Studia Ukrainica Posnaniensia
Not a member yet
456 research outputs found
Sort by
МЕНТАЛЬНІ ОСОБЛИВОСТІ КОЛЬОРОНАЗВ У СУЧАСНИХ УКРАЇНСЬКИХ ПОСТМОДЕРНІСТСЬКИХ ХУДОЖНІХ ТЕКСТАХ
No full textIn the Ukrainian language of the color denominations form qualitatively and quantitatively there developed a lexical-semantic group, which includes the names of colors and their shades. The aim of the article is to study the semantic, grammatic and structural characteristics of the color denomination lexical units, to identify and clarify the stylistic properties of the color denominations for the Ukrainian language picture of the world, to analyze functioning and usage principles of the individual color denomination prose texts of Ukrainian postmodernists.W języku ukraińskim nazwy kolorów tworzą jakościowo i ilościowo rozwiniętą grupę leksykalno-semantyczną, do której należą nazwy kolorów oraz ich odcienie. Celem artykułu jest badanie semantycznych, gramatycznych i strukturalnych cech słownictwa rdzennego, wyodrębnienie i określenie cech stylistycznych nazw kolorów językowego obrazu świata Ukraińców, analiza funkcjonowania oraz zasad użycia indywidualnych autorskich określeń kolorów w prozie ukraińskich postmodernistów.W języku ukraińskim nazwy kolorów tworzą jakościowo i ilościowo rozwiniętą grupę leksykalno-semantyczną, do której należą nazwy kolorów oraz ich odcienie. Celem artykułu jest badanie semantycznych, gramatycznych i strukturalnych cech słownictwa rdzennego, wyodrębnienie i określenie cech stylistycznych nazw kolorów językowego obrazu świata Ukraińców, analiza funkcjonowania oraz zasad użycia indywidualnych autorskich określeń kolorów w prozie ukraińskich postmodernistów
ПРАГМАТИКА СТРАХУ В УКРАЇНСЬКІЙ ФРАЗЕМІЦІ
No full textFear is positioned in the article as a limitation of freedom –– a base fragment of the axiological worldview of the Ukrainian. Description of fear is implemented with the help of the method of parametric analysis of the phraseme’s semantic structure with accentuation of the appraisive macro-component and the method of thematic fields. Fear in Ukrainian Studies presents the phrasemic axiological opposition of “psychological freedom –– manifestation of fear” of the universal human value of “freedom” and is formed in sixteen semantic subgroups.W przedstawionym artykule strach został sklasyfikowany jako ograniczenie wolności stanowiącej jedno z głównych pojęć wartościowego obrazu świata dla Ukraińca. Do opisu strachu zastosowano metodę analizy parametrycznej semantycznej struktury frazemu z aktualizacją makrokomponentu oceniającego, jak również metodę pól tematycznych. Strach w języku ukraińskim zaprezentowany został w opozycji aksjologicznej “wolność psychologiczna –– przejaw strachu” wartości ogólnoludzkiej “wolność”. Ponadto wyróżniono szesnaście grup semantycznych z pojęciem strachu.W przedstawionym artykule strach został sklasyfikowany jako ograniczenie wolności stanowiącej jedno z głównych pojęć wartościowego obrazu świata dla Ukraińca. Do opisu strachu zastosowano metodę analizy parametrycznej semantycznej struktury frazemu z aktualizacją makrokomponentu oceniającego, jak również metodę pól tematycznych. Strach w języku ukraińskim zaprezentowany został w opozycji aksjologicznej “wolność psychologiczna –– przejaw strachu” wartości ogólnoludzkiej “wolność”. Ponadto wyróżniono szesnaście grup semantycznych z pojęciem strachu
СПЕЦИФІКА УКРАЇНСЬКОЇ ПЕДАГОГІЧНОЇ КОМУНІКАЦІЇ В УМОВАХ КУЛЬТУРНОЇ ГЛОБАЛІЗАЦІЇ
No full textThe article deals with the specific processes in Ukrainian pedagogical discourse which run under the influence of various factors and particularly get conditioned by a cultural globalisation and internationalisation. Numerous changes of the main thematic groups of the educational lexis have been closely studied. The results of the mutual influences in the communicative values of a pedagogical discourse belonging to different lingual cultures as well as their possible communicative conflicts have been well analysed in view of the educational transformations.Artykuł poświęcony został specyficznym procesom zachodzącym w ukraińskim dyskursie pedagogicznym pod wpływem różnorodnych czynników, w szczególności w warunkach globalizacji kulturowej oraz internacjonalizacji. Przeanalizowano zmiany w obrębie głównych grup tematycznych słownictwa edukacyjnego. Omówiono skutki wzajemnych wpływów wartości komunikacyjnych dyskursu pedagogicznego różnych lingwokultur i możliwy komunikacyjny konflikt pokoleń na tle zmian w systemie edukacyjnymArtykuł poświęcony został specyficznym procesom zachodzącym w ukraińskim dyskursie pedagogicznym pod wpływem różnorodnych czynników, w szczególności w warunkach globalizacji kulturowej oraz internacjonalizacji. Przeanalizowano zmiany w obrębie głównych grup tematycznych słownictwa edukacyjnego. Omówiono skutki wzajemnych wpływów wartości komunikacyjnych dyskursu pedagogicznego różnych lingwokultur i możliwy komunikacyjny konflikt pokoleń na tle zmian w systemie edukacyjny
