Studia Ukrainica Posnaniensia
Not a member yet
456 research outputs found
Sort by
Художня деталь як спосіб візуалізації тексту в оповіданнях-новелах Ірини Савки (за збіркою "Шипшинове намисто")
Full text linkLiterature as an art form has various original forms and means of self-expression, which determine the extent of its artistry. One of these means is artistic detail. Modern Ukrainian writer Iryna Savka uses micro-images (artistic detail) widely in her short stories, which, in fact, is a feature that distinguishes her works from others’ and makes them all the more recognizable. The relevance of this study lies in the fact that Savka’s works have not yet been researched thoroughly, in particular, regarding the use of artistic detail. Hence, this article can be considered an attempt to include Sawka’s novellas in the area of interest of contemporary scientific discourse. It is also worth noting how the key micro-image often appears in titles of Sawka’s works, with the entire plot then being built around it. This study specifically considers those micro-images that constitute a kind of visualization of how the text is perceived and most strongly affect the reader’s imagination.Literatura jako dziedzina sztuki ma w swym repertuarze różnorodne formy i środki autoekspresji, które ostatecznie decydują o stopniu jej artyzmu. Należy do nich także mikroobraz (szczegół artystyczny). Współczesna pisarka ukraińska Iryna Sawka w swoich nowelach sięga nierzadko po mikroobrazy, które stają się istotną cechą jej prozy, czyniąc ją dobrze rozpoznawalną. Jej twórczość jak dotąd nie była jednak obiektem wnikliwszych badań literaturoznawczych, stąd też niniejszy artykuł można uznać za próbę włączenia nowelistyki Sawki do obszaru zainteresowań współczesnego dyskursu naukowego. Zwraca uwagę również fakt, że kluczowy mikroobraz pojawia się często w samych tytułach utworów Sawki, a następnie wokół niego nadbudowywana jest cała fabuła. W niniejszym badaniu uwzględniono szczególnie te mikroobrazy, które stanowią swego rodzaju wizualizację percepcji tekstu i najsilniej oddziałują na wyobraźnię czytelnika.Literature as an art form has various original forms and means of self-expression, which determine the extent of its artistry. One of these means is artistic detail. Modern Ukrainian writer Iryna Savka uses micro-images (artistic detail) widely in her short stories, which, in fact, is a feature that distinguishes her works from others’ and makes them all the more recognizable. The relevance of this study lies in the fact that Savka’s works have not yet been researched thoroughly, in particular, regarding the use of artistic detail. Hence, this article can be considered an attempt to include Sawka’s novellas in the area of interest of contemporary scientific discourse. It is also worth noting how the key micro-image often appears in titles of Sawka’s works, with the entire plot then being built around it. This study specifically considers those micro-images that constitute a kind of visualization of how the text is perceived and most strongly affect the reader’s imagination
Комунікативно-прагматичний підхід до дослідження питань експресивного синтаксису (на матеріалі парцельованих структур роману Марії Матіос "Букова земля")
Full text linkThe article presents an analysis of parcellation in Mariia Matios’ famous novel. Its aim is to consider parcellation as a characteristic feature of the writer’s style. Parcellation is considered from special structural-compositional, semantic-meaning and intentional-pragmatic perspectives. The author employs communicative and pragmatic approaches to study this phenomenon. The use of parcellation figures contributes to increasing the information saturation of an artistic text, while also emphasising the expressiveness of the statement. The aim of this article is to present a communicative and pragmatic approach to the study of this phenomenon. The research confirms that parcellated constructions in the artistic works of contemporary Ukrainian novelists have both a communicative and a pragmatic orientation. The main function of the figures in a literary text studied here is that of logical selection, which is often combined with auxiliary functions: clarification, concretisation, actualisation of thoughts, expression of modal meanings.W artykule