Studia Ukrainica Posnaniensia
Not a member yet
456 research outputs found
Sort by
КИРИЛИЦЯ — ЛАТИНИЦЯ: “АЗБУЧНА ВІЙНА” ТА АКТУАЛІЗАЦІЯ ЛІТЕР ЛАТИНСЬКОГО АЛФАВІТУ В СУЧАСНОМУ УКРАЇНСЬКОМУ ДИСКУРСІ
No full textThe article presents an analysis of the discussion about borrowing the Latin alphabet and replacing the Cyrillic alphabet with it, in which Ukrainian linguists were engaged in the 19th century. It is stated in the article that the debates regarding the status and form of the Ukrainian-Latin alphabet still continue at present, since Latin letters are frequently used to actualize nominations from other languages and create linguistic play on words in the Ukrainian discourse.W artykule została przeanalizowana dyskusja dotycząca wprowadzania zapożyczeń z alfabetu łacińskiego kosztem ich cyrylicznych odpowiedników w ukraińskiej kulturze lingwistycznej XIX wieku. Wykazano, że dyskusja odnośnie statusu i formy “ukraińskiej łacinki” trwa do dzisiaj, ponieważ łacińskie litery często wykorzystywane są podczas aktualizacji obcojęzycznych nominacji oraz w celu stwarzania gry językowej w ukraińskiej przestrzeni dyskursywnej.W artykule została przeanalizowana dyskusja dotycząca wprowadzania zapożyczeń z alfabetu łacińskiego kosztem ich cyrylicznych odpowiedników w ukraińskiej kulturze lingwistycznej XIX wieku. Wykazano, że dyskusja odnośnie statusu i formy “ukraińskiej łacinki” trwa do dzisiaj, ponieważ łacińskie litery często wykorzystywane są podczas aktualizacji obcojęzycznych nominacji oraz w celu stwarzania gry językowej w ukraińskiej przestrzeni dyskursywnej
КАТЕГОРІЯ МОВЧАННЯ В НОВЕЛІ МИКОЛИ ХВИЛЬОВОГО Я (РОМАНТИКА)
No full textThe article focuses on the realization of the category of keeping silent in the novel I (Romance) written by Mykola Khvyliovyi. The punctuation marks such as “three dots”, horizontal prick-lines found in the text, parceling constructions as the materialized sign of the disagreement have been singled out among the graphic means of the reflection of the category of keeping silent in the text analized. Besides Mykola Khvyliovyi uses the words to nominate silence / keeping silent: the nouns (“silence”, “stillness”), the adjectives (“silent”, “deserted”, “deaf”, “dead”), the adverbs (“silently”, “hollowly”), the verbs (“to keep silent”, “to rustle” etc.). The appeal to the eye images by means of the repetition of the verbs “to look”, “to see”, “to glance”, “to peer”, “to watch, “to look back” is one more different way of the explication of the silence effect in the text. In the novel the characters, the town and the nature keep silent confirming the absence of possibility to express real feelings by words and consequently, everything is told by keeping silent and keeping silent is able to express everything.Artykuł poświęcony jest realizacji kategorii milczenia w noweli Mykoły Chwylowego Ja (Romantyka). Spośród znaków graficznych odzwierciedlających milczenie w analizowanym utworze można wyznaczyć liczne wielokropki, poziome linie przerywane dzielące tekst, fragmentację tekstu jako znak