Kłamstwo, z jednej strony jest uznawane za zjawisko powszechne, z drugiej — jest jednoznacznie potępiane oraz oceniane jako działanie lub postępowanie etycznie i moralnie naganne. Ze względu na wszechogarniający i masowy charakter, nie ulega wątpliwości, że kłamstwo stanowi nieodłączny element komunikacji międzyludzkiej. Celem niniejszego artykułu jest zaprezentowanie podstawowych informacji na temat procesu komunikacji, opisanie jej struktury oraz próba analizy kłamstwa jako specyficznego rodza
No full textA lie, on the one hand, is considered a common phenomenon, on the other — it is rated as an action or proceeding that is ethically and morally reprehensible. There is no doubt that a lie — as a common phenomenon — constitutes an integral part of interpersonal communication. The purpose of this article is to present basic information on the communication process, describing its structure, as well as an attempt to analyze lies as a specific kind of act of communication.Kłamstwo, z jednej strony jest uznawane za zjawisko powszechne, z drugiej — jest jednoznacznie potępiane oraz oceniane jako działanie lub postępowanie etycznie i moralnie naganne. Ze względu na wszechogarniający i masowy charakter, nie ulega wątpliwości, że kłamstwo stanowi nieodłączny element komunikacji międzyludzkiej. Celem niniejszego artykułu jest zaprezentowanie podstawowych informacji na temat procesu komunikacji, opisanie jej struktury oraz próba analizy kłamstwa jako specyficznego rodzaju aktu komunikacji.Kłamstwo, z jednej strony jest uznawane za zjawisko powszechne, z drugiej — jest jednoznacznie potępiane oraz oceniane jako działanie lub postępowanie etycznie i moralnie naganne. Ze względu na wszechogarniający i masowy charakter, nie ulega wątpliwości, że kłamstwo stanowi nieodłączny element komunikacji międzyludzkiej. Celem niniejszego artykułu jest zaprezentowanie podstawowych informacji na temat procesu komunikacji, opisanie jej struktury oraz próba analizy kłamstwa jako specyficznego rodzaju aktu komunikacji
ФРАНКО І РОСІЙСЬКА ЛІТЕРАТУРА: ВПЛИВ НА СВІТОГЛЯД, КРИТИКА, ІНТЕРТЕКСТУАЛЬНІ ЗВ’ЯЗКИ, ПЕРЕКЛАД (до 160-річчя від дня народження письменника)
No full textThe article focuses on the contracted pieces of information on the influence of the Russian literature on the formation of I. Franko’s outlook, his esthetic style. The contacts between I. Franko and Russian writers have been analyzed. The points of view of I. Franko on the works and the activity of the Russian authors have been characterized. I. Franko’s interpretation of the role of the Russian literature in the world context has been highlighted. The actualization of the intertextuality phenomenon, that is projected on the Russian literature in the works of I. Franko, has been analyzed. The translation activity of I. Franko, concerning the transformation of Russian works in the Ukrainian language and the transformation of his fiction works in the Russian linguistic culture, has been characterized.Artykuł pokrótce przedstawia informacje na temat wpływu literatury rosyjskiej na kształtowanie światopoglądu Iwana Franki i jego świadomości estetycznej. Przeanalizowano związki Franki z pisarzami rosyjskimi, scharakteryzowano jego poglądy na temat poszczególnych dzieł twórców rosyjskich lub ich ogólnej działalności, jak również jego interpretację roli literatury rosyjskiej w kontekście literatury powszechnej. Dokonano również aktualizacji zjawiska intertekstualności w utworach ukraińskiego pisarza. Ogólnie przeanalizowano dorobek tłumaczeniowy Iwana Franki, w tym dzieła literatury rosyjskiej tłumaczone na język ukraiński i, odpowiednio, jego utwory literackie tłumaczone na język rosyjski.Artykuł pokrótce przedstawia informacje na temat wpływu literatury rosyjskiej na kształtowanie światopoglądu Iwana Franki i jego świadomości estetycznej. Przeanalizowano związki Franki z pisarzami rosyjskimi, scharakteryzowano jego poglądy na temat poszczególnych dzieł twórców rosyjskich lub ich ogólnej działalności, jak również jego interpretację roli literatury rosyjskiej w kontekście literatury powszechnej. Dokonano również aktualizacji zjawiska intertekstualności w utworach ukraińskiego pisarza. Ogólnie przeanalizowano dorobek tłumaczeniowy Iwana Franki, w tym dzieła literatury rosyjskiej tłumaczone na język ukraiński i, odpowiednio, jego utwory literackie tłumaczone na język rosyjski
