Studia Ukrainica Posnaniensia
Not a member yet
456 research outputs found
Sort by
ПСИХОЛОГІЧНІ ЧИННИКИ ОСОБИСТОСТІ ПЕРЕКЛАДАЧА: ОГЛЯД ПРОБЛЕМИ
No full textThe anthropological factor through the activation of the psychological and cognitive mechanisms plays an important role in both the process and product of translation. Identifying the problematic areas, searching for correspondents, feeling uncertain and yet bound to make a decision, the responsibility for which lies on the translator — roughly each stage of working on translation involves not only the use of professional competences, but also certain psychological functions. The present project aims at tracing the impact of the psychological and cognitive characteristics of the translator’s personality on translation strategy and target text. The practical implications of the study concern translation didactics, offering a novel approach to the training of future translators.Antropologiczny czynnik za pośrednictwem psychologicznych oraz kognitywnych mechanizmów odgrywa ważną rolę zarówno w procesie tłumaczenia, jak i w produkcie końcowym. Identyfi kacja trudności w tekście, poszukiwanie odpowiedników, poczucie niepewności razem z koniecznością podjęcia decyzji, za które tłumacz jest odpowiedzialny — niemal każdy etap pracy nad tłumaczeniem przewiduje zastosowanie nie tylko kompetencji zawodowych, ale także pewnych funkcji psychologicznych. Celem artykułu jest wyznaczenie wpływu psychologicznych oraz kognitywnych czynników osobowości tłumacza na strategię tłumaczenia oraz tekst docelowy. Wyniki badań mogą znaleźć praktyczne zastosowanie w dydaktyce tłumaczenia, a mianowicie — nowatorskie podejście do przygotowania przyszłych tłumaczy zawodowych.Antropologiczny czynnik za pośrednictwem psychologicznych oraz kognitywnych mechanizmów odgrywa ważną rolę zarówno w procesie tłumaczenia, jak i w produkcie końcowym. Identyfi kacja trudności w tekście, poszukiwanie odpowiedników, poczucie niepewności razem z koniecznością podjęcia decyzji, za które tłumacz jest odpowiedzialny — niemal każdy etap pracy nad tłumaczeniem przewiduje zastosowanie nie tylko kompetencji zawodowych, ale także pewnych funkcji psychologicznych. Celem artykułu jest wyznaczenie wpływu psychologicznych oraz kognitywnych czynników osobowości tłumacza na strategię tłumaczenia oraz tekst docelowy. Wyniki badań mogą znaleźć praktyczne zastosowanie w dydaktyce tłumaczenia, a mianowicie — nowatorskie podejście do przygotowania przyszłych tłumaczy zawodowych
ЧАСТКА ЯК ЕЛЕМЕНТ ФОРМУВАННЯ ПРЕСУПОЗИЦІЇ В ТЕКСТІ
No full textIn the article the notion of presupposition has been considered: the options of presupposition typing and the selection criteria of presupposition as a single type implicit meanings have been described. The characteristics of particles and their role in the formation of different types of presuppositions have been presented based on modern Ukrainian discource.Artykuł poświęcony jest badaniom pojęcia presupozycji. Scharakteryzowano typy klasyfi kacji i kryteria wyróżniania presupozycji jako odrębnego typu sensów implicytnych. Przedstawiono charakterystykę partykuł oraz ich role w formowaniu różnych typów presupozycji na podstawie ukraińskiego dyskursu postmodernistycznego.Artykuł poświęcony jest badaniom pojęcia presupozycji. Scharakteryzowano typy klasyfi kacji i kryteria wyróżniania presupozycji jako odrębnego typu sensów implicytnych. Przedstawiono charakterystykę partykuł oraz ich role w formowaniu różnych typów presupozycji na podstawie ukraińskiego dyskursu postmodernistycznego
КОНЦЕПТ “ВІЙНА” В ІНДИВІДУАЛЬНО-АВТОРСЬКІЙ КАРТИНІ СВІТУ ОКСАНИ ЗАБУЖКО (НА МАТЕРІАЛІ ЗБІРКИ „І ЗНОВ Я ВЛІЗАЮ В ТАНК…”)
