkachuk’s lifetime, in the aforementioned four anthologies. The novels may be traditional, sometimes even stereotypical in their themes, but at the same time, can surprise the reader when it comes to poetics and stylistics. Despite being conventional stories about village life set in the 1920s and 1930s (according to the 1930s critic Mykhailo Rudnytskyi, these were “humble rural pictures, touching to the core with their simplicity and primitivism”), the rich spectrum of stylistic and linguistic devices present there resulted in them being true gems of Ukrainian literature. Without a doubt, it can be said that these works maintain a form of continuity and thematic-stylistic unity with the anthologized legacy of Vasyl Tkachuk.Окрім п’ятдесяти восьми оповідань Василя Ткачука, зібраних його дочкою Ольгою Гоффманн із чотирьох опублікованих збірок оповідань і виданих нею одним томом під ідентичною із першою книжкою назвою Сині чічки (2013), дванадцять творів цього забутого новеліста залишаються абсолютно невідомими пересічному читачеві. Ретельний аналіз підтверджує, що більшість із них за своєю художньою майстерністю не відрізняються від творів, виданих за життя письменника в чотирьох прижиттєвих збірках, а потім зібраних в одному томі. Традиційні, часом стереотипні, оповідання та замальовки, як і видані у книжковій формі твори, дивують новаторськими рішеннями у сфері поетики та стилю. Використання багатого спектру стилістичних засобів і мовних прийомів призвело до того, що традиційні, по суті, розповіді про село 1920–1930-х років (за словами критика 1930-х років Михайла Рудницького, вони – „скромні образки з села, що хапають за серце своєю простотою і наївністю”) виявилися справжніми перлинами в новелістичній класиці рідного письменства. Тому, сміливо можна констатувати, що непубліковані твори Ткачука становлять певну тяглість і тематично-стильову єдність із книжковою спадщиною прозаїка
"Слово про закон і благодать" митрополита Іларіона: риторичне і поетичне підґрунтя
Get PDFRereading the first dated work of Ukrainian literature during the Russian-Ukrainian war is especially valuable because it proves our strength. This research is relevant as drawing attention to ways of addressing significant social needs a thousand years ago allows us to identify parallels with modern public speech and rhetorical practices in the political sphere. The main scientific problem that the author tries to highlight in this article concerns the correlation of rhetoric (the art of public speaking) and poetics (the system of creative principles of the author or era) in the study of the Sermon on Law and Grace, most likely created by Ilarion, Metropolitan of Kyiv. The article aims to outline the sources we should use to learn the poetics and rhetoric of the Sermon as a medieval work. The rhetoric and the poetic of the Sermon grow out of the Judeo-Christian tradition (unthinkable without ancient influences), then enriched by Byzantine oratory, but most closely related to evangelical preaching and the liturgical tradition of Kyivan Rus.Ponowne odczytanie pierwszego datowanego dzieła literatury ukraińskiej w czasie wojny rosyjsko-ukraińskiej jest szczególnie cenne, albowiem dowodzi naszej siły. Zwrócenie uwagi na sposoby zaspokajania istotnych potrzeb społecznych sprzed tysiąca lat pozwala na odnalezienie paraleli z nowoczesnymi wypowiedziami publicznymi i praktykami retorycznymi w sferze polityki, co sprawia, że badanie takie ma istotne znaczenie. Główny problem naukowy uwypuklony w niniejszym artykule dotyczy korelacji retoryki (sztuka wystąpień publicznych) i poetyki (system zasad twórczych autora lub epoki) w analizie Słowa o prawie i łasce, za autora którego uważany jest metropolita kijowski Iłarion. Celem studium jest zatem wskazanie źródeł, do których należy sięgać w celu zgłębienia poetyki i retoryki Słowa jako dzieła średniowiecznego. Retoryczne i poetyckie komponenty Słowa pochodzą z tradycji judeochrześcijańskiej, z ich wpływami antycznymi, wzbogacone oratorium bizantyjskim, najściślej związane z kaznodziejstwem ewangelicznym i kijowsko-ruską tradycją liturgiczną
Художнє осмислення українського культурного пантеону в драматургії Валерія Герасимчука
Get PDFThe article is devoted to revealing the motive complex of the cycle Plays about the Great. Valeriy Herasymchuk works using different strategies of biographical drama, which he thus considers as a complicated and multilevel system. The course is interested in different models of modern dramatic biography, its formal and semantic components. The authors focus on the process of reformatting the Ukrainian cultural and historical canon. The personages of Andrei Sheptytskyi, the writer and screenwriter Oleksandr Dovzhenko, historian Dmytro Yavornytskyi, and the Russian writers Anton Chekhov and Illia Repin (who felt favourably toward Ukraine) all gained the attention of Valeriy Herasymchuk. Thus the playwright established a very important aim, namely using the images of Anton Chekhov and Illia Repin to return ethnical Ukrainians, who were possessed by imperial culture, back to the Ukrainian pantheon. The author reminds the Ukrainian