zostaje poddane analizie zjawisko parcelacji w tekście powieści Marii Matios Kraina bukowa. Sens badań polega na rozważeniu parcelacji jako charakterystycznej cechy indywidualnego stylu pisarki. Parcelacja jest rozpatrywana z punktu widzenia strukturalno-kompozycyjnego, semantyczno-znaczeniowego, intencjonalno-pragmatycznego. Stosowanie figur parcelacyjnych przyczynia się do zwiększenia nasycenia informacyjnego tekstu artystycznego, podkreśla również wyrazistość wypowiedzi. Celem artykułu jest przedstawienie komunikatywnego i pragmatycznego podejścia do badania tego zjawiska. Przeprowadzone badania potwierdziły, że konstrukcje rozparcelowane w twórczości artystycznej współczesnych powieściopisarzy ukraińskich mają orientację komunikacyjną i pragmatyczną. Główną funkcją badanych figur w tekście literackim jest selekcja logiczna, często połączona z funkcjami pomocniczymi: wyklarowaniem, konkretyzacją, aktualizacją myśli, wyrażaniem znaczeń modalnych
Образи неба й небесних світил у новелістиці Василя Ткачука
Full text linkImages of the sky and celestial bodies – sun, moon, stars – play an important role in the works of the little-explored Ukrainian writer from the 1930s, Vasyl Tkachuk. They are the result of Tkachuk’s combining both folk-poetic elements and original ones in his short stories. Above all, the images of the sky, the sun, the moon, and the stars in his texts are an integral part of the landscape of Hutsulshchyna and Pokuttia, functioning as components of the Hutsul landscape discourse but also as a part of the boundless cosmic space. The writer appears here as a master of drawing the picturesque landscapes of Hutsulshchyna and Pokuttia, where he was born and raised. In addition, the celestial space in Tkachuk’s works is an inseparable element of the lives of the Carpathian highlanders. Its elements accompany the characters in their daily joys and sorrows and thus become an integral part of their existence and beliefs. Finally, images of the sky and celestial bodies are an important factor in forming the plot and thus constitute a key element in the construction of individual writings by this Pokuttian writer. The highly original personified images, anthropomorphized comparisons, and authorial metaphors (which include the analyzed images of the sky, sun, moon, and stars) deserve special attention. Taken as a whole, the individual images of celestial space in Tkachuk’s works are part of the highly original tradition of novelistic discourse aptly described by Tkachuk’s contemporaries as “poetry in prose” (along with the concepts of “chichka”, “wind’ and “storm” analyzed earlier). In addition, the individualized images of the sky, sun, moon and stars have become an important component of Tkachuk’s conceptual model of the world. They also co-create a philosophy of nature and confirm the writer’s deep respect, attachment, and undying love for Hutsulshchyna, Pokuttia, and his native Ukraine.Obrazy nieba i ciał niebieskich – słońca, księżyca, gwiazd – odgrywają w twórczości mało zbadanego ukraińskiego nowelisty lat 30. XX w. Wasyla Tkaczuka istotną rolę i są efektem wykorzystania przez pisarza zarówno pierwiastków ludowo-poetyckich, jak i tych indywidualnych, autorskich. Przede wszystkim, wizerunki nieba, słońca, księżyca i gwiazd w krótkiej prozie Tkaczuka stanowią nieodłączny element krajobrazu Huculszczyzny i Pokucia, funkcjonują jako komponenty huculskiego dyskursu krajobrazowego, ale też jako część bezkresnej przestrzeni kosmicznej. Nowelista jawi się tu jako mistrz kreślenia malowniczych krajobrazów Huculszczyzny i Pokucia, gdzie się urodził i wychował. Ponadto przestrzeń niebieska w utworach Tkaczuka jest nieodłącznym pierwiastkiem życia karpackich górali, jej elementy towarzyszą bohaterom w codziennych radościach i smutkach, a zatem stanowią integralną część ich egzystencji i wierzeń. Obrazy nieba i ciał niebieskich są wreszcie czynnikiem fabułotwórczym, a więc ważnym elementem konstrukcji poszczególnych utworów. Tradycyjnie dla tego nowelisty na szczególną uwagę zasługują niezwykle oryginalne, spersonifikowane obrazy, zantropomorfizowane porównania i autorskie metafory, w skład których wchodzą analizowane wizerunki nieba, słońca, księżyca i gwiazd. Poszczególne wizerunki przestrzeni niebieskiej w utworach Tkaczuka wpisują się, obok analizowanych wcześniej obrazów (konceptów) „cziczki”, „wiatru” i „burzy”, w niezwykle oryginalną tradycję dyskursu nowelistycznego słusznie określanego jeszcze przez współczesnych Tkaczukowi krytyków mianem poezji w prozie. Są również składnikami konceptualnego modelu świata nowelisty, współtworzą bliską mu filozofię przyrody, potwierdzają jego głęboki szacunek, przywiązanie i niekłamaną miłość do Huculszczyzny, Pokucia i ojczystej Ukrainy