Get PDFThe article is dedicated to the analysis of the concept “war” in the individual author picture of the world by a known Ukrainian novelist, poet and essayist Oksana Zabuzhko. The analysis was based on the example of the book „I enter the tank again…”, which was dedicated to the events of “Revolution of Dignity” and war, that has been lasting since 2014 in Ukraine. There have been traced the main concept verbalizers, its semantics has been clarifi ed, they mostly contain writer meanings.W artykule przedstawiono analizę konceptu “wojna” w autorskim obrazie świata znanej ukraińskiej pisarki, poetki i eseistki Oksany Zabużko. Analizy dokonano na przykładzie zbioru utworów publicystycznych „I znowu włażę do czołgu…”, który został poświęcony wydarzeniom Rewolucji Godności oraz wojnie, toczącej się na Ukrainie od 2014 roku. Scharakteryzowano główne werbalizatory konceptu oraz jego semantykę, która obejmuje przede wszystkim znaczenia autorskie.W artykule przedstawiono analizę konceptu “wojna” w autorskim obrazie świata znanej ukraińskiej pisarki, poetki i eseistki Oksany Zabużko. Analizy dokonano na przykładzie zbioru utworów publicystycznych „I znowu włażę do czołgu…”, który został poświęcony wydarzeniom Rewolucji Godności oraz wojnie, toczącej się na Ukrainie od 2014 roku. Scharakteryzowano główne werbalizatory konceptu oraz jego semantykę, która obejmuje przede wszystkim znaczenia autorskie
МЕДИЧНІ ТЕРМІНИ З КОМПОНЕНТАМИ НА ПОЗНАЧЕННЯ СОМАТИЧНИХ ПОНЯТЬ ВУХО, ГОРЛО, НІС У СУЧАСНІЙ УКРАЇНСЬКІЙ МОВІ
No full textIn the article Ukrainian medical terms on identifi cation semantic notions ear, throat, nose and terms-composites with appropriate international components aur(o)-, ot(o)-, laryng(o)-, tonsol(o)-, pharyng(o)-, rhin(o)- have been analyzed. The problem of their interchange has been brought up. Their productivity and word formation mobility have been defined.W artykule rozpatrzono ukraińskie terminy medyczne na oznaczenie somatycznych pojęć ucho, gardło, nos i terminy złożone z odpowiednimi międzynarodowymi komponentami aur(y)-, ot(o)-, laryng(o)-, tonsill(o)-, faryng(o)-, ryn(o)-. Poruszono problem zamienności wskazanych leksemów. Wykazano ich aktywne zastosowanie oraz słowotwórczą mobilność.W artykule rozpatrzono ukraińskie terminy medyczne na oznaczenie somatycznych pojęć ucho, gardło, nos i terminy złożone z odpowiednimi międzynarodowymi komponentami aur(y)-, ot(o)-, laryng(o)-, tonsill(o)-, faryng(o)-, ryn(o)-. Poruszono problem zamienności wskazanych leksemów. Wykazano ich aktywne zastosowanie oraz słowotwórczą mobilność
ПОЛЯКИ ВИВЧАЮТЬ УКРАЇНСЬКУ МОВУ. ВПЛИВ ТИПОЛОГІЧНОГО ФАКТОРА НА ПРОЦЕСИ ВИВЧЕННЯ ІНОЗЕМНИХ МОВ
No full textThe first part of this article is an attempt to outline the educational situation of the Ukrainian language in Poland not only as the language of a national minority, but also as a foreign language. The Polish like to learn foreign languages, including the languages of their neighbours, the Russian and Ukrainian languages. Does a close genetic relationship help or rather it is an obstacle to an effective language acquisition? In the second part of the article, based on the most common errors made by the students, the factors conditioning the process of acquisition have been highlighted.Перша частина статті — це спроба окреслити ситуацію вивчення української мови в Польщі не лише як мови нацменшини, але і як іноземної мови. Поляки охоче вивчають іноземні мови, зокрема й мови своїх сусідів, а отже, українську та російську. Чи близька спорідненість мов допомагає, чи, швидше, заважає ефективно її вивчити? Друга частина статті — аналіз частотних студентських помилок.Перша частина статті — це спроба окреслити ситуацію вивчення української мови в Польщі не лише як мови нацменшини, але і як іноземної мови. Поляки охоче вивчають іноземні мови, зокрема й мови своїх сусідів, а отже, українську та російську. Чи близька спорідненість мов допомагає, чи, швидше, заважає ефективно її вивчити? Друга частина статті — аналіз частотних студентських помилок
ОБРАЗ УКРАЇНИ ДРУГОЇ ПОЛОВИНИ ХІХ СТОЛІТТЯ У ТВОРЧОСТІ ВОЛОДИМИРА КОРОЛЕНКА