materialny uczucia niedopowiedzenia. Oprócz tego Mykoła Chwylowy po wielokroć wykorzystuje słowa oznaczające ciszę / milczenie, w tym rzeczowniki (”cisza” i ”milczenie”), przymiotniki (”milczący”, ”wyludniony”, ”głuchy”, ”martwy”), przysłówki (”cicho”, ”pusto”, ”milcząco”), czasowniki (”milczeć”, ”szeleścić”) itp. Innym środkiem eksplikacji efektu ciszy w utworze jest apelowanie do obrazów wzrokowych za pomocą powtarzających się w tekście czasowników ”patrzeć”, ”widzieć”, ”spoglądać”, ”wpatrywać się”, ”obserwować”, ”oglądać się” i in. W utworze milczą bohaterowie, miasto, przyroda, potwierdzając niemożność wyrażenia słowami prawdziwych uczuć i, odpowiednio, wymowność milczenia, które zdolne jest wyrazić wszystko.Artykuł poświęcony jest realizacji kategorii milczenia w noweli Mykoły Chwylowego Ja (Romantyka). Spośród znaków graficznych odzwierciedlających milczenie w analizowanym utworze można wyznaczyć liczne wielokropki, poziome linie przerywane dzielące tekst, fragmentację tekstu jako znak materialny uczucia niedopowiedzenia. Oprócz tego Mykoła Chwylowy po wielokroć wykorzystuje słowa oznaczające ciszę / milczenie, w tym rzeczowniki (”cisza” i ”milczenie”), przymiotniki (”milczący”, ”wyludniony”, ”głuchy”, ”martwy”), przysłówki (”cicho”, ”pusto”, ”milcząco”), czasowniki (”milczeć”, ”szeleścić”) itp. Innym środkiem eksplikacji efektu ciszy w utworze jest apelowanie do obrazów wzrokowych za pomocą powtarzających się w tekście czasowników ”patrzeć”, ”widzieć”, ”spoglądać”, ”wpatrywać się”, ”obserwować”, ”oglądać się” i in. W utworze milczą bohaterowie, miasto, przyroda, potwierdzając niemożność wyrażenia słowami prawdziwych uczuć i, odpowiednio, wymowność milczenia, które zdolne jest wyrazić wszystko
ОСОБЛИВОСТІ УСНОГО МОВЛЕННЯ УКРАЇНЦІВ БАШКОРТОСТАНУ: ІСТОРИКО-КУЛЬТУРНИЙ ТА ЕТНОКУЛЬТУРОЛОГІЧНИЙ АСПЕКТИ
No full textThe article covers historical aspects of the settlement of the Ukrainians in the Republic of Bashkortostan (the Russian Federation) during the XIX th – XX th centuries. The Ukrainian settlements were formed by people who spoke Ukrainian in everyday life before the end of the twentieth century. The main causes and factors that forced the Ukrainians to leave their homes such as: political, socio-economic etc. have been analyzed.Artykuł porusza problematykę zasiedlania przez ludność ukraińską terenów Republiki Baszkortostanu (Rosja) w XIX – XX w. W wyniku przesiedleń powstały ukraińskie enklawy, w których po dziś dzień funkcjonuje język ukraiński. Przeanalizowano główne przyczyny i czynniki, które zmusili Ukraińców do opuszczenia swoich domów rodzinnych.Artykuł porusza problematykę zasiedlania przez ludność ukraińską terenów Republiki Baszkortostanu (Rosja) w XIX – XX w. W wyniku przesiedleń powstały ukraińskie enklawy, w których po dziś dzień funkcjonuje język ukraiński. Przeanalizowano główne przyczyny i czynniki, które zmusili Ukraińców do opuszczenia swoich domów rodzinnych
АМБІВАЛЕНТНІСТЬ ПЕРЕКЛАДУ БОГОСЛОВСЬКОГО ТЕКСТУ (ПРИКЛАД СИНТАГМАТІОНА ПРО СІМ СВЯТИХ ТАЙН ГАВРИЇЛА СЕВІРА, 1603 р.)
