Studia Ukrainica Posnaniensia
Not a member yet
456 research outputs found
Sort by
Вимір пам’яті в літературній версії Володимира Лиса
Full text linkIn the context of the analysis of literary works, the author researches the problem of memory in contemporary literary works, which is a construct of not only individual consciousness but also, in a broader sense, collective and national identity. Researching this issue is an extremely important and even necessary task, especially in view of the renewed threat to Ukrainian identity in the circumstances of the ongoing Russian-Ukrainian war. The study was mainly based on the novels of famous Ukrainian writer Volodymyr Lys, namely The Land of Bitter Tenderness and Solo for Solo-miia. These texts are examined as relevant testimonies of women under totalitarianism. At the center of both works are the stories of women who survived the challenges of the 20th century. Moreover, they not only survived but also tried to maintain their own identity. Their recollections of difficult experiences constitute an attempt to overcome traumatic memory. In addition, in the context of this study, an important thread proves to be the transmission of true history, traditional moral values and the preservation of the continuity of generations.Autorka artykułu w kontekście analizy utworów literackich podejmuje problem pamięci, która jest konstruktem nie tylko tożsamości indywidualnej, ale także w szerszym znaczeniu – zbiorowej i narodowej. Badanie tej kwestii jest niezwykle ważnym, a nawet koniecznym zabiegiem, zwłaszcza ze względu na ponowne zagrożenie ukraińskości w warunkach trwającej wojny rosyjsko-ukraińskiej. Przedmiotem badań została twórczość współczesnego pisarza ukraińskiego Wołodymyra Łysa, mianowicie powieści Kraj gorzkiej czułości oraz Solo dla Solomii. Teksty te są rozpatrywane jako właściwe świadectwa kobiet w okresie totalitaryzmu. Fabuły obu utworów oparte są na historiach kobiet, które przeżyły wyzwania XX wieku, próbując zachować własną tożsamość. Przypominanie przez nich doświadczeń traumatycznych jest próbą przezwyciężenia bolesnej pamięci, ale zarazem ważnym wątkiem okazuje się przekazanie potomkom prawdziwej historii, tradycyjnych wartości moralnych, zachowanie ciągłości pokoleń
Трансформація етностереотипів у лінгвосвідомості українців під час російсько-української війни (на матеріалі лексеми ,,Німеччина”)
Full text linkThe article presents the results of a linguistic experiment, which consisted in determining the stereotypical perception of the lexeme “Germany” by Ukrainian refugees who found themselves outside Ukraine after Russia’s full-scale invasion. The dynamics of stereotypical ideas about Germany before moving to it and after their immediate stay were traced. This aspect of research was based on the methods of associative experiment and cluster analysis. As a result, the main thematic groups of stereotypical ideas about Germany present in the linguistic consciousness of Ukrainian refugees were identified. These are values, food and drinks, social sphere, attitude to the country, culture, production, people, war, refugees, locality, and nature. In conclusion, we can say that because of the forced emigration of Ukrainians, ethnic heterostereotypes are transformed into autostereotypes, and the content of thematic groups and the semantic meanings of the toponym “Germany” indicate corresponding changes.W artykule przedstawiono wyniki eksperymentu językowego mającego na celu określenie stereotypowego postrzegania leksemu „Niemcy” przez ukraińskich uchodźców, którzy znaleźli się poza Ukrainą po rozpoczęciu inwazji na pełną skalę. Dynamikę stereotypowych wyobrażeń o Niemczech przed i po bezpośrednim pobycie w kraju prześledzono w oparciu o metody eksperymentu asocjacyjnego i analizy skupień. Wyodrębniono główne grupy tematyczne stereotypowych wyobrażeń o Niemczech obecnych w świadomości językowej ukraińskich uchodźców: wartości, jedzenie i picie, sfera społeczna, stosunek do kraju, kultura, produkcja, ludzie, wojna, uchodźcy, lokalność, przyroda. Ujawniono, że heterostereotypy etniczne w wyniku przymusowego wyjazdu do innego kraju przekształcają się w autostereotypy, a treść grup tematycznych i pole semantyczne toponimu „Niemcy” wskazują na odpowiadające im zmiany.The article presents the results of a linguistic experiment, which consisted in determining the stereotypical perception of the lexeme “Germany” by Ukrainian refugees who found themselves outside Ukraine after Russia’s full-scale invasion. The dynamics of stereotypical ideas about Germany