No full textThe life of Vladimir Korolenko and his works were closely connected with Ukraine. The writer, who was born in Zhytomyr and died in Poltava, is primarily known as one of the greatest Russian authors of the second half of the nineteenth and early twentieth century, and his connections with the homeland are often ignored. V. Korolenko’s works such as The History of My Contemporary, The Mendel Brothers or Without Language illustrate his strong connections with Ukraine and a deep understanding of its specificity.Життя і творчість Володимира Короленка були тісно пов’язані з Україною. Письменник, який народився в Житомирі і помер у Полтаві, відомий передусім як один з найвидатніших представників російської літератури др. пол. ХІХ – поч. ХХ ст., а його зв’язки з рідним краєм часто відсуваються на задній план. Такі твори В. Короленка, як История моего современника, Братья Мендель чи Без языка відображають його тісні зв’язки з Україною та глибоке розуміння її своєрідності.Життя і творчість Володимира Короленка були тісно пов’язані з Україною. Письменник, який народився в Житомирі і помер у Полтаві, відомий передусім як один з найвидатніших представників російської літератури др. пол. ХІХ – поч. ХХ ст., а його зв’язки з рідним краєм часто відсуваються на задній план. Такі твори В. Короленка, як История моего современника, Братья Мендель чи Без языка відображають його тісні зв’язки з Україною та глибоке розуміння її своєрідності
АКТИВНИЙ РОМАНТИЗМ. ХУДОЖНЯ ЕСТЕТИКА ВАПЛІТЕ У СВІТЛІ ПРОГРАМНИХ ДОКУМЕНТІВ
No full textWAPLITE is one of the literary groups, which took an active part in shaping the face of Ukrainian literature in the 1920s. On the one hand, their vision of literature was the literature correlating with the socialist model, on the other hand, the literature resonating with the most important trends in European literature. The main ideologue of the new aesthetics called “a romance of vitslism” was a co-founder of the group, Mykola Khvylovy, but Oleksa Slisarenko, Oles Dosvitnii, Yuri Yanovsky and Alexander Dovzhenko contributed much as well. This article is based on the analysis of the programming documents and literary works.ВАПЛІТЕ — це одне з літературних товариств, що взяло активну участь у формуванні нової української літератури 1920-их років. З одного боку, його бачення літератури мало узгоджуватися із соціалістичною моделлю, а з другого, — повинно було бути співзвучним до найважливіших надбань європейської літератури. Ідеологом нової художньої платформи — “романтики вітаїзму” — був Микола Хвильовий як один зі співзасновників організації. Утім, вагомий унесок у поширення згаданої ідеології зробили також Олекса Слісаренко, Олесь Досвітній, Юрій Яновський та Олександр Довженко. Основою цієї статті став аналіз програмних документів ВАПЛІТЕ та деяких літературних творів її членів.ВАПЛІТЕ — це одне з літературних товариств, що взяло активну участь у формуванні нової української літератури 1920-их років. З одного боку, його бачення літератури мало узгоджуватися із соціалістичною моделлю, а з другого, — повинно було бути співзвучним до найважливіших надбань європейської літератури. Ідеологом нової художньої платформи — “романтики вітаїзму” — був Микола Хвильовий як один зі співзасновників організації. Утім, вагомий унесок у поширення згаданої ідеології зробили також Олекса Слісаренко, Олесь Досвітній, Юрій Яновський та Олександр Довженко. Основою цієї статті став аналіз програмних документів ВАПЛІТЕ та деяких літературних творів її членів
ФІЛОСОФІЯ ПОЕЗІЙ ВІСЛАВИ ШИМБОРСЬКОЇ ТА ЛІНИ КОСТЕНКО: КОМПАРАТИВНІ АСПЕКТИ
No full textThe realisation of the philosophical motives in the works of a Polish poetess Wislawa Szymborska and Ukrainian writer Lina Kostenko has been examined through the comparative confrontation of an art mentality. In particular, the writer pays attention to the investigation of such philosophical categories as existence, time, movement, space in the poetical works, yet through these personal feelings and experience of a lyric character they are successfully revealed in the poetry of W. Szymborska and L. Kostenko. Special theme is a man’s assignment on earth, his life meaning.W artykule zbadano realizacje motywów filozoficznych w twórczości polskiej poetki Wisławy Szymborskiej oraz ukraińskiej pisarki Liny Kostenko poprzez zestawienie porównawcze ich twórczego myślenia. Autorka skupia uwagę na analizie w wybranych dziełach poetyckich takich kategorii filozoficznych, jak istnienie, czas, przestrzeń, ruch. To właśnie one za pośrednictwem przeżyć i doświadczeń podmiotu lirycznego pojawiają się w poezji W. Szymborskiej i L. Kostenko. Analizie poddano również motyw przeznaczenia człowieka, sensu życia.W artykule zbadano realizacje motywów filozoficznych w twórczości polskiej poetki Wisławy Szymborskiej oraz ukraińskiej pisarki Liny Kostenko poprzez zestawienie porównawcze ich twórczego myślenia. Autorka skupia uwagę na analizie w wybranych dziełach poetyckich takich kategorii filozoficznych, jak istnienie, czas, przestrzeń, ruch. To właśnie one za pośrednictwem przeżyć i doświadczeń podmiotu lirycznego pojawiają się w poezji W. Szymborskiej i L. Kostenko. Analizie poddano również motyw przeznaczenia człowieka, sensu życia