ПИТАННЯ ПРО ВПЛИВ УКРАЇНСЬКОЇ МОВИ НА РОСІЙСЬКУ ЯК НАСЛІДОК МЕТИСАЦІЇ
No full textIn linguistics the term “metysatsia” is suggested for the nomination of a phenomenon of “interaction of related languages”, which, however, hasn’t come into active circulation in linguistic studies, but there is need to actualize it. The process of the Russian language’s influence on the Ukrainian one has been closely explored, but the reverse process of the impact of the Russian language on the Ukrainian one hasn’t been practically studied, though even Dahl’s Dictionary, which is the most authoritative explanatory dictionary of the Russian language of the late nineteenth century contains many Ukrainianisms. There is need to explore in details the outlined process distinguishing the system of borrowings that are fixed in the Russian language and speech. The article focuses on the above-mentioned problem.W celu określenia zjawiska „współoddziaływania języków spokrewnionych” zaproponowany został termin “metysacja”, który jednak nie znalazł szerokiego zastosowania w badaniach językoznawczych. Zaistniałe okoliczności stanowią podstawę do jego aktualizacji. Proces wpływu języka rosyjskiego na język ukraiński został zbadany dość dokładnie, jednak proces odwrotny — wpływu języka ukraińskiego na język rosyjski w praktyce nie jest zanalizowany, chociaż nawet najbardziej ceniony słownik objaśniający języka rosyjskiego końca XIX w. W. Dala zawiera wiele ukrainizmów. Niniejszy artykuł podejmuje próbę prześledzenia i zbadania ww. procesu poprzez wyodrębnienie systemu zapożyczeń, utrwalonych w języku rosyjskim w formie pisanej i ustnej.W celu określenia zjawiska „współoddziaływania języków spokrewnionych” zaproponowany został termin “metysacja”, który jednak nie znalazł szerokiego zastosowania w badaniach językoznawczych. Zaistniałe okoliczności stanowią podstawę do jego aktualizacji. Proces wpływu języka rosyjskiego na język ukraiński został zbadany dość dokładnie, jednak proces odwrotny — wpływu języka ukraińskiego na język rosyjski w praktyce nie jest zanalizowany, chociaż nawet najbardziej ceniony słownik objaśniający języka rosyjskiego końca XIX w. W. Dala zawiera wiele ukrainizmów. Niniejszy artykuł podejmuje próbę prześledzenia i zbadania ww. procesu poprzez wyodrębnienie systemu zapożyczeń, utrwalonych w języku rosyjskim w formie pisanej i ustnej
ПОЕТИЧНА УЯВА І ПРОБЛЕМИ ПЕРЕКЛАДУ ПОЕЗІЇ ЕММИ АНДІЄВСКОЇ
No full textThe article deals with the issues of a poetic imagination, interpretation and translation, which poetry by Emma Andijewska puts before the researchers. The complex metaphors in the poems by a Ukrainian author point out a specific fiction technique of the language, creating the effect of an unusual sensuality of her poetic microcosm. The researches prove, that the poetry by Emma Andijewska reveals the rich existential registers, describing the issues of senility, vanishing and suffering.Cтаття присвячена проблемі поетичної уяви, питанням інтерпретації та перекладу, що постають перед дослідниками поезії Емми Андієвської. Складна метафорика віршів української поетки вказує на особливу художню техніку володіння мовою, що створює ефект незвичайної чутливості поетичного мікрокосмосу авторки. Дослідження доводять, що поезія Е. Андієвської розкриває екзистенційні реєстри, описуючи проблеми старості, старіння і страждання.Cтаття присвячена проблемі поетичної уяви, питанням інтерпретації та перекладу, що постають перед дослідниками поезії Емми Андієвської. Складна метафорика віршів української поетки вказує на особливу художню техніку володіння мовою, що створює ефект незвичайної чутливості поетичного мікрокосмосу авторки. Дослідження доводять, що поезія Е. Андієвської розкриває екзистенційні реєстри, описуючи проблеми старості, старіння і страждання
МОВНОСОЦІУМНА ГРАМАТИКА: ТЕОРЕТИЧНІ ЗАСАДИ (ДИНАМІКА МОРФОЛОГІЧНОГО РОДУ ІМЕННИКІВ)