before moving to it and after their immediate stay were traced. This aspect of research was based on the methods of associative experiment and cluster analysis. As a result, the main thematic groups of stereotypical ideas about Germany present in the linguistic consciousness of Ukrainian refugees were identified. These are values, food and drinks, social sphere, attitude to the country, culture, production, people, war, refugees, locality, and nature. In conclusion, we can say that because of the forced emigration of Ukrainians, ethnic heterostereotypes are transformed into autostereotypes, and the content of thematic groups and the semantic meanings of the toponym “Germany” indicate corresponding changes
Стилістично-синтаксична структура поетичного мовопростору Івана Низового
Full text linkThe author of the article considers the stylistic and syntactic features of the individual style of the famous Ukrainian poet Ivan Nyzovyi. His works were not appreciated enough from the linguistic point of view. Stylistic means based on the syntactic constructions are the main feature of the language of Ivan Nyzovyi’s poems. This article is devoted to the functions of such stylistic figures. The author examines the stylistic units as figures of addition (anaphora, epistrophe, homeoteleuth); figures of accumulation (gradation, polysyndeton, asyndeton); figures of displacement (inversion, chiasm); rhetorical figures (appeal, question, denial, affirmation, exclamation) in the poems. She concludes that the expressive means of syntactic origin create a special emotional tonality of the poetic narrative, highlight the key phrases, organize a peculiar rhythm pattern and relief contour of the poetry, and therefore achieve the most expressive stylistic effect in the presentation of the author’s worldview.Autorka rozpatruje tkankę składniowo-stylistyczną twórczości wybitnego ukraińskiego poety Iwana Nyzowego, którego dorobek artystyczny dotychczas pozostaje poza zasięgiem zainteresowań językoznawców. Nieodłącznym składnikiem przestrzeni językowej poety są środki stylistyczne o charakterze składniowym. Badaczka analizuje funkcjonowanie w utworach poety takich środków stylistycznych, jak figury dodawania (anafora, epistrofa, homoioteleuton), figury gromadzenia (gradacja, polisyndeton, asyndeton), figury przemieszczenia (inwersja, chiazm), figury retoryczne (zwrot adresatywny, pytanie, negacja, afirmacja, okrzyk). Za pomocą wymienionych środków figuratywno-ekspresyjnych o charakterze składniowym poeta tworzy wyjątkową tonację emocjonalną tekstu poetyckiego, uwypukla swoją wypowiedź, układa swoisty rysunek rytmiczno-melodyczny i kreuje wyraziste kontury obrazu poetyckiego, a zatem jako autor osiąga najbardziej wyrazisty efekt stylistyczny w manifestacji swojego światopoglądu indywidualnego.The author of the article considers the stylistic and syntactic features of the individual style of the famous Ukrainian poet Ivan Nyzovyi. His works were not appreciated enough from the linguistic point of view. Stylistic means based on the syntactic constructions are the main feature of the language of Ivan Nyzovyi’s poems. This article is devoted to the functions of such stylistic figures. The author examines the stylistic units as figures of addition (anaphora, epistrophe, homeoteleuth); figures of accumulation (gradation, polysyndeton, asyndeton); figures of displacement (inversion, chiasm); rhetorical figures (appeal, question, denial, affirmation, exclamation) in the poems. She concludes that the expressive means of syntactic origin create a special emotional tonality of the poetic narrative, highlight the key phrases, organize a peculiar rhythm pattern and relief contour of the poetry, and therefore achieve the most expressive stylistic effect in the presentation of the author’s worldview
Етнообрази як репрезентанти релігійного коду в романі Василя Махна «Вічний календар»