reader/viewer that the national canon is not limited to well-known names, and encourages them to read and learn more about the past and national heroes.Artykuł jest poświęcony zbadaniu motywów cyklu Dramaty o Wielkich jako całości dość złożonej i wielopoziomowej, gdyż Wałerij Herasymczuk pracuje w różnych strategiach dramatu biograficznego. Wybrany kierunek badań wydaje się właściwy z punktu widzenia różnych modeli współczesnej biografii dramaturgicznej, komponentów jej formy i treści. Uwaga badaczek skupia się na procesie nowego przeformatowania ukraińskiego kanonu kulturowo-historycznego. Wałerij Herasymczuk portretuje postaci metropolity Andrzeja Szeptyckiego, pisarza i scenarzysty Oleksandra Dowżenki, historyka Dmytra Jawornickiego, pisarza Antona Czechowa czy sympatyzującego z Ukrainą malarza Ilji Riepina. Na przykładzie dwu ostatnich dramaturg wyrażą ważną ideę – powrotuetnicznych Ukraińców zawłaszczonych przez kulturę imperialną do ukraińskiego panteonu. W ten sposób przypomina ukraińskiemu czytelnikowi/widzowi, że kanon narodowy nie ogranicza się do znanych nazwisk, zachęca do lektury, aby dowiedzieć się więcej o przeszłości i bohaterach narodowych.The article is devoted to revealing the motive complex of the cycle Plays about the Great. Valeriy Herasymchuk works using different strategies of biographical drama, which he thus considers as a complicated and multilevel system. The course is interested in different models of modern dramatic biography, its formal and semantic components. The authors focus on the process of reformatting the Ukrainian cultural and historical canon. The personages of Andrei Sheptytskyi, the writer and screenwriter Oleksandr Dovzhenko, historian Dmytro Yavornytskyi, and the Russian writers Anton Chekhov and Illia Repin (who felt favourably toward Ukraine) all gained the attention of Valeriy Herasymchuk. Thus the playwright established a very important aim, namely using the images of Anton Chekhov and Illia Repin to return ethnical Ukrainians, who were possessed by imperial culture, back to the Ukrainian pantheon. The author reminds the Ukrainian reader/viewer that the national canon is not limited to well-known names, and encourages them to read and learn more about the past and national heroes
Візуальні образи: від роману Івана Багряного Тигролови до однойменної екранізації Ростислава Синька
Get PDFThe film adaptation of the novel is considered to be a part of the literary discourse, hence its analysis is relevant as one of the disclosure methods of the author’s intentions embedded in the work. The article attempts to decode which visual images unite Ivan Bahrianyi’s novel Tiger Trappers and Rostyslav Synko’s film of the same name. The aim of the article is to compare the visual images of both works, taking into account the specificities of literature and cinema as arts and to determine the causes and role of the changes introduced by the director. Among all the visual images, we focused our attention on the echelon’s image, the characters’ features, the interior and exterior of the Sirko family house, and the landscapes. As a result of the analysis, The following conclusions were reached: the film adaptation of the novel Tiger Trappers almost exactly reproduces the verbal-visual images, but intensifies their ideology due to the Ukrainian features being emphasized. The director tries to circumvent the technical inability to convey the picturesque landscapes of the Far East and resorts to stylization, bringing to the forefront a patriotic motif and an adventure plot.Ekranizacja powieści wpisuje się w dyskurs literacki, jej analiza jest jednym ze sposobów ujawnienia osadzonych w dziele intencji autora. W artykule podjęto próbę zbadania, jakie obrazy wizualne łączą powieść Iwana Bahrianego Łowcy tygrysów i film Rostysława Syńki o tym samym tytule. Celem artykułu jest porównanie wizualnych obrazów obu dzieł z uwzględnieniem specyfiki literatury i kina jako rodzajów sztuki oraz określenie przyczyn i roli zmian wprowadzonych przez reżysera. Spośród obrazów wizualnych zwróciłam uwagę na wizerunek pociągu, cechy portretowe postaci, wnętrze i zewnętrze domu Sirków oraz krajobrazy. W wyniku analizy wyciągnęłam następujące wnioski: ekranizacja powieści Łowcy tygrysów niemal dokładnie odtwarza werbalne obrazy wizualne, ale wzmacnia ich ideologię poprzez podkreślenie cech ukraińskich. Reżyser stara się obejść techniczną niemożność oddania malowniczych pejzaży Dalekiego Wschodu i posługuje się stylizacją, wysuwając na pierwszy plan motyw patriotyczny i wątek przygodowy.The film adaptation of the novel is considered to be a part of the literary discourse, hence its analysis is relevant as one of the disclosure methods of the author’s intentions embedded in the work. The article attempts to decode which visual images unite Ivan Bahrianyi’s novel Tiger Trappers and Rostyslav Synko’s film of the same name. The aim of the article is to compare the visual images of both works, taking into account the specificities of literature and cinema as arts and to determine the causes and role of the changes introduced by the director. Among all the visual images, we focused our attention on the echelon’s image, the characters’ features, the interior and exterior of the Sirko family house, and the landscapes. As a result of the analysis, The following conclusions were reached: the film adaptation of the novel Tiger Trappers almost exactly reproduces the verbal-visual images, but intensifies their ideology due to the Ukrainian features being emphasized. The director tries to circumvent the technical inability to convey the picturesque landscapes of the Far East and resorts to stylization, bringing to the forefront a patriotic motif and an adventure plot
