Studia Ukrainica Posnaniensia
Not a member yet
456 research outputs found
Sort by
Мотив повернення в минуле у збірці Оксани Забужко Автостоп
Full text linkThe article examines the motif of returning to the past. The research is based on the first part of Oksana Zabuzhko’s poetry book Hitchhiking. The author reveals the connection of this artistic trick with Zabuzhko’s historiosophical concept, which has been presented in her scientific and literary projects. Intertextual aspects of Zabuzhko’s poetics are also exposed in this work, especially allusions to the Bible, to well-known works by Taras Shevchenko, to the poem Galileo by Yevhen Pluzhnyk’s and so on. According to the poet’s historiosophical concept, deconstructing the nation’s rigid past, even if done under the sign of negation, contributes to the revitalization of the national idea and its recon-figuration in view of contemporary needs. This approach by Zabuzhko refers to Dominic LaCapra’s idea of the need to work through historical traumas. The main goal of this process is to release them from the limiting influence of trauma on the movement of communities towards a harmonious future.W artykule został zbadany motyw powrotu do przeszłości zrealizowany w pierwszej części zbioru poezji Oksany Zabużko Autostop. Autorka ujawnia związek tego chwytu artystycznego z historiozoficzną koncepcją Zabużko, która została zaprezentowana w innych naukowych i literackich projektach tej autorki. Jest wyeksponowane również intertekstualne tło poetyki Zabużko, zwłaszcza aluzje do Biblii, programowych utworów Tarasa Szewczenki, poematu Jewhena Płużnyka Galileusz etc. Zgodnie z historiosoficzną koncepcją poetki dekonstruowanie sztywnej przeszłości narodu, nawet jeżeli jest dokonywane pod znakiem negacji, sprzyja rewitalizacji idei narodowej, jej rekonfiguracji ze względu na zapotrzebowania współczesne. Owe ujęcie Zabużko nawiązuje do idei Dominica LaCapry o konieczności przepracowania traum historycznych, aby uwolnić je od ograniczającego wpływu na ruch wspólnot w kierunku harmonijnej przyszłości
Концепт „голуб” у мовній картині світу українців, росіян та поляків
Full text linkThe article is dedicated to analysing the linguistic aspect of the concept “dove” in how Russian, Ukrainian and Polish languages depict the world. The aim of the article is to identify ver-balizers of the concept, as well as similarities and dissimilarities in the various semantic meanings shaping the structure of the concept in these three different but also related worldviews. There are different ethnocultural, mythologic and symbolic meanings connected with the conceptual meaning of the dove. The linguistic cultures in question share a common polysemanticity of this concept, which reflects both the positive and negative connotations (of which the former are much more common). The semantic structure is dominated by dove images in Christian and Slavic culture (common to the three worldviews), as well as peripheral ones, which are linked with mythology, tradition and folk beliefs (distinct and individual for the linguistic cultures studied here).The article is dedicated to analysing the linguistic aspect of the concept “dove” in how Russian, Ukrainian and Polish languages depict the world. The aim of the article is to identify ver-balizers of the concept, as well as similarities and dissimilarities in the various semantic meanings shaping the structure of the concept in these three different but also related worldviews. There are different ethnocultural, mythologic and symbolic meanings connected with the conceptual meaning of the dove. The linguistic cultures in question share a common polysemanticity of this concept, which reflects both the positive and negative connotations (of which the former are much more common). The semantic structure is dominated by dove images in Christian and Slavic culture (common to the three worldviews), as well as peripheral ones, which are linked with mythology, tradition and folk beliefs (distinct and individual for the linguistic cultures studied here).Метою наукової розвідки є спроба обговорити й проаналізувати лінгвістичний аспект концепту „голуб” у мовній картині світу українців, росіян і поляків. Завдання стат-ті – виявити вербалізатори концепту, визначити спільні та відмінні семантичні значення, що формують структуру концепту в трьох різних і водночас споріднених образах світу. З концеп-туалізованим образом голуба пов’язані різноманітні етнокультурні, міфологічні, символічні та інші значення. Спільним для проаналізованих лінгвокультур є полісемантичний характер концепту, який відображає як позитивні, так і негативні конотації (безперечно переважають перші). У семантичній структурі домінують значення, пов’язані з образом голуба в христи-янстві та слов’янській культурі (спільні для аналізованих мовних картин світу), а на пери-ферії – ті, що сягають міфології, традицій та народних вірувань (відмінні, індивідуальні для досліджуваних лінгвокультур)