Епідемії та хвороби як oбраз нещастя в релігійній літературі київської митрополії XVII стoліття
Full text linkMultilingual Ruthenian literature in the 17th century reflects the problems with disasters, mainly wars, which resulted in hunger and disease, often turning into epidemics. They harassed society devastatingly, causing fear and despair. Teachers, especially those from monastic circles, tried to channel these anxieties towards piety, religious activity and prayer practices. Therefore, they described misfortunes as signs sent by God, who desires human conversion. The existence of the intercession of saints was recalled, and works were published in which their effective intercession with God for people was popularized. The sermons and collections describing miracles, treated as testimonies, probably had a special motivating meaning. The works were written in Ruthenian and Polish, thus they were available to a wide range of citizens of a multinational state. In this way, pastoral goals were realized in relation to the Orthodox and Uniates, but the goal was also a more widely addressed (Roman Catholics, Protestants) apology of faith.Multilingual Ruthenian literature in the 17th century reflects the problems with disasters, mainly wars, which resulted in hunger and disease, often turning into epidemics. They harassed society devastatingly, causing fear and despair. Teachers, especially those from monastic circles, tried to channel these anxieties towards piety, religious activity and prayer practices. Therefore, they described misfortunes as signs sent by God, who desires human conversion. The existence of the intercession of saints was recalled, and works were published in which their effective intercession with God for people was popularized. The sermons and collections describing miracles, treated as testimonies, probably had a special motivating meaning. The works were written in Ruthenian and Polish, thus they were available to a wide range of citizens of a multinational state. In this way, pastoral goals were realized in relation to the Orthodox and Uniates, but the goal was also a more widely addressed (Roman Catholics, Protestants) apology of faith.У руській літературі XVII століття відображено різноманітні людські нещастя та потрясіння, які траплялися в житті людей. Ідеться передусім про війни, що призводили до голоду та хвороб, а ті інколи переростали в епідемії. Ці події, знищуючи суспільний лад, викликали страх і відчай. Автори, особливо з чернечих кіл, намагалися погамувати цей неспокій, особистим прикладом пропагуючи благочестя, молитовні та релігійні практики. Описуючи нещастя як знаки, послані Богом, вони намагалися навернути людей, нагадували їм про роль святих, публікували твори, в яких підкреслювали їхнє заступництво за грішників перед Богом. Особливе значення для навернення мали проповіді та збірники текстів із описами чуд, які їхні автори розглядали як свідчення віри. Ці твори були написані руською та польською мовами, тому були доступні широкому колу читачів та слухачів багатоетнічної Речі Посполитої. Таким чином у середовищі православних та уніатів реалізувалися пастирські цілі, але метою релігійних творів була й адресована ширше (до римо-католиків та протестантів) апологія християнської віри
Досвід війни Євгенії Кононенко у вимірі автофікшн