No full textIn the article, there have been characterized peculiarities of a lingual society grammar development, its structure and basic levels have been determined, the fundamental principles have been established. Lingual society grammar operates the concepts of a language personality linguistic portraying; considers a personal pragmaticon in the aspect of its load of elements of functional-semantic paradigms of grammatical forms, the load of categorical forms in the corresponding discursive practices. Lingual society grammar covers communicative (strategies and tactics, discursive practices and person-texts, etc.), cognitive (scripts, concepts, conceptual domains and suchlike), pragmatic (presuppositions, speech acts, genres, registers, and so on), situational and activitional (position, initialization, etc.) levels, units and categories of which are marked by syncretic semantics.W artykule prześledzono historię gramatyki językowo-społecznej. Ponadto wyznaczono jej strukturę i główne poziomy, ustalono podstawowe zasady. Gramatyka językowo-społeczna korzysta z pojęć lingwistycznego kształtowania osobowości językowej, włącza wiedzę i umiejętności komunikacyjne pod względem obecności w nich elementów funkcjonalno-semantycznych paradygmatów form gramatycznych, a także form kategorialnych w odpowiednich praktykach dyskursywnych. Gramatyka językowo-społeczna obejmuje poziom komunikacyjny (strategie i taktyki, praktyki dyskursywne, teksty osobiste itp.), kognitywny (scenariusze, koncepty, konceptosfery itp.), pragmatyczny (presupozycje, akty językowe, gatunki, rejestry itp.), sytuacyjno-czynnościowy (pozycja, inicjalizacja itp.), których jednostki i kategorie są oznaczone semantyką synkretyczną.W artykule prześledzono historię gramatyki językowo-społecznej. Ponadto wyznaczono jej strukturę i główne poziomy, ustalono podstawowe zasady. Gramatyka językowo-społeczna korzysta z pojęć lingwistycznego kształtowania osobowości językowej, włącza wiedzę i umiejętności komunikacyjne pod względem obecności w nich elementów funkcjonalno-semantycznych paradygmatów form gramatycznych, a także form kategorialnych w odpowiednich praktykach dyskursywnych. Gramatyka językowo-społeczna obejmuje poziom komunikacyjny (strategie i taktyki, praktyki dyskursywne, teksty osobiste itp.), kognitywny (scenariusze, koncepty, konceptosfery itp.), pragmatyczny (presupozycje, akty językowe, gatunki, rejestry itp.), sytuacyjno-czynnościowy (pozycja, inicjalizacja itp.), których jednostki i kategorie są oznaczone semantyką synkretyczną
АКТУАЛІЗАЦІЯ НЕВЕРБАЛІКИ В ДИСКУРСІ УКРАЇНСЬКИХ ШІСТДЕСЯТНИКІВ
No full textThe outlook bases of the writers of the 60-s play an important role in the formation and development of the system of esthetic fundamentals — the unity of traditions (world and national), individualization, intellectualism, estheticism, elite, metaphoric thinking. In Ukrainian linguistic studies there is a lack of the scientific researches that would focus on the actualization of the representation of the means of a non-verbal communication in a fiction discourse written by the writers of the 60-s. Their texts illustrate the examples of a nonverbal communication representing it by peculiar linguo-stylistic means.Zasady światopoglądu sześćdziesiątników leżą u podstaw kształtowania i rozwoju systemu zasad estetycznych — jedności tradycji (narodowych i ogólnoświatowych) i nowatorstwa, takich jak: indywidualizacja, intelektualizm, estetyzm, elitarność, myślenie metaforyczne, obrazowe. Pomimo, iż teksty przedstawicieli generacji lat 60. XX w. wyraźnie ilustrują przykłady komunikacji niewerbalnej z wykorzystaniem specyficznych środków stylistycznych, w ukraińskim językoznawstwie nie prowadzono badań naukowych poświęconych zagadnieniom komunikacji niewerbalnej w dyskursie literackim sześćdziesiątników.Zasady światopoglądu sześćdziesiątników leżą u podstaw kształtowania i rozwoju systemu zasad estetycznych — jedności tradycji (narodowych i ogólnoświatowych) i nowatorstwa, takich jak: indywidualizacja, intelektualizm, estetyzm, elitarność, myślenie metaforyczne, obrazowe. Pomimo, iż teksty przedstawicieli generacji lat 60. XX w. wyraźnie ilustrują przykłady komunikacji niewerbalnej z wykorzystaniem specyficznych środków stylistycznych, w ukraińskim językoznawstwie nie prowadzono badań naukowych poświęconych zagadnieniom komunikacji niewerbalnej w dyskursie literackim sześćdziesiątników