Гендерна метафора як традиційний стереотип на означення чоловіків і жінок у постмодерному українському дискурсі (на матеріалі текстів Оксани Забужко)
Full text linkThe article illustrates gender metaphors in postmodern Ukrainian discourse based on Oksana Zabuzhko’s prose texts. In any culture, stereotypes are a set of certain stable ideas that are imposed by religions, historical and mental experiences, which are based on folklore traditions or generally accepted ideas about social status and what is masculine and what is feminine in every linguistic culture. This study is conditioned by a general focus on the selection of formal indicators of gender characteristics and methods for verbalizing them, and on the need for a more detailed analysis of gender stereotypes, especially those that demonstrate the history of the patriarchal or matriarchal development of humanity, and which have cultural significance as part of the overall picture of the world and reflect the vision of the surrounding world by individual artists. A linguistic personality, brought up and nurtured on certain social, cultural and linguistic precepts, creates its own network of associations, in which metaphor occupies a certain place. It createArtykuł ilustruje metafory płci w ponowoczesnym dyskursie ukraińskim na przykładzie tekstów prozatorskich Oksany Zabużko. Stereotypy w każdej kulturze to zbiór pewnych stabilnych idei narzuconych przez religie, doświadczenia historyczne i mentalne oparte na tradycjach folklorystycznych itp. oraz ogólnie przyjęte wyobrażenia o statusie społecznym na temat tego, co jest męskie, a co żeńskie. Są one obecne w każdej kulturze językowej. Badania uwarunkowane są ogólnym skupieniem się na doborze formalnych wskaźników znaków płci i sposobów ich werbalizacji, potrzebą bardziej szczegółowego i pogłębionego opisu stereotypów związanych z płcią, ukazujących historię patriarchalnego lub matriarchalnego rozwoju ludzkości oraz mają znaczenie kulturowe jako część całościowego obrazu świata, ukazując poglądy i rozumienie otaczającego świata przez jednostki – artystów. Osobowość językowa oparta na podstawie określonych przykazań społecznych, kulturowych, językowych, tworzy własną sieć skojarzeń, w której określone miejsce zajmuje metafora. Ta z kolei tworzy rdzeń wyobrażeń człowieka i rozumienia otaczającego go świata oraz jego samego w nim
Чужі серед своїх (І): називання осіб на основі міграційних процесів в Україні кінця ХХ – поч. ХХІ ст.
Full text linkThe article deals with the widespread opposition own – stranger in the naming of persons in the Ukrainian language. The research is based on migration processes in the late 1990s and early 2000s. Depending on the circumstances, the naming of persons demonstrates attitudes and relations among Ukrainians. On the one hand, we can speak about close relations with our own, and on the other, about the exclusion of persons from the community or society due to certain factors. The main lexical units used, created or updated in new contexts show the changes in Ukrainian society and the boundaries inside forming it. The purpose of the article is to present and analyze separate lexical units, to check their meaning in dictionaries, and compare the change or expansion of the meaning of the words, and reveal their new connotations in new social and political conditions. The study shows significant changes in the consciousness of Ukrainians and their perception of compatriots-migrants, who acquire features of strangers or others.Artykuł dotyczy rozpowszechnionej opozycji swój – obcy w nazewnictwie osób w języku ukraińskim na podstawie migracji końca XX – początku XXI wieku. Nazewnictwo osób w zależności od okoliczności pokazuje postawy i relacje między Ukraińcami, z jednej strony bliskich, swoich, a z drugiej – wykluczenie osób ze społeczności lub społeczeństwa z powodu pewnych czynników. Główne jednostki leksykalne używane, tworzone lub aktualizowane w nowych kontekstach pokazują zmiany w społeczeństwie oraz granice wewnątrz ukraińskiego społeczeństwa. Celem atykułu jest przedstawienie i analiza wybranych jednostek leksykalnych, sprawdzenie ich znaczenia w słownikach i porównanie zmiany lub poszerzenia znaczenia słów, ich nowej konotacji w nowych warunkach społecznych i politycznych. Badania pokazują znaczące zmiany w świadomości Ukraińców i ich postrzeganiu innych Ukraińców, którzy uczestniczą w procesach migracyjnych i nabywają cech obcych lub innych
Лексика шкіряного ремесла в українсько-німецьких словниках ХІХ ст. Ілька Маґури