Full text linkThe article deals with the ethnoimages in Vasyl Makhno`s novel The Eternal Calendar with the help of the dominant imagological method. The study focuses on issues relevant in the era of globalization of the interaction between own and other within the limits of the topos presented in the text. The article investigates the religious images that form a certain archetypal code in the representation of each ethnic image. The study also analyzes the religious code role and functions in the author`s image creation process. It considers the context of the ethnocultural borderland as the space in which different other nations function, where their cultural boundaries were set in the light of the historical and political background of events developed in the novel The Eternal Calendar. The research examines the interaction between Ukrainians’ self-image and the heteroimages of Armenians, Jews, Poles and Ottomans in its religious aspects and does so within the polyphony of borderlands. The article proves that the leitmotif of Vasyl Makhno`s novel is an invisible ideological confrontation between representatives of certain faiths, which is most vividly represented in the apocalyptic codes of the epic about the Messiah.Artykuł analizuje obrazy etniczne powieści Wasyla Machny Kalendarz wiecznościz zastosowaniem dominującej metody imagologicznej. W pracy skupiono uwagę na problematyce interakcji między własnym a cudzym w ramach prezentowanych w tekście toposów, istotnych w dobie procesów globalizacyjnych. Głównym zadaniem wywiadu naukowego jest badanie obrazów reli-gijnych, które tworzą pewien kod archetypowy w reprezentacji każdego etnotypu. W opracowaniu prześledzono również rolę i funkcje kodu religijnego w wyobraźni autora, cechy geokolturowego i dekoracyjnego imago obrazów etnicznych. W trakcie badania wzięto pod uwagę kontekst etnokul-turowego pogranicza jako przestrzeni funkcjowania wielu obcych sobie narodów, granice kulturowe, które w pewnej mierze zostały wyrównane w świetle historycznego i politycznego tła rozwoju wyda-rzeń powieści Kalendarz wieczności. W wywiadzie przeanalizowano także interakcje wizerunku Ukra-ińców z heteroobrazami Ormian, Żydów, Polaków i Osmanów w aspekcie religijnym na pograniczu polifonicznym. Udowodniono, że motywem przewodnim powieści Wasyla Machny jest niewidzialna ideologiczna konfrontacja między przedstawicielami określonych wyznań, co najdobitniej zarysowuje się w apokaliptycznych kodach eposu o Mesjaszu.The article deals with the ethnoimages in Vasyl Makhno`s novel The Eternal Calendar with the help of the dominant imagological method. The study focuses on issues relevant in the era of globalization of the interaction between own and other within the limits of the topos presented in the text. The article investigates the religious images that form a certain archetypal code in the representation of each ethnic image. The study also analyzes the religious code role and functions in the author`s image creation process. It considers the context of the ethnocultural borderland as the space in which different other nations function, where their cultural boundaries were set in the light of the historical and political background of events developed in the novel The Eternal Calendar. The research examines the interaction between Ukrainians’ self-image and the heteroimages of Armenians, Jews, Poles and Ottomans in its religious aspects and does so within the polyphony of borderlands. The article proves that the leitmotif of Vasyl Makhno`s novel is an invisible ideological confrontation between representatives of certain faiths, which is most vividly represented in the apocalyptic codes of the epic about the Messiah
Пастка „теплих портретів”. Вибрані приклади українських гетерообразів у польській літературі та кіно початку ХХІ ст.
Full text linkThe expressions of Polish solidarity with Ukrainians after the aggression of the Russian Federation on February 24, 2022 was absolutely unprecedented. Undoubtedly, such a radical historical breakthrough would not have been possible without the contribution of Ukrainian migration diplomacy, implemented, often unknowingly, by hundreds of thousands of migrants who, through direct contact with Poles, reduced the conflict-causing potential of Ukrainian-Polish history. The aim of this paper is to examine the evolution of Ukrainian heteroimages appearing in Polish cinema and literature at the beginning of the 21st century, e.g. Lady from Ukraine by Paweł Łoziński, Ukrainian girl by Barbara Kosmowska and reportages written by Marta Mazuś and Monika Sobień-Górska. The author also focuses attention on the migration counter-discourse in Guest Worker Literature, the role of the Polish-Ukrainian theater and the intercultural perspective for future literary and artistic searches.The expressions of Polish solidarity with Ukrainians after the aggression of the Russian Federation on February 24, 2022 was absolutely unprecedented. Undoubtedly, such a radical historical breakthrough would not have been possible without the contribution of Ukrainian migration diplomacy, implemented, often unknowingly, by hundreds of thousands of migrants who, through direct contact with Poles, reduced the conflict-causing potential of Ukrainian-Polish history. The aim of this paper is to examine the evolution of Ukrainian heteroimages appearing in Polish cinema and literature at the beginning of the 21st century, e.g. Lady from Ukraine by Paweł Łoziński, Ukrainian girl by Barbara Kosmowska and reportages written by Marta Mazuś and Monika Sobień-Górska. The author also focuses attention on the migration counter-discourse in Guest Worker Literature, the role of the Polish-Ukrainian theater and the intercultural perspective for future literary and artistic searches.