„Вся інакшість – усередині”: проблема ненормативної тілесності у романі "(Не)помітні" Івана Байдака
Get PDFThe article is devoted to the theme of people with disabilities in modern Ukrainian literature. The purpose of the article is to analyze the issues which a person with Tourette’s syndrome has in modern society, as described in the novel (In)visible by Ivan Baidak. Based on the interpreta- tion, it can be concluded that in the novel, the presence of characters with disabilities is marked by the physical condition of the author himself. With their help, he seeks not only to declare his own values and guidelines, but also to persuade people to accept the Other as a part of society. The desire for understanding, love and support fails due to the prevailing stereotypes in society, in which there is often no place for the protagonist Adam, because for people he remains the Other, a Stranger, or, as the author says at the beginning of the novel, the “Unlike”. In addition, the novel aims to help people with disabilities understand themselves and, most importantly, accept their uniqueness and learn to love themselves.Artykuł poświęcony jest problematyce osób z niepełnosprawnością we współczesnej literaturze ukraińskiej. Celem artykułu jest zwrócenie uwagi na specyfikę ujęcia problemu Innego, w szczególności osoby z zespołem Tourette’a, obecnej w powieści (Nie)widzialni współczesnego ukra- ińskiego pisarza Iwana Bajdaka. Zaakcentowano bezpośredni związek niepełnosprawności (zespołu Tourette’a) autora z jego powieścią. Zauważono, że obecność w powieści bohaterów z niepełnospraw- nością nacechowana jest kondycją fizyczną samego autora, który przy ich pomocy stara się nie tylko demonstrować własne wartości i wytyczne, lecz także skłaniać ludzi i społeczeństwo do akceptacji Innego jako odmiennego. Wszakże pragnienie zrozumienia, miłości i wsparcia osób z niepełnospraw- nością napotyka trudności z powodu stereotypów w społeczeństwie, w którym często nie ma miejsca dla głównego bohatera Adama, ponieważ dla ludzi pozostaje on Innym, Obcym lub, jak pisze autor na początku powieści, „Nie takim”. Ponadto powieść ma pomóc osobom niepełnosprawnym zrozu- mieć siebie i Innych, a co najważniejsze, zaakceptować swoją wyjątkowość i nauczyć się siebie kochać
Художній образ факту в романі Марічки Крижанівської "Тіні"
Get PDFThe author of the article is interested in the specifics of artistic documentaries in Soviet-era prose. The purpose of the study is to characterize the features of artistic documentary in Marichka Kryzhanivska’s novel Shadows, dedicated to the film director Serhiy Paradzhanov and the history of the filming of the film “Shadows of Forgotten Ancestors”. The author explains the meaning of the intertext, reveals the specifics of the image of famous figures, analyzes the expediency of combining mysticism and reality. It is determined here that the facts used in the novel vividly demonstrate the traumas of the colonial past. The combination of reality and mysticism provide an original image of the past, creating a dynamic plot.Autorkę artykułu interesuje specyfika beletryzowanego dokumentu traktującego o okresie sowieckim. Celem pracy jest scharakteryzowanie cech literatury faktu w powieści Mariczki Kryżaniwskiej Cienie, poświęconej reżyserowi Serhijowi Paradżanowowi oraz historii kręcenia filmu Cienie zapomnianych przodków. Autorka wyjaśnia znaczenie intertekstu, ujawnia specyfikę wizerunku znanych postaci, analizuje celowość połączenia mistycyzmu i rzeczywistości. Ustalono, że fakty przytoczone w powieści wyraźnie pokazują traumę kolonialnej przeszłości. Połączenie rzeczywistości i mistycyzmu dało oryginalny obraz przeszłości, tworząc dynamiczną fabułę
Cемантика і прагматика оказіональних складних слів у заголовках сучасних укра- їнських газет