Full text linkThe author analyzes Yevhenia Kononenko’s novel This Crazy Year (2023). Written in the form of a diary, it contains interesting reflections on the first year of full-scale Russian-Ukrainian war. The writer perfectly combines fiction and non-fiction discourses. Her style should be classified as autofiction, according to an analogy with the works of her favorite French novelist Annie Ernaux, which Kononenko published in her own translation into Ukrainian. In the novel This Crazy Year it is clearly illustrated how the imperial myth of neighbors gradually discredited the idea of community and brotherhood cultivated during the USSR period, especially in the context of the heroine’s private relations with her friends from Moscow. The portrayal of the narrator’s personal tragedy related to the illness and death of her daughter is marked by sincerity and confidentiality. As a new effort to interpret somebody’s own experience of the war, this novel is very important from the contemporary research point of view.Autor poddaje analizie powieść Jewhenii Kononenko Ten szalony rok (2023). Napisana w formie dziennika zawiera ujmującą refleksję na temat pierwszego roku wojny rosyjsko-ukraińskiej na pełną skalę. Pisarka doskonale łączy dyskursy fiction i non-fiction. Jej manierę wypada zakwalifikować jako autofiction, według analogii z twórczością jej ulubionej powieściopisarki francuskiej Annie Ernaux, której utwory Kononenko przecież publikowała w swoim tłumaczeniu na język ukraiński. W powieści Ten szalony rok dostrzeżono, jak imperialny mit sąsiadów stopniowo dyskredytował pielęgnowaną w okresie ZSRR ideę wspólnoty i braterstwa, zwłaszcza na gruncie prywatnych relacji bohaterki z przyjaciółmi z Moskwy. Szczerość i poufność cechują także zobrazowanie osobistej tragedii narratorki związanej z chorobą i śmiercią jej córki
Василь Стефаник і Станіслав Пшибишевський: на перехресті життєвих і творчих доріг
Full text linkThis paper is devoted to a comparative study of some aspects of the life and creative paths of two outstanding modernist writers: Vasyl Stefanyk and Stanisław Przybyszewski. On the basis of selected scientific works dedicated to the Ukrainian novelist and the Polish writer, poet and playwright, an attempt is made to find common life, worldview and creative features between them. One of the reasons for the origin of this connection was Stefanyk’s trip to Krakow and his acquaint- ance with Przybyszewski, respectively. That was the time when Przybyszewski had a considerable influence on Stefanyk’s work and vice versa. In other words, in the course of the research, a search is made for “common roads” between these Ukrainian and Polish writers, as well as specific parallels in the worldviews reflected in their work.Artykuł poświęcony jest komparatystycznemu badaniu wybranych aspektów życia i twórczości dwóch słynnych pisarzy okresu modernizmu: ukraińskiego nowelisty Wasyla Stefanyka i polskiego poety, prozaika oraz dramaturga Stanisława Przybyszewskiego. Autorka próbuje odnaleźć cechy wspólne w biografii, światopoglądzie i aktywności twórczej obu pisarzy. Łącząca tych artystów przyjaźń dotyczy okresu krakowskiego. Stefanyk przez dziewięć lat studiował w Krakowie, natomiast Przybyszewski właśnie w tym czasie zostaje jednym z liderów ruchu artystycznego Młodej Polski. Dowiedziono, iż Przybyszewski wywarł znaczny wpływ na aktywność literacką ukraińskiego nowelisty w zakresie światopoglądu, a także psychologii twórczości
Жанрова та стилістична специфіка творчості Макса Кідрука
Full text linkThe article presents an analysis of the genre and stylistic peculiarities of Max Kidruk’s novels Until the Light Fades Away and Don’t Look Back and Stay Quiet. It was found that this representative of the young generation of literature skillfully transforms elements of different genres and combines them in his prose, making it difficult to unambiguously define the genre of his works. These transformations are a characteristic feature of his original style, which is still insufficiently explored. Lexical units such as proper nouns, linguistic expression (barbarisms, exoticisms, vulgarism, etc.) and terms are presented in Kidruk’s works. In addition, there are almost no descriptions in the researched texts, but images-symbols or even footnotes and appendices appear. Max Kidruk’s work can serve as a source for further research in linguistic stylistics as well as in literary studies.W artykule przedstawiono analizę gatunkowej oraz stylistycznej specyfiki twórczości ukraińskiego pisarza Maksa Kidruka na przykładzie powieści Nie patrz wstecz i milcz oraz Zanim światło nie zgaśnie na zawsze. Stwierdzono, że przedstawiciel najmłodszej generacji literatury ukraińskiej umiejętnie transformuje elementy różnych gatunków i łączy je w swojej prozie, zatem trudno jednoznacznie określić istotę gatunkową jego utworów. Owe transformacje są