Full text linkThe aim of the article is to present the lexicon of leather crafts recorded in Ilko Magura’s Ukrainian-German dictionaries dating back to the 1860s. The Ukrainian language material came from the Zhovkva district, within which the author’s hometown, Uhniv, was located. The inhabitants of this village had been engaged in leather crafts for centuries, primarily tanning and shoemaking. The 19th-century shoes called uhnivtsi were popular and famous throughout Galicia. Dictionaries are dominated by vocabulary related to the process of leather tanning and the subsequent production of shoes. It includes the names of craftsmen, tools and devices, shoe parts, materials and substances, for example, as well as activities. Through these records we learn the specialist vocabulary of leather crafts presented in the linguistic reality of the largest shoemaking center in 19th-century Galicia.The aim of the article is to present the lexicon of leather crafts recorded in Ilko Magura’s Ukrainian-German dictionaries dating back to the 1860s. The Ukrainian language material came from the Zhovkva district, within which the author’s hometown, Uhniv, was located. The inhabitants of this village had been engaged in leather crafts for centuries, primarily tanning and shoemaking. The 19th-century shoes called uhnivtsi were popular and famous throughout Galicia. Dictionaries are dominated by vocabulary related to the process of leather tanning and the subsequent production of shoes. It includes the names of craftsmen, tools and devices, shoe parts, materials and substances, for example, as well as activities. Through these records we learn the specialist vocabulary of leather crafts presented in the linguistic reality of the largest shoemaking center in 19th-century Galicia
Маркування простору в романі Володимира Рафєєнка Петрикор – запах землі після дощу
Full text linkThe author considers Volodymyr Rafieienko’s (1969) novel Petrichor – the smell of earth after the rain as a metaphor for space. The defining of space in this novel reflects the conflict of identi-ties and the antinomy of the symbolic worlds of the characters. The choice of locations – Kyiv, Donetsk, Ternopil, as well as Wroclaw, Prague, Berlin, etc. – represents the realities of the Russian-Ukrainian war, which forces people to resettle and emigrate. It also illustrates how the heroes of the work choose freedom and European identity. The real geographical space and the realistic layer of the story are combined with the virtual one, which embodies the imagination of the characters. The specificity of Rafieienko’s novel is manifested in the combination of realistic and transcendental features.Autor rozpatruje powieść Wołodymyra Rafiejenki (ur. 1969) Petrykor – zapach ziemi po deszczu jako metaforę przestrzeni. Definiowanie przestrzeni w tej powieści odzwierciedla konflikt tożsamości i antynomię symbolicznych światów bohaterów. Wybór lokalizacji – Kijów, Do-nieck, Tarnopol, a także Wrocław, Praga, Berlin itd. – oddaje realia wojny rosyjsko-ukraińskiej, która zmusza ludzi do przesiedleń i emigracji. Ilustruje także wybór wolności i tożsamości europejskiej dokonywany przez bohaterów dzieła. Rzeczywista przestrzeń geograficzna i realistyczna warstwa opowieści łączą się z wirtualną, która ucieleśnia charakterystyczne imaginarium bohaterów. Specyfika powieści Rafiejenki przejawia się w połączeniu cech realistycznych i transcendentalnych
У пошуках себе, або Реконструкція родової пам’яті в романі Лізи Вееди Олександра. Українська родинна сага
Full text linkThe issue of the reinterpretation of past experiences addressed in this article is highly relevant in the light of contemporary research on memory. The author analyses the impact of family trauma on the identity of the millenial generation based on a family saga by Lisa Weeda, a Dutch writer of Ukrainian origin. The return to family identity is presented in Weeda’s novel both on an internal level (the protagonist’s search for her own self) and on an external level, as an increased in-terest in Ukraine and Ukrainian-ness becomes apparent following the start of the Russian-Ukrainian war in 2014. Alexandra is interpreted in terms of three options: the role of family memory in shaping individual identity, the memory of space, and historical trauma. The literary reflection of the traumas of collectivisation, the Great Famine, the deportation of Ukrainian youth to Nazi Germany as forced labour, and the current war in the Donbass are considered.Podjęta w artykule kwestia reinterpretacji przeszłych doświadczeń jest niezwy-kle istotna w świetle współczesnych badań nad pamięcią. Autorka analizuje wpływ traumy rodu na tożsamość pokolenia millenialsów na podstawie sagi rodzinnej Lisy Weede, holenderskiej pisarki ukraińskiego pochodzenia. Powrót do tożsamości rodzinnej jest wyeksponowany w powieści Weedy zarówno na płaszczyźnie wewnętrznej (poszukiwanie przez bohaterkę treści własnego Ja), jak i ze-wnętrznej, ponieważ po rozpoczęciu wojny rosyjsko-ukraińskiej w 2014 roku uwidacznia się wzrost zainteresowania Ukrainą i ukraińskością. Interpretacja powieści Aleksandra jest przeprowadzona pod kątem trzech opcji: roli pamięci rodu w kształtowaniu się indywidualnej tożsamości, pamięci prze-strzeni oraz traumy historycznej. Pod uwagę wzięto literackie odzwierciedlenie traum kolektywizacji, Wielkiego Głodu, deportacji młodzieży z Ukrainy do hitlerowskich Niemiec na roboty przymusowe oraz współczesnej wojny w Donbasie