Get PDFThe material for our research is the body of texts of modern Ukrainian newspaper discourse, namely the titles of articles published in all-Ukrainian newspapers, which are characterized by a kind of communicative and pragmatic potential. Along with other media, the modern newspaper is designed to convey information of various kinds, to provide relevant information, and to influence the mass reader. In order to achieve the most effective impact on the reader, the newspaper headline must be created professionally. Bright, noticeable, easy-to-remember titles are able to provide the maximum pragmatic effect, and perform a variety of functions. A discussion of the peculiarities of the functioning of complex occasionalisms in newspaper headlines, endowed with various pragmatic potentials, is relevant in our study. Linguo-pragmatic features of complex innovations in newspaper headlines on the material from modern Ukrainian newspapers are revealed, the lexical content of headlines is analyzed. The main communicative goals are defined, the communicative-pragmatic strategies described, and communicative tactics are analyzed.Materiałem do badań jest zbiór tekstów współczesnego ukraińskiego dyskursu prasowego, a dokładnie – tytuły artykułów publikowanych w gazetach ogólnoukraińskich, które charakteryzują się swoistym potencjałem komunikacyjnym i pragmatycznym. Współczesna gazeta, podobnie jak inne media, jest przeznaczona do przekazywania różnego rodzaju informacji, wpływania na masowego czytelnika. Aby to osiągnąć, nagłówek gazety musi być sporządzony profesjonalnie. Jasne, zauważalne, łatwe do zapamiętania tytuły są w stanie zapewnić maksymalny pragmatyczny efekt, pełnić różnorodne funkcje. W badaniu istotne jest rozważenie specyfiki funkcjonowania złożonych okazjonalizmów w gazetach, obdarzonych różnym potencjałem pragmatycznym. W artykule przeanalizowano językowo-pragmatyczne cechy nagłówków, zdefiniowano ich główne cele komunikacyjne oraz scharakteryzowano strategie i taktyki komunikacyjne.The material for our research is the body of texts of modern Ukrainian newspaper discourse, namely the titles of articles published in all-Ukrainian newspapers, which are characterized by a kind of communicative and pragmatic potential. Along with other media, the modern newspaper is designed to convey information of various kinds, to provide relevant information, and to influence the mass reader. In order to achieve the most effective impact on the reader, the newspaper headline must be created professionally. Bright, noticeable, easy-to-remember titles are able to provide the maximum pragmatic effect, and perform a variety of functions. A discussion of the peculiarities of the functioning of complex occasionalisms in newspaper headlines, endowed with various pragmatic potentials, is relevant in our study. Linguo-pragmatic features of complex innovations in newspaper headlines on the material from modern Ukrainian newspapers are revealed, the lexical content of headlines is analyzed. The main communicative goals are defined, the communicative-pragmatic strategies described, and communicative tactics are analyzed
Діалектні фонетичні та морфологічні особливості, а також українська соматична лексика у словниках Ілька Маґури Матеріялы до словаря і Сборничокъ словъ и выраженій чисто-народныхъ до русского словаря
Get PDFThe aim of the article is to present the results of an analysis of the phonetic and morphological layers of Ukrainian lexis from glossaries and the characteristics of the somatic terminology collected by the author. Since the collected material came from Żółkiew district, which belongs to the area of the Transnistrian dialect, the phonetic and morphological features of this dialect are presented in those constructions in particular. The lexicological analysis of this publication will help to determine whether the lexical material presented there is confirmed in dialects or in the normative layer of the Ukrainian language. It will also help to describe the scale of this confirmation. The majority of lexemes that are somatic terminology and names of diseases are confirmed to dialects of the Ukrainian language, while some word units are presented in the modern literary language.The aim of the article is to present the results of an analysis of the phonetic and morphological layers of Ukrainian lexis from glossaries and the characteristics of the somatic terminology collected by the author. Since the collected material came from Żółkiew district, which belongs to the area of the Transnistrian dialect, the phonetic and morphological features of this dialect are presented in those constructions in particular. The lexicological analysis of this publication will help to determine whether the lexical material presented there is confirmed in dialects or in the normative layer of the Ukrainian language. It will also help to describe the scale of this confirmation. The majority of lexemes that are somatic terminology and names of diseases are confirmed to dialects of the Ukrainian language, while some word units are presented in the modern literary language.Метою статті є представлення результатів аналізу фонетичного та морфологічного шарів українського словника глосаріїв та характеристики зібраної автором соматичної термінології. Проведений лексикологічний аналіз пам’ятки допоможе визначити, чи підтверджу-ється і наскільки український мовний матеріал у діалектах чи в нормативному шарі української мови. У численних конструкціях із використанням даної лексеми помітні як фонетичні, так і морфологічні особливості південно-західних говірок, особливо придністровського, в межах якого знаходиться Жовківський повіт, звідки походить зібраний матеріал. Більшість лексем у галузі соматичної термінології та назв хвороб утверджені в говірках української мови, окремі словесні одиниці присутні в сучасній мові