No full textIn 1603, in terms of activities of the Ostroh cultural and educational centre (Volhynia), a translation to the middle Ukrainian language (“prosta mova”) of the Syntagmation on the Seven Holy Sacraments by Gabriel Severos, a Greek theologian, religious leader, and Metropolitan of Philadelphia, has emerged. The Ukrainian version of text contains a number of loci where the interpreter uses simultaneously two Ukrainian correspondences in lieu of the single Greek word. This can be explained, first of all, by the dual cultural orientation of contemporary Ruthenian society sеttlеd on the territory of Rzeczpospolita which was determined by Byzantine and Latin influences. Therefore, the translator once in a while provides two сorrespondences alongside for better understanding by the supporters of both cultural models. On the one hand, Ukrainian theological and philosophical terminology in the early 17th century was not elaborated and unified yet. On the other hand, the translator chooses such a communication strategy that provides an adequate perception of each potential recipient. So the “product” of the interpreter appears to be ambivalent and perceptable to representatives of both traditions.W roku 1603 w ramach działalności ośrodka kultury i edukacji w Ostrogu na Wołyniu na język średnioukraiński („prostą mowę”) został przetłumaczony Syntagmation o siedmiu świętych sakramentach greckiego teologa, działacza religijnego i metropolity Filadelfii Gabriela Sewerosa. Tekst przekładu ukazuje szereg miejsc, w jakich tłumacz stosuje jednocześnie dwa ukraińskiе оdpowiedniki w miejscu jednego greckiego słowa. Jest to spowodowane podwójną orientacją kulturową współczesnego społeczeństwa ruskiego na terenie Rzeczypospolitej Polskiej, uwarunkowaną wpływami bizantyńskimi oraz łacińskimi. Tłumacz okresowo dostarcza równocześnie dwa odpowiedniki dla lepszego zrozumienia zwolenników obu modeli kulturowych. Z jednej strony, ukrajinśka terminologia teologiczna i filozoficzna na początku XVII wieku. jeszcze nie była ukształtowana i zunifikowana. Z drugiej strony, tłumacz wybiera taką strategię komunikacyjna, która zapewnia odpowiednią percepcję każdemu potencjalnemu odbiorcy tekstu. Skutkiem tego tłumaczenie cechuje się ambiwalencją oraz otwartością na przedstawicieli obu tradycji.W roku 1603 w ramach działalności ośrodka kultury i edukacji w Ostrogu na Wołyniu na język średnioukraiński („prostą mowę”) został przetłumaczony Syntagmation o siedmiu świętych sakramentach greckiego teologa, działacza religijnego i metropolity Filadelfii Gabriela Sewerosa. Tekst przekładu ukazuje szereg miejsc, w jakich tłumacz stosuje jednocześnie dwa ukraińskiе оdpowiedniki w miejscu jednego greckiego słowa. Jest to spowodowane podwójną orientacją kulturową współczesnego społeczeństwa ruskiego na terenie Rzeczypospolitej Polskiej, uwarunkowaną wpływami bizantyńskimi oraz łacińskimi. Tłumacz okresowo dostarcza równocześnie dwa odpowiedniki dla lepszego zrozumienia zwolenników obu modeli kulturowych. Z jednej strony, ukrajinśka terminologia teologiczna i filozoficzna na początku XVII wieku. jeszcze nie była ukształtowana i zunifikowana. Z drugiej strony, tłumacz wybiera taką strategię komunikacyjna, która zapewnia odpowiednią percepcję każdemu potencjalnemu odbiorcy tekstu. Skutkiem tego tłumaczenie cechuje się ambiwalencją oraz otwartością na przedstawicieli obu tradycji
ТЕМА МАЙДАНУ І АТО В УКРАЇНСЬКІЙ І ПОЛЬСЬКІЙ ЛІТЕРАТУРІ. РІЗНОМАНІТНІСТЬ ЖАНРІВ