Хвиля польської солідарності з українцями після агресії Російської Федерації 24 лютого 2022 року була абсолютно безпрецедентною. Безперечно такий радикальний історичний прорив у такому масштабі не був би можливим без внеску української міграційної дипломатії, реалізованої, часто несвідомо, сотнями тисяч мігрантів, які через безпосередній контакт із поляками знизили конфліктогенний потенціал українсько-польської історії. Метою цієї статті є простеження еволюції українських гетерообразів, які з’явилися в польському кіно та літературі на початку ХХІ століття, на прикладі короткометражного фільму Пані з України Павла Лозінського, роману Українка Барбари Космовської та репортажів Марти Мазусь та Моніки Собень-Гурської. Автор акцентує також увагу на міграційному контрдискурсі, що виникає на основі «заробітчанської» літератури, ролі польсько-українського театру та інтеркультурній перспективі для майбутніх літературно-художніх пошуків
Багатозначне дієслово як аспектуальний кластер (на матеріалі полісеманта колоти)
Full text linkThe article represents Laura Yanda’s aspectological conception. Her conclusions prove that each polisemantic verb may be an aspect cluster. Reflections on this scholar’s ideas about the material of imperfective genre pairs leads us to the conclusion that every polysemous verb is potentially a genre cluster. An aspectual cluster consists of two segments: genre and action. The aspect segment has three main manifestations, the specificity of which makes it possible to distinguish four types of clusters. The first is a polycategorical cluster as an integration of imperfectives-correlative and imperfectives-isolative. Second, a polyprefix cluster as an integration of imperfectives-correlative and multi-prefix perfective-correlative. The third is a bi-imperfective cluster as an integration of non-prefixed and prefixed imperfective-correlatives with a common perfective-correlative (traditional species triplets). Type four is a combined cluster as an integration of two or more of the above clusters. The action segment of an aspectual cluster is represented by a combination of at least three lexical-semantic variants: one imperfective and two or more perfectives belonging to different actional subclasses.W artykule rozwinięta zostaje aspektologiczna koncepcja Laury Jandy. Refleksja idei tej uczonej o materiale imperfektywnych par gatunkowych prowadzi do wniosku, iż każdy czasownik polisemiczny jest potencjalnie klastrem gatunkowym. Klaster aspektowy składa się z dwóch segmentów: gatunkowego i czynnościowego. Segment gatunkowy ma trzy główne przejawy, których specyfika pozwala wyróżnić cztery rodzaje klastrów: 1) klaster polikategorialny jako integracja korelatywnych i izolatywnych imperfektywów; 2) klaster poliprefiksowy jako integracja korelatywnych i różnie prefiksowanych korelatywnych imperfektywów; 3) bi-implicative klaster jako integracja bezprefiksowego i prefiksowego imperfektywu-korelatywu ze wspólnym perfektywno-korelatywnym (tradycyjne trójki gatunkowe); 4) klaster kombinowany jako integracja dwóch lub więcej z wyżej wymienionych klastrów. Segment czynnościowy klastra aspektowego jest reprezentowany przez kombinację co najmniej trzech wariantów leksykalnych i semantycznych: jednego imperfektywu i dwóch lub więcej perfektywów należących do różnych podklas czynnościowych.The article represents Laura Yanda’s aspectological conception. Her conclusions prove that each polisemantic verb may be an aspect cluster. Reflections on this scholar’s ideas about the material of imperfective genre pairs leads us to the conclusion that every polysemous verb is potentially a genre cluster. An aspectual cluster consists of two segments: genre and action. The aspect segment has three main manifestations, the specificity of which makes it possible to distinguish four types of clusters. The first is a polycategorical cluster as an integration of imperfectives-correlative and imperfectives-isolative. Second, a polyprefix cluster as an integration of imperfectives-correlative and multi-prefix perfective-correlative. The third is a bi-imperfective cluster as an integration of non-prefixed and prefixed imperfective-correlatives with a common perfective-correlative (traditional species triplets). Type four is a combined cluster as an integration of two or more of the above clusters. The action segment of an aspectual cluster is represented by a combination of at least three lexical-semantic variants: one imperfective and two or more perfectives belonging to different actional subclasses