Вторинна номінація як відображення змін у системі цінностей спільноти
Full text linkThe article is devoted to the systematic study of secondary nomination in the modern Ukrainian language. It is the result of linguistic creative thinking, a kind of human interpretation of the surrounding reality. The mechanism of value orientation in the linguistic mentality of the community is traced using the example of negatively evaluative secondary nominations. It is proved that the use of secondary evaluative units becomes a stylistic norm of all genre varieties. The author studies the compatibility of words, which is extremely important for understanding meaning, since the analysis of the context always realizes the individual semantic features of the word. The function-ing of syntagmatically determined secondary nominations in the modern Ukrainian language is due to the desire of speakers to diversify and express their thoughts. It is stated that the speaker uses an emotionally colored word in the secondary meaning to conceptualize neutral phenomena, events or ordinary situations in order to create an increased degree of expression to describe the event. The volume of pejorative evaluations in the mind of a native speaker far exceeds the volume of reclama-tion evaluations, and this is obvious. After all, what does not fit into the framework of the generally accepted – ruthlessness, treachery, limitation, primitiveness, inability to think critically – forms the matrix of evaluative secondary nominations.Artykuł poświęcony jest systematycznej analizie nominacji wtórnej we współczesnym języku ukraińskim. Jest to wynik kreatywnego myślenia językowego, rodzaj ludzkiej interpretacji otaczającej rzeczywistości. Mechanizm orientacji wartościującej w mentalności językowej społeczności jest prześledzony na przykładzie negatywnie oceniających nominacji wtórnych. Udowodniono, że użycie wtórnych jednostek oceniających staje się normą stylistyczną wszystkich odmian gatunkowych. Autor bada kompatybilność słów, która jest niezwykle ważna dla zrozumienia znaczenia, ponieważ analiza kontekstu zawsze uświadamia sobie indywidualne cechy semantyczne słowa. Funkcjonowanie syntagmatycznie określonych nominacji wtórnych we współczesnym języku ukraińskim wynika z chęci mówców do dywersyfikacji i wyrażania swoich myśli. Stwierdza się, że mówca używa emocjonalnie zabarwionego słowa w znaczeniu drugorzędnym do konceptualizacji neutralnych zjawisk, wydarzeń lub zwykłych sytuacji w celu stworzenia zwiększonego stopnia ekspresji do opisania zdarzenia. Objętość pejoratywnych ocen w umyśle rodzimego użytkownika języka znacznie przewyższa objętość ocen rekompensacyjnych i jest to oczywiste. W końcu to, co nie mieści się w ramach ogólnie przyjętych – bezwzględność, zdrada, ograniczenie, prymitywizm, niezdolność do krytycznego myślenia – tworzy matrycę wtórnych nominacji ewaluatywnych
Роман Андрія Сем’янківа Танці з кістками – український медичний трилер
Full text linkThe topic of the article is the specificity of a medical thriller based on the novel Danc-ing with Bones (Танці з кістками) (2022) by Andriy Semyankiv. The study points out the specific features of a medical thriller and their reflection in Semyankiv’s literary work. This novel has its own specificity due to the local political and economic contexts of Ukraine. It fully reflects the features of the genre, while at the same time not being a literary cliché. The author also tries to analyse the peculiarities of the phenomena of fear and anxiety, which are the basis of the content of this medical thriller. In an original way, the writer indicates the connection between these feelings and biocontrol.The topic of the article is the specificity of a medical thriller based on the novel Danc-ing with Bones (Танці з кістками) (2022) by Andriy Semyankiv. The study points out the specific features of a medical thriller and their reflection in Semyankiv’s literary work. This novel has its own specificity due to the local political and economic contexts of Ukraine. It fully reflects the features of the genre, while at the same time not being a literary cliché. The author also tries to analyse the peculiarities of the phenomena of fear and anxiety, which are the basis of the content of this medical thriller. In an original way, the writer indicates the connection between these feelings and biocontrol.Темою статті є специфіка медичного трилера на прикладі роману Андрія Сем’ян-ківа Танці з кістками (2022). У дослідженні вказано на особливості медичного трилера та їх відображення в романі Сем’янківа. Цей роман має свою специфіку, обумовлену політичним та економічним контекстами України. Він цілком відображає ознаки жанру, але, водночас, не є літературним кліше. Авторка статті також намагається проаналізувати особливості явищ страху і тривоги. Саме вони лежать в основі цього медичного трилера. Письменник оригіналь-но вказує на зв’язок цих відчуттів із біоконтролем