No full textIn this article there have been analysed the personal documents, the essays and journalism-like genres describing the events of the Ukrainian Dignity Revolution and the War in Donbass. The narratives included are very diverse in the terms of the speakers, their social status, the specificity of their jobs and the ways of getting involved in the history.У статті проаналізовано художньо-документальні жанри: щоденники, есе, репортажі на тему революції гідності і війни на Сході України. Вибрані нарації відрізняются одна від одної з огляду на особу наратора, його позицiю в суспільстві, професійну специфіку та спосіб заангажування в історичні події.У статті проаналізовано художньо-документальні жанри: щоденники, есе, репортажі на тему революції гідності і війни на Сході України. Вибрані нарації відрізняются одна від одної з огляду на особу наратора, його позицiю в суспільстві, професійну специфіку та спосіб заангажування в історичні події
ПАРАДИГМА ФОЛЬКЛОРНО-ЛІТЕРАТУРНОЇ АРХЕТИПНОСТІ
No full textThe task of the present article consists in creating the paradigm of folkloreliterary archetypes and recognizing its theoretical background. The realization of this task presents the specific methodology of the analysis of the literary works of some authors or the whole period in the development of literature. The author pays attention to the reception of the national archetypes in the content of literary works. These archetypes are realized in the archetypic images. Such way of investigations gives an opportunity to make a deep comprehension of the concept “literary folklorism” and presents the completely different reading and understanding of the literary work.Celem artykułu jest opracowanie paradygmatu folklorystyczno-literackiej archetypowości oraz określenie jej podłoża teoretycznego. Realizacja owego celu wskazuje na specyficzną metodologię przeprowadzenia analizy utworów (utworu) określonego pisarza czy pewnego okresu rozwoju lieteratury pod względem włączenia w treści utworu literackiego archetypów narodowych, bazujących na obrazach archetypowych. Daje to możliwość gruntownego opracowania zagadnienia “folkloryzmu literatury” oraz reinterpretacji poszczególnych utworów.Celem artykułu jest opracowanie paradygmatu folklorystyczno-literackiej archetypowości oraz określenie jej podłoża teoretycznego. Realizacja owego celu wskazuje na specyficzną metodologię przeprowadzenia analizy utworów (utworu) określonego pisarza czy pewnego okresu rozwoju lieteratury pod względem włączenia w treści utworu literackiego archetypów narodowych, bazujących na obrazach archetypowych. Daje to możliwość gruntownego opracowania zagadnienia “folkloryzmu literatury” oraz reinterpretacji poszczególnych utworów
ВНУТРІШНЯ КОМУНІКАЦІЯ В ПАРАДИГМІ УКРАЇНСЬКОГО ЩОДЕННИКОВОГО ДИСКУРСУ
No full textThe article focuses on the Ukrainian diary discourse in a linguistic pragmatic communicative aspect in the communicative position. There has been developed and applied the methodology of the emphasis acts in the intrapersonal communication paradigm in the Ukrainian diary discourse. There have also been revealed the features of the diary communication. The author has determined the diary discourse as the dialogue-consciousness communicant of a narrator, that contributes to the breakdown of a sender and a recipient, and is embodied in the text. There has been presented the binary structure of the intrapersonal act of communication: the introductory element directly and the inner speech. There have been pointed out the structural and semantic forms of the inner speech communication in the diary.W artykule poddano analizie ukraiński dyskurs pamiętnikarski w aspekcie lingwistyczno-pragmatycznym przez pryzmat komunikatywności. Opracowano i zastosowano metodologię wyznaczania działań komunikacji interpersonalnej w ukraińskim dyskursie pamiętnikarskim. Zdefi niowano binarną strukturę działania komunikacji interpersonalnej: element wprowadzający i właściwą mowę wewnętrzną.W artykule poddano analizie ukraiński dyskurs pamiętnikarski w aspekcie lingwistyczno-pragmatycznym przez pryzmat komunikatywności. Opracowano i zastosowano metodologię wyznaczania działań komunikacji interpersonalnej w ukraińskim dyskursie pamiętnikarskim. Zdefi niowano binarną strukturę działania komunikacji interpersonalnej: element wprowadzający i właściwą mowę wewnętrzną