cechą charakterystyczną oryginalnego stylu autorskiego, który wciąż pozostaje niedostatecznie zbadany. W utworach tego pisarza zaprezentowane są takie jednostki leksykalne, jak onimy, terminy, ekspresywna leksyka (barbaryzmy, egzotyzmy, wulgaryzmy itp.). Ponadto w badanych tekstach prawie nie ma opisów, pojawiają się obrazy-symbole czy nawet przypisy i załączniki. Twórczość Maksa Kidruka może służyć jako źródło dalszych badań zarówno z zakresu stylistyki językowej, jak i literaturoznawstwa.The article presents an analysis of the genre and stylistic peculiarities of Max Kidruk’s novels Until the Light Fades Away and Don’t Look Back and Stay Quiet. It was found that this representative of the young generation of literature skillfully transforms elements of different genres and combines them in his prose, making it difficult to unambiguously define the genre of his works. These transformations are a characteristic feature of his original style, which is still insufficiently explored. Lexical units such as proper nouns, linguistic expression (barbarisms, exoticisms, vulgarism, etc.) and terms are presented in Kidruk’s works. In addition, there are almost no descriptions in the researched texts, but images-symbols or even footnotes and appendices appear. Max Kidruk’s work can serve as a source for further research in linguistic stylistics as well as in literary studies
Роль журналів „Червоний шлях” та „Життя й революція” у становленні українського перекладознавства 1920–30-х років
Full text linkThe article deals with issues from the history of Ukrainian translatology, namely the de- velopment of this science in the field of theory, practice and criticism of translation in the 1920s–1930s. The main hypothesis of the article concerns the significant role of journals in the process of establishing Ukrainian translatology as a science. For this purpose, critical and theoretical texts that appeared in the monthly magazines “Червоний шлях” (1923–1936) and “Життя й революція” (1925–1934) were ana- lyzed, and translations of literary texts published in them were counted. As a result of this research, fur- ther prospective threads of research on the translation material contained in the given sources emerged.Artykuł porusza zagadnienia z historii ukraińskiej translatologii, mianowicie roz- woju tej nauki w zakresie teorii, praktyki oraz krytyki przekładu w latach 20. i 30. XX stulecia. Główną hipotezą rozprawy jest twierdzenie o znaczącej roli czasopism w procesie stanowienia ukraińskiej translatologii jako nauki. W tym celu przeanalizowano krytyczne i teoretyczne teksty, które ukazały się na łamach miesięczników „Червоний шлях” (1923–1936) i „Життя й революція” (1925–1934) oraz podliczono opublikowane w nich przekłady tekstów literackich. W wyniku badań wyłoniły się kolejne perspektywistyczne wątki badań nad zawartym w danych źródłach materiałem przekładoznawczym
Самобутність дослідження творчості Олеся Ульяненка в монографії Фелікса Штейнбука
Full text linkDruga część monografii Pod „Znakiem Sabaota” albo „Tam, gdzie…” Ulianenko to gruntowna kontynuacja studium twórczości ukraińskiego pisarza Ołesia Ulianenki (1962–2010) autorstwa Feliksa Szteinbuka. Ulianenkoznawca z Bratysławy powziął zamiar jak najrzetelniej odzwier- ciedlić istotę i cel pisarstwa Ulianenki, dla którego prawdziwym i jedynym przedmiotem rozważań stał się człowiek i jego dusza. Oryginalne dociekania wytrawnego badacza proponują alternatywne względem tradycyjnych historycznoliterackich interpretacji egzegetyczne odczytanie prozatorskiej spuścizny Ulianenki. Książka, która zgodnie z obietnicą jej autora, zawiera najpełniejszą, dogłębną i oryginalną analizę twórczości prozaika, a jednocześnie stanowi podstawę do dalszych fundamen- talnych badań nad spuścizną literacką pisarza z pewnością zasługuje na należyte docenienie zarówno ze strony krytyki literackiej, jak również szerokiego grona czytelników.Друга частина монографії Під „Знаком Саваофа, або „Там, де…” Ульяненко є ґрунтовним продовженням дослідження творчості українського письменника Олеся Ульяненка (1962–2010) авторства Фелікса Штейнбука. Ульяненкознавець із Братислави вирішив якомога точніше відобразити суть і мету творчості Ульяненка, для якого справжнім і єдиним предметом розгляду була людина та її душа. Оригінальний аналіз досвідченого дослідника базується на екзегетичній інтерпретації прозової спадщини Ульяненка, альтернативній щодо традиційних історико-літературних трактувань. Книга, яка, як обіцяв її автор, містить найповніший, ґрун- товний та оригінальний аналіз творчості Олеся Ульяненка, водночас є основою для подальших фундаментальних досліджень літературної спадщини письменника та, безумовно, заслуговує на належну оцінку з боку як літературознавців, так і широкого кола читачі