Українське термінознавство кінця XX – перших десятиріч XXI століття
Full text linkThe article examines the main stages of the development of Ukrainian terminology during the period of Ukrainian independence. There were three chronological stages. The first one was between 1991–2000, the time of the collapse of the USSR, economic crisis, mass migration, deterioration of the life and livelihood of the populace. The second stage was from 2001 to 2014. It is associated with efforts to overcome the economic crisis and to establish national values. The third is from 2015 to the present. It also has its own specifics. Here we are speaking about the Russian Federation’s military invasion of the territory of Ukraine, the Covid pandemic, the change in the rhythm of people’s lives, remote learning and communication. And finally, the hot phase of the Russian Federation’s war on Ukraine in 2022–2023. However, scientific life does not stop, although the nation’s intelligence often migrates. In each of the stages mentioned, research on certain terminological systems is described in theses, monographs, the publication of textbooks and manuals, regional, Ukrainian, and international terminological conferences, and the elements of international cooperation are shown.W artykule zaprezentowano trzy główne etapy rozwoju terminoznawstwa ukraińskiego okresu niepodległości Ukrainy. Pierwszy etap, w latach 1991–2000, to czas rozpadu ZSRR, kryzysu gospodarczego, masowej migracji, pogorszenia warunków życia i bytu ludności przy jednoczesnym wzroście ducha narodowego, świadomości, próby rewizji zrusyfikowanego systemu terminologicznego. Drugi etap, od 2001 do 2014 roku, związany jest z wysiłkami na rzecz przezwyciężenia kryzysu gospodarczego i ustanowienia wartości narodowych. Trzeci etap, od 2015 roku do dziś, również ma swoją specyfikę: cechują go inwazja Federacji Rosyjskiej na terytorium Ukrainy, pandemia covid, zmiana rytmu życia ludzi, zdalna nauka i komunikacja. I wreszcie dochodzi do gorącej fazy wojny Federacji Rosyjskiej w Ukrainie w latach 2022–2023. Jednak życie naukowe nie zamiera, choć intelektualiści emigrują. Na każdym z tych etapów scharakteryzowano badanie określonych systemów terminologicznych w rozprawach, monografiach, publikacjach podręczników i skryptów, organizację regionalnych, ogólnoukraińskich i międzynarodowych konferencji terminoznawczych, ukazano elementy współpracy międzynarodowej.The article examines the main stages of the development of Ukrainian terminology during the period of Ukrainian independence. There were three chronological stages. The first one was between 1991–2000, the time of the collapse of the USSR, economic crisis, mass migration, deterioration of the life and livelihood of the populace. The second stage was from 2001 to 2014. It is associated with efforts to overcome the economic crisis and to establish national values. The third is from 2015 to the present. It also has its own specifics. Here we are speaking about the Russian Federation’s military invasion of the territory of Ukraine, the Covid pandemic, the change in the rhythm of people’s lives, remote learning and communication. And finally, the hot phase of the Russian Federation’s war on Ukraine in 2022–2023. However, scientific life does not stop, although the nation’s intelligence often migrates. In each of the stages mentioned, research on certain terminological systems is described in theses, monographs, the publication of textbooks and manuals, regional, Ukrainian, and international terminological conferences, and the elements of international cooperation are shown
Cучасний урбанонімний простір міста Тернопіль