ЧИСЛІВНИК ЯК ПАРАМЕТР ВИЗНАЧЕННЯ ПСИХОТИПУ ПИСЬМЕННИКА
No full textThe article focuses on the analysis of the stylistic features, the specific expressiveness, the specific features of the pragmatic value of the numerals as one of the means which determines the psychological type of a writer. The poets of the sixties M. Vinhranovsky and B. Oliynyk are the language personalities, belonging to different psychological types — extroverts and introverts. The prognostic conclusion as for the poetic psychological type is based on the analysis of the specific features of the numerals functioning in the poetry by M. Vinhranovsky and B. Oliynyk.W artykule zbadano funkcje stylistyczne, swoistą ekspresywność, cechy charakterystyczne znaczenia pragmatycznego liczebników jako jednego z kryteriów określania psychologicznego typu autora dzieł literackich. Rzecz o poetach lat 60. XX w. – M. Winhranowskim i B. Olijnyku jako osobowościach językowych należących do różnych typów psychologicznych — introwertyków i ekstrawertyków. Wnioski prognostyczne wysnuto na podstawie analizy swoistego funkcjonowania liczebników w tekstach poetyckich M. Winhranowskiego i B. Olijnyka.W artykule zbadano funkcje stylistyczne, swoistą ekspresywność, cechy charakterystyczne znaczenia pragmatycznego liczebników jako jednego z kryteriów określania psychologicznego typu autora dzieł literackich. Rzecz o poetach lat 60. XX w. – M. Winhranowskim i B. Olijnyku jako osobowościach językowych należących do różnych typów psychologicznych — introwertyków i ekstrawertyków. Wnioski prognostyczne wysnuto na podstawie analizy swoistego funkcjonowania liczebników w tekstach poetyckich M. Winhranowskiego i B. Olijnyka
МOВНA НOPMA В ГEOГPAФIЧНИХ НAЗВAХ CУЧACНOЇ УКPAЇНИ
No full textThe article focuses on the functioning of the term a norm in linguistics (the grammar standard and custom). Regarding to the geographical names of the modern Ukraine territory, the problem of a local usus has been described as a quite diffrent from the toponymic (i.e. referred to the local names) grammar rules.У статті висвітлено особливості функціонування терміна норма в мовознавстві (зрaзкoвa нopмa, ужиткoвa, пpaвoпиcнa, звичaєвa). На прикладі географічних назв, що охоплюють територію сучасної України, розглянуто проблему мовного узусу. Українські мовні норми нерідко відрізняються від правил пoльськoгo правопису топонімів.У статті висвітлено особливості функціонування терміна норма в мовознавстві (зрaзкoвa нopмa, ужиткoвa, пpaвoпиcнa, звичaєвa). На прикладі географічних назв, що охоплюють територію сучасної України, розглянуто проблему мовного узусу. Українські мовні норми нерідко відрізняються від правил пoльськoгo правопису топонімів
РЕАЛІЗАЦІЯ СОЦІОКУЛЬТУРНОГО АСПЕКТУ НАВЧАННЯ УКРАЇНСЬКОЇ МОВИ ЯК ІНОЗЕМНОЇ
No full textThe article outlines the methodical guidance of studying Ukrainian as a foreign language in the socio-cultural aspect. A particular attention has been paid to the use of phraseological units, the words-symbols, the texts, which help to learn more about the Ukrainian national character, the nature of the Ukrainian soul.W artykule przedstawiono metodologiczne wytyczne nauczania języka ukraińskiego jako języka obcego w aspekcie społeczno-kulturowym. Szczególną uwagę zwrócono na wykorzystanie frazeologizmów, słów-symboli, tekstów, które pomagają lepiej zrozumieć ukraiński charakter narodowy, naturę ukraińskiej duszy.W artykule przedstawiono metodologiczne wytyczne nauczania języka ukraińskiego jako języka obcego w aspekcie społeczno-kulturowym. Szczególną uwagę zwrócono na wykorzystanie frazeologizmów, słów-symboli, tekstów, które pomagają lepiej zrozumieć ukraiński charakter narodowy, naturę ukraińskiej duszy