ПЕРЕХРЕСНІ СТЕЖКИ МИКОЛИ ЛУКАША І ПАНТЕЛЕЙМОНА КУЛІША
No full textThe article discusses the activities of M. Lukash through the prism of continuity of artistic traditions and broad intertextual links of his translations. The primary focus of this research is on the unique feature of M. Lukash — the intensive use of lexical, idiomatic and figurative resources accumulated in Ukrainian folklore and literary traditions with particular reference to works of P. Kulish. The translation methods employed by M. Lukash are viewed in the nation shaping dimension of Ukrainian literary translation and compared explicitly with the cultural activities of P. Kulish.Artykuł omawia działalność Mykoły Łukasza przez pryzmat ciągłości tradycji artystycznych oraz wielorakich aluzji intertekstualnych w jego tłumaczeniach. Autorka skupia uwagę na unikatowej właściwości poetyki M. Łukasza — aktywnym wykorzystaniu leksyki, idiomów oraz języka metaforycznego, pochodzących z folkloru oraz ukraińskiej tradycji literackiej, zwłaszcza z twórczości P. Kulisza. Metoda przekładu M. Łukasza jest analizowana w kontekście funkcji kształtowania narodu, którą pełni ukraiński przekład artystyczny w zestawieniu z kulturologiczną misją P. Kulisza.Artykuł omawia działalność Mykoły Łukasza przez pryzmat ciągłości tradycji artystycznych oraz wielorakich aluzji intertekstualnych w jego tłumaczeniach. Autorka skupia uwagę na unikatowej właściwości poetyki M. Łukasza — aktywnym wykorzystaniu leksyki, idiomów oraz języka metaforycznego, pochodzących z folkloru oraz ukraińskiej tradycji literackiej, zwłaszcza z twórczości P. Kulisza. Metoda przekładu M. Łukasza jest analizowana w kontekście funkcji kształtowania narodu, którą pełni ukraiński przekład artystyczny w zestawieniu z kulturologiczną misją P. Kulisza
РЕПРЕЗЕНТАЦІЯ НЕГАТИВНИХ ЕМОЦІЙ У ПИСЕМНОМУ МОВЛЕННІ ЯК СТИМУЛ МОДЕЛЮВАННЯ ПРАГМАТИЧНОЇ ПУНКТУАЦІЙНОЇ НОРМИ (НА МАТЕРІАЛІ АНАЛІЗУ ТВОРІВ І. НЕЧУЙ-ЛЕВИЦЬКОГО, М. ГОГОЛЯ, Ч. ДІККЕНСА)
No full textThe article focuses on the actualization of one of the problem of linguistics of emotions — the ways of representation of the negative emotions and feelings by means of “the affective punctuation signs” or “the emotional punctuation signs” that model the transposition in fiction texts of different linguistic cultures (Ukrainian, Russian and English). This fact gives grounds to single out an emotional punctuation as a constituent of linguistics of emotions. The data of a psycho-linguistic experiment held among the students have been represented.Artykuł aktualizuje jeden z problemów lingwoemocjologii — sposoby przedstawienia negatywnych emocji i uczuć za pomocą odpowiednich “afektywnych znaków przestankowych” lub “emocjonalnych znaków przestankowych”, modelujących transpozycję w dziełach literackich różnych lingwokultur (zwłaszcza ukraińskiej, rosyjskiej, angielskiej), co pozwala na wyróżnienie “interpunkcji emocjonalnej” jako składnika teorii lingwoemocjologii. Artykuł prezentuje również wyniki eksperymentu psycholingwistycznego, przeprowadzonego w audytorium studenckim.Artykuł aktualizuje jeden z problemów lingwoemocjologii — sposoby przedstawienia negatywnych emocji i uczuć za pomocą odpowiednich “afektywnych znaków przestankowych” lub “emocjonalnych znaków przestankowych”, modelujących transpozycję w dziełach literackich różnych lingwokultur (zwłaszcza ukraińskiej, rosyjskiej, angielskiej), co pozwala na wyróżnienie “interpunkcji emocjonalnej” jako składnika teorii lingwoemocjologii. Artykuł prezentuje również wyniki eksperymentu psycholingwistycznego, przeprowadzonego w audytorium studenckim