Full text linkToponymic space is an expression of the cultural and historical frame. Today, it becomes relevant because we observe the frequent renaming of streets due to changes in political vectors or historical events. The purpose of the article is to provide a comprehensive description of the modern-day hodonyms of the city of Ternopil; the tasks of the research are to carry out a motivational, lexical, semantic-structural analysis of the city’s proper names in the synchronic and functional aspects. Hodonyms have the ability to reflect the ideological policy of the state, the ethnic, economic and cultural specificity of the city. Commemorative names (62%) are the most fully represented in Ternopil’s urbanonymicon. They eloquently convey valuable information about the history and culture of the state in general and the region in particular. According to the semantics of the constituent bases, the hodonyms of the city of Ternopil are divided into homonymous (68%), appellative (29%) and homonymous-appellative (3%) formations. The city’s hodonymicon is characterised by sustainability and a large number of local names. The influence of Soviet and Russian ideologies is minimised, although it is present in several names. The names of Ternopil’s streets reflect Ukrainian realities, meet historical, aesthetic, ethnographic, and cultural criteria, and create an original “face” of the city. Przestrzeń toponimiczna jest wyróżnikiem ramy kulturowo-historycznej i w czasach współczesnych staje się istotna ze względu na potencjalną zdolność nazw ulic do zmian wraz ze zmianą polityki historycznej. Celem artykułu jest kompleksowy opis współczesnych hodonimów miasta Tarnopola, który został zrealizowany przez przeprowadzenie analizy motywacyjnej, leksykalnej i semantyczno-strukturalnej nazw własnych miasta w aspekcie synchronicznym i funkcjonalnym. Hodonimy odzwierciedlają politykę ideologiczną państwa, specyfikę etniczną, gospodarczą i kulturową miasta. Nazwy pamiątkowe są najpełniej reprezentowane w nazewnictwie Tarnopola (62%). Wymownie niosą cenne informacje o historii i kulturze państwa w ogóle, a regionu w szczególności. Zgodnie z semantyką podstaw składowych, hodonimy Tarnopola dzielą się na formacje onimiczne (68%), odapelatywne (29%) i apelatywno-onimiczne (3%). Nazewnictwo miasta charakteryzuje równowaga oraz duża liczba nazw miejscowych, a wpływ ideologii radzieckiej i rosyjskiej jest zminimalizowany, lecz obecny w kilku nazwach. Nazwy ulic Tarnopola odzwierciedlają ukraińskie realia, spełniają kryteria historyczne, estetyczne, etnograficzne i kulturowe, tworzą oryginalne oblicze miasta
Комунікативна стратегія самопрезентації в українському президентському дискурсі (на матеріалі інавгураційних промов)
Full text linkThe article presents a linguistic pragmatic analysis of the communicative strategy of self- presentation in Ukrainian presidential discourse. Based on material from the inaugural speeches of Ukraine’s presidents, the speech acts and linguistic means of narratives of the self-presentation strategy are distinguished and a typology of communicative tactics of its implementation is proposed. It is proved that the communicative strategy of self-presentation is implemented with the help of com- municative tactics: evaluation-presentational, conceptual-presentational and program-presentational. Performative speech acts in inaugural speeches containing commissives and expressives were analyzed. Grammatical means of implementing the self-presentation strategy were identified and lexical means of identifying the self-presentation strategy were also analyzed. Within each tactic, a comparative analysis of the use of linguistic means in presidential speeches was carried out, which made it pos- sible to demonstrate the dynamics of the lexicon and the use of linguo-pragmatic means in Ukrainian presidential discourse.Artykuł zawiera lingwistyczną analizę komunikacyjnej strategii autoprezentacji w ukraińskim dyskursie prezydenckim. Na podstawie przemówień inauguracyjnych prezydentów Ukrainy przebadane zostają językowe środki reprezentacji jako wytyczne strategii autoprezentacji. Autorka zaproponowała typologię taktyk komunikacyjnych stosowanych w realizacji omawianej strategii komunikacyjnej. Udowodniono, że owa strategia zostaje wdrożona za pomocą następujących taktyk komunikacyjnych: oceniająco-prezentacyjnej, koncepcyjno-prezentacyjnej i programowo-prezentacyjnej. Analizie poddano performatywne akty mowy w przemówieniach inauguracyjnych zawierające wyrazy komisyjne i ekspresyjne. Zidentyfikowano gramatyczne sposoby realizacji strategii autoprezentacji oraz przeanalizowano leksykalne sposoby identyfikacji owej strategii. W ramach każdej taktyki dokonano analizy porównawczej w zakresie środków językowych w wystąpieniach prezydenckich, co pozwoliło wykazać dynamikę leksykonu i użycia środków językowo-pragmatycznych w ukraińskim dyskursie prezydenckim