Структура і мотивація авторських найменувань страв у повісті Марії Матіос "Кулінарні фіґлі"
Full text linkThe article is about the structural specificity and features of the motivation of the author’s names of dishes in Mariia Matios’ novel Culinary Tricks. The study was based on the specificity of cognitive onomasiology, which enables the mechanisms of linguistic meaning of the mental lexicon of various components of consciousness to be identified. The article describes the structural features of author’s titles of dishes, single-component nomen, which are simple suffix units, and multi-component, which are structurally related to word combinations. Twelve typical models of multi-component titles are singled out and described. The motivational connections between the onomasiological structure of the author’s titles of dishes are analyzed, as well as the semantics and fragments of knowledge activated in the process of naming. It was found that ‘culinaryisms’ formally and meaningfully reflect the choice of motivators of the names: ingredients, taste characteristics, method of preparation, local distribution, etc. Metaphorical motivation is based on transferring the name based on the external similarity of objects (shape, color, size), as well as on evaluative and emotional associations. Parallel titles based on the choice of different motivators have been recorded.Proponowany artykuł jest poświęcony badaniu specyfiki strukturalnej i cech motywacji autorskich nazw dań w powieści Marii Matios Kulinarne figle. Badanie przeprowadzono w ramach onomazjologii poznawczej, która umożliwia identyfikację mechanizmów językowego znaczenia mentalnego leksykonu na podstawie różnych czynników świadomości. Scharakteryzowano cechy strukturalne autorskich nazw potraw, wyróżniono nomeny jednoskładnikowe, będące prostymi jednostkami sufiksowymi, oraz wieloskładnikowe, które są strukturalnie związane z kombinacjami wyrazów. Wyróżniono i opisano 12 typowych modeli nazw wieloskładnikowych. Zanalizowano powiązania motywacyjne między strukturą onomazjologiczną autorskich nazw potraw a semantyką i fragmentami wiedzy aktywowanymi w procesie nazywania. Stwierdzono, że kulinaryzmy formalnie i merytorycznie odzwierciedlają wybór motywatorów nazwy: składników, cech smakowych, sposobu przygotowania, dystrybucji lokalnej itp. Motywacja metaforyczna opiera się na przenoszeniu nazwy na podstawie zewnętrznego podobieństwa przedmiotów (kształt, kolor, wielkość), a także na skojarzeniach wartościujących i emocjonalnych. Zarejestrowano nazwy równoległe ze względu na dobór różnych motywatorów.The article is about the structural specificity and features of the motivation of the author’s names of dishes in Mariia Matios’ novel Culinary Tricks. The study was based on the specificity of cognitive onomasiology, which enables the mechanisms of linguistic meaning of the mental lexicon of various components of consciousness to be identified. The article describes the structural features of author’s titles of dishes, single-component nomen, which are simple suffix units, and multi-component, which are structurally related to word combinations. Twelve typical models of multi-component titles are singled out and described. The motivational connections between the onomasiological structure of the author’s titles of dishes are analyzed, as well as the semantics and fragments of knowledge activated in the process of naming. It was found that ‘culinaryisms’ formally and meaningfully reflect the choice of motivators of the names: ingredients, taste characteristics, method of preparation, local distribution, etc. Metaphorical motivation is based on transferring the name based on the external similarity of objects (shape, color, size), as well as on evaluative and emotional associations. Parallel titles based on the choice of different motivators have been recorded